Өзекті мәселелер

  • 15.11.18

    Сыр елінің серпіні ерекше екенін аймақ тұрғындары да, сырт көз – сыншылар да жиі айтып жүр. Экономикалық даму тұрғысынан кей салаларда сәл шегініс болса, басым бағыттар да жеткілікті. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» екендігін дәлелдеп келе жатқан қызылордалықтар мемлекеттік бағдарламалар аясында біраз шаруасын шалқытып отыр. Әсіресе кәсіпкерлер тарапы жолдауда айтылған тапсырмалар бойынша өз міндет...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

     

     

    Берікбол  БАЙХОЖАЕВ,

    ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызы...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    «Балама әйелді өзім таңдап алып беремін. Байдың байлығына қызықпаймын, бидің билігіне қызықпаймын, асыл пышақ қап түбінде жатпайды. Келінім ақылды болса, ұлымның елге даңқы кетеді. Би түскендей үй болу – әйелден. Әйелі жақсы болмай ер оңбайды? Ердің бақытын кетіретін де – әйел, ерге бақыт әперетін де – әйел» деп келінін өзі таңдайтынын айтқан Төле бидің Данагүлді қалай жолық­тырып, баласына айт...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Қытық! Қызылы бар қызық сөз, құмары бар құнды сөз. Мұны солдан оңға қарай оқысаң да – қытық, оңнан солға  қарай  оқысаң да – қытық. Бұрын­ғы қыздардың бетінде қызарып, көз тартып­, көрініп тұрушы еді. Қазір ше? Зәру. Қат дүние. «Бүгінгі күні бүтін махаб­бат бар ма? Әй, қайдам? Сезім шіркін семіп кеткен. Ал қытық байғұс қырық жыл бұрын қайтыс болған» деп гөйітеді баз біреулер. Жо-жоқ, қытық әлі ...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Бір күні қарап отырмай жеке бизнес жасағым келді. Жұрттың бәрі байып жатыр.­ «Кедей бол» деп менің маңдайыма біреу бормен бадырайтып жазып қоймағ­ан болар. Ауладағы жазғы үйді бұзып, «шындық» сататын дүкен аштым.

    - Әй, балам көп ұзамай тақырға отыра­сың,­ - деп әкем басын шайқады.

    ...
    Толығырақ...
Бейсенбі, 18 Қазан 2018

ҚЫЗЫЛОРДАДА ЖАҢА ОҚУ ОРТАЛЫҒЫ АШЫЛДЫ PDF Print Email
Жаңалықтар - Халық-хабар
18.10.2018 16:34

Оқу орталығында 3 дәрісхана, көрме залы және 2 конференц-зал, сырттан келген қатысушыларға арналған хостел мен асхана бар. Аталмыш ұйым семинарлар, турнирлер және басқа да білім беруге қатысты іс-шараларды өткізу бойынша қызмет көрсетеді.

Қызылордада «ЖанАрай» ЖШС-де оқу орталығы мен қонақүй кешенінің ашылу салтанаты өтті. Еске салайық, «Жан Арай» ЖШС-нің зауыты үй жануарларына арналған азық-түлік өнімдерін шығарумен айналысады. Ал 2016 жылы кәсіпорында қаз фермасы ашылған болатын. Қазіргі уақытта, агрокешен 250 ге жуық адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, тәулігіне 150 тоннаға жуық күріш, 170 тонна ұн мен 80 тонна жем өнімдерін өндіруде.

«ЖанАрай» мекемесі –  заманауи талаптарға сай ауқымды агроиндустриялық кешен. Бүгінгі күні оқу орталығы, мейрамхана мен қонақүй ашылып отыр. Бұл өңірдің экономикасына инвестиция салудың және тұрақты жұмыс орындарын құрудың тағы бір жарқын көрінісі»,-деді аймақ басшысы оқу орталығының ашылу салтанатында.

«ЖанАрай» оқу орталығы ғимаратында экран, проектор және басқа да құрылғылармен жабдықталған 80 және 50 адамға арналған 2 конференц-зал, 3 дәрісхана, 200 орындық көрме залы, 50 адамдық хостел және 100 адамға дейін қабылдай алатын асхана бар.

«Мұнда оқу семинарлары мен мастер-кластар, шахмат турнирлері және басқа да іс-шаралар өткізуге болады. Жақында ауыл әкімдеріне арналған біліктілікті арттыру курстары өтті. Ауылшаруашылық қызметкерлері үшін кәсіпорында көрнекі тәжірибелік оқулар өткізуге өте ыңғайлы», - деді «Жан-Арай-Жем» ЖШС бас директоры Бақдәулет Махашов.

Айта кетейік, оқу орталығы, қонақүй және мейрамхана кәсіпкердің жеке қаржысына салынған.

Облыс әкімінің баспасөз қызметі

 


«ТӘБӘРІК» ТАУАР һәм «ТОЙМАЙТЫН» ТҰТЫНУШЫ PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
18.10.2018 12:09

Өзіміз «тәбәрікке» тәуелді болғанымызға қарамастан өзгеге та­ратқанды құп көреміз. Бұған мысал ретінде мұнай өндіруші елдер­дің  алдыңғы  қатарында болсақ та, теріскей­дің жанар-жағармайына тәуелділігімізді айтуға болады. Жерасты байлығымыздың бар қай­мағын шекара асырып, табыс тапқанға қуанамыз, ал сол байлықтың үстіндегі иелерінің үлесін ұмыт қалдыр­ғанға ұқсаймыз. Өйт­кені Қазақстан жылына 70 млн тоннаға жуық мұнай экспорттайды, бұл – өндірілетін бар қара  алтынымыздың  80 пайызынан астамы. Дереккөздерге сүйенсек, оның 12 млн тоннасы – аспанасты елінің «сыбағасы». Ал 5 млн тоннасы  Баку – Тбилиси – Жейхан  құбырына құйылып, қалған байлықтың  барлығы  Ресей территориясымен жү­ріп, Шығыс Еуропаға, одан қалды теңіздің, Қарашығанақ пен Қа­шаған мұнайы ресейлік черноморлық Новороссийск портына жеткі­зіледі.

Бұл жерден тауардың  басым  бөлігі Босфор мен Дарданелла арқылы­ Еуропаның ба­тыс­ бөлі­гіне  тасымал­да­нады. Экономикалық ортақ одаққа мүше, мұ­най өндіруден дүние­жүзінде бірінші орында тұрған Ресейде өндіріл­ген  мұ­найдың 40 пайызы ғана экспортқа жө­нелтіледі. Ал  атағы  қыр  асып  жатқан Қазақстан өз аумағын бензинге «тойдыра» алмай отыр, көгіл­дір отынмен қамту көр­сет­кіші тіпті 50 па­йызға да жетпеген. Ал біздің жалпы экспор­тымыздың 50 пайызы – мұ­най-газ өнімдері. Неме­неге  жетісіп, арқа  жү­німізді сыртқа «қомпайтып» көрсетіп жүр­міз?

«ЭКСПРО»  халықаралық  сарап­тама компаниясының мәліметіне сүйенсек, жыл басында елімізден Украинағ­а тасымалданатын  сұйы­тыл­ған газдың көлемі 30 пайызға  артқан­ болатын. Соның нәтижесінде Украинаның  пропан-бутан  нарығы дағдар­ысты еңсеріп, сапалы әрі еуро­палық  стан­дартқа толық жауап беретін газ тұтынып отыр. Бар-жоғы бір тоқ­санның ішінде Украинаға жеткізілген сұйық  отынның  көлемі  осыншама өссе, жыл соңына дейін тағы да артуға себеп  табылмайды  емес. Осы жағдайға қатысты­  мұнай өнімдері нарығының сарапшысы  И.Кудин­ов:

- Біздің есебіміз бойынша биыл Қазақстаннан Украинаға тасымал­данатын сұйытылған газдың көлемі әлі де арта түспек. Қазақстандық мұнай компаниясы тасымалының арқасында 2017 жылы тамыз айында Украина газ нарығындағы  үлкен дағдарысты еңсе­ріп, бағаның шарықтап кетпеуіне қол жеткізді. Украинада сұйытылған газға сұраныс жыл сайын артып келеді. Айталы­қ, автогазға деген қажеттілік тек бір айда 150 мың тоннаны құраған. Мұнай өнімдері нарығының сарап­шылары қазіргі күні қазақ газы Украина­ нарығын­ың 18 пайызын құрайтынын айтады. Жыл соңына дейін пайыздық үлес арта түсуі әбден мүмкін, - деген болжам  жасаған еді.

Еліміздің көп бөлігі әлі қатты отын қолдануға мәжбүр. Бас қаланың өзіне ілеспе газ Сыр еліндегі Қараөзек станциясынан Қызылорда – Жезқазған – Қарағанды – Теміртау арқылы 2019 жылы жетуі, ал Астанада 2021 жылы аяқталуы  тиіс. Жыртығымыз  жамалмай жатып, тағы бір келісімге қол қой­дық. «ҚазТрансГаз» компаниясы Қытайдың «PetroChina International Company Limited» компания­сымен экспорт­тау  туралы  келісім  жасасып, қол  алысты. Естеріңізде  болса, был­тыр­ 5 миллиард текше метр газды толы­ғымен жө­нелтті. Сірә қос тарапқа да қолайлы болса керек, 2019 жылы екі еселен­ген, яғни жылына 10 миллиард текше  метр  газ  экспортталмақ.

Ал «ҚазТрансГаз» директорлар кеңесіні­ң төрағасы Қайрат Шәріп­баев­тың айтуынша, Қытайға экспортталатын газ көлемін ұлғайту үшін Қазақстандағы газ тасымалдау жүйесі жаңаланған. Жүйеленген есеп бойынша Қытайға  экспортталатын газ көлемін 10 миллиард текше метрге жеткізуден жылына 2 миллиард доллардан астам таза пайда түседі. Газ экспортын екі есеге­ көбейту мемлекет басшысының транзиттік потенциалды дамыту стра­тегия­сы мен екі ел басшыларының келісі­мдері арқасында жүзеге асы­рыл­мақ. Жақында жоғары техноло­гия­лық 3 компрессорлық  станция пайдалануға  беріледі  деп  күтілуде.

Мұнай өндіру жөнінен әлемдегі  15 алпауыттың ортасындағы Қазақ­станға өткен жылы бензин мен дизель­дік отынның 30, әуе керосинінің 60 па­йызы импортталып келген. Себеп сол, қорда жеткіліксіз. Сылтау мынау, жетпей жатса көршіден ала саламыз. Ал алыс-берістің арғы көрсеткішіне бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Есесіне тәуелсіз сарапшылар 2025 жылға дейін әлемдік барланған мұнай қорының Қазақстандағы  үлесі 3,3-тен 5,5 па­йыз­ға­ дейін  жоғарылауы мүмкін деген болжам­  айтып  отыр.

Еліміздегі сұйытылған және ілеспе газ қолданысын дамытуда алдымен ішкі нарықты қамтып, содан кейін сыртқ­а  тасымалдауға  мән  берген  абзал­ болар  еді. Алайда  сала  дамуының  басты­ қадамын экспортқа теліп қойған  дұрыс па, бұрыс па? Ал жылдың  алғаш­қы үш  айында-ақ  елімізде  газ  экспорты­ 1,5 есеге артқан. Әлі де өсіруге болатын­ әлеует те, мүмкіндік те жоқ емес. Тек «қазанның» «қақпағын» ашпас­  бұрын кімді «тойдыру» керек­тігін  білген жөн.

 

О.МӨҢКЕ

 


ЗЫМЫРАН АПАТЫ 51 жылда 50-ге жуықтады PDF Print Email
Жаңалықтар - Мәселенің мәнісі
18.10.2018 12:04

Бағымызды сорымызға айырбастап, Байқоңырды жалға беріп, «саяси сауда алаңына» айналдырғаны­мызға биыл 24 жыл, әлі 26 жыл уақыт Ресейдің «ойын­шығына» қарап отырамыз. Өкініштісі сол, қазақ даласы­ның көгінен қара бұлт пен қою түтін арылмады­. «Байқоңыр» ғарыш айлағынан көкке көтерілген ресейл­ік зымырантасығыштар мен ғарыш кемелерінің сапары сәтсіздікке ұшырап, Қазақстан аумағына құлау­мен аяқталып жүргеніне 22 жыл болды. Осы жылдар ішінде 20-ға жуық зымыран апаты қазақ елінің территориясына залал келтірген. Әлі 26 жыл жалға берілген мерзім бар. Соңғысы қазан айының екінші онкүндігі  басталар  тұста  орын алды.

Ұмытсаңыздар, естеріңізге салайық, осыдан екі жыл бұрын ҚР Инвестиция және даму вице-министрі Альберт Рау ғарыш айлағынан ұшатын «Союз» типіндегі тасымалдаушы зымыранның бөліктері түсуі үшін Қазақстаннан арнайы жер бөлінгенін және ол үшін Ресей Қазақстанға жылына 460 мың доллар төлейтінін айтқан болатын. Бір қызығы, бұл төлем зымыранның қанша бөлігі түссе де сол қалпында сақталады.

- Мұнда мәселе бөліктердің құлау траекториясының өзгеруі жайлы болып отыр. Яғни, бұрын бөліктер Жезқазған қаласының аумағына құлайтын, ал енді Ақтөбе­ облысы, Ырғыз ауданы және Қостанай облысы, Жангелді ауданының территориясына құлайды. Осы мақсатқа 63 мың гектар жер бөлініп отыр. 22 мың гектар­ Ақтөбе облысында және 41 мың гектар Қос­тана­й облысында. Бұл аймақтарға зымыран қалдықтары алдағы бір-екі жылдың көле­мінде құлай бастайтын болады, - деп «сүйінші»  жаңалығын  жалпақ жұрт­қа  жеткізген еді.

Айтқаны айдай келді, бірақ территориядан жаңылы­сып құлаған бұл жолғы «Союз» ғарыш ке­мес­інің бөл­шек­тері Жезқазған қаласынан 25 шақырым жерге түс­кен, қалған бөліктері Бал­қаш маңынан іздес­тірілуде. Ал апаттың қоршаған ортаға қаншалықты залал келтіргені әлі анық­талған жоқ. Халық денсаулығына қандай зиян келтір­геніне де «қауіп жоқ» деген қо­ры­тынды шығару әдетке айналға­лы  қашан?!

- Мұнда авиациялық керосин мен оттегі қолданылған. Сондықтан, ғарыш кемесі құлады ма әлде жанармайы жанып кетті ме деген сұрақтарға тек үкіметаралық комиссияның қорытындысынан кейін ғана жауап бере аламыз. Оған екі жақтан да тиісті орындардың­ өкілдері түгел қатысады, - деп мәлімдеді ҚР ІІМ Төтенше жағдай комитетінің төрағасы Владимир­ Беккер.

Ресми органдардың мәліметінше, ғарыш кемесі Байқоңырдан әуеге бағыт алған кезде­ «NASA» мен «Роскосмос» тікелей көрсетілім­де бақылап отырған. Арада 12 секунд өткенде­ жүргізуші «апат» болғанын мәлімдейді. Ал ғарышта 50-ден аса биологиялық және меди­циналық тәжірибелер өткізуі тиіс «Союз МС-10» зымыранының командирі Алексей Овчинин мен «NASA» ғарышкері Ник Хэйг ешқандай зақымсыз, капсуламен шығып үлгерген. Төтенше жағдайлар комитетінің ақпаратына сенсек, апатқа ракетаның қапталы­ндағы төрт бөлігінің бірі бөлініп шыққанда екіншісіне соқтығысып, салда­ры­нан әуе кемесі шайқалып кеткен.

1967 жылдан бері Байқоңырдан 400-ден астам зымыран ұшырылса, соның 50-ден астамы апатқа ұшыраған. Ал 1999 жылы екі мәрте оқыс оқиға орын алғанда, Ресей Қазақстанға алғашқысында 37 млн 947 мың теңге, кейінгісінде 57 млн 249 мың теңге өтемақы төлеген. Бұл – ресми ақпарат. 2007 жылы да Жезқазған территориясына ғарыш кемесі құлап, теріскейлік көршіміз 2,5 млн теңге айыппұл төледі. Ал оны халықтың денсау­лы­ғы мен әлеуметтік қажеттіліктеріне үлес­тіріп беріп жатқан ешкім жоқ. Осыдан бес жыл бұрын 2013 жылдың жазында «Протон-М» ғарыш кемесі құлап, жүздеген гектар жерге­ 600 тоннаға тарта гептил төгіліп, қоршаған ортаға келтірген зияны 13 миллиард теңгеге бағаланды. Бұл жолы бақыр тиын да берілме­ді, бірақ Байқоңыр қолданыста. Енді міне, тағы да апат. Ал шығын төлене ме, әлде жоқ па, ол да белгісіз. Белгілісі, Ресейдің радиация­лы қоқыс полигонына айналып бара  жатқ­анымыз...

Н.ҚАРАСАЙ

 


 

Сіз  не  дейсіз?

Сайлаубай   ЖҰБАТЫРҰЛЫ,

қаламгер-эколог, жазушы:

«Космостың басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес»

- Байқоңырдан ұшырылған зымырандардың апатқа ұшырауы – бізге таңылған дүние. Ресейге ғарыш айлағын жалға беру мәселесінде 25 жылдан бері халық пікірін тыңдам­аған соң, қазір ешкім ешнәрсе айтпайтын болды. «Байқоңыры» бар Қазақстан болғанша, ғарыш айлағы жоқ Швейцария сияқты ел болсақ та ешнәрсеміз кетпес еді. Бізден әлдеқайда озық технологиямен, дамыған ғылым сатыларымен өркендеп жатыр. Бұл ғарыш айлағында бізге беймәлім тірлік өте көп. Жарияланбаған оқыс оқиғалар мен айтылмай келе жатқан кішігірім апаттың қаншасы болғаны бізге белгісіз. Екі ел арасында келісім болғанымен, сол жердің заңын, халқын, халықтың мүддесін, экологиясын­ мейлінше сақтауға, құрметтеуге міндетті. Бұл шартта қаралған. Шынына келгенде Байқоңырдан техникалық, ғылыми тұрғыдан беріп жатқан пайдасы шамалы. Бұрын «Протон» құлайтын еді, қазір «Союз» да құлайтын болды. Мен ел аумағынан 100 шақырым ұзаққа құлады, 22 тонна гептил жерге төгілді деп естідім. Алайда айналып келгенде­ тағы да қазақтың жерінде орын алыпты.

- Бұл жолы гептил қолданбапты деген мәлімет тарап­ жатыр. Әуе керосині бар екен...

- Әуе керосині де айналып келгенде сол ғой. Космостың­ басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес. Келісімшарт бар екен деп, осыншама жөнсіздікке баруға болмайды. Меніңше, ғарыш айлағын әкету керек. Ол апатсыз болмай­ды, ел мен жерді, халықты, экологияны, түптеп келгенде халықаралық заңдылықты сақтау керек. Отыз жылға жуықтаған уақыт ішінде бір ғана Айымбетовтан басқа кім ұшты? Сондықтан «Байқоңырдың» пайдасынан зияны әлдеқайда көп деп есептеймін.

 


Күнтізбе

< Қазан 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары