Оқырманнан хат

Келіп кету есептегіші

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterБүгін1894
mod_vvisit_counterКеше1815
mod_vvisit_counterОсы аптада14834
mod_vvisit_counterӨткен аптада20075
mod_vvisit_counterОсы айда37339
mod_vvisit_counterӨткен айда58946
mod_vvisit_counterБәрі4218429


Өзекті мәселелер

  • 13.12.19

    Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Ұлы даланың жеті қыры» атты мазмұны терең, мағынасы зор мақаласын жуырда тағы бір мәрте шолып шықтым. Сол сәтте ойыма­ Арал ауданының Тоқабай елді мекенінде тұратын ардагер ұстаз, сол өңірге танымал өлкетанушы Үргенішбай Қуатов оралды.

    ...
    Толығырақ...
  • 13.12.19

    Менде арман көп. Қиялдай кетсем, ойымда шек жоқ. Туған жерімде лайықты білім алып, ата- анам, туған қарындасыма қамқор болғым келеді. Қарындасымды шексіз жақсы көремін. Ол – менің бауыр етім. Ата-анамыз бізге күн сайын бір-бірімізге қамқор, мейірімді, адал болуды үйретіп отырады. Өйткені мейірімділік әлемді құтқарады. Егер біз мейірімді болсақ, біздің өміріміз қуанышқа, бақытқа тол...

    Толығырақ...
  • 05.12.19

    «Құмкөл-Қызылорда» авто­жолы­ның 70-інші шақырымында «Кеңлік» кен орнынан Шымкент қаласына бағыт­ алған «Neoplan» маркалы автобус­ аударылып, 8 адам қаза тапты. 21 адам жарақат алған. Мәліметтерге сүйенсек, автобус ішінде барлығы 36 адам болған. Олардың барлығы – «Саутс Ойл» мұнай компаниясының қызметкерлері» деген ақпарат барша қазақстандықтың қабырғасын қа­йысты­рғаны  анық.

    ...
    Толығырақ...
  • 05.12.19

    Алты құрлықты ақпарат билеген уақытта оған ілесіп отырудың өзі жетіс­тік. Соңғы жылдары «жаңа медианың келешегі кемел, ал дәстүрлі БАҚ-тың болашағы бұлыңғыр» деген пікір бірен-саран айтылып жүр. Қай медианың алға озып, қайсысы артта қалатыны уақыт еншісіндегі дүние деп білеміз. Бірақ ел алдымен интернетте жылт еткен жаңалыққа емес, газет бетінде қатталған хабар­ға сенетіні анық. Ол – ақиқат. Толығырақ...

  • 05.12.19

     

    Ерғали  АБДУЛЛА


    Қу  ақша

    Бермеймін дегенді – бергізеді. Көрмеймін деге...

    Толығырақ...
Бейсенбі, 03 Тамыз 2017

Қызылордада акция аясында тұрғындардан 307 дана атыс қаруы өтемді түрде қабылданды PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
03.08.2017 17:22

Қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, атыс қаруы мен жарылғыш заттарды қолдана отырып жасалатын қылмыстар мен құқықбұзушылықтардың алдын алу мақсатында 2017 жылғы 10 сәуірден бастап республика аумағында халықта заңсыз сақталудағы атыс қаруын, оқ-дәрілер мен жарылғыш заттарды өтемді түрде сатып алу акциясы жүргізіліп жатқаны белгілі.

Аталған акция қағидаларына сәйкес, атыс қаруын ерікті түрде өтемді тапсыру шығындарын қаржыландыруға республикалық бюджеттің қаражаты есебінен Қызылорда облысына 15 миллион теңге бөлінді.

Өткізіліп жатқан іс-шара барысында азаматтардан өз еріктерімен заңсыз қаруларды өткізу жайлы 160 арыз тіркеліп, 307 дана атыс қаруы, оның ішінде 22 дана иір ойықты болса, 285 данасы тегіс ұңғылы атыс қарулары қабылданды.

Қызылорда облыстық ішкі істер департаментінің  Әкімшілік полиция басқармасы республика аумағында өткізіліп жатқан акцияға азаматтар өз үлестерін  қосады деген сенім білдіреді.

Қызылорда ОІІД баспасөз қызметі

 


БІЗДЕ ОППОЗИЦИЯ НЕГЕ ҰЙЫМШЫЛ ЕМЕС? PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
03.08.2017 17:14

Біле білсек, саясаттың салқын тарт­қаны қиын, жүні жылтылдаған қызыл түлкі сияқты, бірде ішін, бірде сыртын береді. Әсіресе, біздегі пар­тия­лардың айналасындағы айтыс-тартыс бір толастаған емес, өз іші ала тай­дай  бүлініп  жататыны тағы бар. Соның  ішінде  оппозициялық ба­ғытты  ұстанған саяси құрылымдар төңірегіндегі әжік-гүжік әңгіме қоғамның назарын  еріксіз аударады.

 

Жасыратыны жоқ, қазіргі қоғам екіге жарылып тұр, бүгінгі биліктің бағыт-бағдарын  жақтайтындар  және қарсы топ, яғни оппозициядағылар. Бірақ, қанша жерден аттандағанымен, соңғы топтың соңынан әлеуметтік және ұлттық мүдделері аяққа тапталып жүрген қазақ жұрты әлі күнге ермей келеді. Неге? Оның жауабы­н алыстан іздеудің қажеті жоқ, бастысы, кеңес дәуірінің «шекпенінен шыққан» бүгінгі оппозиция серкеле­рінің ұлттық Мені қалыптаспаған. Бұл  бүгінгі  билік  басындағыларға  да тән. Екеуінен де ұлты үшін жанын беретіндерді табу қиын, олар бүгінгі қазақ ұлттық саясатты талап етіп отырғанын түсінгісі жоқ, жалтақтық, қорқақтық басым. Содан болар, жұрттың қос тарапқа да онша-мұнша бүйрегі бұра бермейді, «іш пыстандары өз ішінде қайнап», тыныштықты қалайды. Әрине, билік белден басуға бейім, оппозиция да позициясын айқындай алмай жүр. Көбіне-көп сайлауалд­ы науқандарда жүзін көр­се­тіп, елдік, ұлттық мүддеге келгенде, бейтарап қала береді. Яғни, жұдырық болып түйіліп, қоғамда орын алып жатқа­н келеңсіз жайттарға бірігіп жауа­п іздеуде үнсіз қалады. Жалпы, бізде оппозиция неге ұйымшыл емес? Бұл сауалға саясаттың қазанында қайнап­  жүрген  азаматтардың  өздері жауап  берді. Оқыңыз!

 


 

Сағат  ЖҮСІП,

саясаткер:

- Мұндай сұраққа жауап беру үшін әуелі «оппозиция бізде бар ма?» деген сауалға жауа­п алу керек. «Алға» пар­тияс­ы сотпен жабылған уа­қыттан бері бізде ешқандай оппоз­ициялық күш те, топ та, партия да жоқ. Бүгінгі билік дәуірінде оппозицияның болуы­ мүмкін емес. Бұл – бүгінгі  күннің  шындығы.

Ал, Жармахан Тұяқбай ше дейсіз ғой. Бұл кісі «Алға» партиясы бар кезде оппози­цияның лидері болғысы келді. «Алғадан» көп нәрсені үйре­нуге мүмкіндігі болды, бірақ үйренбеді, үйренгісі де келме­ді. Ұнатпады десем де артық болмас. «Алға» сияқты бола алмад­ы. «Алға» аренадан кетсе, оппозицияның көшбасшысы болармын деген ойы да болды. Бірақ ол партия аяусыздықпен жойылған  соң  кімнің  кім екені  белгілі  болды. Оны кеті­ру­ге көмегі болды ма, жоқ па білмеймін... Бірақ кеткенін қалады. Үлкен жетістігі – оп­пози­цияға арналған бос орынды алып отыр, ешкімді ол жерге кіргізбей отыр. Бір сөз­бен айтар болсақ, біздегі пар­тия­лардың барлығы – «Нұр Отаннан» енші алған оның балалары, ал Ж.Тұяқбай – «Нұр Отанның» өкіл баласы болып отыр.

P.S. Байқаған боларсыз, мен партияның атын атап отырған жоқпын. Бір адам жайлы­  айтып  отырмын...

 


 

 

Әміржан ҚОСАНОВ,

саясаткер:

- Оппозиция да басқа кез келген қоғамдық құбылыс секілді жанды да өзінің ішкі заңдары бар жаратылыс. Сондықтан қоғамға, керек десеңіз, жеке адамдарға тән қасиеттер де оппозицияға тән. Қазақстанның қазіргі оппозициясы біркелкі емес. Шартты түрде оларды үшке бөлуге болады. Біріншісі – ешбір мәмілеге келгісі жоқ, биліктің бар қызметін тек ғана  сынап-мінеуге  әуес  әрі билікті орнынан кетіруді дереу­ қолға алуға шақыратын күштер. Оларды радикалдар деп айтуға болады. Өкінішке орай, олар оппозиция ішін­дегі өркениетті бәсекені, пікір алуандығын қабыл­дамай жатады. Екіншісі – рефор­маларды заң аясында жүргізіп, елдегі жағдайды өзгерткісі келетін күштер. Олар да билікті қатты-қатты сынап, өздерінің балама ұсыныстарын айтып жатады. Бірақ, олардың ресми ұйымы жоқ, олар көбінесе әлеумет­тік желілерде өз пікірін біл­діріп жүр. Үшіншісі – билік өзі қолдан жасап алған, «демократияшылсымақ» пар­тиялар мен ұйымдар. Олар да билікке сын айтады, бірақ белгілі бір шеңберден асып кете алмайды. Билік оларды «ресми оппозиция» ретінде көрсеткісі келеді. Олар тіпті парламентте де отыр. Ұйымшылдықтың үш тұғыры бар. Идеялық. Қарап отырсақ, жоғарыда аталған үш топтың идеологиясы үш бөлек. Сондықтан олардың бірігуі екіталай. Ұйымдық. Өкінішке орай, бізде ресми түрде тір­келген шынайы оппозициялық партия не республикалық тұрпаттағы басқа ұйым жоқ. Адами. Тағы да өкініш­ке орай, бізде кейбір партия не ұйым басшысы тұнып тұр­ған амбиция боп келеді. Бір қатарда жүрсе де, оппози­циялық әріптесін өзінің бә­секелесі не қарсыласы көре­ді. Сондықтан да оппо­зи­циялық партияларда «кө­сем­шілдік» етек жайып, ортақ іске өз кесірін тигізіп жатыр.

Пікір   жинаған  Н.НҰРМАҒАНБЕТОВ

 


КРИПТОВАЛЮТАҒА КІРІПТАР БОЛАМЫЗ БА, ӘЛДЕ... PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
03.08.2017 17:07

Еміс-еміс есімізде... Бала күнімізде әжеміз көйлектің жеңін­ен тігілген қалташасына бума-бума ақшаларды жинап, тыққыштап жүретін. Кейде шетіне­н алып, нанға, сүтке жұм­сайды. Кейін сол ақшалар мүлдем жұмсалмай, біздің «автобус» ойыны­мыздың «жолпұлына» айнал­ды. Сөйтсек, сабан ақша деген сол екен. Тәуелсіздік алғанна­н  кейін  рубльдік  санадан арылып, төл теңгеміз айналымға түскен кезде «жарамсыз» деп танылған тұсы да сол біздің балалық шаққа тұспа-тұс келіпті. КСРО-ға мүше елдер ішінде Қазақстан ең соңғы болып рубльдік  зонадан  шығарылғанын білесіздер. Енді  ғана есін жиса да, еңсесін тіктеп үлгермеген елдің  алдында  валютаға  қатысты екі ғана таңдау болды.

Бірі – одақтас елдердің тәжірибесіне сүйену, бірақ бұл жолдан бізге бас тартуға тура келді. Екіншісі – жаңадан Ұлттық валюта енгізу. Соңғы қадамды жүзеге асыруға бекінген мемлекет басшысы құпия түрде жаңа валютаның кескін-келбетін әзірлеу жұмыс­тарын тиісті мамандарға тапсырды. Бұл туралы басшылықтағы санаул­ы адам ғана хабардар болатын­. Демек, қараша халықта «ақша ауысады» деген ой мүлдем болған жоқ. «Ақша операциясы» түгелімен аяқталып, айналымға енгенде ғана бұқара басын шай­қады. Қап-қап сабан ақшалар банк бөлімшелерінде айырбас­талып, сабанша  өртелді.

 

Соңғы жылдары аса құпия жұмыстың басты кейіпкері бол­ған төл теңгеміздің құнсыздану фактісі орын алып жүр. Арагідік одақтас елдермен ортақ валюта қолдану туралы да мәселе қозғалады. Жақында «Х  Астана экономикалық  форумында»  президент  әлемге  ортақ бірыңғай  валю­та  енгізуді   ұсынды.

- Халықаралық есеп айыры­судың  төлем  бірлігі  әлемді  валю­талық соғыстан, алаяқтықтан, нарық­тағы  тұрақсыздықтан  және сауда қатынасында жіберілетін кемшілік пен қатеден сақтайды. Бұл валюта қарапайым әрі ашық болуы керек. Технологиялардың дамуын, цифрландыруды ескере отырып, криптовалюта түрінде есептік бірлік құруға болады. Ол абстрактілі сенімге емес, нақты активтерге негізделуі тиіс, - деді форум барысында мемлекет басшы­сы.

Ал криптовалюта де­ге­німіз – сандық ақша төлем құралы. Төлем бірлігінің бұл түрі өзгертуге келмейтін таңбалар жиынтығынан, яғни математикалық алгоритмдер арқылы шешілген әріптер мен сандардан тұрады. Түсінікті тілде криптовалютаны «сандық ақша» деуге болады. Бұл ақшаның физикалық баламасы жоқ, сондықтан ол виртуалды кеңіс­тікте ғана жүретіндіктен девальвацияға ұшырамайды. Оған киберша­буыл қауіпті емес. Оны әлемнің кез келген нүк­тесіне қас-қағым сәтте жөнелтуге болады. Төлем құралының дәл осы түрі мемлекет пен ұлттық банкке бағынбайды. Виртуалды валюта бол­ғандықтан оны қолмен ұстап, көзбен көру де мүмкін емес. Криптовалютаның еуродан, доллардан, юаньнан және теңге мен рубльден басты  айырмашылығы оны­ме­н кез келген елде есеп айырысуға болады. Бү­гінгі таңда Еуропа одағы криптовалютаны  жаппай қолданысқа енгізуге талпы­нып жатыр, ал Жапон­ия күнделікті өмірде кеңінен қолданып жүр. Ақша жүйесі­нің бұл түрі Қазақстанға енгізілуі мүмкін бе? Алдағы уақыттары қаржы нарығын қандай жаңалықтар күтіп тұр? Бұл сауал­ға еліміздің бас банкирінің мына сөзінен жауап табуға болады.

- Ақша суррогаттары, түр­лі криптовалютаны зерттейтін арнайы жұмыс тобын құрдық. Бұл таяу болашақта алдымыздан шығатын жұмыс бол­ғандықтан, оны елемей өту дұрыс емес. Қазір біз әлемдегі ірі банктердің консорциумы зерттеулерінің нәтижесін күтіп отырмыз. Сондықтан алдағ­ы уақытта қаржы секторын дамыту жоспарына өзгерістер енуі мүм­кін, - деп мәлімдеме жасағ­ан еді ҚР Ұлттық банк төрағасы Д.Ақышев.

Президенттің пайымынша, БҰҰ жанынан арнайы комитет құрып, Орталық банктердің пулы­н қалыптастыру арқыл­ы жаһандық валютаны қолданысқа енгізуге болады. «Барлық елдің тең құқылы, әділ өкілдігі болуы тиіс. Бізге мұны айтып қана қоймай, шешу қажет», - деді Нұрсұлтан Назарбаев. ҚР қаржы министрі Бақыт­  Сұлтанов  мұнайға тәуелділіктен құтылу үшін  халықаралық  криптовалюта құру ісі күн тәртібіне қойылуы керек екенін айтып жүр. Оның сөзінше, мақсатқа жету үшін әр елдің қаржылық жүйесін жақсы білетін мықты мамандар тізе қосуы керек. ЕАЭО елде­рі аясында қаржыны үй­лестіруге қатысты сұрақ көтеріліп жүргенімен, бұл үшін өте үлкен да­йындық  қажет.

Жуырда  ғана ҰБ төрағасы  Америка сауда палатасының мүшелері алдын­да: «Қаржы нарығындағы бизнестің дәс­түрлі сегменттерінен басқ­а Ұлттық Банк жаңа технологияларға, атап айтқанда «blockchain», «криптовалюталар», сонда­й-ақ «киберқауіп­сіздік» мәселелеріне айрық­ша мән беруде, себе­бі әлемдегі барлық жағдай цифрлы болуын ұлғайтуда. Таяу уақытта біз  осы мәселелер бо­йынша өзіміздің пайымдауымызды ұсына аламыз» деп баяндама жа­сады. Соған қарағанда, еліміздің қаржы нарығындағы ахуал жақын уақыттары өзгеріп сала бермесіне ешкім кепіл­дік бермейтін секілді. Тіпті бұл туралы бас банктің  баспасөз  қызме­ті «Қазақстандағы заңнама шеңберінде виртуалды валютаны пайдалану төлем құралы ретінде қарастырылмайды. Елдегі  қаржы ұйымдарының криптовалютамен операция жасау жұмы­сына қатысты құқы жоқ. Сонымен қатар оған қатысы  бар  келісімдерге қызмет етпейді. Криптовалютаны пайдаланушы жеке тұлғалар құқықтық жағынан қорғалмаған. Сондықтан мемлекет азаматтардың криптовалютаға қатысты қара­жатының нақты құнына қатысты және оның сақталуына кепілдік бермейді» деген мәлімдеме жасаған. Сонда біз қандай жүйеге және қашан көшкелі  отырмыз?

Айрықша айта кетер­лігі, заңнамада төлем құралы болып белгіленбегендігі. Оны қолдану мен  қолданбауға қатысты да сөз қозғалмаған. Қолданыстағы заңнамада криптовалютамен есеп айырысу – құқық­бұзушылық. Хош. Теңге­ні айналы­мға енгізгені секілді құпия жұмыстар бұл бағытта да жүргізілуі әбден ықтимал. Айналамызды жиыстырып бо­ла­мын дегенше теңгемізді талдың түбіне апарып өртеп жүрмесек, игі!

А.СҰЛТАН

 


“БҰТАҚ” қатты болса, “БАЛТА” да өткір еді... PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
03.08.2017 17:01

31 шілде күні, кешкілік автобусқа отырдым. “Сірә, соңғы рет 70 теңге тө­лейін деп тұрған шығармын, ертеңнен бастап жолақы 90 теңге болады емес пе?” деген ой басымырақ болды. Мұндай ішкі тебіреністен туындаған фантазия әлеуметтік желідегі біршама достарымның жазбасынан байқалып жатты. Нілдей бұзылған көңілдің ертесіне толқыны азайып, тұнығы байқалып, жайлана түскендей. №1 бағытта қатынайтын автобустың біреуін­ арнайы жіберіп, келесісін күттім. Ондағы ойым “автобустардың арақашықтығы ретке келген болар” деген күдігі  аралас зор сенім еді. Көп күт­тір­мей “90 теңгелік” автобус есігін айқара ашып, кондуктор жылы шыраймен қар­сы алды. Расын айтайық, есіктен ентелеп кіргенде сырттай бәрі жақ­с­ы секілді еді.

Бірақ, іштегі хал-ахуал көңіл көн­шітерлік емес екен. Автобус жүр­гізушісінің қасында тұрған шелек­тің суы арнасынан асқан дариядай тасып жатты. Перде атымен жоқ, орнын кіл жарнамалар басқан. Арасынан “іш­киім­дерге акция­” атты жазуы бар жарнама көзге оғаштау көрінді. Дұрысы, аталған жайттар қызмет сапасының артқанын білдірмей тұр. Кондукторға ақша ұсынғанда 70 теңге алғанын байқадым. “Сапасы сын көтермейтінін өздері де білген сияқты ма?” деп қоямын өз-өзіме күбірлеп. Таңданарлығы сол, көлікте халық өте аз. Себебін кондуктор түсіндіргендей. “90 теңге болады деген соң ба, білмеймін бүгін адамдар аз ғой” деді жабырқау үнмен.

Бұл күні баға өзгеріссіз қалды. Десе де, жолауш­ыларға 90 теңге төлеуін талап еткендері де бар екен. Содан не керек, ертесіне Қызыл­орда қаласы әкімдігінің 2012 жылғы 6 сәуірдегі №3438 қаулысына өзгерістер енгізу туралы 2017 жылғы 31 шілдедегі №8361 қаулысына сәйкес, 2017 жылдың 2 тамызынан бастап жолаушылар мен багажды қалалық қатынастарда авто­мобильмен тұрақты тасымалдаудың тарифі барлық­ маршруттар үшін бірыңғай жолақы белгіле­ніп, ересектерге автобус және шағын авто­бустарда 90 теңге, 6 жастан 17 жасқа дейінгі балаларға 40 теңге болып белгіленді.

- Мәслихат депутаттарының ұсынысы бойын­ша 70-тен асқан зейнеткерлерге 50 пайыз жеңілдіктер енгізілді. Қазіргі таңда “Қызылорда автобус паркі” ЖШС басшылығы қосымша жеңілдікт­ерді қарастыруда. Қыркүйек айында қандай жеңілдіктер енгізілгені жөнінде толық ақпарат  берілетін болады, - дейді “Open kyzylorda” парақшасы  әлеуметтік  желіде.

Көрдіңіз бе, қосымша жеңілдіктерді қарастыруда дейді, қарастырды емес. Сосын қоғамдық көліктердегі жақсарған қызмет сапасын көре алмадық. Баяғы жартас – сол жартас! Алғашқ­ы күн ғой, “көш те жүре түзеледі емес пе?” деп айта көрмеңіз. Өйткені көш бір ай бұрын “жолға шығып­ кеткен” болатын. Жолақы “жырына” байланысты қала әкімі Н.Нәлібаев: “Жеке кәсіпкерлер! Халыққа қызмет көрсету сапасы­н жақсартыңыздар!” - деп қадап-қадап айтқан еді. Әкімнің сөзіне құлақ аспайтын, одан нәтиже шығармайтын “Қызылорда автобус  паркі” үй ішінен үй тігіп алып, жұмысын өз еркіме­н жүргізетін болған ба, түсініксіз! Айтпақшы, “жолақ­ы өссе, қызмет көрсету сапасы да жақ­сарады” деген сөз бұрын да айтылған, кеше де айтылды, өкініштісі, әлі де айтыла бермек...

Құрқылдаған тауық тумай қоймайды. Иә, жоғарыдағылар өз дегендерін жүзеге асырды. “Баға негізсіз көтерілмейді” деп сендірді. “Арық атқа қамшы ауыр” дейді ғой, айлығы шайлығына әзер жетіп отырған жұртқа мұның айтарлықтай ауырлық екенін биліктегілер білмейді емес, біледі. Бірнеше баласы мектепке баратын ана қайтпек? Айлығы аз, ауысымдық жұмыстан жан бағып отырған әке ше? Не болса да, оны қыркүйек айынан бастап көрсе­тілетін жеңілдіктерден кейін білетін боламыз. (Оған дейін көпбалалы үйдің балалары қоғамдық көлікке мінбейді екен!) Бір айдан соң, қоғамдық көліктерден оқушылар мен студенттердің көбейгенін байқайтын боламыз. Сол кезде жолақыға қатысты әлі де шудың шығатыны анық. Сондықтан, қара халықтың бас ауруы­на айналған тақырыптың соңғы нүктесі қойылды дей алмаймыз. Әліптің артын бағайық...

Рыскелді   ЖАХМАН



 

Желідегі  жазбадан

Әлеуметтік  желілерде тарифтің қымбаттауына байланысты қарсы пікір жазғандар өте көп. Ел-халықтың көбісі жұмысына байланысты үнін шығармай, амалсыздан тілін тістеп отырғанын ойласақ, қатары мұнан да қалың екенін байқауға болады. Ашынған халықтың пікірін орфографиялық және пунктуациялық қателерін жөндеп, ойын шашыратпай, өзгертпей  беріп  отырмыз.

 

Забира   РАХИМ:

- Оқушылардыкін неге қымбаттатады, сонысы ақылға қонбайды. Тұрақты жұмысы жоқ отбасылардың балалары мектепке бармасын дегені ме? Олар  сабақтан соң жаттығу­ға, үйірмеге барады ғой. Сонда күніге 1 балаға 160 теңге кетеді екен. Бір айда бір балаға 3840 теңге керек. Тек жол ақысына ғана. Ал  4-5  баласы  барлар қайтпек?

 

Әсел  ДӘУІР:

- 200 теңгеге 10 теңге қосып, 3 рет мінетін едік. Жұмысқа “пересадкамен” барамыз, түскі асқа үйге қайтамыз, кешке тағы қайтуымыз керек. Қоғамдық көліктерге жұмыс істейтін  болдық  па  сонда?

 

Ғафура   ТЕМІРБЕК:

- Бұл өте сұмдық! Маршрутты қыстың суығы мен жаздың ыстығында 20 минуттап күтеміз. Тіпті, кешке ерте қайтып та кетеді. Өздері біле­ді, жүргісі келсе, жүреді. Осы ма, қарапайым халықтың жағдай­ын  жасағаны? Бағаны ойлап тапқан және шешімді бекітк­ен аламдардың өздерін жүргізу керек автобуспен. Неге сонша салмақ салады халыққа?

 

Нұрахмет  САДЫҚОВ:

- Кішкентай қалаға мынау тіпті ұят. Қаланың арғы басынан бергі басына таксидің өзі 700-800 теңге алады емес пе? Ал бұлар 10 адамның өзінен 900 теңге  шығарып  тұр.

 

Гүлжазира  ЖАЛҒАСБЕКҚЫЗЫ:

- 90 теңге болған соң, студенттерге 40 теңге жеңілдік берсін. Жетпістен асқан зейнеткерлерге 50 пайыз жеңілдік деген не, ол кісілер маршрутқа мінбейді  де  ғой.

 


ФАНАТИЗМ ҚАЙСЫСЫ: ЖАНКҮЙЕРЛІК, ЖАНКЕШТІЛІК, ЖАНҚИЯРЛЫҚ? PDF Print Email
Жаңалықтар - Ой-талқы
03.08.2017 16:20

- Сен Барсафансың ба?

- Жоқ, “Челсидың” жанкүйерімін.

Мұндай диалогтар күн сайын әлемде мыңдаған адамдар арасында болатын шығар. Оған күмәнмен қарамаймыз. Бұл тақырыпты­ қаузауымыздың басты себебі – жанкүйерлікті жанкештілік немесе жанқиярлық деп түсінгеніміз. Жалпы, фанатизм деп жүргені­міз не өзі? Уикипедияда “Фанатизм (лат. fanaticus – құрбандық) индивидтің белгілі бір сенімдерге жіпсіз байлануы, басқа ешқан­дай баламаны қабылдамайтындай күйге түсуі. Бұл оның іс-әрекетінде және басқалармен қарым-қатынасында айқын көрінеді. Фанатизм сол жолда құрбан болуға дейін астасады”­ - делінген. Демек, қазақша баламасы  жанкүйер  сөзіне  сәйкес  келеді.

Қазіргі күні өнердегі, футболдағы  жұлдыздардың  жанкүйерлері күн сайын артуда. Расын айтар болсақ­, бұл – әлемде асқынып тұрған дерт. Мұның біздің елімізге де  ентелеп, есіктен еніп келе жат­қаны  көңілді  құлазытады. Жас­тардың белгілі бір адамға немесе топқа­  құлдық  ұрып, табынуға  дейін баруы, әсте қуанарлық жайт емес. Әсіресе, Еуропа халықтарының басым­  бөлігі өз өмірлерін футболсыз елестете алмайтындай. Тіпті, үйлерінің ішін командасының жейдесімен сәйкестендіріп сырлап, безен­діріп жатады. Ер-азаматтар болашақ жарының сүйікті клубымен алдын ала танысып, оның өзі үшін маңызды рөл атқаратынын ескерту­ден де тайынбайды. Бір жағы­нан  қарасаң, асырасілтеушілік көрінісі байқалмайтындай. Әйт­кенмен “жанкүйер” атын жамылып, тұлғаның  жеке  өміріне  қызығу, есін жоғалту  секілді  жайттар көптеп кездеседі.

Әрине, бес саусақтың бірдей емес екендігін ескерсек, әркім кімді тыңдайтынын, нені көріп, нені оқитынын өзі біледі. Бірақ, осы “өзім білем” деп ешкімнің сөзіне құлақ  аспау, бірбеткейлікке  салыну  түптің  түбінде  жақсылыққа апармайтыны  анық.  Әйтеуір шама­дан тыс  жанкүйерліктің кесірінен  жантүршігерлік жайтқа ұрынып қалмасақ  жарар  еді...

“Жанкүйерлікті қалай түсінесіз?” деген сауалды бірнеше  замандасқа төтесінен  жолдаған едік. Өз ойларын­ бүкпесіз баяндауды да қосымша  ескертуді  ұмытпадық.

 

Мөлдір  ІЗТІЛЕУ,

әнші Т.Төреәлінің

жанкүйері:

 

МЕН   ТӨРЕШТІҢ

ӨЗІНЕ   ЕМЕС,

ӨНЕРІНЕ    ҒАШЫҚПЫН!

- Жанкүйерлік, яғни “фанатизм” қай салада болмасын, бар нәрсе. Ең біріншіден, жанкүйерлік  табынушылық  емес! Жанкүйер – сол адамның еңбегін  бағалайтын, ризашылық білдіріп, жаңа белестер күтетін  адам. Жақсы қарым-қатынас талантты жанға қуат  сыйлайды.

Менің  Төреғали Төреәлінің жанкүйері  болып  жүргеніме  4  жыл болады екен. “Іздеме” деген әні шыққаннан бастап әндерін іздей бастадым. Жүрегімді жаулап алған өнеріне деген сүйіспеншілігім әлі сөнген емес. Төрештің орын­дауындағы  әндердің  барлығын жатқа білемін десем де болады. Әрине, бұл ешқандай да ғашықтық емес. Мен Төреғалидің өзіне емес, өнеріне ғашықпын! Ал әншінің (тұл­ғаның – ред.) артынан  аңдып, сол   жүрген  жолмен  жүріп,  қолын сүйіп, аяғына  жығылу мүлде басқа­  нәрсе.


Нұрперзент  АБДУАЛИҰЛЫ, “Реал   Мадрид” футбол

клубының   жанкүйері:

 

ЖАНКҮЙЕРЛІК   ЖАҒА

ЖЫРТЫСУ   ЕМЕС

- Футбол клубтарына деген жанкүйерліктің шегі әлемде қалыптасқан ғой. Ал біздегісі – ең бергісі. Өз басым испандық “Реалд­ың” жанкүйерімін. Әр ойынын­  қалт  жібермей  тамашалап, құрамындағы  футболшылардың жасына, техникасына, жүріп өткен жолына жіті мән беремін. Мен үшін олардан асқан футбол клубы жоқ. Десе де, бізде жалған жанкүйерлік басым, жеңсе­  ғана қолдап, жеңілсе, теріс айналу  қалыпты  жағдай  секілді. Ал жастардың әлеумет­тік желід­е  бір-бірлеріне футбол клубтары үшін тіл тигізуін түсіне алмай­мын. Қысқасы, мен үшін жанкүйерлік – жаға жыртысу емес, оларды  қолдау, команданың ойынына  сүйсіну.

 

Айшолпан  МҮРТАЛАП,

әнші  Қ.Нұртастың

жанкүйері:

 

ЖАНКҮЙЕРЛІКТІ  ЖАНҚИЯРЛЫҚПЕН ШАТАСТЫРМАЙМЫН

- Негізінен, жанкүйер­лікті көбіне халық ғашықтықпен, жан­қиярлықпен ша­тас­тырып  жатады. Мысалы, мен Қайрат Нұртастың жан­күйерімін. Оның суреттерін жинап, қабырғаға іліп, ән­де­рін үздіксіз  тыңдауды  әдетке  айналдырғанмын. Қайраттың  өзімен  болмаса да, анасы әрі продюсері Гүлзира Үсенқызымен сөйлесіп тұрамын. WhatsApp желісінде жанкүйерлерге арналған арнайы топ бар. Сол жерде Қайратқа қатысты барлық жаңалықтардан хабардар болып отырамыз. Ол жайында жаман сөз айтылса, жазылса, оны қолдауға тырысамыз. Қайраттың арқасында қаншама дос таптым, олармен тығыз  байланыстамын. Оның жаңа әні шықса­, бір-бірімізден сүйінші сұрап қуанамыз, ал қаламызға келсе, күтіп  аламыз.

Рыскелді   ЖАХМАН

 


ҚЫЛМЫСКЕРДІ КІМ ТӘРБИЕЛЕЙДІ? PDF Print Email
Жаңалықтар - Құқық құрығы
03.08.2017 15:47

 

 

 

ЖАСӨСПІРІМДЕР   АУЫР САНАТТАҒЫ  ҚЫЛМЫСТЫ КӨП  ЖАСАҒАН

Қызылорда облысы бойынша осы жылдың І жартыжылдығында жасөспірімдердің  қатысуымен  68 қылмыс жасалған. Ал 2016 жылы көрсеткіш 119-ды құраған екен. Бұл – облыс прокурорының орынбасары Жасұлан Еламанов ұсынған мәлімет. Статистика сөйлеп тұр. Сенсек, көңіл қынжылтады. Жеткіншектердің заңды белшесінен басып, бейбіт күнде бұзықтық жасауына не себеп? Бұғанасы  бекімеген жас қалай қылмыскерге айналады? Қоғам кінәлі ме, заман жазықты ма? Бәлкім, ата-аналар мен білім ордалары берген тәрбиенің «жемісі» болар? Десек те... Қай ата-ана баласын қылмыскер болсын деп өмірге әкеледі дейсіз?  Оқу орындары да оқушыларға тәртіпсіз бол демейтіні белгілі емес пе? Түйткіл.

Тарқатайық. Қызылорда облысының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының ақпаратына сүйенсек, онда биылғы 6 айда 25 қылмыстық іс тіркелген. Ал өткен жылдың 6 айында 15 қыл­мыстық іс түскен болатын. Салыстырар болсақ, жасөспірімдер арасындағы қылмыстың артқанын көруге болады. Сот өндірісіне келген 25 қылмыстық іс 43 адамға қатысты. 2016 жылдан 1 қылмыстық іс қалдықта қалған. Қылмыстың өтеуі – жаза. Кәмелетке толмаған­дардың қылмыстық ісін зердел­еу барысында сот үкімімен жаза тағайындалыпты. Атап айт­қанда, 16 адам шартты түрде сотталып, 4 адам бас бостандығынан айырылған. Бас бостандығынан шектеу жазасын 6 адам алса, 2 азаматқа айыппұл салынса, 9 жас­өспірім қылмыстық жауапты­лықтан босатылған. Ал 1 адам мәжбүрлі түрде медициналық  емдеуге  жолданған.

Қылмысқа бар­ған жет­кін­шек­тер жасаған «ісі­нің» санаты бо­йынша да сан топқа бө­ліне­ді. Мәселен, 31 жас­өс­пірім ауыр санатта 13 қылмыстық іс, ауырлығы орташа санат­та  2  адам  2 қылмыс, 2 азамат онша ауыр емес санатта­  2  қылмыс  жасаған.

 

ҚЫЛМЫСТЫҚ   ІСТЕН  ҚЫЗЫЛОРДА   ҚАЛАСЫ

«КӨШ   БАСЫНДА»

Аталмыш құқықбұзушылықтарды аудандар бойынша жіктесек. Өткен жылдың 6 айында Қы­зыл­орда қаласы бойынша 10 қылмыстық іс, Байқоңыр  қаласынан 2 қылмыстық іс, Шиелі, Жаңақор­ған, Жалағаш аудандарының әрқайсысынан бір-бірден қыл­мыстық  іс  тіркелген.  Ал  биылғы  6 айдағы көрсеткіш не дейді? Қызылорда қаласында – 12 , Жаңа­қорған ауданында – 9, Байқоңыр қаласында – 4, Жалағаш, Қазалы аудандарында бір-бірден қылмыс­тық іс тіркелген. Қарап отырсақ, Қызылорда мен Байқоңыр қала­ларында қылмыс саны көбейген. Ал аудандар арасында Жаңақорған­ ауданы «көш бастап» тұр.

Жас өскін балалардың заң бұзғанын ешкім қолдай қоймасы анық. Сондықтан облыс көлемінде кәмелеттік жасқа толмағандар арасында құқықбұзушылықтың алдын алу үшін түрлі шаралар ұйымдастырылады. Құптарлық шаруа. Жыл сайын жоспар құрып, сан түрлі шаралар атқарылуда. Нәтиже  қандай?

 

144   БАЛА  ҚАҢҒЫБАСТЫҚҚА САЛЫНҒАН

Қызылорда облысының ішкі істер департаментінің жергілікті полиция қызметі бастығының міндетін атқарушы Қ.Шүкіровтың ақпаратына сүйенсек, бүгінде облыс көлемінде «Балалар түнгі қалада», «Каникул» атты жедел профилактикалық шарасы, «Жұмыспен қамту» атты республикалық кең көлемді акциясы өткізілген. Осындай профилактикалық жұмыс­тардың нәтижесінде, 2017 жылдың 6 айында барлығы 2562 құқық­бұзушылық расталып отыр. Сондай-ақ, 144 бала қаңғыбастық пен кезбелікке  салынғаны  анықтал­ған. Олар жасөспірімдерді бейімдеу ортал­ығына жеткізілген. Жас буынн­ың қылмыс жасауы, оның көз үйренген көрініске айналуы елді елеңдетерлік жайт. Алайда оларды қадағалап, тәртібін тәп­тіштеп отыруға міндетті тек құзырлы орган ғана емес. Облыстық жаст­ар денсаулығы орталығының әлеуметтік психология бөлімінің меңгерушісі Жансая Насрадинқызы кәмелеттік жасқа толмаған балал­ардың тәртіп бұзуының бір­неше факторларын атап көрсетті.

- Қазір  жасөспірімдер  арасында­ қылмыс санының өсуі, мінез-құлықтарындағы өзгешеліктер, бірінші­ден, тәрбиенің аздығы деп айта аламын. Өйткені қазіргі ата-аналар балаларына көп жағдайда көңіл бөле бермейді. Заманның талабы, уақыт, қоғам деп сылтау айтуға болмайды. Баланы  өмірге әкелгеннен­ кейін баланың тәрбиесімен бірінші ата-ана айналысуы керек. Одан кейін балабақша, мектеп, жоғары оқу  орындарына  барғанда  да тәр­бие қалыс қалып жатады. Балаға көңіл бөлу өте аз. Бұл – бірінші себеп.­ Екіншіден, қазір жасөспірім­дер әрнәрсеге еліктегіш. Жаңа нәрсені  көргісі  келеді. Замандастарынан  қалғысы  келмейді. Тіпті смарт­фонның  өзін  таңдағанда  қарапа­йым телефон ұстағысы жоқ. Негізі­нде адам өзінде бар нәрсеге қанағат етуі керек. Өзінде болмағаннан  кейін, тағы да айтамын, бас­қаларды көре алмағаннан кейін сондай құқықбұзушылықтарға немесе­ ұрлыққа  барады. Біздің қазақ «Көрпеңе қарап көсіл» дейді. Балалар әу бастан жақсы тәрбие алса, өзінің қазақ екенін ұмытпаса екен. Біздің қазақтың дарқан көңілі, кеңдігі қайтып келсе деп тілеймін. Осылардың барлығы жетісіп жатса, ондай ұрлыққа да бармас еді, қылмыс та жасамас еді. Жасөс­пірім кезінде баладағы барлық нәрсе толық болуы керек. Ата-анадан баст­ап. Көп жағдайда толық емес отбасының балалары теріс қылықтарға барып жатады. Ата-аналар тек жылулығын бергені жөн. Жас­өспірімдерге жетпей жатқан нәрсе осы. Ата-анасы көп жағдайда «мен баламның сұрағанын, қажетті ақшасын бере салсам болды» деп ойлайды­. Осылайша бала көбіне үйден емес, көшенің, ортаның тәр­биесін алады. Бұрын көршінің баласы тәртіпсіздік жасаса да тыйым болатын. Қазір өз балаларына ты­йым­ сала алмай отырған ата-аналар бар. Өз баламызға жылуымызды сыйласақ, көңіл тазалығын дұрыстап себелесек, жасөспірімдердің құқықбұзушылығы болмас еді, -дейді  психолог Ж.Насрадинқызы.

Осылайша «бұзақылықтың басты­ себебі отбасында берілген тәрбиеге байланысты» дейді психолог. Жеткіншектер арасындағы жосықсыз­ жайттардың салдары кімге де болсын оңай тимесі шындық. Тұсауламаса, тәртібі нашар балан­ың есейген сайын «қылық» шығарып, қылмыс әлемінің есігінен еніп кетпесіне кім кепіл? Сонда ел болашағының кілтін кімге ұстатамыз? Әлде «әркімнің санасына берсін» деп  бейқам  жүре  береміз бе? Қылмыскерді  кім тәрбиелейді? Сіз  қалай  ойлайсыз?

Жазира  БАҒЛАН

 


БЕТІ «БЕС БАТПАН» БАҺАДҮРІМ-АЙ... PDF Print Email
Жаңалықтар - Мәселенің мәнісі
03.08.2017 15:45

Биыл мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаң­ғыру» атты мақаласы өлге­ні­мізді тірілтіп, өшкені­мізді жандырғандай болды.­ Көзі қарақты оқырман бағдарламаның бағытын ба­ғам­дап, ай­тылған ойды айқындап алған­ шығар­ сірә?! Елбасының сөзін екі етпейтін жергілікті атқарушы орган дереу халыққа түсін­дірме жұмыс­тарына кірісті. Жер-жерде жиындар өткізіп, ауқымды шаралардың суретін әлеуметтік желілерде дүркін-дүркін жүктейтінін байқап жүрміз. Хош. Мақаланы бір шолып шықтық. Ел президенті  біздегі  «нау­қаншылық»  дейтін кесел­ді білсе керек, былай  дейді. «Жаңа тұрпатты  жаңғырудың  ең басты шарты – сол ұлттық кодыңды сақтай­ білу. Онсыз жаңғыру дегені­ңіздің құр жаңғыры­ққа айналуы оп-оңай»,- деп ой түйеді.

Бұл бағдарлама та­рих­ымызды түген­деу­ге, келеш­екке ама­нат­тауға, жерімізді қорғаған батыр­лардың есімін қайта дәріптеуге мол мүм­кіндік беріп отыр. Сыр өңірі мұндай тарихи тұлғалардан кенде емес. Жанқожа мен Жалаңтөс баһа­дүрдің өзі неге тұрады?! Ерен ерлерг­е арналған еңселі ескерткі­штер бар. 2010 жылы Жалаңтөс баһадү­рдің ескерт­кіші ашылды. Әңгіме осында боп тұр. Ұмытпасам, 2011 жылы «Егемен Қазақстан» газе­тінде «Баһадүрдің бетін кім жуады?» атты мақала жарияланды. Бекерден-бекер емес-ау. Сол баяғы «науқаншылық» дейтін дерт­тің әуре­сі... Кеше ғана Жалаңтөс ескерткіші­нің жанына барып, жа­быр­қап қайт­тық. Баһа­д­үр қайта тірілсе, жергі­лікті биліктегі біраз кісі креслосымен қоштасар ма еді? Кім білсін? Жер үшін жанын қиған батырдың ескерт­кіші қараусыз қалған­ секілді. Өзі де, астындағы аты да шаң-тозаңнан көрінбейді. Оны тазарту жұмыстары көптен жүргізілмегенге ұқсайды. Мүсінге құстар саңғытып кетіпті. Ағал-жағал боп тұр. Қаланың қақ ортасында  орналасқан ескерткіштің артқы жағын­ жасыл желек­ке айналдыруға қо­лайы. Әйтсе де, ол аумақта қисық бұта да жоқ. Қызыл­орда қаласының әкімдігі мен жауапты мекем­е қайда қарап отыр? Себебі облыс әкімдігіне қарай қала билігі күніне  осы  маңнан  жүз  өтеді. «Әй бір, бұл маңда­ батыр бабамыздың ескерткіші бар еді. Барып­ қайтса­қ қайтеді?» десе де, артықтық етпейді­. Бабасы­ның беті бес батпан болып тұрып, «рухани  жаңғырамыз»  деп айту күлкілі. Оны қоя беріңіз, бұл ескертк­іш мемлекеттің қорғауы­нда. Сонымен қатар республикалық «Жалаңтөс баһад­үр» атындағ­ы қоғамдық қор да бар екен. Ал қызыл­ордалық атқамінерлердің ел үшін атқа қонған батыр бабасына көрсеткен құрметі қайда?

Айтпақшы, биыл елімізде жалпыұлттық ЭКСПО­-2017 мамандандырылған көрмесі өтіп жатыр. Мың сан туристер келуде. Біз айтқан ескертк­іш   әуежайдан  келген  мейманның  көзіне бірден  түседі. Саяхатшылар  сатпақ-сатпақ еңселі ескерткішті көріп, таңданысын жасыра алмас... Тіпті, олардың  алғашқы  легі де келе бастады. Жауға жалаң  қолымен  қарсы тұрған батырд­ың сом тұлғасын жалтыратып қоюға шамамы­з  жетпеге­ніне  қайран  қалам...

Қозы  Көрпеш   ЖАСАРАЛҰЛЫ


 

 

Жаңа тұрпатты жаңғырудың ең басты шарты – сол ұлттық кодыңды сақтай білу. Онсыз жаңғыру дегеніңіздің құр жаңғырыққа айналуы оп-оңай. Біз жаңғыру жолында бабалардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкілдеп жатқан ізгі қасиеттерді қайта түлетуіміз керек.

 


АЛАЯҚТЫҚПЕН АЙНАЛЫСҚАНДАР PDF Print Email
Жаңалықтар - Құқық құрығы
03.08.2017 15:40

«Маңғыт, аузыңа саңғыт» деп қарғаның­ аузындағыны тұмсығымен қағып алған түлкілер көзге түрпідей тиетін­  дәурен туды бүгінде. Түлкі заман­ға тазы  келсе, аңқау елдің арамза молдалар­ы  табанын  жалтыратып  тайып­  тұрады. Заң үстемдік етіп, алдан­ған  аңғал жұрттың «пәтер аламын» деген­ үміті үйді емес, үйдей пәлеге душар­ еткен­дей. Бөтеннің мүлкін иемденіп, бірнеше мәрте жұртшылықтың қалтасын қағып, аузын айға қаратып кеткен азаматша  К.С мен Қ.А. сот шешімімен өздеріне  тиесілі  жазаға кесілді.

Оңай олжаны ойлап, орға жығыл­ғандар қылмыстың соңы жаза боларын әсте ойламады да. 2015 жылы жұртшылықты мекемелерге жұмысқа тұрғызу, жоғары оқу орындарына түсіру, көп­қабатты үйлерден пәтер алып береміз деп алдап, сенімін теріс пайдалану жөнінде қылмыстық келісімге келген екеу ә дегеннен аңғал жұрттың қалтасын­ қаққан. Алдымен И.Н. есімді азаматшаның тұр­ғын үй кезегіндегі тізімнен алға жылжытып, екі бөлмелі пәтер алып беруге­ көмектесетінін білдірген С.К. 1 500 000 теңгесін қалтаға басқан. Мұнан кейін екеуі А.Б. есімді азаматшаны мектеп мұғалімі ретінде кез келген білім оша­ғын­а  жұмысқа  орналастыратынын айтып­, 300 000 теңгесін алған­. Сенімге кірген екеуі мұнан өзге де салаларға жұмысқа тұрғыза алатын зор мүмкін­дік­терін айтып, сендіріп, Ж.Ж-дан 500 000 теңге, А.Ж.-ны Қызыл­орда медицин­а­лық колледжіне оқуға түсіріп беремін деп 500 000 теңге, жаңа көп­қабатты үйлердің бірінен пәтер әпере­мін деп Р.Ө-нің 250 000 теңгесін иеленген. Олар мұнымен тоқтамастан тағы бірнеше азамат­тың қалтасын қағып, алдап, арбау­  жолдарымен  қаражаттарын  иемденіп отырған.

Сотқа шағымданған азаматтардың шағымын қарау нәтижесінде сот алая­қ­тықпен айналысып келген екеудің бірін, яғни К.С.-ны ҚР ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1-тармағы  бойынша кінәлі деп танып, мүлкін тәркіледі. Ол 3 жылға бас бостандығынан айы­рылып, жазасын  жалпы режимдегі түзеу колониясында өтемек. Дегенмен, бұл кейінге қалдырылды. Он төрт жасқа толмаған баласының болуына байла­нысты ҚК-нің 74-бабының 1-бөлігіне орай жазасын өтеу бес жылға шегерілді. Алайда К.С. бұл уақытта тұрғылықты жерін, оқуын немесе жұмысын ауыс­тырған жағдайда пробация қызметіне хабарлап  тұруы  керек.

Адамнан айла артылған ба? Есепті мерзімдегі статистикалық мәліметтерге­ сүйенсек, алаяқтыққа қатысты қылмыс­тар саны өршіп тұр. Күні бүгінге дейін 60 адамға  қатысты 55 іс тіркелген. Оның ішінде 44-і – әйел  азаматшалар. Халықтың аңғал, сенгіш тобын зерттеп-зерделеп, қулығын іске асыратындардың ішінде 30 іс бойынша 32 адамға сот үкімі  қабылданды.

Табан астында қалтаңды қағып, орайы келсе ойып кетуге даяр тұратын мұндай жандар, әсіресе, банк ұйым­дарының  маңайында көп жүреді. Несие­ әперіп, несібеңді молайтамын деп, тақыр­ға отырғызып тайып тұратындар жетіп артылады. Бұл ретте халықтың да сақ болғаны абзал. Әйтпесе, төбедегіге қол созамын деп, аузындағыдан айы­ры­лып  қалып  жүргендер  қаншама?!

Жұлдыз   ЖАКЕЕВА,

Қызылорда   қаласының

№2  сотының  судьясы

 


ФЕМИНИСТІК ПИҒЫЛ PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
03.08.2017 15:27

Еркек  болғым  келеді-ау,

еркек  болғым...

Соңғы кезде феминизм жайлы көп  айтылып  жүр. Мен де өз ойым­ды  айтып  көрейін...

Иә, бұл мәселенің осыдан бір-екі ғасыр бұрын көтеріліп, жақсы қолдау тапқаны өте дұрыс болды. Әйелдердің қоғамдағы, отбасындағы рөлі өзгерді. Әсіресе, қазақ қоғамындағы әйелдердің орны мен деңгейі көтерілді. Ер-азаматтармен бірдей құқықтары бар. Мұндай жағда­й бүкіл әлемде емес болар, бірақ осы тенденция жүріп жатыр. Уақыт әйелдерді, сөз жоқ, әлемде бірдей құқылы етері анық.

Бірақ бүгінгі заманның кейбір әйелдері, атап айтқанда, феминизм идеясын қолдаушы әйелдер мұны қанағат тұтпай жүр. Олар «ер кісі­лермен бірдей болғымыз келеді, бізді ер, әйел деп бөлмеңдер» дейді. Егер жануарлар әлемінің көзі­мен қарасақ, феминист әйелдер айтады: еркек жануарлар ұрғашы жануарларға еркек жануар деп қарауы тиіс. Көзге елестетуге болар ма екен мұндай жағдайды?

***

Енді қазақстандық өмірімізден екі мысал алып, бұл мәселеге сол көзбен қарап көрелік.

2011 жылдың 16 желтоқсанында Жаңаөзенде трагедиялық оқиға орын алды. Бастық ер кісілер өзде­рінің қарамағындағы үкімет қару берген ер кісілерге наразылық бейбіт  шеруге шыққан мұнайшы ер-азаматтарға қарсы оқ атуға бұйрық берді. Себебі мұнайшы еркек­тер жаңа жылдық шыршаны құлатты, бірнеше дүңгіршекке от қойды. Нәтижесінде жиырмаға жуық адам оққа ұшты, жараланғандар одан да көп, басқалары түрмеге жабылды. Ал егер енді сол кезде сол алаңда жүз пайыз әйелдер болса ше? Ер кісі­лер­дің істегенін қайталаған болса ше? Сонда қарулары бар ер кісілер ер-азаматтарға жасаған ату шарасын әйелдерге қолданар ма еді? Әй, қайдам.

Иә, әйелдерді жауапкершілікке тартып, әртүрлі аз мерзімді шартты шаралар қолданған болар еді, ақшалай және шартты айыптар төлетер еді. Себебі әйелдердің бала-шағасы бар, көздерінің жасын төккені, кешірім  сұрағандары  еске  алынар еді. Әй, қойшы! Әйелдің аты әйел емес пе деген сөздер кез келген еркек судья­, прокурор, сот, әскерилерден шыққан болар еді. Себебі әйел, бала-шаға, қариялар мәселесінде әскери соғыс болсын, тұтқынға алу болсын заң бойынша да, санамыздың түк­пірінде де ТЫЙЫМ салынған! Тіпті қарақшы бандиттердің өздері бұл ережені ұстанады.

***

Енді менің Жанболаттың басынан кешкендері жайлы әңгімемнен үзінді келтірейін. «Пойыздарда милицияның нарядтары әдеттегі тәртіп бо­йынша жұрттың заттарын есірткіге, т.б. тыйым заттарға тексеретіні бар. Әрине, бұл дұрыс шара, оған дау жоқ. Бірақ, Жанболаттың мысалында бұл тексерулер жұрттың бәріне жасал­майды, негізінен алғанда ер-азаматтарға жасалады. Олар әйелдермен байланысуға онша ықылассыз – айқай­-шу, жылау, сықтау... Мұндай жағдай­  ер кісінің  нәзік  психикасына өте жаман әсер етеді. Жаратқан Құдай осылай еткен...  Әйелдердің арасында еркектерге қарсы атыла­тындары, бетін тырнап­ алатындары да кездеседі. Сондықтан да полицейлер көнбіс еркек­тердің заттарын астан­-кестенін шығарып тексеруге құмар. Еркектердің тәртіпті бол­масқа амалы да жоқ, аузын ашып қарсы келсе, бөлімшеге алып кетеді­, денесін көгермейтін жер­лерінен  ұрып,  бүйрек, бауырларын құртады. Сондықтан Жанболат инстит­утта  әскери  кафедрада  алған­ запастағы офицер деген куәлігін өзімен бірге алып жүреді екен. Аға лейтенант деген жазуы бар куәлік ерекше әсер етеді!».

***

Бар болғаны екі ғана көрнекі мысал. Бүгінгі әлемдегі еркекке деген­ көзқарас. Құрметті феми­нистка әйелдер, өздеріңе осындай көзбен қарағанды ұнатасыңдар ма? «Еркек тоқты құрбандық» деп санай­тын  ер-азаматтардың  әлеміне барып, өздеріңе сондай қатынас болғанын қалайсыңдар ма?! Ойланыңдар дегім келеді. Еркектердің ортасында жүрмеулеріңнің арқасында қаншама ұнамсыз заттардан (тіпті қорқынышты деуге болар) аулақ жүргендеріңді білсеңдер етті.

Түрмелерде  еркектер  әйелдерге қарағанда он есе көп отыр. Бұл сендер­ білмейтін еркектердің әлемінің  арқасында.

Біздің ата-бабаларымыз қаншама тыйым салған тәрбиелік маңызы бар сөздер айтқан. «Қыз баланы ұрма» деп бекер айтпаған, яғни ұлды ұруға болады. Осылай ер бала­ны ел қорғауға, қатал еркектердің әлемінде шынығуға тәрбиелегені болар.

Қадірлі әйелдер, әйелдер әле­мінде әйел болып қалыңыздар. Аман боласыздар.

Сағадат  РАҚЫМЖАНҰЛЫ

 


ЖАЛАҚЫҢЫЗҒА КӨҢІЛІҢІЗ ТОЛА МА? PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
03.08.2017 15:23

Әр мамандықтың қоғамға берер әрқалай салмағы бар, соған сәйкес бағаланатыны да рас. Біздің елде адам факторына, оның еңбегіне қандай көзқарас қалыптасқан? Бұл тұрғыда ауыл еңбеккерлері азға қанағат  етіп жүрсе, оған әсте таңдануға болмайды.

 

Ендеше, Ұлттық экономика министрлігі баспасөз қызметінің ақпаратымен сөйлер болсақ, 2017 жылдың 2-тоқсанында ең жоғары жалақы – қаржы және сақтан­дыру қызметі саласында, ондағылар 315,3 мың теңге көлемінде айлық алады. Ал, ең төменгі жалақыға қол жеткізгендер – әдеттегідей ауыл шаруашылығы еңбеккерлері мен орман және балық шаруашылығында жұмыс істейтіндер. Олар бар-жоғы 88,3 мың теңгемен­ күн көреді. 2010 жылдың  қорытынды көрсеткішімен де бұл саладағылар 40,2 мың теңгені  қанағат етіп келген екен. Демек, 7 жылдың ішінде жалақылары 2,2 есеге ғана өсіпті. Есептеп көріңіз, ең жоғары және ең төменгі айлықты­ң айырмашылығы жер мен көктей, 3,6 есе.

Енді басқа сала қызметкерлерінің де еңбекақыларын санап көрейік. Жоғары жалақы алатындардан кейінгі келесі кезекте 253,2 мың теңгені әмиянына санап салатын кәсіби, ғылыми және техникалық қызметтің мамандары тұрса, ақпарат және байланыс саласы­ қызметкерлеріне 222,4 мың теңге шамасында жалақы жазылады екен. Ал, өнеркәсіп саласындағылар­ 202,3 мың, құрылыстағылар 184,9 мың теңге айлық алатын  көрінеді.

Айтпақшы, өңірлер бойынша ең жоғарғы жалақы Маңғыстау облысында – 253,9 мың теңге, бұл орташа республикалық көрсеткіштен шамамен 1,7 есе көп. Ал, Жамбыл облысында бұл көрсеткіш 103,1 мың теңген­і құрады, бұл ел бойынша орташа деңгейден 31,3%-ға төмен екен.

Жалпы алғанда, есепті мерзімде еліміздегі бір қызметкердің орташа айлық көлемі 149 951 теңгені құрады. Атаулы жалақы индексі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 104,4 пайызды, ал нақты жалақы индексі 97,1 пайызды көрсетті. Бұл пайызға шаққандағы жалақының өскені ме, әлде дағдарыстың әсері ме, болмаса күн санап бетбақтырмай бара жатқан­ бағаның безбені ме, өзіңіз бағамдай жатарсыз. Бір қызығы, аталмыш министрлік үкіметтегілер мен депутат­тардың, квазимемлекеттік сектордағылардың жоғары жалақысын есепке алмапты. Оны айтса, жалақы­сы 100 мың теңгеге де жетпейтін ауыл еңбеккерлерінің есі кетіп, есегінен ауып қалар деп ойлайтын шығар, бәлкім...

Н.АҚПАН

 



<< Бірінші < Алдыңғы 1 2 Келесі > Соңы >>

Күнтізбе

< Тамыз 2017 >
  1 2 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары