Өзекті мәселелер

  • 23.05.19

    Ерсіннің жұмыссыз жүргеніне  біраз уақыт болды. Қырықтың қыр­қасына шыққан жігіттің  қызметінен кеткеніне үш жыл. Сонан бері үш балан­ың тамағы, киім-кешегі, жұмыссыз күйеудің бабын табу Алуаға оңай емес. Мектепте жұмыс ауыр. Күні бойы тыным көрмейді. Ерінің үйде бос жатысы мұғалім келіншектің жүйкесіне  тиеді.

    - Тым болмаса есік алдынағы бау-бақшаға қара. Малға жем-шөп беріп, өріске шы...

    Толығырақ...
  • 23.05.19

    Ағылшын әдебиеті тарихында роман жанрының негізін қалаушылардың бірі, тұңғыш романист жазушы, публицист, көрнекті прозаик Даниэль Дефоның «Робинзон Крузо» атты атақты шығармасын бес жастағы баладан бастап, белі бүгілген қартқа дейін білетіні анық. Тіпті, автордың атынан гөрі Робинзон Крузоның есімі әлемге әйгілі болған көркем образ екендігі де даусыз. Бұл – әрине, автордың ...

    Толығырақ...
  • 23.05.19

    Қазақ елі діни татулықт­ың үлгісі екені жаһанға мәлім. Бірлігінің бекемдігі де көп ұлттың басын біріктіріп тұрған шаңыр­ағының тыныштығынан көрі­ніп тұр. Елбасының сарабдал саясаты мен мемлекет үшін құндылығы  жоғары, саяси маңызы зор стратегияларының нәтижесінде біз осындай мәртебеге иеміз.

    ...
    Толығырақ...
  • 23.05.19

    Несібелі   МУСЛИМОВА:

    Тағдыр – жазмыш. Жазмышты жолынан жаңылдырып, пешенесін­  өзі  жазған пенде жоқ. Бір сәт күліп отырып көңіл босату,­ жылап отырып  жігерлі  кейіпке ену, шарасыздықтан  шаршап  немесе­ амалдың   жоқтығынан  жанар­ын  солдыру – бір  тағдыр иесіне­  ауырлық­. Сынақ  өзінің жеңім­пазын  таңдайды. Және сол жолда­ күресу үшін  кейіпкеріне  күш-жігер ...

    Толығырақ...
  • 23.05.19

    (Соңы. Басы газеттің 14 наурыздағы  №10, 18 сәуірдегі №15 сандарында)

    Менде тек ғана жұмыс тауып, жан бағатын тіршілік жасаудан басқа жол қалмады. Ал бала ше? Уақытша балалар үйіне өткізсем бе деген ой келді. Бірақ мен қайтып аламын дегенше, біреу асырап алса қайтемін деген күдік тағы бар. Осындай ой шырмауында жүргенімде ұялы телефон...

    Толығырақ...
КҮЙБІҢІ КӨП КӨМЕК
18.04.2019 12:30

Әлгі бір хабардың жүргізушілері сөзін «Біздің бағдарламаның ең басты ерекшеліг­і – алдау операциясы!» деп бастамай ма? Иә, дәл солай, атаулы әлеуметт­ік көмек беруге арналған бағдарлама 21 мыңнан үміттенген қаншама ананы  оңдырмай  алдады. Біз – алдандық!

Осыған дейін жазғанымыздай, жұртты жарылқайтын жаңалық расында да көпбалалы отбасылардың көз жасын көргендей қуантты. Адамдар бөркін аспанға атты. Жастар бас құрауға асықты. Көбеюге ниет етті. Отбасылық құндылықтың маңызы артқандай-ақ еді. Әттең...

Жақында Еңбек және халықты  әлеуметтік қорғау министрлігі­ бұл көмектің көп құжатты талап етпей берілетінін  айтқан еді. Алайда тиісті орындарға алып-ұшып барған аналардың құжат қабылдай бастаған он күннің ішінде жүні жығылып, жүйкесі тозды. Себебі, бұл көмекті көпбалалы аналардың көбі әзір ала алмай­ды. Неге?

Атаулы әлеуметтік көмекке бір ғана құжат – туу туралы куәлікпен барсаңыз болды дегендері, бос сөз. Одан әрі отбасының кірісін тәптіштеп есептеп отыраты­н мамандар, аналардың айлап жүріп жинай алмайтын құжаттарын алдарына жайып салып отыр. Оның алғашқысы, ажырасқан аналардан талап ететін алименттің дерегі. Оның мөлшерін баласына алиментт­і ажырасқалы алып көрмеген ана қайдан білсін?! Сотқа барса да мәселесі шешілмей жүрген ана көп. Осы жерде екінші мәселенің ұшы көрінеді. Еліміз­де жалпы төленетін алимент түрлеріне қатысты­ 177 мың құжат болса, оның 166 мыңы ересектердің өз балаларына берешегі екен. Сот орындаушылары мен министрлік нақты олардың қаншасы ай сайын ұрпақ жалғастырушысына тиынын бөліп беріп жатқанын айта алмайды. Қашып жүрген әкелердің санында есеп жоқ. Еш жерде жұмыс істейтін дерегі жоқ әкеден ала алмаған алименті үшін бұл көмектен аналар қағылып отыр. Бұл – бір.

Екіншіден, бір жасқа дейінгі бала күтіміне байланысты жәрдемақы үйге кіретін кіріс көзіне енгізілді. Басында бұл жәрдемақыны, аналардың үйде отырып, баласын бағуын үш жылға созу керек деген ұсыныс болған еді. Ал енді оның орындалмағаны өз алдына, кіріс көзі боп есептеліп тұр. Жәрдемақы емес, жалақы боп есептелгесін енді аналар амалсыз жұмысқа шыға бастайды.

Шығысты кіріс деп есептейтін біздің билік ғана шығар осы?! Амалының жоғынан (2019 жылдың қаңтар, ақпан, наурызында алған болса) несие алуға мәжбүр болған аналар аң-таң. 21-22 пайызбен алған несиесін кіріс деп есептеп отырғандары ақылға симайды­. «Несиені адам жетіскеннен алмайды. Айлап­ жүріп тапқан ақшасын, банкке беру үшін жұмыс істеу кімге ұнайды?! Әсіресе, қалада жүрген көпбалалы отбасы­лар жалдамалы пәтерінің бір ғана айлық ақысын төлеуге несие алып жатады. Ал ол ақшаны өздері еселеп қайтарады. Ол аздай, бұл кіріс көзі ретінде­ есептеледі. Бұл жерде ешқандай логика жоқ. Бұл – халықты мазақ ету. Қорлау» дейді әлеуметтанушы Ерлан Қуантқанұлы.

Төртіншіден, мүгедек балаға берілетін жәрдемақы есептелмегенімен, бағуға берілетін жәрдемақы есептеледі. «Дені-қарны сау баланы бағу қандай мехнатты екенін білесіздер. Ал мүгедек баланы бағып-қағу оңай ма? Оның емханаға баруына, жүріп-тұруына, жөргегіне, дәрі-дәрмегіне, шетелге барып ем алып келуіне оның өзіне де, қараушысына да берілетін жәрдем­ақысы жетпейді. Сөйте тұра соның біреуін бәрібір есепке алып отыр. Бұл ақылға симайды. Кеше АӘК-ке құжат тапсыруға барғанда, тауы шағылып, жылап шығып жатқан қаншама ананы көрдім. Сол аналардың бейнесі маған ұйқы бермей жатыр» дейді «Ақжүніс» аналар қоғамы Астана бөлімінің жетекшісі, журналист Мейрамхан Жәпек.

Мұның  сыртында  тұрғылықты мекенжай  мен  қол­дағы­ кемпір-шалдың зейнетақысына қатысты мәселе  тағы  бар.  Ауылдағы  ағайынды  мазалаған сұрақ – соңғыс­ы. Ата-ананың ғана емес, бірге тұратын тек жақын­  туыстардың  барлық табыстары есепке алынуда. Яғни ата-ана, балалар, бала асырап алушылар, асырап­ алынған бала, ата-анасы бір және ата-анасы­  бөлек бауырлар мен апа-қарындастар, ата, әже, немерелер есепке алынады. Демек, бір ата-ана екі баласын­ отбасымен бірге ұстап отырса, бір үйде тұра­тын­  болса, онда ол үйдегі екі зейнеткердің табысы­ отбасындағы екі жанұяға да есептеледі. Осыдан келіп, «бұл көмекті қалайда алайық» деп ойлай бастаған кейбір отбасы құжат жүзінде болса да ажырасуды ойласа­, енді бірі қарашаңырақтан бөлек шығуға, безінуг­е  мәжбүр.

Отбасының жиынтық табысын есептеген кезде 4 және одан да көп баласы бар көпбалалы отбасылар­ға берілетін арнаулы мемлекеттік жәрдемақы, «Алтын алқа» және «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған көпбалалы аналарға берілетін жәрдемақы, баланың мүгедектігі бойынша жәрдемақы, студенттердің шәкіртақысы, жергілікті атқарушы органдар жүзеге асыратын біржолғы төлемдер есепке алынбайды. «Бұл жәрдемақыларды қарап отырсаңыз, жарымайтын ғана ақшалар. Төрт балаға –10 мың, жеті балаға 16 мың аламыз­.  Шәкіртақы – 17 мың теңге. Үкімет ақымақ емес. Қай жәрдемақыны есептеп, қайсысын есеп­темеуді де жақсы ойластырған. Баланың бір жасқа дейінгі жәрдемақысы кейбір отбасыларда 60-80 мың ғой мысалы. Соны көп көріп отыр. Ал олар осындай ақшаға ай сайын күн көре ала ма? Осыны өздері түсіне ме алдымен? Елдегі ең төменгі күнкөріс деңгейі дұрыс емес. Олар барынша әр отбасындағы адам санына бөлінетін ақшаны 20 мыңнан асырмауды көздеп отыр. 7 адамы бар отбасындағы азаматы 150 мың айлық алса, бұл көмекке ілінбейді. Міне, біздің жыр болған көмектің жауабы. Біз қазір үмітімізді үзіп, бұл жерге енді келместей болып кете барамыз» дейді көпбалалы­ ана Айжан Төлепбергенова.

Тұрмысын дұрыстаймыз деп, бірнеше несие алып, одан шыға алмай отырған отбасылардың жайын кім ойлайды? Үйі барлар мен пәтер жалдап тұратындардың жайын бөліп қарауға билік қауқарсыз ба? Неге бізде басталған кез келген бағдарламаның соңы сұйылып, жауабы жоқ сұрақтарға айналып кетеді? Неге?

Гүлжан  РАХМАН,

журналист,

Нұр-Сұлтан  қаласы

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Сәуір 2019 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары