Өзекті мәселелер

  • 19.12.19

    Кешегі даласында абақ­тысы жоқ, бес қаруы белінде жүрсе де жауынан өзгеге қару жұмсамаған заманда елдің бір-біріне өкпесі, кеткен есесі болмады дейсің бе? Болды ғой. Бірақ, сол заманның өзінде қойнындағы қаруға тұра ұмтылмай, әділдікті, ақ пен қараны шешетін әулеттің үлкені не ауылдың ажасы, оған көнбей жатса, елдің қожасына жүгінді емес пе? Дау бұған да бөгет бермеген кезде биге барып соңғы ше...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Ақыл  жетпес

    Адамның ақылы өлшеусіз мол. Алайда сол ұлан-ғайыр, шексіз ақылыңның кейде кішкентай, уақ-түйек мәсе­лелерді шеше алмай, тұйыққа тіреліп, жол таба алмай, адасып­  жүретініміз  қалай?!

    ...
    Толығырақ...
  • 19.12.19

    «Кувад синдромы» туралы бұрын-соңды естіп пе едіңіз? Мүлдем естімеген болуыңыз да мүмкін. Бұл – ер адамның жүкті әйел секілді күй кешуі. Мұндай да болады. «Кувад» сөзі француздың «couver» деген етістігінен шыққан, яғни қазақшалағанда «жұмыртқа басу» дегенді білдіреді. Бұл синдром екіқабат әйелдің күйеуінде жүктіліктің үшінші айында басталып, сәби дүниеге келгенге дейін жалғасуы ықтимал....

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Шырылдаған бала дауысынан селк ете қалған олар өздері секілді тағы бір күнә­сіз­дің жетім қалғанын сезді. Сәбиді түннің бір уағында тауып­ алған тәрбиеші дереу төсекке жатқызып, жұбата бас­тады. Әбден жылай-жылай көзінен жасы сарқылған баланың демі бітіп, әрең тыныс алады. Көздері жәудіреген бір топ баланың естісі аузындағы емізікті жұлып алып, апайына ұстатты. Жанаршылықпен қараған оның ересек...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Поэзия

     

    Ботадай боздап аспан жылайды,

    Алдайды бәрін түлкі үміт.

    Жапырақтардан жас тамшылайды,

    Жапырақ жүрек бұлқынып. ...

    Толығырақ...
Бейсенбі, 29 Тамыз 2019

ҚОСЫЛҒЫШТАРДЫҢ ОРНЫ АУЫСҚАНЫМЕН... PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
29.08.2019 12:20

Облысқа қарасты кей аудан әкімдерінің креслосы кезекті «кейіп­керін» күтіп алады деген әңгіменің шыққанына көп бола қойған жоқ. Конституция күнін жаңа орында қарсы алсын деген ой, әлде басқалай жоспар болды ма, ол жағы бізге беймәлім. Әйтеуір, «балапан санағы» басталды. Белгілісі сол, бүрсігүні болған «түйіндемелік» өзгеріс­терге байланысты көзқарас та алуан, пікір де сан түрлі. Сонымен кім келді, кім кетті?

Еңбек жолын Сырдария ауданында ұстаздық етуден баста­ған Наурызбай Байқадамовтың білім саласындағы еңбегі өз алдына бөлек әңгіме. Аймақтың бас білім ордасында да ұзақ жылдар қызмет етті. Қарапайым оқытушылықтан кафедра меңгерушісі лауазымына дейін көтерілген ол кейіннен Қорқыт ата атындағы ҚМУ жанындағы колледж директорлығы мен университет­ проректорлығынан кейін облыстық білім басқармасын басқарды. Одан кейін «Нұр Отан» партиясы Қызылорда облыстық филиалы төрағасының орынбасарлығына жайғасқан еді. Білікті кадрдың қабілеті­ шыңдалып, 2016 жылдан бері облыстық мәслихаттың хатшысы қызметін атқарған уақытта да тұмсығы тасқа тиген жоқ. Енді міне, облыс әкімінің өкімі және ҚР Президенті Әкімшілігінің келісімімен облыс әкімінің орынбасары лауазымы Н.Сейітқалиұлына сеніп тапсырылды. Ал бұған дейін осы міндетті мойнына жүктеп келген  Р.Рүстемов Сыр­дария ауданының әкімі болып тағайын­далды. Жасырат­ыны жоқ, қоғамдық-саяси қызметте жүрген азаматтардың арасында сүйкімі бары болады ғой, сондай жандардың бірі осы Р.Рүс­темұлы екенін көпшілік  жиі  айтады. Өзі де 1997 жылдан  бастап  саясаттың «қазанында» қайнап келеді. Түрлі басқармада басшының  орынбасары да, басшы да, әкімнің де орынбасары болды, Жаңа­қорған  ауданын да басқарды. Міне, жоғарғы­ билік тағы бір мәрте ауданның тізгінін  сеніп  тапсырып  отыр.

Ал бір айдан бері ешкімнің белі бүгілмеген облыс әкімі аппаратының басшылығы орынтағына осы кезге дейін Жаңақорған ауданын басқарып келген Ғалым Әміреев жайғасты. Әрине, облыс әкімінің өкімі және ҚР Президенті Әкімшілігінің келісімімен. Білімі мен біліктілігі жөнінен қабілетіне қылау түсірмейтін Ғ.Махмұтбайұлы 2001 жылдан 2011 жылға дейін ҚР Экономика және сауда, Индустрия және сауда, Индустрия және жаңа технологиялар минист­рліктерінде түрлі жауапты басшылық қызметтерін атқарған. «Самұрық-Қазына» АҚ инновациялық саясат департаметіндегі директорлық лауазымы­нан Қызылорда облысы әкімінің орынбасары қызметіне ауысып келген­де де үміт күткендер бар. Сырдың топырағынан түлеген, ауыл-аймақтың жалпы­ халінен­ хабардар маман ретінде аймақ халқының сеніміне селкеу түсірмей, үмітін ақтады. Үш жылдан бері Жаңақорған ауданының әкімі қызметін атқарған­ оған аудан тұрғындары алғыс айтпаса, қисық сөзін қия қоймас.

Өндірісі мен өрісі кеңейген Жаңақорған ауданының әкімі лауазымына Сұлтан Мақашов тағайындалды. Еңбек жолын Қазалы ауданында бастаған ол әр жылдары түрлі лауазымды қызмет істеді. 2015 жылдан бері Қармақшы ауданы­  әкімі  қызметін  абыроймен  атқарды.

Айтқандай, ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Қызылорда облысы бойынша департаментінің басшысы­ лауа­зымына Нұрман Талқанбаев тағайындалды. Еңбек жолын Қазалы аудандық  тұтыну­  одағының  жұмысшысы  ретінде бастаған Н.Бақбергенұлы 1995-2007 жылдары Қазалы ауданы әкімінің орынбасары, Қызылорда облысының  мемлекеттік  сатып  алу  және  сауда  басқармасының  басшысы, Жалағаш  және  Қазалы  аудандарының  әкімі  болған. 2010-2012  жылдары  «Казаэро­сервис» акционерлік­ қоғамының директоры, Қызылорда облысы статистика департаментін­ің бас маман­ы қызметтерінен соң осы кезге дейін Қызылорда облысы­  статистик­а  депар­таменті  басшысының  орынбасары  лауазымын  атқарды.­

Облыс әкімінің жаңа командасындағы бұл кадрлар көпшілікке таныс. Мемқызмет­тің  методикасын  тәуір меңгерген. Әрине, бұл тағайындаулар ауыс-түйіс­тің басы да, соңы  да  емес.  Әйтсе  де, «қосылғыштардың  орны  ауысқанымен, қосынды­  өзгермейді»  демекші, мұның өзі  «қосалқы  құрамда»  тың «ойын­шылардың»  жоқтығын  байқататын  тәрізді...

Халық-хабар

 


ШЫНЫ ҮЙДЕГІ ТІРШІЛІК PDF Print Email
Жаңалықтар - Саясат
29.08.2019 12:15

ХХІ ғасыр ғаламдық иә халықаралық болсын, жекелеген мемлекеттердің болсын саясатына бұрын-соңды болмаған өзгеріс әкелді. Бұл құбылыстың атауы – интернет.

Кез келген саясат ақпаратпен тығыз, тіпті бір-бірінсіз өмір сүре алмайтындай байланыста болады. Саясат – билік­ке жетудің жолы болса, ақпарат – сол билікті ұстап тұрудың негізгі құралы. «Ақпарат кімнің қолында болса­, үстемдік те соның қолында» деген­  сөз  бекер  айтылмаған.

Күні кешеге дейін үлкен саясат атаулы­ көбіне жекелеген саяси элиталардың құзыры ретінде бағаланып келгені­ мәлім. Тиісінше, Еуропа, Азия не  Африка бола ма, билік басындағы бір адам немесе бір топ тұтастай халықтардың тағдырын анықтап келген болатын. Қоғамның қалған бөлігіне әдетте үгіт-насихат пен күштеу арқылы жоғарыдағылардың нұсқаған жолымен жүруден басқа амалы болмады. Қалыптасқан­ жағдай биліктің кенеттен ақпараттық монополиядан айырылған кезінде және оның былықтары қоғамға әшкереленгенде  ғана  күрт өзгеріп отырды.

Кезінде Ресейдегі Қазан төңкерісі осылайша жүзеге асты. Одан кейінгі мызғымастай көрінген Кеңес Одағы цензурадан бас тартып еді, оның да шаруасы көп ұзамай бітті. Бірақ бірінші мысалда қоғамның сана-сезімін большевиктердің тегеуріні жаулап алса, екінші мысалда Горбачев жария­лы­лық деген науқанды өзі ұсынып, өзі сол дүлей күштің құрбанына айналд­ы. Басқаша айтқанда, ақпараттық үстемдіктен қол үзуге жекелеген­ субъективті алғышарттар себепші болды.

ХХІ ғасырдың басынан бері Интернет революциясы бұрынғы ара-салмақ­ты жоққа шығарды. Бір жағынан алып қарағанда бұл жаңалық адамзатқ­а керемет мүмкіндіктер сыйлады. Атап айтқанда, ақпаратпен алмасу, сандық технологиялар, телекоммуникация секілді салалардың қарқынды дамуы экономикалық өсім мен уақыттың үнемделуіне әкелді. Екінші жағынан мобилді байланыс, әлеуметтік желілер, банкте есеп айырыс­у сынды заманауи талаптар әрбір азаматты жеке басының ақпаратын­ сақтау мүмкіндігінен шектеді. Баламалап айтқанда адам баласы­ сырт көзден оқшау тас үйден шыны үйге көшкендей. Бәлкім, бұл интернет берген жеңілдіктердің өтемі болар.

Аталған үрдіс сөз болып отырған үлкен саясатқа да ықпалын тигізуде. Мәселен, ақпаратты жасыру, құпия келісімдерді жасасу тетіктері жылда­н-жылға әлсіреп барады. Жөні дұрыс болса, елдің, қарапайым азаматтардың үдесінен шығатын шешімдер болса, оларды жабық есік жағдайында қабылдаудың еш қисыны жоқ. Сәйкесінше, әлемдік жұртшылық дәл сол интернеттің ықпалымен билеушілердің қылмыстарынан хабардар болуға,­ айыбын бетіне басу қабілетіне ие болды. Бірер жыл бұрын жалғыз ғана WikiLeaks ұйымының деректері АҚШ сияқты алпауытқа ауыр соққы жасап,­ Еуропаның бірқатар белді саясаткерлерін мансабынан кетуге мәжбүр етті.

Әлемдік үрдістерден кеш қалғанымен Қазақстанда да интернеттің саяси маңызы жыл санап артып келеді. Лауазым иелері үшін өкініштісі сол – жоғарыда аталған тас қорғанның артында жасырынған саясаттың күні өтіп барады. Бұны елемеуге лаж жоқ. Рас, уақыт өткен сайын біресе Facebook пен Youtube жөн-жосықсыз бұғаттау, біресе блогерлерді баспасөзбен теңестіру, әрбір ұялы телефонға қауіпсіздік сертификатын орнату­ сияқты ерсі әрекеттер әлі де жалғасуда. Бұның өзі шешім қабылдаушы орындардың кешенді әрекеттерден гөрі  абдырауын, жөн сілтеудің орнына­ көшке ілесе алмай келе жатқанын байқатады. Қоршаған әлеммен­ керіскен­ Ресеймен бірге оқшауланып, дербес интернетсымақты құрамыз­ деген мәлімдемелер де жоқ емес.

Осындай әрекеттерден дым да шықпайтыны талай рет дәлелденді. Бұны кешегі «Араб көктемі» оқиғалары, интернет тұрмақ Telegram секілді майда мессенджердің өзін тоқтата алмай жүріп, Мәскеудің күллі әлем алдында масқара болғаны, Twitter-ді ауыздамақ болып, Түркияның басы дауға қалғаны, басқа да толып жатқан мысалдар көрсетті. Тіпті ақпарат пен ішкі саясатты жұдырығында ұстаған Қытайдың өзі интернет­ке төтеп бере алмай отырғанын Шынжаң мен Гонконгтағы оқиғаларға қатысты Бейжің саясатының құбылуынан байқаймыз.

Осыдан екі-үш ай бұрын «Шындықтан қаша алмайсың» акция­сы Алматыда, еліміздің басқа қалаларында жастардың зор қолдауына ие болды. Оны тоқтатапақ болған полицияның әбігерге түсіп, әлгі жастарды қудалауы әлеуметтік желілерде келемежге айналды. Бертін келе президенттік сайлаулардың басы-қасында жүргендер асқан белсенділік танытты, мыңдаған­ бақылаушы әп-сәтте маңызды саяси факторға айналды. Осы да басқа оқиғалар қоғамда шындық пен әділдікке деген сұраныстың артқанын меңзейді. Ал енді саяси ойдың қайнап тұрған алаңы – интернет деп танысақ, Google мен Youtube-тан қаша алмайсың деген ұран көтерген әбден негізді.

Бүгінде қолында смартфоны бар кез келген адам – өз алдына­ оператор да, тілші де бола алады. Сондықтан ертеректегі шенділер құсап Чернобыль қасіретіндей жылы жауып қоя алмайды.­ Бұны Арыста болған апат дәлелдеді. Бұрынғыдай елі мен жерін қорғап шыққан намысты жастарды алқаш, нашақор, бұзақы етіп көрсететін насихатқа ешкімді сендіре алмайсың. Басқаша айтқанда шенділердің ақты қара, ал қараны ақ етіп көрсету мүмкіндіктері шектелген. Ерте ме, кеш пе, солақай шешімдері, жымқырған байлықтары әшкере болатыны да күмәнсіз.

Айтылып отырған әңгіме митингке шыққандарды жасы мен қариясына қарамастан, төмпештеген күштік құрылымдардың өкілдеріне де қатысы бар. Заң біздің жағымызда деп қаншама дандайсыса да, беттерін бүркемелеп жүргені олардың нағыз шындық пен әділдіктің кімнің жағында екенін түсінгендігінің белгісі, ертеңгі жауапкерішіліктен жалтарудың амалы ғана.

Не істемек керек? Әлбетте, әкімқаралардың интернетті игере­ бастағаны құптарлық іс. Тіпті ондай қадамға көпшілігі өз ықтиярымен емес, жоғарыдағы бастықтың бұйрығымен бар­ған күннің өзінде. Осылайша жүре-бара қарапайым халық пен шенділердің арасында байланыс пайда болады, оның арты, кім біледі, соңғылардың жауапкершілікті сезінуіне, елдің сеніміне­ лайық болуына әкелуі бек мүмкін.

Рас, Конституция бойынша «қожайыны» – халықпен баспа­сөз хатшысы арқылы тілдесу дағдысы әлдебір жылыжайда отырғанд­ай ыңғайлы көрінетін шығар. Рас, елдің алдына ашық шыққанда абыройыңды сақтап қалу да оңай емес, өткендегі Шымкент әкімінің жолын қумай. Ол үшін жеткілікті білікке азаматтық ұстаным, өмірлік тәжірибе қажет. Бірақ маңызы зор жұмысқа тұрған екенсің, бүгінгі заманның, оның ішінде интерне­т дәуірінің талаптарына сай болу керек. Интернеттің өзі – бұл тұрғыда мейірімсіз көрінгенімен түптеп келгенде әділ сыншы.

Әлдекімге ұнасын-ұнамасын, интернет әкелген жаңашылдықты ешкім жоққа шығара алмайды. Оған ешкім төтеп те тұра алмайды. Қоғам, ал онымен бірге билік осы шындықпен тек санасқанда ғана шама-шарқынша оны пайдасына жарата алады.­ Шыны үйдің ақиқаты осыда.

Расул  ЖҰМАЛЫ,

саясаттанушы

Автордың пікірі редакцияның ұстанымына сай келмеуі мүмкін.

 


Күнтізбе

< Тамыз 2019 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары