Өзекті мәселелер

  • 21.03.19

    «Бір қозы туса, бір түп жусан артық шығады». Осы тәмсілге сүйеніп, бала басын көбейткенді жөн санайтын қазақ елінде көпбалалы отбасылар саны 400 мыңға жақындайды. Оларға мемлекет тарапынан арнайы жәрдемақылар тағайындалып, жеңілдіктер қарастырылған. Алайда нарықтың қос бүйірден қысып тұрған шағында мардымсыз қаражат бастан башпайға дейін жетпейтіні үнемі айтылып келеді. Соның салдары еліміздің ...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    Үкіметтен басталған ауыс-түйіс жергілікті билікке де жеткен секілді. Ескерте кететін жайт, Қызылорда қалалық әкімдігінде «ат ауыстыру» жиі-жиі болып тұрады. Тіпті, «бір жарым ай ғана басшылық қызметте отырып, өзге салаға кете салу да оп-оңай ма?» деп қалдық. Енді заңды сауал туындап отыр. Жергілікті билікте кадр тапшылығы бар ма? Егер бұлай болмаса, қала әкімі Нұрлыбек Нәлібаев бөлі...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    Арық адамнан гөрі артық салмағы бар адамның мұңы басым. Ал ол әйел болса, тіпті, белгілі жайт. Қыс көрпесін түргеннен қыз біткен қысыла бастайды. Қызылды-жасылды киімге сай сымбатты қалайды. Әйел затының әу бастағы сұлулыққа құштарлығы дәл осы сәтте сынға түседі. Арығудың жолында диета ұстайды, фитнес клубқа барады. Алайда  салмақтан арылу үшін  денсаулықты бәйгеге тігу дұрыс па? «Тұмар...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    «Болар бала он бесінде баспын» десе, басқасының отызында не дейтінін баршамыз білетін шығармыз. Даналардың «ақыл жастан шығады» деуі тегіннен-тегін емес. Дарынды балалардың көптігінен еліміздің болашағын көруге болатындай. Кешегі Мағжандар жастарға сенім артқанда сенімге селкеу түсірмейтіндердің барын білді емес пе? Үдеден шыға алмай, беті қызарақтағандарды Терек төрелер қамшымен ұрып, ...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    Кемпір-шал осылай күйбеңдеп жатқанда Иванов бастаған жырындықор атаймандар жұп жазбастан кер даланың шаңын бұрқыратып барып, қалың жыңғыл жынысына кіріп жоқ болды. Бұл алап оңаша. Иванов тұрақтандырған бәрінің бөксе басар ұясы. Бастары аң-құс тегіс семіретін күзге қарай бір-бірімен хабарласып, осы бекетте тоғысып тұрады. Бұрынғының адамдары аң-құсты қақпанмен, тұзақпен аулайтын. Беріде орыстар ...

    Толығырақ...
ЖЕЛІГІП ЖҮРСІЗ БЕ, ЖЕРІНІП ЖҮРСІЗ БЕ?
10.01.2019 12:09

ДЕПУТАТ  НЕГЕ  АЛАҢДАДЫ?

Соңғы кезде «қай сектадасың?» деген­ қалжың аралас сұрақ қоюшылар қатары күрт өсті. Бұл әңгіменің төркіні діни-наным сеніміне байланысты емес, қосымша ақша табушыларға бағыт­талады. Әлеуметтік желіні ашып қарағанд­а кез келген жазбаның астынан «Біз күнделікті интернетте отырамыз. Атақты адамдардың күнделікті тірлігін бақыл­ап, қараймыз. Сол кетіп жатқан бос уақытыңызды тиімді пайдаланып, интернет арқылы жұмыс істеп, табыс табуды­ үйреніңіз.

Байлықтың жолын көрсетуге көмектесеміз. Тек жұмысқа деген ынтаңыз бен ниетіңіз болса жет­кілікті. Хабарласыңыз!» деген сарындағы жарнамалардан көзіңіз ісінеді. Ақшасының көп, материалдық жағ­дайының  жақсы болуын кім қаламайды  дейсіз? Сіз де, біз де ақшаны артық, байлықты бекер деп танымайтынымыз анық. Осы мәселе көзімізге шел қаптатып, «бұл не деген батпан құйрық?» деген­ сауалға жауап іздеп жүріп, сол желілік маркетингтің менеджеріне айнал­ғанымызды аңғармай қаламыз. Яғни, тауар өткізуші агент қызметін игере  бастайсыз.

Жалпы, желілік маркетинг өткен ғасырдың бел ортасында басталған. Алғаш рет 1945 жылы американдық Lee S.Mytinger және William S.Casselberry есім­ді екі кәсіпкердің «Nutrilite Products» компаниясының ұлттық дистрибьюторы болуы­мен негізі қаланған. Аталмыш кәсіпкерлер бизнестерін желі­лік маркетингтің іргелі негіз­де­рін қолдану арқылы жүргізді. Кейін­нен бұл жүйе кең тарап, әлем елде­ріне­ тарады. 1950 жылдардың соңында АҚШ-та осы жүйені арқау еткен «Shaklee» және «Amway» деген екі компания  құрылды. Бұлар – қазіргі таңдағы желілік маркетинг жүйе­сінің алпауыт өкілдерінің бірі. Оның  табыс көзі 1980-1990 жыл­да­ры  шарықтау шегіне­ жеткен. Бүгінде АҚШ-тың көптеген штатында желілік маркетинг заңды түрде  реттел­се, Қытай мемлекетінде­ қатаң  шектеулер  қойылғ­ан. Естеріңізде  болса, 2016 жылы мәжілісмен Жамбы­л Ахмет­беков сол кездегі премье­р-министр К.Мәсі­мовке  желілік  маркетинг қызметі­нің  жанданы­п  бара  жатқанына  алаң­даушылық білдіріп, депутаттық  сауал­  жолдаған  еді.

- Желілік маркетинг тауарларының тоқсан пайызы елге контрабандалық жолмен әкелінеді. Қазақстанда заңмен  тыйым салынған қаржылық пирамида секілді жүйе. Желілік маркетингтің құрбандары – негізінен халық­тың аз қамтылған санаттары, әлеуметтік тұрғыдан тұрмысы төмен тұрғындар. Сондықтан Қазақстанда желілік маркетинг қызметін заңмен шектеген дұрыс, - деген ұсыны­сына Мәжілістегі «Халық коммунистері» фракциясының барлы­қ  мүшелері  қол  қойған  еді.

 

«ҮШБҰРЫШТЫҢ»  ТӨБЕСІ

Уақыттың жылжып жатқанына үш жыл болды, алайда маркетингтің бұл түріне қатысты ешқандай шешім қабылданған жоқ. Айтылған сөз де, атылған оқ та қабырғадан әрі аса алмады­. Сауданың бұл түрімен айналы­сып келе жатқандар одан ешқанд­ай зардап көріп жатпағанын айтады.

Фариза, 40 жаста, желілік маркетинг  менеджері:

- Менің  бұл  салада  жүргеніме  5-6 жыл болды. Нақты қай маркетингпен айналысатынымды айтпақ-ақ қояйын. Онда күнделікті тұр­мысқа қажетті заттар, косметика, киімдер сатылады. Өзімнің тұрақты тұтынушыларым бар. Ешкімді қинамаймын. Өздері сұраныс береді, каталог бойынша сол затын әперемін. Маған­ қалатын пайда – үстіне қосыл­ған  пайызы ғана. Өзіме де ке­рек­ті  заттар болса, жеңілдікпен ала аламын. Ал жабу мәселесіне келсек, басқасын қайдам, дәл өзім айналысып жатқан фирмадан зардап шектім деген халықты­  көрмеппін.

Желілік маркетингпен сауда жасай­тындардың ұтатыны сол, мұн­да тек алушы, сатушы және өндіруші зауыт ғана бар. Бір қарағанда жеңіл ақша табудың бірден-бір жолы ретін­де көрінеді. Алайда олай емес. Өйткені сіз ұсынған тауарды үнемі тұтынатындар болмаса, сатып алушылар кездесе бермейді. Және бұл қаржылық пирамида секілді, өзің кіресің, екі адам қатарыңа қосып, ол екеуі тағы екі адам қосып, команда жасақтайды. Төменгі сатылардағы адамдар өліп-талып жұмыс істейді, «үшбұрыштың» төбесінде отырғандар қызығын көреді. Әрине, маркетингтің барлығы бірдей осындай емес, десек те, негізгі жүйе осыған келіп саяды. Мәжілісменнің айт­қаны  да осы түрі болуы мүмкін. Қайбір жылдары елімізде қаржылық пирами­даның жұмысына тоқтау салған­дай қозғалыс болған, ізінше атауын өзгертіп, жұмысын қайта жалғас­тырғанына  ел  куә.

Азамат, 28 жаста, желілік мар­ке­тинг­  құрбаны:

- Осыдан 7-8 жыл бұрын қала орта­лығындағы бір компанияға ин­тер­нетпен  сауда  жасаушы менеджер болып  жұмысқа тұрдым. Жанымдағылардың күнделікті оқыған лекцияларына қарап, миллионер болып кететіндей көріндім де, қажетіме мініп  жүрген  көлігімді сатып, ақ­шамды салып, кіріп алдым. Айтуынша, ол қаржы еселенуі керек болатын. Алайда  жұмыста  сауда жоқ, ізіңнен адам қосып, компанияға ақша түсіру керек екен. Сонда барып өзіңнің жасағы­ң  құрылады. Екеуміз бірге бай боламыз, миллионер боламыз деп досым­ды да осы «қораға» кіргіздім. Оның  маған  қарағанда  отбасы, бала-шағасы  бар-тұғын. Бір-екі әңгімелесуге келген соң ол да көлігін сатып, мен секілді ақшасының бәрін соларға ұстата салды. Алты айдың қалай зымырап өткенін білмей қалдық. Отбасым­ызда ұрыс-керіс, жанжал шыға бастады. Ең өкініштісі, досым отбасынан ажырап қалды (соған себепк­ер болғаныма өкінемін). Енді қайтсін, отбасын асырайтын кіріс жоқ. Миымыз уланып, сол сетевойда (желілік маркетинг – ред.) жүре бердік. Не керек, ақыры ешқандай нәтиже шықпайтынын біліп, ұйымнан шығып кеттік. Көп ұзамай сол ұйымның жұмысы заңсыз екенін білдік. Ал біздің шығынымызды ешкім де өтеген­  жоқ.

Феруза Рахымқызы, психолог, «Bilim  Foundation»  қоғамдық  қорының  координаторы, ЮНИСЕФ-тің Ұлттық   мастер-тренері:

- 16 жастан асқан жандардың көбісі  жүйелі маркетингпен айна­лысуға ұсыныс алған болар. Аталған саламен айналысатын мамандар әңгімені арыдан бастай келе, «өз материа­лдық жағдайыңызды жақсартқыңыз  келе  ме?», «қанша қаржы тапқыңыз келетінін өзіңіз шешкіңіз келе ме?» деген тәрізді барлығы «әрине» деп жауап қайтаратын сұрақтарды қоя бастайды. Өзін сыпай­ы, мәдениетті ұстайды. Мұн­дай сұрақтардан, әңгімеден кейін адам өзін «керемет» табысқа жақын әрі тез арада жететіндей сезінеді. «Иә, әрине» деген бір ғана жауабы бар провакациялық сұрақтар – жиі қолдан­ылатын псиxологиялық теx­ноло­гияның бір түрі. Көбіне мұндайға өз еркі төмен, ергіш, сенгіш, қарызы көп, тығырықтан шыға алмай жүр­ген, оңай жолмен ақша тапқысы келеті­н адамдар кіреді. Жүйелі маркетингті ұсынатындар да, оған мүше болатындар да – оңай жолмен ақша тапқанды қалайтындар. Бұл да – бизнес­тің  бір  түрі.

 

АШ  ҚАСҚЫРДАЙ  «ҰЛЫП» ТҰРҒАН  БИЗНЕС  КӨП

Әрине, әр қазақтың кәсіпкер атанып, бизнесін жүргізгенін жақсы көреміз. Алайда тура жолды табамын деп тегіс жолдан ауытқып кетіп жатқандар екі есеге көбеюде. «Жас өркен» танымдық порталына кәсіпкер, «Бизнес бастау» шеберлік сыныбының тренері Ахметбек Нұрсиланың  берген  сұхбатынан  осы мәселені  кезіктірдік.

- Қазіргі  жастардың көбі «желі­лік маркетинг» дегеннің соңынан кетіп жатыр. Несие алып, қарызға батқандар  қаншама?! Әлдебір затты­  сатып алғызатын көрінеді. Оларды­  «Үш-үштен топтасып, қаржы пирамид­асын  құрамыз,  сөйтіп аз ғана  уақытта  түсіңе де кірмейтін ірі  көлемдегі жалақы алып отырасың» деп үміттендіреді. «Бір ай­лықпен қашанғы  жүрмексің? Сенің қабілетің осынша ақша табуға жетеді.­ Пәлен жылда екіқабатты үйің, астыңда керемет көлігің болады. Ол үшін мұнша доллар алып келіп, бізге тіркелесің. Үш таныс адамың сенің соңыңнан сондай ақшамен жазылсы­н. Ол үшеуі де адам тартсын. Сонда саған айына пәлен мың доллар­ өздігінен келіп тұрады» деген құрғақ қиялдары тағы бар. Адам­дардың бәрінің қалталы болғыс­ы, жақсы өмір сүргісі келеді. Содан да жаңағындай сұлу сөзге алданып­ қалып жатыр. Мен «желілік маркетинг» дегенді өзгенің есебінен күн көру деп түсіндірер едім. Өзіңді де, өзгені де қарызға батыру. Өрке­ниетті елдердің бәрінде желілік маркет­ингке тыйым салынған. Бізде жастардың көбі желілік маркетинг­тің  ақша табуды­ң адал жолы еместігін түсін­ген соң ғана  опынады. Бір қызы­ғы, желілік маркетингті жарнама­лайтындар оны бизнес деп түсіндіреді екен. Бизнес бастауға үйрететін масте­р класқа шақырсам, жастардың көбі желілік маркетингке адам жинап жатыр деп ұғыпты. Фейсбукте де жастарға қаратып «кәсіп ашыңдар, істің  көзін  табыңдар»  деген­  мағынадағы  посттар жазамын. Кейбір ағайын «Қазақтың бәрі кәсіпкер болып кетсе, малды кім бағады­? Кім сантехник болады?»  деген­ пікір  жазады. Шындығында, қазір айына 1 миллионнан артық табыс­ табатын қазақтар өте аз. Ал 60-70 мың теңгеге күзетші болып жүрген қазақтар жетіп артылады. Мен осыған намыстанамын, - депті А.Нұрсила.

Хош, косметика бұйымдарын сататын­ компаниялардан бөлек, биологиялық қоспа, дәрі-дәрмектер сататын желілік маркетингтер де бар. Ал ондағы заттардың қоспасы мен құрамын зерттеп жатқан ешкім жоқ. Бар болғаны, сатушы мамандардың кеңесі мен қағаздағы құрамына ғана сенуге тура келеді. Кейбір елдер­ секілді бізде желілік маркетингпен айналысуға заңмен шектеу белгіленбеген. Сондықтан ашық бизнес көз­дері аш қасқырдай «ұлып» тұр. Мұн­дай компаниялардың қызметін реттеп,­ не кемшілігін түзеп, артықшылығын жасырып отыратын заң­нама­ жоқтың қасы. Дәл осындай режим­де бүгінде Қазақстанда 60-қа тарта желілік компания нанын жүргізіп отыр екен.

Бұл тақырыпқа неге оралды дей­сіз ғой, жақында бір танысым желі­лік маркетингтің бір түріне шақырды. Айтуынша, үш ай ғана қиналып, одан кейін суша ағып келіп жатқан қаржыға малынып қалады екенмін. Коттедж үй мен қымбат көлікті есепте­мегенде, әрине. Сосын өзінен сұрадым.

- Қанша ай болды кіргеніңе?

- Бір жылға жуықтады?

- Онда неге үйсіз және жаяу жүрсің?!

- ???..

Жарнамасы осы жерден тамам болды.

Нұрбике  ҚАЗИҚЫЗЫ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қаңтар 2019 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары