Өзекті мәселелер

  • 15.11.18

    Сыр елінің серпіні ерекше екенін аймақ тұрғындары да, сырт көз – сыншылар да жиі айтып жүр. Экономикалық даму тұрғысынан кей салаларда сәл шегініс болса, басым бағыттар да жеткілікті. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» екендігін дәлелдеп келе жатқан қызылордалықтар мемлекеттік бағдарламалар аясында біраз шаруасын шалқытып отыр. Әсіресе кәсіпкерлер тарапы жолдауда айтылған тапсырмалар бойынша өз міндет...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

     

     

    Берікбол  БАЙХОЖАЕВ,

    ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызы...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    «Балама әйелді өзім таңдап алып беремін. Байдың байлығына қызықпаймын, бидің билігіне қызықпаймын, асыл пышақ қап түбінде жатпайды. Келінім ақылды болса, ұлымның елге даңқы кетеді. Би түскендей үй болу – әйелден. Әйелі жақсы болмай ер оңбайды? Ердің бақытын кетіретін де – әйел, ерге бақыт әперетін де – әйел» деп келінін өзі таңдайтынын айтқан Төле бидің Данагүлді қалай жолық­тырып, баласына айт...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Қытық! Қызылы бар қызық сөз, құмары бар құнды сөз. Мұны солдан оңға қарай оқысаң да – қытық, оңнан солға  қарай  оқысаң да – қытық. Бұрын­ғы қыздардың бетінде қызарып, көз тартып­, көрініп тұрушы еді. Қазір ше? Зәру. Қат дүние. «Бүгінгі күні бүтін махаб­бат бар ма? Әй, қайдам? Сезім шіркін семіп кеткен. Ал қытық байғұс қырық жыл бұрын қайтыс болған» деп гөйітеді баз біреулер. Жо-жоқ, қытық әлі ...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Бір күні қарап отырмай жеке бизнес жасағым келді. Жұрттың бәрі байып жатыр.­ «Кедей бол» деп менің маңдайыма біреу бормен бадырайтып жазып қоймағ­ан болар. Ауладағы жазғы үйді бұзып, «шындық» сататын дүкен аштым.

    - Әй, балам көп ұзамай тақырға отыра­сың,­ - деп әкем басын шайқады.

    ...
    Толығырақ...
Бейсенбі, 10 Мамыр 2018

СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛ ТУРАЛЫ ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 17:34

Тәуелсіздікке қол жеткізген кезден бастау алған Қазақстанның қазіргі заманауи тарихында Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевпен жарияланған жемқорлықпен табанды және ымырасыздық күрес бағыты республиканың сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының негізгі мағынасын қалыптастырады.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саясатының базалық бағыттары Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясында, «100 нақты қадам» Ұлт жоспарында белгіленген сыбайлас жемқорлықты іріктеу міндеттерін іске асыру арқылы нақты белгіленген.

Бұл ретте, сыбайлас жемқорлықтың көріністерін азайтудың мақсатты нұсқамаларына қол жеткізу алгоритмі сыбайлас жемқорлыққа қарсы жоспарлаудың көп деңгейлі жүйесінде бүгінгі күні басты бағдарламалық құжат болып табылатын Қазақстанның 2015-2025 жылдарға арналған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясында көрсетілген.

Қазақстанда сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша шараларды жүйелі және бірізді іске асыру ұлттық тәжірибе ауқымы мен озық халықаралық сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәжірибелерді тартуды ескерумен өзін-өзі жетілдіру режимінде тұрақты тұрған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың бірегей үлгісін қалыптастыруға мүмкіндік берді.

Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияның бірінші кезеңін іске асыру табысты аяқталды, бұл оны орындаудың алғашқы нәтижелерін ұғыну қажеттілігін өзектендіреді. 2015 жылғы 18 қарашада бекітілген «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңының талаптары тұрақты әзірлеуге негіз болған осы жыл сайынғы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы Ұлттық баяндамада өзінің көрінісін тапты.

Аталған баяндаманы әзірлеу үрдісі, құрылымы және мазмұны «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы Ұлттық баяндаманы дайындау, Қазақстан Республикасының Президентіне енгізу және оны жариялау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы №154 Жарлығына сәйкестендірілген.

Ұлттық баяндаманың мақсаты сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша практикалық іс-шараларды әзірлеу және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы жетілдірумен Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты және оның таралуының жай-күйі мен үрдісіне объективтік талдау болып табылады.

«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңына сәйкес Ұлттық баяндама сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті орган жұмысының және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың басқа да субъектілері (мемлекеттік органдардың, жергілікті атқарушы органдардың, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің) қызметінің нәтижелері негізінде қалыптастырылады.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы Ұлттық баяндама мәтінінің толық нұсқасымен Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің ресми интернет-ресурсында танысуға болады. (http://www.kyzmet.gov.kz/…/pa…/nacdoklad_kaz_-compressed.pdf сілтемесі бойынша).

 


Қызылордада «Балалардың жолдағы қауіпсіздігі» акциясы жүргізілуде PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 17:21

Қызылорда облысы көлемінде жазғы демалыс қарсаңында балалардың жол-көлік оқиғаларынан жарақаттануының алдын алу, көшелер мен жолдарда қауіпсіз жүріс-тұрысына байланысты дағдыларын нығайту мақсатында жергілікті атқарушы органдармен, денсаулық сақтау, білім беру органдарымен, саламатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі аумақтық орталықтармен, мүдделі азаматтық қоғам институттарымен, БАҚ-пен бірлесіп, 2018 жылғы 1-31 мамыр аралығында «Балалардың жолдағы қауіпсіздігі» атты кең ауқымды республикалық акциясы өткізілуде.

Бұл акцияның мақсаты балалардың қатысуымен болған жол-көлік оқиғалары себептері мен мән-жайларын зерттеу, мектепке баратын, мектептен қайтатын, балалар жиі баратын орындарда қауіпсіз қозғалыс бағыттарын әзірлей отырып балалардың жолдағы қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.

Акцияның алғашқы күні Қызылорда қаласының мәдениет паркінде өтті. 2018 жылғы 9 мамыр күні Жергілікті полиция қызметкерлері Жол қозғалысының жас инспекторларының қатысуымен «Баяу қозғал», «Балалардың өмірін сақтайық» тақырыбында акция ұйымдастырды.

Іс-шара барысында Жол қозғалысының жас инспекторлары жол ережелерін сақтау және жолда қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі бойынша қала тұрғындарына түсіндірме жұмыстарын жүргізіп, ата-аналар мен көлік жүргізушілеріне сауалдар мен сұрақтар қойды.

Шара соңында балалардың қатысуымен орын алатын жол-көлік оқиғаларының алдын алу, болдырмау мақсатында алыстан жарыққа белгі беретін лента (отражательная лента) тағып жүрулері керектігі жөнінде кеңес бере отырып, балалар мен олардың ата-аналарына таратты.

Сонымен қатар, «Жүргізуші, біз өмір сүргіміз келеді» деген ұранмен жол қозғалысының жас инспекторлары жаяу жүргіншілер жолағына шығып, жүргізушілер арасында насихаттау шараларын жүргізіп, жолда жүру мәдениетін сақтауға, барлық жол қозғалысы қатысушыларының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге шақырды.

Бұл бағыттағы жұмыстар ОІІД Жергілікті полиция қызметімен ары қарай жалғасын тауып, өз деңгейінде жүргізілетін болады.

Қызылорда ОІІД Баспасөз қызметі

 


Prima Park пайдалануға берілді PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 17:00

Облыс әкімінің қолдауымен, «Асбол» ЖШС-нің бастамасымен жалпы құны 1,5 миллиард теңгенің, жалпы аумағы 9578,4 шаршы метрді құрайтын Prima Park бизнес орталығы қала халқына пайдалануға берілді. Ашылу салтанатына арнайы келген аймақ басшысы Қырымбек Көшербаев құттықтауын жеткізді.

- Бүгін Қызылордада ерекше қуанышты сәт деп есептеймін. Өйткені мынадай замануи талапқа сай бизнес орталығы іске қосылып отыр. Өзіміздің жергілікті кәсіпкер жігіттердің бастамасы. Басында базармен айналысып жүрген кәсіпкерлер қомақты қаражат жиған соң осы зәулім ғимаратты соғуға талаптанды. «Асбол» ЖШС-нің басшыларына, құрылтайшыларына және «Даму» қорына да ризашылық білдіргім келеді. Бұл жер үлкен кәсіпкерліктің орталығы болады. Аймақтағы туризмді дамытуға, Сыр еліне деген көңілдің арта түсуіне септігі тиеді деп ойлаймын. Сіздер білесіздер, Елбасының да мақсаты – кәсіпкерлікті дамыту. Ендеше өз бетінше бизнес бастаудың көмегі зор. Өзінің тарихын өзі шешетін, қыстың күні Дубайға, жаздыгүні Түркияға барып демалығыңыз келсе, балаларыңызды оқытқыңыз келсе, кәсіпкерлікпен айналысу керек, - облыс әкімі.

«Асбол» ЖШС-нің директоры Ғани Пірімжановтың сөзінше, ғимаратты салуға 4 жыл кеткен. «Жол картасы» бағдарламасы арқылы және «Даму» қорының қолдауымен «Халық» банкінен несие алып, іске кіріскен. Нәтиже жоғары. Кәсіпкерлер шоғырланатын ауқымды орталық құрылды. Ғимараттың жалпы аумағы 10 000 шаршы метр болса, оның 8 мың шаршы метрі бизнес орталығына, қалған 3 мың шаршы метрі қонақүйге арналған.

Осылайша Сыр елінің кәсіпкерлік саласында тағы бір серпіліс болды. Бұл өз кезегінде облыс экономикасының дамуына оң әсерін тигізеді деп күтілуде.

Ж.Қойшыбекова

 


Асылдың бірі – адалдық PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 16:55

ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Қызылорда облысы бойынша департаментінің бастамасымен балабақша қызметкерлерінің, Н.Бекежанов театрының әртістерімен және «Нартай бүлдіршіндері» қуыршақ тобымен «Айжұлдыз», «Шұғыла №3», «Балбұлақ", «Шұғыла №2», «Супер бэби», «Тәп-тәттім», «Сыр берекесі» , «Жарығым», «Аңсар-Кәусар», «Марал шах», «Аңсар-Кәусар№1», «Құралай бөбек», «Шұғыла №1», «Хадидже», «Шұғыла №2», «Мадияр», «Айым», «Баян сұлу», «Детская страна», «Ботақан», «Заңғар», «Д.Әулет», «Нұр бесік» балабақшаларында адалдық пен шыншылдықты дәріптейтін кейіпкерлер бар ертегілер мен театрландырылған қойылымдар өткізілді.

Департаменттің баспасөз қызметі

 


ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ ӘЛ-АУҚАТЫНЫҢ ӨСУІ: ТАБЫС ПЕН ТҰРМЫС САПАСЫН АРТТЫРУ Құрметті қазақстандықтар! PDF Print Email
Сайттың разделы - Сайт категориясы
10.05.2018 15:00

Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ ӘЛ-АУҚАТЫНЫҢ ӨСУІ: ТАБЫС ПЕН ТҰРМЫС САПАСЫН АРТТЫРУ

Құрметті қазақстандықтар!

Біз тәуелсіздік жылдары көп жұмыс атқардық.

Экономикасы қарқынды дамып келе жатқан заманауи прогрессивті мемлекет құрып, бейбітшілік пен қоғамдық келісімді қамтамасыз еттік.

Сапалы әрі тарихи маңызы зор құрылымдық, конституциялық және саяси реформалар жүргіздік.

Қазақстанның халықаралық беделінің артуына және оның аймақтағы геосаяси рөлінің күшеюіне қол жеткіздік.

Біз өңірлік және жаһандық проблемаларды шешу ісіне зор жауапкершілікпен қарайтын жауапты әрі қалаулы халықаралық серіктес ретінде танылдық.

Қазақстан ТМД және Орталық Азия елдері арасынан «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесін өткізу үшін әлемдік қоғамдастық таңдап алған бірінші мемлекет болды.

Біз Еуразия өңірінің қаржылық, іскерлік, инновациялық және мәдени орталығы ретінде қалыптасуын қамтамасыз етіп, жаңа елордамыз – Астананы салдық.

Халық саны 18 миллионнан асып, өмір сүру ұзақтығы 72,5 жасқа жетті.

Біз берік экономикалық негіз қалыптастырдық.

Соңғы 20 жыл ішінде елімізге 300 миллиард АҚШ доллары көлемінде тікелей шетел инвестициясы тартылды.

Экономиканы өркендетудің негізі саналатын шағын және орта бизнес нығайып келеді.

Дүниежүзілік Банктің бизнес жүргізу жеңілдігі рейтингінде Қазақстан 190 елдің ішінде 36-шы орынға көтерілді.

Біз әрдайым сыртқы сын-қатерлерге дер кезінде назар аударып, оларға дайын бола білдік.

Соған байланысты, мен елімізді жаңғырту жөнінде қажетті бағдарламалық бастамалар жасадым.

Олардың жүзеге асырылуы табысты дамуымыздың негізгі факторына айналды.

Біздің стратегиялық мақсатымыз – 2050 жылға қарай әлемдегі озық дамыған 30 елдің қатарына қосылу.

2014 жылы еліміздің инфрақұрылымын жаңартатын «Нұрлы жол» кешенді бағдарламасын іске асыруды бастадық.

Үш жыл бұрын «100 нақты қадам» – Ұлт жоспарын жарияладық.

Содан кейін еліміздің Үшінші жаңғыруына кірістік.

Оның басты міндеті – Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін экономикалық өсімнің жаңа моделін құру.

Еліміздің орнықты дамуы өмір сүру деңгейін одан әрі арттыруға деген зор сенім ұялатады.

Біз жаңа міндеттерді атқаруға дайынбыз.

Құрметті отандастар!

Соңғы кездері әлемдік саяси және экономикалық трансформация үдерістері күшейе түсті.

Әлем қарқынды түрде өзгеріп келеді.

Мызғымастай көрінген жаһандық қауіпсіздік жүйесінің тұғыры мен халықаралық сауда ережелері бұзылуда.

Жаңа технологиялар, роботтандыру мен автоматтандыру еңбек ресурстарына және адам капиталының сапасына қатысты талаптарды күрделендіруде.

Қаржы жүйелерінің мүлде жаңа архитектурасы түзілуде.

Бұл орайда қор нарықтары кезекті қаржы дағдарысына алып келуі мүмкін жаңа «сабын көбігін» үрлеуде.

Бүгінде жаһандық және жергілікті проблемалар тоғыса түсуде.

Мұндай жағдайда сын-қатерлерге төтеп берудің және мемлекеттің табысқа жетуінің кепілі елдің басты байлығы – адамның даму мәселесі болып отыр.

Үкімет, әрбір мемлекеттік органның, мемлекеттік компанияның басшысы жұмыс тәсілдерін өзгертуі қажет.

Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі  басты басымдыққа айналуға тиіс.

Мен лауазымды тұлғаның жеке тиімділігін және қызметке лайықтылығын дәл осы өлшемге сәйкес бағалайтын боламын.

* * *

Қазақстандықтардың әл-ауқаты, ең алдымен, табыстарының тұрақты өсімі мен тұрмыс сапасына байланысты.

І. ХАЛЫҚ ТАБЫСЫНЫҢ ӨСУІ

Адам еңбекқор болып, өз кәсібін жақсы меңгергенде және лайықты жалақы алуға немесе жеке кәсіп ашып, оны дамытуға мүмкіндік болған кезде табыс артады.

Мемлекет пен адамдардың күш біріктіруінің арқасында ғана біз Жалпыға ортақ еңбек қоғамын құра аламыз.

Біріншіден, Үкіметке 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төменгі жалақыны 1,5 есе, яғни 28 мыңнан 42 мыңға дейін өсіруді тапсырамын.

Бұл барлық сала бойынша түрлі меншік нысандарындағы кәсіпорындарда жұмыс істейтін 1 миллион 300 мың адамның еңбекақысын тікелей қамтиды.

Бюджеттік мекемелерде жұмыс істейтін 275 мың қызметкердің еңбекақысы көбейіп, орта есеппен 35 пайызға өседі.

Осы мақсаттарға 2019-2021 жылдарда  республикалық бюджеттен жыл сайын 96 миллиард теңге бөлу керек.

Осыған орай, енді, ең төменгі жалақы  ең төменгі күнкөріс шегіне байланысты болмайды. Ең төменгі жалақының жаңа мөлшері бүкіл экономика ауқымындағы еңбекақы өсімінің катализаторына айналады.

Төмен жалақы алатын қызметкерлердің еңбекақысын көтеруге қатысты бұл бастаманы ірі компаниялар қолдайды деп сенемін.

Екіншіден, бизнесті өркендетудің тұрақты көздерін қалыптастырып, жеке инвестицияны ынталандыру және нарық еркіндігін қолдау керек.

Дәл осы бизнес арқылы жаңа жұмыс орындары ашылып, қазақстандықтардың басым бөлігі табыспен қамтамасыз етіледі.

БІРІНШІ. Біз 2010 жылдың өзінде «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасын іске қостық.

Өңірлерге жұмыс сапарым барысында мұның тиімділігіне көз жеткіздім.

Бағдарламаның қолданылу мерзімін 2025 жылға дейін ұзарту керек.

Осы бағдарламаны жүзеге асыру үшін жыл сайын қосымша кемінде 30 миллиард теңге бөлуді қарастыру қажет.

Бұл 3 жыл ішінде қосымша кемінде 22 мың жаңа жұмыс орнын ашуға, 224 миллиард теңге салық түсіруге және 3 триллион теңгенің өнімін өндіруге мүмкіндік береді.

ЕКІНШІ. Экономикада бәсекелестікті дамыту және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы мен табиғи монополиялардың қызметі үшін белгіленетін тарифтер саласында тәртіп орнату мақсатымен батыл шаралар қабылдау керек.

Коммуналдық қызмет пен табиғи монополияларды реттеу салаларында тарифтің жасалуы және тұтынушылардан жиналған қаржының жұмсалуы әлі күнге дейін ашық емес.

Монополистердің инвестициялық міндеттемелеріне тиімді мониторинг пен бақылау жүргізілмей отыр.

Үкімет 3 ай мерзім ішінде осы мәселемен айналысып, бәсекелестікті қорғау функциясын елеулі түрде күшейте отырып, монополияға қарсы ведомствоның жұмысын реформалауы керек.

Бұл – маңызды мәселе, ол бизнес үшін кететін шығынның артуына, адамдардың нақты табысын азайтуға әкеп соқтырады.

ҮШІНШІ. Бизнесті заңсыз әкімшілік қысымнан және қылмыстық қудалау қаупінен қорғауды арттыра түсу керек.

2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап салық заңнамасының бұзылуы жөніндегі қылмыстық жауапкершіліктің қолданылу шегін, айыппұлды өсіре отырып, 50 мың айлық есептік көрсеткішке дейін арттыруды тапсырамын.

Сондай-ақ, негізгі міндеті көлеңкелі экономикамен күрес болуға тиіс Қаржы мониторингі комитетіне функцияларын бере отырып, Экономикалық тергеу қызметін қайта құру қажет.

Біз «қолма-қол ақшасыз экономикаға» бет бұруымыз керек.

Мұнда жазалаушы ғана емес, сондай-ақ бизнестің қолма-қол ақшасыз есеп айырысуын қолдау сияқты ынталандырушы құралдарға да сүйенген жөн.

Салық және кеден саласындағы ақпараттық жүйелер интеграциясының аяқталуы әкімшілендірудің ашықтығын арттырады.

Үкімет үш жыл ішінде экономикадағы көлеңкелі айналымды кем дегенде 40 пайызға қысқарту үшін нақты шаралар қабылдауға тиіс.

Бизнес өз жұмысын жаңадан бастау үшін 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап салықтың негізгі сомасы төленген жағдайда, өсім мен айыппұлды алып тастай отырып, шағын және орта бизнес үшін «салық амнистиясын» жүргізуге кірісуді тапсырамын.

ТӨРТІНШІ. Экспортқа бағытталған индустрияландыру мәселесі экономикалық саясаттың негізгі элементі болуға тиіс.

Үкімет өңдеу секторындағы экспорттаушыларға қолдау көрсетуге баса мән беруі қажет.

Біздің сауда саясатымызда селқостық болмауға тиіс.

Оған біздің тауарларымызды өңірлік және әлемдік нарықта ілгерілететін белсенді сипат дарыту керек.

Сонымен бірге, халық тұтынатын тауарлардың ауқымды номенклатурасын игеріп, «қарапайым заттар экономикасын» дамыту үшін кәсіпорындарымызға көмектесу қажет.

Бұл экспорттық әлеуетімізді жүзеге асыру тұрғысынан ғана емес, сондай-ақ ішкі нарықты отандық тауарлармен толтыру үшін де маңызды.

Үкіметке өңдеу өнеркәсібі мен шикізаттық емес экспортты қолдау мақсатымен алдағы 3 жылда қосымша 500 миллиард теңге бөлуді тапсырамын.

Басымдығы бар жобаларға қолжетімді несие беру міндетін шешу үшін Ұлттық банкке кемінде 600 миллиард теңге көлемінде ұзақ мерзімге қаржы бөлуді тапсырамын.

Үкімет Ұлттық банкпен бірлесіп, осы қаражаттың көзделген мақсатқа жұмсалуын қатаң бақылауды қамтамасыз етуі керек.

Ірі әрі серпінді жобаларды жүзеге асыру үшін шетелдік инвесторлармен бірлесіп инвестиция салу қағидаты бойынша жұмыс істейтін Шикізаттық емес секторға бөлінетін тікелей инвестиция қорын құру мәселесін қарастыру қажет.

Сондай-ақ, көлік-логистика және басқа да қызмет көрсету секторларын ілгерілету жөніндегі жұмыстарды жандандыру керек.

Бай табиғатымыз бен мәдени әлеуетімізді пайдалану үшін сырттан келетін және ішкі туризмді дамытуға ерекше көңіл бөлу қажет. Үкімет қысқа мерзімде салалық мемлекеттік бағдарлама қабылдауға тиіс.

БЕСІНШІ. Агроөнеркәсіп кешенінің әлеуетін толық іске асыру керек.

Негізгі міндет – еңбек өнімділігін және қайта өңделген ауыл шаруашылығы өнімінің экспортын 2022 жылға қарай 2,5 есе көбейту.

Мемлекеттік қолдаудың барлық шараларын елімізге заманауи агротехнологияларды ауқымды түрде тартуға бағыттау қажет.

Біз икемді әрі ыңғайлы стандарттарды енгізу және ауыл шаруашылығы саласындағы беделді шетелдік мамандарды – «ақылды адамдарды» тарту арқылы саланы басқарудың үздік тәжірибесін пайдалануымыз керек.

Ауыл кәсіпкерлеріне шаруашылық жүргізудің жаңа дағдыларын үйрету үшін жаппай оқыту жүйесін қалыптастырған жөн.

Үкіметке алдағы 3 жыл ішінде осы мақсаттарға жыл сайын қосымша кемінде 100 миллиард теңге қарастыруды тапсырамын.

АЛТЫНШЫ. Инновациялық және сервистік секторларды дамытуға ерекше көңіл бөлген жөн.

Ең алдымен, «болашақтың экономикасының» баламалы энергетика, жаңа материалдар, биомедицина, үлкен деректер, заттар интернеті, жасанды интеллект, блокчейн және басқа да бағыттарын ілгерілетуді қамтамасыз ету қажет.

Еліміздің жаһандық әлемдегі орны мен рөлі келешекте нақ осыларға байланысты болады.

Үкіметке Назарбаев Университетімен бірлесіп, нақты жобаларды анықтай отырып, әрбір бағыт бойынша арнайы бағдарламалар әзірлеуді тапсырамын.

Университет базасында жасанды интеллект технологиясын әзірлеумен айналысатын ғылыми-зерттеу институтын құру сондай жобалардың бірі бола алады.

ЖЕТІНШІ. Нақты экономиканы өркендету үшін қаржы секторының рөлін күшейтіп, ұзақ мерзімді макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету қажет.

Бағаның өсуі, қаржыландыруға қолжетімділік, банктердің орнықтылығы – міне, осы мәселелер көбіне қазір жұрттың қызығушылығын тудырып отыр.

Ұлттық банк Үкіметпен бірлесіп, қаржы секторын және нақты секторларды сауықтыру, инфляцияға қарсы кешенді саясат жүргізу мәселелерін жүйелі түрде шешуді бастауы керек.

Қалыптасқан жағдайда экономиканы, әсіресе, өңдеу секторы мен шағын және орта бизнесті несиелендіруді ұлғайту өте маңызды.

Сондай-ақ, зейнетақы активтері мен әлеуметтік сақтандыру жүйесінің ресурстарын басқару тиімділігін арттырып, баламалы қаржы құралдарын – құнды қағаз нарығы, сақтандыру және басқа да салаларды нақты дамыту керек.

Бизнесті шетел инвестициясымен, капиталға қолжетімділікпен қамтамасыз ету ісінде «Астана» халықаралық қаржы орталығы маңызды рөл атқаруға тиіс.

Біз жеке сотты, қаржы реттеуішін, биржаны арнайы құрдық.

Барлық мемлекеттік органдар мен ұлттық компаниялар осы алаңды белсенді пайдаланып, оның тез қалыптасуына және дамуына атсалысуы керек.

* * *

Аталған шаралардың тиімді жүзеге асырылуы жалақының өсуі мен жаңа жұмыс орындарының ашылуы есебінен қазақстандықтардың табысын арттырады.

Бұл үдерістер әрдайым Үкіметтің басты назарында болуға тиіс.

II. ТҰРМЫС САПАСЫН АРТТЫРУ

Әл-ауқатымыздың екінші бір сипаты – өмір сүру деңгейінің артуы.

Білім берудің, денсаулық сақтау саласының, тұрғын үйдің сапасы мен қолжетімділігі, жайлы және қауіпсіз жағдайда өмір сүру мәселелері әрбір қазақстандық отбасына қатысты.

Осыған орай, Үкімет әлеуметтік секторға, қауіпсіздік пен инфрақұрылымға мән бере отырып, бюджет шығыстарының басымдықтарын қайта қарауға тиіс.

БІРІНШІ. 5 жыл ішінде білім, ғылым, денсаулық сақтау салаларына барлық көздерден жұмсалатын қаражатты ішкі жалпы өнімнің 10 пайызына дейін жеткізу қажет.

Қаржыландыруды халыққа қызмет көрсету сапасын елеулі түрде арттыруды қамтамасыз ететін тиісті реформаларды жүзеге асыру үшін бағыттау керек.

ЕКІНШІ. Мектепке дейінгі білім беру сапасын түбегейлі жақсарту керек.

Ойлау негіздері, ақыл-ой мен шығармашылық қабілеттер, жаңа дағдылар сонау бала кезден қалыптасады.

Білім беру ісінде 4К моделіне: креативтілікті, сыни ойлауды, коммуникативтілікті дамытуға және командада жұмыс істей білуге басты назар аударылуда.

Бұл салада біліктілік талаптарын, оқыту әдісін, тәрбиешілердің және балабақшадағы басқа да қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу жүйесін қайта қарау қажет.

Білім және ғылым министрлігі әкімдіктермен бірлесіп, биыл тиісті «Жол картасын» әзірлеуі керек.

ҮШІНШІ. Орта білім беру жүйесінде негізгі тәсілдер белгіленген, қазіргі кезеңде солардың орындалуына баса назар аударған жөн.

Назарбаев зияткерлік мектептерінің оқыту жүйесі мен әдістемесі мемлекеттік мектептер үшін бірыңғай стандарт болуға тиіс. Бұл мектеп білімін реформалаудың қорытынды кезеңі болады.

Білім сапасын бағалау жүйесі халықаралық стандарттарға негізделуге тиіс.

Орта мектептердің өзінде балаларды мейлінше сұранысқа ие мамандықтарға бейімдеп, кәсіби диагностика жүргізу маңызды.

Бұл оқытудың жеке бағдарын жасауға және оқушы мен мұғалімнің оқу жүктемесін азайтуға мүмкіндік береді.

Балалар қауіпсіздігінің маңыздылығын ескеріп, бүкіл мектептер мен балабақшаларды бейнебақылау жүйесімен қамтамасыз етуді, мектеп психологтарының жұмысын күшейтуді және басқа да дәйекті шараларды жүзеге асыруды тапсырамын.

Білім алудың қолжетімділігін арттыру мақсатымен оқушыларға орын жетіспейтіні, мектептердің үш ауысымда оқыту және апат жағдайында болу проблемалары мейлінше сезіліп отырған  өңірлер үшін Үкіметке 2019-2021 жылдарға арналған бюджеттен қосымша 50 миллиард теңге қарастыруды тапсырамын.

ТӨРТІНШІ. Келесі жылы «Педагог мәртебесі туралы» заңды әзірлеп, қабылдау қажет деп санаймын.

Бұл құжат мұғалімдер мен мектепке дейінгі мекемелер қызметкерлері үшін барлық игілікті қарастырып, жүктемені азайтуға, жөнсіз тексерістер мен міндеттен  тыс функциялардан арашалауға тиіс.

БЕСІНШІ. Жоғары білім беру ісінде оқу орындарының маман дайындау сапасына қатысты талаптар күшейтіледі.

Біз гранттардың санын көбейттік, енді жауапкершіліктің кезеңі келді.

Жоғары оқу орнының табыстылығын бағалаудың басты критерийі – оқу бітірген студенттердің жұмыспен қамтылуы, жалақысы жоғары жұмысқа орналасуы.

Жоғары оқу орындарын ірілендіру саясатын жүргізу қажет.

Нарықта жоғары сапалы білім беруді қамтамасыз ететіндері ғана қалуға тиіс. Назарбаев Университетінің тәжірибесіне сүйеніп, үздік шетелдік топ-менеджерлерді жұмысқа тарту арқылы әлемнің жетекші университеттерімен әріптестік орнату маңызды.

Қазіргі білім инфрақұрылымының базасында Назарбаев Университетінің үлгісімен өңірлік жаңа жоғары оқу орнын құру қажет деп санаймын.

АЛТЫНШЫ. Медициналық қызмет сапасы халықтың әлеуметтік көңіл-күйінің аса маңызды компоненті болып саналады.

Ең алдымен, әсіресе ауылдық жерлерде алғашқы медициналық-санитарлық көмектің қолжетімді болуын қамтамасыз ету қажет.

Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін қызметкерлерді ынталандыру үшін 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап ауруларды емдеу ісін басқарудың жаңа тәсілдерін енгізген учаскелік медицина қызметкерлерінің жалақысын кезең-кезеңмен 20 пайызға көбейтуді тапсырамын.

Осы мақсаттарға келесі жылы 5 миллиард теңге бөлінеді.

2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап барлық емханалар мен ауруханалар медициналық құжаттарды қағазсыз, цифрлық нұсқада жүргізуге көшуге тиіс.

Бұл 2020 жылға қарай бүкіл тұрғындардың электронды денсаулық паспорттарын жасауға, кезектерді, бюрократияны жоюға, қызмет көрсету сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

Осыған дейін жасалған кардиологиялық және нейрохирургиялық кластерлердің тәжірибесін пайдаланып, 2019 жылы Астанада Ұлттық ғылыми онкологиялық орталықтың құрылысын бастау керек.

Осылайша біз көптеген адам өмірін сақтап қаламыз.

ЖЕТІНШІ. Өңірлік деңгейдегі резервтерді тауып, бұқаралық спорт пен дене шынықтырудың қолжетімділігін арттыру қажет.

Үкіметке және әкімдерге кем дегенде 100 дене шынықтыру-сауықтыру кешенін салуды тапсырамын.

Сондай-ақ, қолданыстағы, әсіресе мектептердегі спорт ғимараттарын тиімді пайдаланып, дене шынықтырумен айналысу үшін аулаларды, парктерді, саябақтарды жабдықтау қажет.

СЕГІЗІНШІ. Ұлт саулығы – мемлекеттің басты басымдығы. Бұл –қазақстандықтар сапалы азықүлікті пайдалануға тиіс деген сөз.

Бүгінде халықты сапасыз әрі денсаулыққа және өмірге қауіп төндіретін тауарлар мен көрсетілетін қызметтерден қорғайтын тұтас саясат жоқ.

Үкіметке шаралар қабылдауды және осы жұмысты ретке келтіруді тапсырамын.

Келесі жылдан бастап Тауарлар мен көрсетілетін қызмет сапасын және қауіпсіздігін бақылау комитеті жұмысын бастауға тиіс.

Оның қызметі, ең бастысы, азық-түлікке, дәрі-дәрмекке, ауыз суға, балалар тауарына, медициналық қызмет көрсетуге сараптама жүргізуді қамтитын болады.

Бұл үшін заманауи зертханалық базаны қамтамасыз етіп, білікті мамандар штатын қалыптастыру қажет.

Бұл орайда, тұтынушылардың құқықтарын қорғайтын қоғамдық ұйымдарды институционалды тұрғыдан күшейтіп, оларды белсенді пайдаланған жөн.

Біз әрдайым бизнеске көмек көрсетеміз, бірақ адам, оның құқықтары мен денсаулығы маңыздырақ.

Мемлекет әкімшілік кедергілерді азайту барысында көптеген тексерістен, рұқсат беру және басқа да рәсімдерден бас тартты.

Сондықтан, ұсынылатын тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігі үшін бизнес қоғамдастығы да жауап береді.

Жалпы, бизнес пайда табуды ғана емес, сондай-ақ, мемлекетпен бірлесіп азаматтарымыздың қауіпсіздігі мен жайлы тұрмысын қамтамасыз етуді де ойлауы керек.

* * *

Халыққа сапалы әлеуметтік қызмет көрсету ісі тұрғын үй жағдайын жақсарту, еліміздегі кез келген елді мекенде жайлы әрі қауіпсіз өмір сүру сипатындағы мол мүмкіндіктермен үйлесімді түрде толыға түсуге тиіс.

III. ӨМІР СҮРУГЕ ЖАЙЛЫ ОРТА ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Жайлылық дегеніміз – ең алдымен, тұрғын үйдің қолжетімділігі, ауланың әдемілігі мен қауіпсіздігі, тіршілікке және жұмыс істеуге қолайлы елді мекеннің және сапалы инфрақұрылымның болуы.

БІРІНШІ. Сапалы әрі қолжетімді тұрғын үй.

Бүгінде біз тұрғын үй құрылысына зор серпін беріп отырған «Нұрлы жер» бағдарламасын табысты іске асырудамыз.

Тұрғын үй ипотекасының қолжетімділігін арттыратын жаңа ауқымдағы «7-20-25» бағдарламасы қолға алынды.

Әкімдерге жергілікті бюджет есебінен жеңілдетілген ипотека бойынша алғашқы жарнаны ішінара субсидиялау мәселесін пысықтауды тапсырамын.

Мұндай тұрғын үй сертификаттарын беру біліктілігі жоғары педагогтер, медицина қызметкерлері, полицейлер және өңірге қажетті басқа да мамандар үшін ипотеканың қол жетімділігін арттырады.

Сондай-ақ, халықтың әлеуметтік тұрғыдан әлсіз топтары үшін ірі қалаларда жалдамалы тұрғын үй құрылысын ұлғайту қажет.

Бұл шаралар 250 мыңнан астам отбасы үшін тұрғын үй жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.

Бюджет есебінен салынатын жаппай құрылыс алаңдарына арналған инженерлік инфрақұрылым жүргізуді қоса алғанда, мемлекет бес жыл ішінде 650 мың отбасыға немесе 2 миллионнан астам азаматтарымызға қолдау көрсетеді.

ЕКІНШІ. Еліміздің аумақтық дамуына жаңа тәсілдер енгізуді қамтамасыз ету қажет.

Бүгінде жетекші елдердің экономикасы, көбіне, жаһандық қалалар немесе мегаполистер арқылы танылады.

Әлемдік ішкі жалпы өнімнің 70 пайыздан астамы қалаларда түзіледі.

Біздің өз тұрмыс салтымыз тарихи қалыптасты, моноқалалары мен шағын облыс орталықтары бар аграрлы экономика басымдыққа ие болды.

Сондықтан 18 миллион халқы бар ел үшін миллионнан астам тұрғыны бар 3 қаланың болуы,  соның ішінде 2 қаланың тәуелсіз Қазақстан дәуірінде осы қатарға қосылуы  – үлкен жетістік.

Астана мен Алматы еліміздегі ішкі жалпы өнімнің 30 пайыздан астамын қазірдің өзінде қамтамасыз етіп отыр.

Бірақ, қалалардың инфрақұрылымы кәсіпорындар мен тұрғындардың жедел өсіп келе жатқан қажеттіліктеріне сай бола бермейді.

Соңғы жылдары біз «Нұрлы жол» бағдарламасы бойынша республикалық маңызы бар инфрақұрылым қалыптастырдық.

2015 жылдан бастап 2400  шақырым автомобиль жолы салынды және қайта жөнделді. Бұл жұмыстар жалғасуда және 2020 жылға дейін қосымша 4600 шақырым жол пайдалануға беріледі.

Енді өңірлік және қалалық инфрақұрылымды жүйелі түрде дамытқан жөн.

Осы мақсатқа орай биыл қаржыландыру көлемі арты: жергілікті маңызы бар жолдарға 150 миллиард теңгеге дейін, ауылдық  жерлерді сумен қамтуға 100 миллиард теңгеге дейін қаражат бөлінді.

Әкімдер осы қаражаттың есебінен өңірлердегі мейлінше өткір проблемаларды шешуге күш жұмылдыруы керек.

Үкімет бұл міндетті жүйелі қолға алып, қосымша инфрақұрылымдық мәселелер тізімін жасап, жобаларды бағалап, оларды қаржыландыру көздерін іздеп табуы қажет.

Жаңа мектептер, балабақшалар, ауруханалар құрылысын елді мекендерді дамыту жоспарларымен ұштастыру қажет, сондай-ақ, бұл секторға жеке инвесторларды тарту үшін жағдай жасаған жөн.

Сонымен қатар, «инфрақұрылым адамдарға» моделінен «адамдар инфрақұрылымға» моделіне бірте-бірте көшу қажет.

Бұл елді мекендерді ірілендіру ісін ынталандырып, бөлінетін қаражатты пайдалану тиімділігін арттыратын болады.

Әрбір өңір мен ірі қала бәсекеге қабілеттіліктің қолда бар басымдықтарын ескеріп, өзіндік орнықты экономикалық өсу және жұмыспен қамту моделіне сүйене отырып дамуға тиіс.

Осыған орай, тірек саналатын ауылдардан бастап республикалық маңызы бар қалаларға дейінгі түрлі елді мекендер үшін өңірлік стандарттар жүйесін әзірлеу керек.

Бұл стандарт әлеуметтік игіліктер мен көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізімі мен қолжетімділігінің, көлік, мәдени-спорттық, іскерлік, өндірістік, цифрлық инфрақұрылыммен қамтамасыз етілудің нақты көрсеткіштерін және басқа да мәселелерді қамтуға тиіс.

Экологиялық ахуалды жақсарту, соның ішінде зиянды заттардың таралуы, топырақтың, жердің, ауаның жағдайы, қалдықтарды жою, сондай-ақ онлайн түрінде еркін қолжетімді экологиялық мониторинг жүргізу жүйесін дамыту жөніндегі жұмыстарды күшейту қажет.

Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға арналған «кедергісіз орта» қалыптастыруға зор мән берілуге тиіс.

2019 жылдың 1 қыркүйегіне дейін Еліміздің басқарылатын урбанизациясының жаңа картасына айналатын Еліміздің 2030 жылға дейінгі аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасын әзірлеуді тапсырамын.

Практикалық шараларды жүзеге асыру үшін нақты іс-шараларды, жобаларды және қаржыландыру көлемін көрсете отырып, Өңірлерді дамытудың 2025 жылға дейінгі прагматикалық бағдарламасын әзірлеуді тапсырамын.

Өңірлік дамудың аталған аспектілері іске асырылу мерзімдері 2025 жылға дейін ұзартылуға тиіс «Нұрлы жол» және «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламаларында ескерілуі керек.

Біріншісі көлік инфрақұрылымын дамытуға, екіншісі – коммуналды және тұрғын үй құрылысындағы міндеттерді шешуге бағытталуға тиіс.

Бұл бағдарламалардың «екінші тынысын» ашу керек.

ҮШІНШІ. Құқық қорғау органдарының жұмысына терең және сапалы өзгерістер қажет.

Қауіпсіздік тұрмыс сапасының ажырамас бөлігі болып саналады.

Ішкі істер органдарының қызметкерлері қылмыспен күресте «алдыңғы шепте» жүріеді, көбіне өз басын қатерге тігіп, азаматтарды қорғайды.

Сонымен қатар, қоғам құқық қорғау органдарының, ең алдымен, полиция жұмысының түбегейлі жақсаруын күтіп отыр.

Үкіметке Президент Әкімшілігімен бірлесіп, «Ішкі істер органдарын жаңғырту жөніндегі жол картасын» қабылдауды тапсырамын.

Реформалар 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап жүзеге асырыла бастауға тиіс.

Біріншіден, Ішкі істер министрлігінің штаттық санын оңтайландырып, полицияны өзіне тиесілі емес функциялардан арылту қажет.

Үнемделген қаражатты полицейлердің жалақысын көбейтуге, олардың тұрғын үй және өзге де әлеуметтік мәселелерін шешуге бағыттаған жөн.

Екіншіден, полиция қызметкерінің жаңа стандартын бекітіп, мансаптық ілгерілеу, сондай-ақ, полиция академиялары арқылы кадрларды даярлау мен іріктеу жүйесін өзгерту керек.

Қызметкерлердің бәрі қайта аттестациялаудан өтуге тиіс. Тек үздіктері ғана қызметін жалғастырады.

Үшіншіден, халықпен жұмыс істеудің жаңа заманауи форматтарын енгізіп, полицияны бағалаудың критерийлерін түбегейлі өзгерткен жөн.

Полицияның жұмысын сервистік модельге көшіру қажет.

Азаматтар санасында полицейлер жазалаушы емес, керісінше, қиын жағдайда көмек көрсетуші деген түсінік орнығуы керек.

Қалалық және аудандық ішкі істер органдары жанында Халыққа қызмет көрсету орталықтарының қағидаты бойынша азаматтарды қабылдау үшін қолайлы жағдай жасау қажет.

Қазақстанның бүкіл қалаларын қоғамдық қауіпсіздікке мониторинг жүргізу жүйелерімен жабдықтау керек.

Қоғам тарапынан білдірілген сенім деңгейі және халықтың өзін қауіпсіз сезінуі полиция жұмысын бағалаудың негізгі өлшемдері болуға тиіс.

ТӨРТІНШІ. Сот жүйесін одан әрі жаңғырту.

Соңғы жылдары көп жұмыс атқарылды, дегенмен, басты міндет – соттарға деген сенімнің жоғары деңгейін қамтамасыз ету шешімін таппай отыр.

Сонымен қатар, құқық үстемдігі – біздің реформаларымыздың табысты болуының негізгі факторы.

Біріншіден, сот жұмысының заманауи форматтарын және озық электронды сервистер енгізуді жалғастырған жөн.

Жыл сайын 4 миллион азаматымыз  сотта қаралатын іске қатысады.

Бұған қаншама күш пен қаражат жұмсалады!

Уақыт пен ресурстардың орынсыз шығынын талап ететін артық сот рәсімдері қысқаруға тиіс. Бұрын адамдардың жеке өздерінің келуі талап етілсе, қазір оны алыстан жүзеге асыруға болады.

Екіншіден, сот жүйесінің сапалы дамуын және кадрларының жаңаруын қамтамасыз етіп, үздік заңгерлер судья болуға ұмтылатындай жағдай жасау керек.

Үшіншіден, әсіресе бизнес пен мемлекеттік құрылымдар арасындағы сот арқылы шешілетін дау-дамайды қарау кезінде түсінікті әрі болжамды сот тәжірибесі керек, сондай-ақ судьяларға заңсыз ықпал ету мүмкіндіктерін жою қажет.

Жоғарғы сотқа Үкіметпен бірлесіп, жыл соңына дейін тиісті шаралар кешенін әзірлеуді тапсырамын.

* * *

Кез келген реформаларды іске асыру барысында өзінің барлық іс-қимылын халықтың әл-ауқатын арттыруға арнайтын жинақы әрі тиімді мемлекеттік аппарат маңызды рөл атқаратын болады.

IV. АЗАМАТТАР СҰРАНЫСЫНА БЕЙІМДЕЛГЕН МЕМЛЕКЕТТІК АППАРАТ

Жаңа кезең жағдайында мемлекеттік аппарат қалай өзгеруге тиіс?

БІРІНШІ. Мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін түбегейлі арттыру.

«Сапа» – мемлекеттік қызметші өмірінің жаңа стилі, ал өзін-өзі жетілдіру – оның басты қағидаты болуға тиіс.

Жаңа формацияның мемлекеттік қызметшілері мемлекет пен қоғам арасындағы алшақтықты қысқартуға тиіс.

Бұл арқылы тұрақты кері байланыс орнығып, мемлекеттік саясаттың нақты шаралары мен нәтижелері қызу талқыланып, жұртшылыққа түсіндіріледі.

Мемлекеттік басқару академиясы Назарбаев Университетімен бірлесіп, «Жаңа формацияның басшысы» бағдарламасын және басшылық қызметтерге тағайындау кезінде арнайы қайта даярлаудан өткізетін курстар әзірлеу қажет.

Үздік шетелдік компанияларда жұмыс тәжірибесі бар немесе әлемнің жетекші университеттерінде білім алған жеке сектордағы кәсіби мамандарды тарту маңызды.

Биыл біз 4 мемлекеттік органға жалақы төлеудің жаңа моделін енгіздік.

Барлық пилоттық жобалар жақсы нәтижелер көрсетіп отыр.

Мемлекеттік қызметке қызығушылық артты, әсіресе өңірлік деңгейде оның өзектілігі жоғары.

Тиімсіз шығындарды оңтайландыру және басшылық құрамын қысқарту есебінен төменгі және орта буындағы қызметкерлердің жалақысы 2 - 2,5 есе өсті.

Кадрлардың жұмыстан кетуі 2 есе қысқарды.

Беделді жоғары оқу орындарын бітірген түлектерді қоса алғанда, біліктілігі жоғары кадрлардың жеке сектордан келуі 3 есе артты.

Мемлекеттік қызмет істері агенттігінде орталық аппаратқа арналған конкурс бір орынға 28 адамға дейін, ал өңірлік құрылымдарда бір орынға 60 адамға дейін өсті.

Маңғыстау облысының әкімдігіндегі 1 бос орынға енді 16 адам, ал Әділет министрлігінде орта есеппен 13 адам үміткер болып отыр.

Астанада мемлекет-жекеменшік әріптестік аясында іске асырылып жатқан жобаларды қаржыландыруға қатысты жаңа тәсілдер есебінен ғана 30 миллиардтан астам теңге үнемделді.

Еңбекақы төлеудің жаңа моделіне көшу үшін мемлекеттік органдардың басшыларына «бюджеттік-кадрлық маневрді» жүзеге асыруға құқық бердім.

Олар үнемделген қаражатты қызметшілердің жалақысын арттыруға бағыттау мүмкіндігін алды.

Қазіргі уақытта көптеген мемлекеттік органдар жаңа модельге көшуді қалап отыр.

Ең бастысы – олар мұны тек жалақыны көбейту ғана емес, бәрінен бұрын, жұмыстарының тиімділігін арттыру деп түсінуі керек.

Еңбекке төленетін қаржының өсімі бюджет шығысын, соның ішінде  бағынышты мекемелердің шығыстарын оңтайландыру және үнемдеу есебінен өтелуін бақылауда ұстауды тапсырамын.

Бұл жерде аталған жобаның беделін түсірмес үшін формализм мен теңгермешілікке жол бермеу қажет.

ЕКІНШІ. Осы күрделі кезеңде бөлінетін әрбір теңгенің қайтарымының мол болуына қол жеткізу керек.

Тексерістер нәтижелері айқындап отырғандай, құрылыс құны кей жағдайда жобалық құжаттар әзірлеу кезеңінде-ақ арттырылып көрсетіледі.

Соңына дейін жеткізілмейтін немесе перспективасы жоқ екені әуел бастан белгілі болған жобалар бар.

Егер жүктелген іске жауапкершілік танытатын болсақ, бюджеттің жүздеген миллиард теңгесін үнемдеп, тұрғындардың нақты қажетіне бағыттауға болады.

Үкімет тиімсіз әрі уақтылы емес шығындарды болдырмай, шығыстарды оңтайландырып, қаражатты үнемдеу үшін жүйелі шаралар қабылдауы қажет.

ҮШІНШІ. Сыбайлас жемқорлықпен белсенді күрес жалғасатын болады.

Біріншіден, көрсетілетін мемлекеттік қызметтер аясында мемлекеттік қызметшілердің тұрғындармен тікелей қарым-қатынасын азайтуға қол жеткізген жөн.

Жер қатынастары мен құрылыс саласындағы бюрократтық рәсімдер жұртшылықты мазалайтын мәселелердің бірі болып саналады.

Бұл салада ашықтық жоқ, халық пен бизнес ақпаратқа толық қол жеткізе алмай отыр.

Жер қоры мен жылжымайтын мүлік нысандары туралы мәліметтердің бірыңғай ақпараттық базасын жасауды тапсырамын.

Осы мәселе бойынша тәртіп орнатып, жерді нақты инвесторларға беру керек!

Бұл – бір ғана мысал.

Жұрттың және бизнес қоғамдастығының наразылығын туғызатын басқа да бағыттар бойынша тиісті жұмыстар жүргізу керек.

Жалпы, 2019 жылы көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің 80 пайызы, ал 2020 жылы кемінде 90 пайызы электронды форматқа көшірілуге тиіс.

Сол үшін Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы заңды жедел жаңарту керек.

Екіншіден, қарамағындағы қызметкерлер сыбайлас жемқорлыққа қатысты құқықбұзушылық жасаған жағдайда бірінші басшылардың жеке тәртіптік жауапкершілігін күшейту мәселесін пысықтау қажет.

Сонымен қатар, адал жұмыс істейтін қызметкер тексерушілерден қорықпауға тиіс.

Үшіншіден, «Сыбайлас жемқорлықтан ада өңірлер» жобалары аясында елорданың жемқорлыққа қарсы стратегияны жүзеге асыру жөніндегі тәжірибесін тарату керек.

ТӨРТІНШІ. Үкімет пен барлық мемлекеттік органдардың жұмысында формализм мен бюрократияны азайту қажет.

Соңғы кездері Үкіметтегі, мемлекеттік органдардағы ұзақ отырыстар мен кеңестердің саны еселеп артып, сондай-ақ құжат айналымы елеулі түрде көбейді.

Үкімет әкімдердің және олардың орынбасарларының қатысуымен күніне 7 кеңес өткізетін кездері де болады.

Олар қай кезде жұмыс істейді?

Мұны доғарып, бұл мәселені ретке келтіру керек.

Өздеріне нақты міндеттемелер алуға  және солар үшін жария түрде есеп беруге тиіс министрлер мен әкімдерге шешім қабылдау еркіндігін ұсыну қажет.

Еліміздің 2025 жылға дейінгі дамуының стратегиялық жоспарының әзірленген көрсеткіштер картасы бұған негіз болуға тиіс.

БЕСІНШІ. Қойылған міндеттерді тиімді жүзеге асыру үшін реформалардың жүргізілуіне бақылау механизмдерін күшейту қажет.

Үкімет пен мемлекеттік органдар жыл соңына дейін дамудың аталған барлық мәселелерін қамти отырып, нақты индикаторлар мен «жол карталарын» әзірлеуге тиіс, сондай-ақ реформаларды іске қосу үшін қажетті заң жобаларының бәрін Парламентке уақтылы енгізуі керек.

Өз кезегінде, Парламент оларды сапалы әрі жедел қарастырып, қабылдауға тиіс.

Реформалар мен негізгі стратегиялық құжаттардың жүзеге асырылу барысына мониторинг жүргізіп, бағалау үшін қажетті өкілеттіктер бере отырып, Президент Әкімшілігінде Ұлттық жаңғыру офисін құруды тапсырамын.

Бұл офис статистикалық көрсеткіштерге мониторинг жүргізуден бөлек, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының тәжірибесіне сәйкес, тұрғындар үшін өзекті мәселелер жөнінде халық пен бизнес өкілдері арасында тұрақты түрде сауалнама жүргізуді қамтамасыз етеді.

Офис әрбір бағыт бойынша қалыптасқан  жағдай жөнінде маған үнемі баяндап отырады.

Үкіметтің әрбір мүшесі, мемлекеттік органдар мен компаниялардың басшылары алға қойылған міндеттердің орындалуына дербес жауап беретін болады.

V. ТИІМДІ СЫРТҚЫ САЯСАТ

Қазақстанның табысты жаңғыруын қамтамасыз ету үшін бастамашыл белсенді сыртқы саясатты одан әрі жүзеге асыру қажет.

Біздің бейбітсүйгіш бағытымыз бен осы саладағы нақты айқындалған қағидаттарымыз өзін-өзі толық ақтап отыр.

Қазақстанның Ресей Федерациясымен қарым-қатынасы мемлекетаралық байланыстардың эталоны болып саналады.

Толыққанды интеграциялық бірлестік әрі әлемдік экономикалық қатынастардың белсенді мүшесі ретінде қалыптасқан Еуразиялық экономикалық одақ табысты жұмыс істеуде.

Орталық Азия өңірінде өзара ықпалдастықтың жаңа парағы ашылды.

Қытай Халық Республикасымен жан-жақты стратегиялық серіктестігіміз дәйекті түрде дамып келеді.

«Бір белдеу – бір жол» бағдарламасы Қытаймен қарым-қатынасымызға тың серпін берді.

Менің қаңтар айындағы Вашингтонға ресми сапарым және Президент Дональд Трамппен жүргізген келіссөздерім барысында Қазақстан мен АҚШ-тың XXI ғасырдағы кеңейтілген стратегиялық серіктестігі жөніндегі уағдаластыққа қол жеткізілді.

Біз сауда және инвестиция саласындағы ірі серіктесіміз – Еуропа Одағымен қарқынды ынтымақтастығымызды жалғастыра береміз.

ТМД елдерімен, Түркиямен, Иранмен, Араб Шығысы және Азия елдерімен өзара тиімді екі жақты қатынастар дамып келеді.

Ақтау қаласындағы саммитте қабылданған Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенция Каспий маңы елдерімен ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктеріне жол ашады.

Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіндегі миссиясын абыроймен аяқтап келеді.

Сирия жөніндегі Астана процесі бейбіт жолмен реттеу және осы елдің дағдарыстан шығуы жөнінде тиімді жұмыс жүргізіп жатқан бірден-бір келіссөздер форматына айналды.

Сонымен қатар, қазіргі күрделі жағдайда Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты бейімделуді және ұлттық мүддені прагматизм қағидаттарына сәйкес ілгерілетуді талап етеді.

* * *

Барлық кезеңде де табысқа деген нық сенім мен халықтың бірлігі ғана ел тағдырын шешкен.

Бірлескен күш-жігеріміздің арқасында ғана біз ұлы асуларды бағындыра аламыз.

VІ. ӘРБІР ҚАЗАҚСТАНДЫҚТЫҢ ЕЛІМІЗДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР ҮДЕРІСТЕРІНЕ АТСАЛЫСУЫ

Әрбір қазақстандық жүргізіліп жатқан реформалардың мәнін және олардың Отанымызды өркендету жолындағы маңызын жете түсінуге тиіс.

Реформаларды табысты жүзеге асыру үшін қоғамымыздың ортақ мақсатқа жұмылуы аса маңызды.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы жаппай қолдауға ие болып, қоғамдағы жаңғыру үдерістеріне зор серпін берді.

Бұл бастаманы әрі қарай жалғастырып қана қоймай, оның аясын жаңа мазмұнмен және бағыттармен толықтыру қажет.

Жастар мен отбасы институтын кешенді қолдау мемлекеттік саясаттың басымдығына айналуға тиіс.

Жастардың барлық санатын қолдауға арналған шараларды толық қамтитын әлеуметтік сатының ауқымды платформасын қалыптастыру керек.

Келесі жылды Жастар жылы деп жариялауды ұсынамын.

Біз ауылдық жерлердің әлеуметтік ортасын жаңғыртуға кірісуіміз қажет.

Бұған арнайы «Ауыл – Ел бесігі» жобасының іске қосылуы септігін тигізеді.

Бұл жоба арқылы өңірлердегі еңбекке қатысты идеологияны ілгерілетуді қолға алу керек.

Бойскаут қозғалысы сияқты «Сарбаз» балалар-жасөспірімдер бірлестігін құрып, мектептерде әскери-патриоттық тәрбиенің рөлін күшейткен жөн.

«Өз жеріңді танып біл» жаңа бастамасы аясында еліміздің өңірлері бойынша жаппай мектеп туризмін қайта жаңғырту керек.

Бүгінде халықтың әлеуметтік көңіл-күйін айқындайтын негізгі салаларда теңдессіз шаралар ұсынылып отыр.

Бастамалардың қаржылық көлемі 1,5 триллион теңгеден асады, ал жиынтық әсері одан да көбірек. Бұл халықтың өмір сүру деңгейін арттыруға зор серпін береді.

Бұл – ең сенімді әрі тиімді инвестиция.

Қымбатты қазақстандықтар!

Халқымыздың бақуатты өмір сүруі және еліміздің озық дамыған 30 елдің қатарына қосылуы – Тәуелсіз мемлекетіміздің мәңгілік мұраты.

Біз қашан да заман сынына тегеурінді іс-қимылмен төтеп беріп келеміз.

Бұл – ең алдымен, ел ынтымағының арқасы.

«Ынтымақты елдің ырысы мол» дейді халқымыз.

Бүгінгі кезеңнің де талабы оңай емес.

Бірлігіміз мызғымаса, ынтымағымыз ыдырамаса, біз үшін алынбайтын асу, бағынбайтын белес болмайды.

Мен әрбір жолдауымда халықтың әлеуметтік жағдайы мен тұрмыс сапасын жақсартуға ерекше мән беріп келемін.

Қазіргі «7-20-25», «Нұрлы жол», «Нұрлы жер» және басқа да мемлекеттік бағдарламалардың басты мақсаты – халқымыздың тұрмыс сапасын жақсарту.

Қазақстанның бағындыратын биіктері әлі алда.

Осы жолда халық сенімі рухымызды жігерлендіріп, бойымызға күш-қайрат дарытады.

Сол сенімді ақтаудан артық мұрат жоқ!

2018 жылғы 5 қазан

 


«Адамзаттың табиғатсыз күні жоқ» айлық шарасы басталды PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 14:50

Мамыр айының 3-і күні Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің №5 оқу ғимаратында «Экология және химиялық технологиялар» кафедрасының ұйымдастыруымен Қазақстан Республикасының Экология саласына 30 жыл толуын атап өту мақсатында ұйымдастырылған «Адамзаттың табиғатсыз күні жоқ» тақырыбындағы йлық шаралар аясында профессор-оқытушылар мен студенттерге арналған «Арал өңірінің экологиялық проблемалары және оларды шешудің жолдары» тақырыбындағы ашық лекция өтті.

50-ден аса студентті қамтыған шара барысында Жаратылыстану факультетінің деканы, «Биология, география және химия» кафедрасының аға оқытушысы, ауыл шаруашылығы ғылымның кандидаты Самалбек Қосанов «Инновационные технологии для улучшения качества почвы при посадке декоративных деревьев и овощных культур» тақырыбында баяндама жасап, өзінің көгалдандыру саласында жүргізіп жатқан ғылыми-инновациялық тәжірибесімен бөлісті.

Самалбек Оразбайұлы көгалдандыру барысындағы өсімдік отырғызудың әдістерін, еккен өсімдіктердің тұзданған жерде еркін өсуін қамтамасыз ететін негізгі қоректік заттарды атап көрсетті. Оның тәжірибесіндегі өсімдік тамырына жақын сеуіп көметін негізгі зат – «агроперлит». Агроперлит – экологиялық таза, бойына өз массасынан үш есе артық су сіңіре алатын тау жынысынан құралған жыныс. Агроперлитті қолдану экологиялық тиімді болып келетінін түсіндірді.

С.Қосановтың тағы бір салмақты тәжірибесі – жауынқұрттардың көмегімен биогумус, яғни жауынқұрттың ерекше түріне әртүрлі тұрмыстық органикалық қалдықтармен қоректендіру арқылы қарашірік топырақ дайындау.

Ғалым өз сөзінде агроперлитті және биогумусты қолдана отырып, өсімдіктермен тәжірибе жасап жатқандығын және көгалдандыру арқылы табиғатқа өз үлесімізді қоса алатындығымызды насихаттады.

Ашық лекция «Физика-химиялық талдау зертханасының» жетекшісі, х.ғ.к., қауымдастырылған профессор міндетін атқарушы Нұрбол Аппазовтың баяндамасымен жалғасты. Нұрбол Орынбасарұлы тыңдаушыларды зертханада орындалып жатқан «Күріш шаруашылығының қалдықтарын өңдеу жолдары» тақырыбындағы зерттеу нәтижелерімен таныстырып өтті. Ол өз тәжірибесінде күріш қауызынан медициналық мақсатта қолдануға болатын кәдімгі адсорбент, күріш сабанынан жасалған қағазды көрсетіп, әсіресе, экология мамандығында оқитын студенттердің қызығушылығын туғызды. Болашақта тәжірибе нәтижелерін өндірістік мақсатта дамыту жолдарын қарастырып жатқанын айтты.

Ашық лекцияны «Экология және химиялық технологиялар» кафедрасының аға оқытушысы, т.ғ.к. Аскарова Гүлзат Шәкірбекқызы «Ғаламдық жылыну құбылысы және оның Қызылорда облысында байқалуы» тақырыбындағы баяндамасымен жалғастырып, ғаламдық жылыну құбылысының жергілікті деңгейде байқалуы жөнінде жүргізген зерттеу жұмыстарының нәтижелерімен бөлісті.

Баяндамашыларға студенттер тарапынан сұрақтар қойылып, ашық лекция пікірталас алаңына айналды. Студенттер оқытушы-профессорлардың ғылыми тәжірибелері туралы лекцияларды жиі ұйымдастыру жөнінде пікірлерін білдірді.

Гүлзат Шәкірбекқызы,

ҚМУ-дың инженерлі-экологиялық факультеті, экология және химиялық технологиялар кафедрасының аға оқытушысы, техника ғылымдарының кандидаты

 


Мен – майдангердің ұлымын PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 14:43

Міне, уақыт түн ортасынан асты. Жаңа тәуліктің алғашқы минуттары да басталды. Ұйқым келер емес. Кеше (нақтысы, мұнан бірнеше сағат бұрын) кешкілік өзіміз туып-өскен батыр атамның ауылынан Мака досым қоңырау шалып, папасының (санамызға осы сөздің сіңісті болғаны соншалықты әке деп айту керек екендігін білсек те, аузымыз үйренген папа-мамаға кетіп қала береміз. Бұл үшін кешірім өтінемін. Алайда бұл, турасына келгенде, тек біздің кінәміз ғана емес. Сол тұстағы қоғамның да дерті ғой деп өзімізді жұбатқан боламыз) қайтқан күніне байланысты құран бағыштататынын айтып, ішінде болуымды өтінді. Санама ұстаздардың ұстазы атанған досымның әкесі Күлімбет Тілеубергенов ағайдың бейнесі оралғанда, тамағыма өксік тығылғандай болды. Көз алдымнан топырағына аунап өскен ауылым, елді мекеннің береке-құтындай Ащыкөл, өзіміз білім алған алтын ұя мектебіміз, омырауында орден-медальдары жарқыраған мұғалім әкем, анам жұмыс істеген дөң басындағы дүкен, үйректің балапанындай шүпірлеген өңшең қарасирақтар өсіп-өнген қасиетті қарашаңырағымыз ...бәрі-бәрі сырғып өтіп жатты.

Бүгінгі Жеңіс күні мерекесі барша майдангерлер сияқты Ұлы Отан соғысы және еңбек ардагері менің папам Айдарбек Табынбаев үшін ең қымбат күн саналатын. Қашаннан қалыптасқан үрдіс бойынша әулетіміз бұл күнді ерекше атап өтетін. Үлкен отбасымыз мерекелік көңіл күйде жүріп, қой сойылып, мамам кең қылып дастарқан дайындайтын. Кеудесінде қаптаған орден-медальдары бар әкемнің достары біздің үйде бас қосатын. Қайран, келмеске кеткен күндер!

Балалық дегенді қойсаңшы. Қонақтар отырған бөлменің есігінен сығалап жүріп, сол көкелеріміздің сырнайға қосылып орысша өлең айтқандарына, әңгіме барысында кейде дардай кісілердің көздерін сулап, жанарларына жас алғандарына таңдана қараушы едік. Сөйтсек... әкелеріміз соғыста мерт болған қанды көйлек достарын, жер бетіндегі тамұқтан бір де кем емес, қанды шайқастың зардабын еске алады екен-ау...

Марқұм папамнан соғыс жайлы, неміс солдаттары туралы сұрастырғанымда көп ашыла бермейтін. «Балам-ай, олар да адам баласы ғой. Қарапайым адамдарда, әсіресе солдаттарда не ерік бар дейсің?! Кімнің өмір сүргісі келмейді?! Соғыстың аты – соғыс. Адам өлтіргеннің несі мақтаныш дейсің?!» деп қатқыл жауап қайтарушы еді.

Есейе келе папамның взвод командирінің көмекшісі ретінде соғысқанын, Кеңес Одағының батыры Александр Матросовпен кіші командирлер дайындайтын қысқа мерзімді курста бірге оқығанын естідім. Папам Матросовтың мінезді болғанына қоса, ұлты орыс емес дегенді жиі айтушы еді.

«Біздің автоматтар қызу ұрыс кезінде қызып кетіп, істен жиі шығады. Немістердің қаруында мін жоқ. Оғы таусылғанша септіріп ата бер. Мыңқ етпейді. Оның үстіне біздің әскерлерде автомат командир мен көмекшісінде ғана болады. Көпшілігінде – винтовка. Мылтығыңның затворын тартқыштап жатқанда жаудың қарша боратқан оғына тап болуың оп-оңай. Сондықтан біздің солдаттар жау шабуылын тойтарған соң, окоп маңында өліп жатқан немістердің автоматтарын жинап алып, пайдаланады. Мұны көрсең де, көрмеген кейіп танытасың. «Алма» десең, келесі шабуылда оққа ұшасың. «Ал» десең, басың үлкен дауға қалады. «Жаудың қаруын, адам күшін мақтап, насихаттап жүрсің» деп сатқын ретінде жазалануың, тіпті соғыс уақытының заңымен атылып кетуің мүмкін. Взводыңдағы солдаттардың біреуі – үндеместердің адамы. Оның кім екенін ешкім, ешқашан біле алмайды. Бірақ кез келген айтқан сөзің, жасаған әрекетіңді арнаулы орындар сол мезетінде айна қатесіз біліп отырады. Талай мәрте солдаттарды шабуылға көтеруге тура келді. Сондайда оқ тиіп, ажал аузында жатқан солдаттардың «Отан үшін!» деген ұранмен басын көтеріп, «Сталин үшін!» дегенде жан дәрмен алға ұмтылып, жан тапсырғанын сан мәрте көзім көрді» деп көзіне жас алушы еді.

Папам Сталинді керемет жақсы көретін. «Қолында қандай құдіретті күш болғанымен, байлыққа қызықпаған адам. Өлгенде де әскери киіммен кетті. Нағыз солдат!» деп атына шаң жуытпаушы еді. Менің «Сталин қанішер. Қаншама жазықсыз адамды аттырды, репрессияға ұшыратты» дегеніме «Бәріне жергілікті жердің атқамінерлері кінәлі. «Халық жауы» деген статьяға жазықсыздарды енгізген сол құйыршықтар. Болмаса Мәскеуде отырған Сталин сенің айдаладағы Қазалыңның қарапайым колхозшысын қайдан білсін?!» деп күйіп-пісетін.

Папамның денесінде неміс автоматының оғы өмір бойы жүрді. Жеңістің 30 жылдығы қарсаңында өлім аузынан қалды. Соғыста алған жарақаты ашылып кетіп, облыс орталығында ауыр операция жасады. Дәрігерлер денесінен алынған оқтың арада қаншама уақыт өтсе де өзгермей, сол қаз-қалпында тұрғандығына айран-асыр қалды. Марқұм папам күн райы бұзылып, бұлттанған сәтте қызуы көтеріліп, қатты қиналатын. Сондай сәтте папаның қол-аяғын уқалап, егіліп отыратын маманың аянышты түрі, әжемнің «Жалғызымның орнына мені ал!» деп Аллаға жалбарынған зарлы үні жадымызда сақталып қалыпты. Қазіргі сәтке дейін күн бұлттанса, жанарыма жас үйіріледі.

Иә, атың өшкір соғыс енді ешқашан, еш жерде болмаса екен! Біз сіздерге қарыздармыз, майдангерлер! Бейбіт күннің қадірін білейікші, замандас!

Жұмабек Табынбаев,

Қазалы ауданы,

Жанқожа батыр ауылы

 


ҰРПАҒЫ МӘҢГІ ҰМЫТПАС PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
10.05.2018 14:28

Жеңіс күні – жанқияр ерліктің, еңселі елдіктің рухы өрлеген күн. Ерлік жалауы желбіреген шақ.

Осы орайда, Жеңіс күні Арал ауданында да кең ауқымда тойланды. Жиынға тыл ардагерлері және мемлекеттік органдар мен әскери бөлімдердің, құқық қорғау органдарының өкілдері және қала тұрғындары қатысты. Айтулы күнді атап өту ең алдымен Арал қаласындағы Семей полигоны мен Чернобыль апатын қалпына келтіруге қатысқан азаматтар құрметіне арналған ескерткіш тақтаға гүл шоқтарын қою рәсімінен бастау алды. Осы ретте, аудан әкімі Мұхтар Оразбаев бастаған қала тұрғындары Семей полигоны мен Чернобыль апатына қатысушыларға арналған ескерткіш тақтаға және орталық алаңдағы «Тағзым алаңына» гүл шоқтарын қойып, қанды қырғында қаза тапқан майдангерлерді үнсіздікпен еске алды. Жиналғандар сұрапыл майданда қаза тапқандар рухына дұға оқыды.

Тағылымды шара одан әрі «Тарих ұлықтайтын, ұрпағы ұмытпайтын – Ұлы Жеңіс» атты театрландырылған мәдени көпшілік салтанатқа ұласты. Көпшілік қауымның назарын сел еткізген көрініс барысында «Ұрпағың мәңгі ұмытпас» атты «Портрет» шеруі ұйымдастырлды.

Салтанатты жиында аудан басшысы жұртшылықты Жеңіс мерекесімен құттықтап, ізгі тілегін арнады. Мұнан әрі жиналған көпшілік аудан өнерпаздарының мерекелік концертін тамашалап, Жеңіс мерекесіне арналған эстафеталық жарыстың куәсі болды.

Мәртебелі мереке, қуанышты күн айдынды Арал өңірінде осылайша атап өтілді. Халқымыздың ерлігі мен даңқының жарқын көрінісін қазақ аяғы басқан әрбір мекен ұмытпайды. Әлемге қуаныш пен қайғы жұтқызған күннің жеңісті сәті ел есінде ғасырлай бойы сақталады.

Арал ауданы әкімінің баспасөз қызметі

 


ОРАЗА ТҰТУ – РУХАНИ ТАЗАРУ PDF Print Email
Жаңалықтар - Арнайы беттер
10.05.2018 12:36

Оразаң   қабыл  болсын, ұстаған   жан!

Бірде әкесі мен баласы өнегелі әңгіме айтып отырады. Тағылымды тәрбие бұлағымен баласын сусындатып отырған әкесі:

- Балам, мені кәрілік жеңді. Саған бір ақыл айтайын. Әрқашан  5 атың мен 30 атыңа берік бол. Осы екі нәрсені ұмытпа! Есіңнен шығарма! Бұл екеуі адам баласын жақсылыққа жетелейді, иманды да бақытты адам етеді. Адамгершілікке бастайтын  тура  жол – осы, - дейді. Сонда баласы:

- Әке, мен бұл айтқан сөзіңізді ешқашан есімнен шығармаймын, - деп әңгіменің түп-төркінін айтқызбай ұғады.

Адам баласы тамырын тереңге жай­ған бәйтерек секілді. Тереңнен нәр алып тұрған тамыры тараған топырағы қандай құнарлы болса, соншалықты табиғаттың көркін ашады, баптауы қаншалықты бабында болса, соншалықты жайқала түсе­ді. Адам баласы да ұяда адами құндылы­ғы мол тәрбие тінін көрсе, оның тұла бо­йында да имандылық іздері жаңғырып, адамдықтың иісі аң­қып тұратыны хақ. Әлгі әке мен бала әңгімесі барысында айтылып отырған   5 атты дегеніміз –  5 уақыт намаз, 30 ат­ты дегеніміз – 30 күн ораза. Түптеп келгенде, әкесі баласына ғибратты үлгі көрсе­тіп, танымды тәрбие сіңіргені қуантады. Ұлы Жаратушы Алла тағаланың күллі мұ­сылманға парыз қылған 5 уақыт намаз бен 30 күн оразасын бе­рік ұстансақ, адамгершілік қалпынан шығып кету әсте мүмкін емес. Бұл әң­гіме тек бір ғана нәр­сені емес, ата-ана мен бала арасындағы сыйластық, отбасындағы ізгі құрмет, ұлы тағылым, әкені құр­меттеу, үлкенді үлгі тұту, имандылық иірімдерінің өрне­гін, Алла тағала алдындағы парызды өтеу, мұсылмандық міндеттен жалтармау, Алланың құлы мәртебесін сезіну, дініне берік адамның адамгершілігі мол, иманжүзді болатынын ұқтырып тұрғандай. Ал бұл ізгі  амалдардың барлығы да – күллі мұсылман қауымның міндеті. Әр пенденің жүрек түкпіріндегі рухани қазына қоржынын сарқылмас іліммен, тәрбиемен толықтырып отыру – имандылықтың негізін қалайтын игі тәсіл. Мәселен, Ибн Омардың (р.а.) риуаят етуінше, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай деген: «Ислам діні мына бес нәрсеге негізделген: Алладан басқа тәңірдің жоқтығына, Мұхаммедтің Құдайдың құлы әрі елшісі екеніне куәлік ету; намаз оқу; зекет беру; қажылыққа бару және Рамазан айын­да ораза ұстау» (Бұхари, Иман 1; Мүслим, Иман 19) делінген. Демек, біз Алла тағаланың көк­тен демеп тұрған сәтінде айлардың сұлтаны саналатын қасиетті Рамазан айындағы мәртебелі парызымызды өтеуге және Аллаға құлшылық етуге­ асығуымыз керек. Және де бұл ораза тұту дегеніміз – астан тыйылу деген мағына емес, керіс­інше, имандылықты нығайту, көркем мінезділікті қалыптастыру, сабырлылыққа жол ашу, жаман әдеттерден тыйылу, көз көрген, құлақ есті­ген күнәлардан арылу, бір сөз­бен айтқанда, рухани тазару және барша мұсылман қауымды тәнті еткен Алланы мадақтау, құрметтеу дегенді білді­ре­ді. Бұл туралы да Әбу Хұрайраның (р.а.) риуаят етуінше, Алла елшісі (с.ғ.с.): «Кімде-кім ауыз бекіте тұра, өтірік айтуын қоймаса, әрі алаяқтық істеуін доғармаса, оның ішіп-жеуден ғана тыйылғаны Алла тағалаға қажет емес», - (Бұхари, Саум 8) деген. Керісінше, имани сауатын арттырып, сабырлылықты жанына серік етіп, айналасына­ үнемі жақсылық жасап, игі амалдарға асық болғандар жайлы­ Әбу Хұрайраның (р.а.) риуаят етуінше, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай деген: «Кім­де-кім Рамазан айында шынайы сеніммен сауапты бір Алладан ғана күтіп, ораза ұстаса, бұрын-соңды жасаған күнә­лары түгелдей кешіріледі» (Бұ­хари, Саум 6; Мүслим, Сиям 203).

Сәті түскенде бір оқырман Батыс жазушысы Бернард Шоу­дан: «Сіздің ойыңызша, дүниедегі ең таңданарлық оқи­ға қайсы?» деп сұрағанда ол: «Жер бетінде бітіспес ұрыстар мен соғыстар, пікір таластар болып жатса да, 1400 жылдан бері Алла елшісі Мұхаммед пайғамбардың хадистерінің сол күйінде өзгермей қалуы мені қатты таңғалдырды» деген екен. Демек, мәдениет мәйегі саналатын Ислам діні мен оның қадір-қасиетін бүкіл дүниежүзі мойындағаны – оған ешқандай насихаттың, жарнаманың да қажет еместі­гінің көрінісі. Мұндай ибалылық салтанат құрған елде адамдардың көңіл таразысы да, көз айнасы мен жүрек тазалығы да саф болады. Дегенмен, соңғы кездері әлеуметтік желі қолданушылары арасында «Егер де кімде-кім Оразаның уақытын бірінші болып хабарласа, тозақ отынан сақтанғаны, оған тозақ оты харам етіледі» деген мәтін­дегі хабарламаны жиі бөлісіп жүр. Дінтанушы Тұрар Әбуовтың айтуынша, «Оразаның келуі­мен хабарлаған адам тозақтан аман қалады» немесе «тозақ оты оған харам болады» деген хадис жоқ. Осы тектес көп нәрсеге уәде беретін хабарламалар ойдан шығарылған. Хадис – діннің Құраннан кейінгі қайнар бұлағы. Жалған хадистер көбейсе, діннің ақиқаттығына көлеңке түсіп, тазалығын кір шалады. Сол себептен әлдекімдерден тараған хабарламалардың дұрыс-бұ­рыс­тығына аса мән берген жөн. Керісінше, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) сахих бір хадисінде «Кімде-кім менің атымнан жал­ған сөйлейтін болса, тозақтағы орнына дайындала бер­сін» деп қатаң ескерткен. Әлеу­меттік желі арқылы келген ақпаратты тарату арқылы жұ­маққа барамын деп сену – иман әлсіздігін көрсету. Ал иман – адамның жүрегіндегі тозбайтын байлық. Оны ақылмен бас­қара білу «дін – ұстай алған­ға қасиет, ұстай алмағанға қасі­рет» дегенді ұқтырады.

Рамазан айындағы басты сауапты істердің бірі – қасиет­ті ай ішінде жетімдерге, жесірлерге, тұрмысы төмен отбасылары мен мұқтаж жандарға қол ұшын созу, садақа беру – ұлы іс. Өйткені хадистерде апатқа апаратын 7 түрлі күнәдан аулақ болуды ескертеді. Олар: Құдайдың құдіретіне шек келтіру; алдап-арбаумен шұғылдану; біреуді нақақ өлтіру; пайда­күнемдік; жетімнің ақысын жеу; күйеуіне адал әйелді сөгу; Отан қорғау үшін болған соғыс­тан қашу. Ал мына үш түрлі нәрсеге иманың кәміл болу керек: садақа бергеннен ырысың ортаймайды; ақадал малың қолды болса, сабыр сақта; тіленшілікпен мал табуға кіріс­сең, Тәңірдің сыйы бейшаралық болмақ.

Бірде Хазірет Әбубәкір ыстық жаздың күні ораза ұстайды. Кешкісін ауызашарда дастарқанда бар болғаны бір тоста­ған су тұрған. Суық суды енді іше бергенде Әбубәкір (р.а.) әлдене еске түскендей еңкілдеп жылап жіберді. Өз-өзіне келгенде, қасындағылар одан неліктен жылағанын сұрады. Әбубәкір (р.а.) былай деп жауап­ берді:

- Бір күні Пайғамбарымызбен (с.ғ.с.) отырғанда, әлден уақытта қолымен бір нәрсені кері итергендей тосын қимыл көрсетті. Жақындамақшы бол­ған біреуді өзіне жақындат­қысы келмегендей әсер берді. Сәлден кейін мен:

– Уа, Алланың елшісі, әл­гінде қолыңызбен бір нәр­сені кері итеріп жаттыңыз? - деп әлгі қимылының мәнін білмек болдым. Сонда ол «Дүние қы­зылды-жасыл күйінде таяп келіп, өзін қабылдатқысы кел­ді. Мен оны қасымнан қудым. Ол «Ант етейін, сен менен қашып құтылсаң да, сенен ке­йінгілер менен құтыла алмайды, қайткенде де құрығыма ілі­неді деп кетті» деп түсіндірді.

Хазірет Әбубәкір осыны айты­п:

– Осы суық суды ішем деп мен де дүниеге құмартқан жоқпын ба?! - деп жыладым, - деген­ екен.

Демек, көздің құндылық қабатын қызылды-жасылды дүниенің шелі басса, онда адам адамгершілік ақиқаттан аттап, имандылық иірімдерінен алшақтай түседі деген сөз. Сондықтан бойға сіңірген имани құндылықтар мен көркем мінезді  өмір бойы сақтап қалу­ға тырысу керек.

Бұл туралы Хазреті Ибн Ата «Мінез жақсы болмағаннан кейін оқылған намаздың, тұ­тыл­ған оразаның көп болуының маңызы жоқ. Тіпті садақа және мүжахада, яғни нәпісті жеңуге  тырысу да оның жанында түк емес. Бұл жолда ілгеріле­гендер намаздарымен де, оразаларымен де ілгерілеген емес. Жоғары дәрежелерге садақамен де, мүжахадамен де қа­уышқан емес. Ілгерілеген адам тек жақсы мінезімен ғана ілгеріледі. Өйткені пайғамбарымыз (с.ғ.с.) «Қиямет күні маған ең жақын болатындарың – мінез-құлқы ең жақсы болғандарың» деп бұйырды.

Рамазан айы. Бір падишах уәзіріне мешітке барып, на­маз­ға келгендерді ауызашарға шақыруын бұйырады. Күн батып­, намаз оқылады. Намаздан кейін уәзір 5-10 кісі­лік бір топпен падишахтың алдына келед­і. Падишах таңғалып:

- Мен саған намазға келгеннің бәрін шақыр демеп пе едім? Үлкен жамағаттың арасынан бір дастарқанды да толтырмайтын аз ғана қонақпен келгенің не? - деп сөйлейді.

- Мәртебелім, сіз маған мешітке келгендерді емес, намаз­ға келгендерді ауызашарға шақыр дедіңіз. Намаздан шығып, мешіт кіреберісінде тұрдым да, шыққандардан имамның намаз оқытқан кезде қандай сүре оқығанын сұрадым. Сүрені тек осы кісілер ғана білді. Мешітке келгендер көп-ақ еді, бірақ намазға келген осылар ғана болды, - дейді.

Демек, Алла тағала парыз еткен намаз оқу – сәждеге маңдай тигізу ғана емес, Алланың ұлылығын мойындай отырып, өткенге салауат, бүгінге қанағат, ертеңге шүкірлік ету. Қу тірліктің қамытын мойынға тағып алып, қутыңдап, дүние көрсе көзі қараятын дүние­қоңызға айналу – имандылықты өшіреді, адам бойындағы рухани азықты азғындап, имансыздыққа тап қылады.

Бір жұмадан кейін қасиетті Рамазан айы басталады. Қазақстан мұсылмандары діни бас­қармасы бекіткен 2018 жылғы діни күндер күнтізбесіне сү­йенсек, биылғы Рамазан айы  16 мамырдан 14 маусымға сәй­кес келеді. Ал Қадір түні – мау­сымның 10-ынан 11-іне қараған түні. Ораза айт – 15 маусымда, Құрбан айт 21 тамызда басталады. Сондай-ақ, биылғы пітір садақа мөлшері ҚМДБ Төралқа мәжілісі мүшелерінің ортақ шешімімен 300 теңге болып­ бекітілді. Пітір садақасы Рамазан айының бірінші күнінен Ораза айт намазына дейін беріледі.

Ниеттеріңіз қабыл болсын, жамағат!

Н.ҚАЗИ

 


ДИПЛОМ БАР, ЖҰМЫС ЖОҚ PDF Print Email
Жаңалықтар - Мәселенің мәнісі
10.05.2018 12:20

Жаныңыз қалап, қызыққан мамандығыңызды оқыдыңыз делік. Ал оны қоғам қажет ете ме? Бүгінгідей нарық заңына бағынған заманда күректей дипломыңыз кәдеге аспай қалса, шығынға батты деген сол емес пе? Уақыт, қаражат, еңбек желге ұшты. Ал сіздің ары қарай өмір сүруіңіз керек...

Сандарды сөйлетейік. Қызылорда облыстық білім басқармасынан алынған ақпаратқа сүйенсек, Сыр өңірінде 2016 жылы оқуды аяқтаған 4736 студенттің 374-і үздік диплом, 4362-сі жай диплом алған. Ал 2017 жылы оқу бітірген 6505 студенттің 493-і үздік диплом, 6002-сі  жай  дипломды  қолына  ұстапты. Үздік дипломмен  бітірген  студенттердің 32,7 пайызы білім саласын  таңдаған түлектер  болса, 29,3  пайызы – техникалық  және  технологиялық, 21,2  пайызы – медицина, 16,8 пайызы  – экономика, экология саласының  мамандары. Мұнан  байқағанымыз, білім саласын  таңдап, оқитын  талапкерлер  саны көп.

Иә, көпшілігіміз айтатындай, «мұғалім – өлмейтін мамандық». Сондықтан да болар, кез келген уақытта бұл мамандық бойынша жұмыс тауып алуға мүмкіндік бар. Сенімді. Қазіргі уақытта­ беделі биік болмаса да, әйтеуір, нан тауы­п жеуге болады. Екінші орында техникалық және технологиялық мамандықты таңдағандар тұр екен. Бүгінгі таңда сұранысқа ие мамандар. Сондықтан да түлектер гуманитарлық пәндерден гөрі техникалық мамандықтарға қарай ойыса бастаған.

Осылайша таңдаған мамандығыңызды оқыдыңыз. Оған тәуір жұмыс табылмай, жұмыссыздар қатарын тағы бір адам­ға көбейтсеңіз, көмекке кім келеді? Бұл ретте мемлекет үздіксіз бағдарлама­лар жасап, қазынадан қыруар қаражат бөліп келеді. 1990 жылдан бері жұмыссыздықты жою үшін елімізде 4 бағдарлама қабылданған. Алғашқысы - «Кедейлікпен күрес». 2002 жылға дейін жалғасты. Мұнан соң ол 2009 жылы арнайы «Жол картасы» бағдарламасы болып өзгерді. Одан кейін 2011 жылы тағы да өзгерістер еніп, «Жұмыспен қамту 2020 жол картасы» болып қабылданды. 2017 жылдан бастап бұл бағдарлама толықтырылып, жауапкершілік күшейтіл­ді. Нәтижесінде «Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың бағдарламасы» болып бекітілді.

Жұмыссыз қалған жандарды «жа­рыл­қайтын» мемлекет ұсынған тағы бір бастама бар. Бос жұмыс орындары жәр­меңкесі. Қызылорда қаласының жұмыспен қамту орталығының директоры Г.Аяпбергенова 2017 жылы қалалық жұмыспен қамту орталығы 16 рет бос жұмыс орын жәрмеңкесі өткізілгенін жеткізді. Соңғы рет биыл 30 наурызда А.Тоқмағамбетов атындағы мәдениет үйінде бос жұмыс орындары жәрмеңкесі ұйымдастырылған. Онда 170 бос жұмыс орындары ұсынылды. Ал жұмыс іздеп келген адамдар саны 200-ден асады. Айталық, оның ішінде 16-29 арасындағы  жастар  саны 90-ға жуық болса, әйел азаматтардың нақты саны – 90. Ал 110-ы – ер-азаматтар. Олар мейірбике, фельдшер, есепші, жүргізуші, аспазшы, моторист, дәрігер-нарколог, электр­жөндеуші, эстрадалық оркестр, оператор, аптека менеджері және т.б. мамандықтар бойынша жұмыс іздеп келген. Яғни, жоғарыда аталған техникалық мамандықтар бо­йынша білім алған мамандар екі қолға бір күрек таппай, жұмыссыз жүр. Ал зейнетке шығуға жақын қалған адам­дарға кассир, аспазшы, сатушы, дәрігер, қарауыл, дезинфектор, газбенэлектрдәнекерлеуші, меха­ник, моторист мамандықтары бо­йынша бос жұмыс орындары ұсыныл­ған. Жұмыс беруші тарапынан дәрігерлер, мұғалімдер (орыс бөліміне), сатушылар, менеджерлер, логист мамандықтары бойынша сұраныс басым екен. Қалалық жұмыспен қамту орталығының директоры Г.Аяпбергенова ұсын­ған мәліметке сүйенсек, осы жәрмеңке бойынша 170 азамат тұрақты жұмысқа орналасыпты. Бұл керемет жаңалық емес пе? Алайда тепсе темір үзетін азаматтардың жолды жағалап, «Құлбазар» атанған жерде жұмыс берушісін «зары­ға» күтіп тұратыны көңілге кірбің ұялатпай ма? Қызылордада «Құлбазар» бір­неше жерде бар. Біз «Сұлтан» сауда үйі маңына барып, кезекті тапсырыс беру­шіні күтіп тұрған еңбеккерлерге жолығып, сұрақ қоя бастадық. Әрине, анонимді түрде. Аты-жөніңізді еш жерде жарияламаймыз деген уәдемен ғана ақпаратқа қол жет­кізе алдық. Сонымен, біз сөйлескен кісілердің бірінің мамандығы темір кесу­ші болса, енді бірі – құрылысшы. Олар «істейтін жұмысымыз әртүрлі, тал­ғап барамыз, ақшасына­ келісіп» дейді. Бір жақсысы, олар жұмыс істеген 2 жыл ішінде жұмыс беру­шіге алданып қал­ғандары болмаған. Адал тапқан ақшасы отбасын асырауға жетіп жатыр. Мұндағылардың жасы 45-тен асқан орта жастағы кісілер ғана емес, жастар да жетіп артылады екен. «Бұл арада адам толып тұрады. Қазір күн жылынды. Нағыз еңбектің, жұмыстың маусымы баста­лды. Шүкір, Қызыл­ордада бай-бақуатты кісілер көп» деп қуанды аты-жөнін айтпауды өтінген жұмысшы. «Күн суық кезде мұнда күні­не 70-ке жуық адам тұрады» деп тағы да қосып қойды сосын. Біреудің бақшасын тазалайды, енді бірінің затын көшірісіп беред­і. Осындай түрлі жұмыстар істеп жүріп, табатын төменгі баға – күніне 3000 теңге. Газетіміздің өткен сандарында «Жезтабан жігіттермен» болған әңгі­мені жариялағанбыз. Айтуға ауыз бармайтын арсыз тірліктің сағаты (жеңіл­дікпен немесе саудаласудың нәти­жесін­де) – 10 мың теңге деген еді-ау сонда.

Байқағанымыздай, жұмыссыздықты біреу екінші бір кісіге жалданып, «Құл­базар» маңында тұрып жеңіп жатыр. Ал енді бір азаматтар арын сатып... Қайткен күнде де нәпақа тауып, ертеңгі күн­ді көруге тырмысып жатыр олар. Біз үшін жұмыссыздар мәселесі шешімін тапқаны жақсы. Тек жұмысына жасал­ған таңдауға таңданатынымызды жасырмайық.

Мемлекет тарапынан жағдай жасалып-ақ жатыр. Ал олай болса, жұмыссыз жүргендердің мұндай ахуалына кінәлі кім?

ТОЛҚЫН

 



<< Бірінші < Алдыңғы 1 2 Келесі > Соңы >>

Күнтізбе

< Мамыр 2018 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары