Оқырманнан хат

Келіп кету есептегіші

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterБүгін1431
mod_vvisit_counterКеше2391
mod_vvisit_counterОсы аптада10209
mod_vvisit_counterӨткен аптада20558
mod_vvisit_counterОсы айда56162
mod_vvisit_counterӨткен айда48193
mod_vvisit_counterБәрі3703239


Өзекті мәселелер

  • 18.04.19

    Түрме рейтингі – кез келген елдің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін танытат­ын көрсеткіштің бірі. Бұл ретте­ Қазақстан қылмыстық заңнаманы ізгілендіру саясатын іске асыра отырып, жыл сайын бас бостандығынан айыруға байланысты емес жазалардың баламалы­ шараларын қолдану саласын кеңейтуде­. Соның нәтижесінде бұл түрме зерт­теулерін қадағалаудың халықаралық орталығы­ның (ICPS) жалпыәлемдік рейтингі...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    «Бала анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады; біреуі – ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады. Бұлар – тәннің құ­мары... Екіншісі – білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен деп талпынып, көзі көрген, құлағы естігеннің  бәрін  сұрап  тыншымау. Бұл – жан құмары...»

    Абай  Құнанбаевтың

    «Жетінші  қара...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Дана қазақ «Көп жа­саған білмейді, көпті көр­ген біледі» дейді. Көп жасамадық, көпті көрмедік. Айтпақшы, «менің білге­німді өзгенің білмеуі керек» деп ақпаратты қыз­ғанатындар бар екен. Бар емес, олардың қатары қалың көрінеді. Әрине, әңгімеміз пайдалы ақпараттар мен мәліметтер турас­ында ғана. Әйтпесе, оқырман мен тыңдарманды адастыратын ақпараттың әрдайым жасырынып жүрген...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Бала кезімнен әкеме жақын болып­ өстім. Таң атқаннан кеш батқан­ға дейін ізінен бір елі қалмайтын едім. Әкем жаны жайсаң, түрі сұсты, балаларына қамқоршы, мен үшін асқар таудай биік шың дер едім. Бізге қаладан «балала­рыма» деп базарлық­тың түр-түрін әкелетін. Осыдан әкемнің даладай дарқан көңілін  байқауға  болады.

    ...
    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Осыдан екі жыл бұрынғы ақпаратты айтайық. Ең алғаш естігенде есеңгіреп қалдық. Елімізде 2017 жылы 110 мың адам жоғары оқу орнын бітірген. Тек олардың мамандық бойынша жұмысқа орналасқандар саны – 7-ақ пайыз. Мұны мәжіліс депутаты Мұрат Бақтиярұлы баяндад­ы. Бұл ретте бітіруші түлектердің қалғаны қайда деген заңды сауал туын­дайт­ыны рас. Мәжіліс депутаты «КТК» арнасына берген сұхбатында жастарғ...

    Толығырақ...
ТУЫСЫ ЖАМАНДЫ ТҮЙЕ ҮСТІНДЕ ИТ ҚАБАДЫ
31.01.2019 11:55

БАЛАНЫ   КІШКЕНТАЙЫНДА ҚАЛАЙ   БАР,

СОЛАЙ   ЖАҚСЫ  КӨРУ  КЕРЕК

Менің өзімнен 4 жас кіші туысқан інім бар. Мектеп қабырғасында  өте  нашар­ оқыды. Үштіктен гөрі екілігі көп болатын. Кішкентайындағы бұзықтығы бір бөлек. Аулада тұрып көшеде кетіп бара жатқан көліктерге тас лақтыратын. Кейде тіпті терезелерін сындырып, талай ұрыс та естіді. Үлкендер жағы ұрысты, бірақ болмады. Қайталай беретін. Енді бірде таппай қалатынбыз. Барлық достарын, барады-ау деген жерлерді аралап шығатын едік. Жоқ. Сонда асықпай, кешкі­лік компьютерлік клубтан кеп тұратын. Содан кейін де талай сол жерден таптық.

Өзіне берілген бағалы сыйлықтарды өзі қызыққан болмашы заттарға ауыстыра салатыны тағы бар. Ойлан­байды. Бір сөзбен айтқанда, өзі нені қалайды, соны істейтін. Бір жағынан, анасы (әкесі қайтыс болып кеткен) күндіз-түні жұмыста болғандықтан, көбіне әже мейірімі себепкер болды ма деген де ой келеді. Көрегенділігі көп кейуана қанша бұзықтық жасаса да немересін ұрғызбайтын. Ал 9-сыныпты бітір­генде, тәртіпсіз, төмен оқитын оқушыларды мектептің қуатын әдеті емес пе? «Балаларыңызды колледжге беріңіздер» деді. Қой­шы, содан не керек, әлгі бала колледжг­е түсіп, дін жолына бет бұрды. Ортасын түзеді. Жақсы жора-жолдастар тапты. Шүкір, қазір Құранды жатқа біледі. Өте сауат­ты. Иманды. Иманы берік қызды қолына қондырды. Бір қызы бар. Анасына қарайлап отыр. Ал, ең бастысы, әжесі өмірден өтерде дем салған да өзі. Сұрақ? Неге ол бүгінгі топтасып төбелесіп жүретін жас­тардың санатында емес? Тым бұзық әрі сабақ­қа құлықсыз болды ғой. Неге ол қатыгез балалардың санын көбейтіп кетпеді? Себебі, оны кішкентайында қалай бар, солай жақсы  көрді.

Психология ғылымдарының докторы Әлия Төлегенова бүгінгі бала тәрбиесіне қатысты жүргізген семинар-тренингтерінде дәл осыны үндейді. «Ата-ана бала болмысын сол күйі қабылдап, оны қандай жағдай­ болмасын шексіз жақсы көретіндігін, яғни сүйіспеншілігін сездіртуі қажет, оның сенімді серігін­е айналуы керек. Себебі бала психологиясында «ата-анам мені тілалғыштығым үшін ғана жақсы көреді», «қателік жасасам, кешірмейді» немесе «сүйіспеншілігіне сызат түседі» деген сыңаржақ ой қалыптасуы мүмкін екендігін айтады. Салдарынан қанша күшті тәрбиелеп отырсаңыз да, қасында сіз жоқта не сыртта білдіртпей, жасыры­н түрде бұзықтық жасап, үйде «тәртіпті» болып көрінуді әдетке­  айналдыруы  ғажап  емес.

 

БАЛАНЫҢ   ЖАҚСЫ

БОЛМАҒЫ АТА-АНАҒА

БАЙЛАНЫСТЫ

«Әке – балаға сыншы» дейді қазақ. Шыныменде баланың мақсат-мұраттарын айқындап, оған бағыт­ көрсетіп беретін бірден-бір жан – оның әкесі. Сондықтан кейбір маңызды істерде әке баласын өзімен бірге ала жүріп, оған оң мен солын, ақ пен қараны таны­тқаны абзал. Сондай-ақ, ұл баланы­ үй жұмыстарына да аралас­тырған жөн. Қарындастарына көмектесу де артықтық етпейді. Әкімсіз, ақсақалсыз ауыл болмайтыны секілді, ақылшысыз әулет болмайды. Ал ол ақылшы кім? Әрине, отбасында әуелі әкесі. Филология ғылымдарының кандидаты Омар Жәлелдің «Бүгінгі балалар ұялмайды, себебі ұялмайтын шешелерден туып жатыр» дегені бар еді. Яғни, баланың жақсы болмағы тікелей ата-анасына байланысты екенін айтады. «Абай «Туғызған ата-ана жоқ, туғызарлық бала жоқ» дейді. Баланың жақсы болмағы ата-анаға байланысты, нақтырақ айтсақ, ата-ананың тікелей байланысты екенін айтып отыр. Байқап отырғанымыздай Абай тек «анаға» байланысты деп отырған жоқ, «атаны» қоса айтып отыр. Сонда, қазақша айтсақ, баланың жақсы болмағы атаның күшіне (шаһуатына), ананың жатырына байланы­сты болмақ. Осыдан келіп, «туу», «туғызу», «туысы» деген баланың сапасын анықтайтын ұғымдар пайда болады. Қазіргі қазақ «туысы» сөзін мүлдем түсінбейтін болды: ол не, «родственник» пе дейді? Осының бәрі қазақтықтан мүлдем алыстап кеткендігіміздің салдары. Әйтпесе, бұрынғы қазақ бір адамға риза бол­ғанда­, «Па, шіркін! Тусаң ту!» деп айғай­лайтынын неге ұмытып қалдық? Немесе қазақта мынадай мақал бар: «Бітісі жаман қамысты су ішінде өрт алады, туысы жаманды түйе үстінде ит қабады». Дана қазақ болуы мүмкін емес нәрсеге тіреп, мәселені ақылға сыйымсыз  (абсурд) жағдайда жет­кізіп отыр. Туысы жаман адамның сүрінбейтін  жерден  сүрінетінін, қателеспейтін жерден қателесетінін айтып­ отыр. Ал біз қит етсе, «нағашы­сына тартқан ғой» дейміз. Өзімізден көрмейміз, кінәні өзімізден іздемей­міз, өзгеге жаба саламыз. «Жақсы ісінен көреді, жаман кісіден көреді» деген мақалды ұқпаймыз, ұққымыз келмейді» дегені бар. Жөн-ақ. Көбін­де екі бала төбелесіп не ұрсысып қалса, ата-аналары өз балаларының сөзін сөйлеп, жақтап шығатыны өтірік емес. «Өзі бастапты ғой» деген сөзді алдыға тартып, ақтап алғысы келеді­. «Қарға баласын «аппағым» дейді» демекші, қанша жерден бұзықтық жасап тұрса да, кінәлілер қата­рына қосқысы жоқ. Ал бұл баланың одан кейін де «менікі дұрыс екен» деген­ ой қалыптастыруына әкеліп соғуы әбден мүмкін. Салдарынан соңғы кезде әлеуметтік желіге тарап кеткен жасөспірімдер арасындағы кикілжі­ңдердің, жалғызға топтың жабыл­ғаны секілді бейнежазбалардың көбейетіні анық. Естеріңізде болса, әлеуметтік желілердің бірінде дәретханада ұл баланы соққыға жыққаны­ туралы видео тарап кеткен болатын. Кейіннен бұл видеоның Қызылорда қаласы мектептерінің бірінде болғаны анықталды. Бұл Түркістан облысындағы жағдайдан кейін жария болған дүние еді. Бірақ, ІІМ баспасөз хатшысы Алмас Садубаев­тың айтуынша, Қызыл­ордадағы бұл оқиға осыдан бір жыл бұрын  болған  екен.

– Полиция видео бойынша тексеру жүргізіп, соққыға жыққан жас­өспірімдерді және оқиғаны видеоға түсіргендерді анықтаған. Ол оқиға бір жыл бұрын, 2018 жылы 10 қаңтарда Қызылордада болғаны анықталды. Ол кезде жәбірленген оқушының ата-анасы полицияға арызданбаған. Оқиға бойынша Қылмыстық кодекс­тің 293-бабының 2-бөлімі (бұзақылық) бойынша соталды тергеу бас­талды,- деді А. Садубаев.

 

ТОПТАСЫП   ҚЫЛМЫС

ЖАСАҒАНДАРДЫҢ   ӨЗІНЕ

ДЕГЕН   СЕНІМДІЛІГІ   ТӨМЕН

Осылайша Қазақстан мектеп­теріндегі әлімжеттік туралы бір аптада­ екі видео таралып кетті. Қаламызға қатыс­ты әлгі бұзықтық жасаған бозбаланың қай мектептің оқушысы екенін білу үшін қалалық білім бөлі­міне хабарласқанымызда, жауап беруде­н түрлі себептер айтып жалтарды. Әуелі бөлім басшысы, одан кейін сондағы жауапты маман бастарын ала қашқаны өтірік емес. Тіпті, ресми түрде жалғыз ғана «Қай мектептің оқушысы болғандығын» сұрап хат та жаздық. Өкініштісі, бір ғана сол сұраққа  жауап  келе қоймады. Ал білім бөлімінің баспасөз хатшысы Бақыт Бектібайқызы ол баланың бүгінгі таңда колледж студенті екенін, бұзақылық жасаған уақытта мектеп оқушысы болғанын айтып қалды. Қызылорда облысы Полиция департаментіне де ресми хат жолдадық. Онда да қай мектептің оқушысы екенін, ол кездегі мектеп инспекторының кім болғанын білгіміз келді. Бірақ, бәріңіз білетіндей, сол баяғы тергеу ісінің құпиялылығына байланысты артық ақпарат берілмеді. Тек ІІМ  баспасөз  қызметі таратқан ақпаратты  ғана  мәлімдеді.

Қызылорда облысының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотын­ың төрағасы Қ.Абдуллаев өзінің бір мақаласында «Қылмысқа барған жасөспірімдерге топ құру, топ болып әрекет ету тән. Осындай жасөспірімдер ересек кісілермен салысты­рғанда жалғыз өзі қылмыс жасауға өте сирек баратындығы практикалық тұрғыдан дәлелденген. Бұдан олардың өз-өзіне сенбеуі ғана емес, сонымен қатар олардың достық жөніндегі түсініктері теріс бағытқа ие болғанын және осындай достыққа ұмтылатындығын да бай­қауға болады» деген еді. Рас, әйтпесе бірі екіншісін ұрып тұрғанда, ажыратудың орнына видеоға түсіріп жатқанның түсінігі «досыма көмектесіп жатырмынмен» шектеліп тұрғаны ғой. Сондықтан олардың да жазасы жеңіл болмауы керек деп ойлаймыз.­

 

КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРҒА ҚАРСЫ   ЖАСАЛЫНҒАН

ҚЫЛМЫС  АЗАЙМАЙ  ТҰР

ҚР Бас прокуратура жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитет (Qamqor.kz) сайтындағы ақпаратқа сүйенсек, 2018 жылы еліміз бойынша барлығы 292 286 құқықбұзушылық (қылмыс) жасалыныпты (оның 823-і – адам өлімі). Оның ішінде 2125-і кәмелет жасқа толмаған бала­ларға қатысты жасалынған. Айта кетей­ік, сол 2125-інің 32-сі адам өлімімен аяқталған екен. Ал жалпы құқықбұзушылықтың (292286-сы­ның) 7655-і (27-сі адам өлімімен аяқталған) біздің облысымызға тиесі­лі. Ал соның 61-і – кәмелетке толмағандарға қарсы жасалынған қылмыс. Екеуі қайтыс болған. Өкінішке қарай, кәмелетке толмағандарға қатысты жасалынған қылмыстың соңғы 3 жылдағы статистикасы көңіл көншітпей тұр. Мысалы­, 2016 жылы бұл көрсеткіш облысымыз бойынша 51 (тек кәмелетке толмағандарға қатыстысын айтып отырмыз) және ешқандай адам өлімі болмаған болса, 2017 жылы 60 және 1 адам өлімімен аяқталған. Көбеймесе, азаймапты. 2018 жылдағыны жоғарыда айтып кеттік. Әрине, бәрін тіреп әкеп құқық қорғау  органдарының  маманда­рына  жүктеп қоюға болмайды. Бұған жоғар­ыда айтып өткендей ата-ана, жора-жолдастары, арала­сатын  ортасы  да жауапты.

ТҮЙІН. «Жапырақ тамырдан нәр алады» дейді қазақ. Бүгінгі өсіріп отырған ұрпағың – ертеңгі ел болашағы. Ал ол ұлағатты болсын десең, дұрыс бағытта тәлім алуына әке де, ана да бірдей жауапты екенін ұмытпау керек. Бірақ еңбек етуге ебі жоқ, сылбыр жүріске салынған, қолынан ұялы телефон түспейтін кей әкелердің балаларына қандай тәрбие беретіні ойлантады. Сондай-ақ, кез келген құнды нәрсе, ең алдымен, адам баласының арманынан идея ретінде, сонан соң зат ретінде түсетіні секілді, жақсы бала да алдымен ата-ананың арманынан идея ретінде дүниеге келіп, содан кейін ғана жарық өмірге тіршілік иесі ретінде келеді екен. Ал қазіргі қазақ жасы иманды ұрпақты армандай ма? Армандаумен туған балалар бар ма өзі? Қайдам. Біз байлық пен дәулетті, атақ пен мансапты алғашқы орындарға қойып кеткен секілдіміз. Соларға жетіп, мақсатымыздың орындалғанына ғана қуанып жүргендейміз. Омар Жәлелұлы «Жақсы» атты кітабында «Қазақ ғұламасы Мәшһүр Жүсіп «Біздің ата-бабаларымыздың бәрі Жақсы, бәрі Әулие өткен. Себебі – олардың жүрегінде ғаллат (дүниеге деген махаббат) болмаған» дейді. Ал шын Жақсы «малым – Жанымның садағасы, жаным – Арымның садағасы» деп өмір сүреді. Ал Жақсы болудың бірінші шарты – Жақсылармен бірге жүру: «Жақсымен бірге жүрсең – Жақсы боласың, Жаманмен бірге жүрсең – жын ұрып бақсы боларсың» деген екен.

Жансая  ЕЛУБАЙҚЫЗЫ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қаңтар 2019 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары