Өзекті мәселелер

  • 20.06.19

    Гүлсім  ТАҢАТОВА,

    судья:

    Қап арқалаған қария. Әр сот отырысында жанынан тастамайтын кенеп қап... Оны есірткіге қатысты қылмысқа не мәжбүр етті? Тәжірибелі судьяның қылмыстық істі қараудан үзілді-кесілді бас тартуына не себеп? Бұл сауалдардың жауабын бірер айдан соң отс...

    Толығырақ...
  • 20.06.19

    АҒАЙЫНДЫ

    Екі ағайынды жігіт. Қабы да бір, сабы да бір: әке де, шеше де ортақ. Көргені де, жүргені де бір. Ішкені бірдей, жегені бір­дей... Бірақ біреуіне көптің көңілі қызығарлық ақыл қон­ған, біреуіне көптің шырқын бұзарлық арақ қонған...

    ...
    Толығырақ...
  • 20.06.19

    ЕКІ  ЕСАЛАҢ

    Ол түнімен «Нақұрыстың өмірін» оқып шықты. Автордың жан дүние­сіне үңілді. Жаңбырдан соң ауаның балғындығын бүкіл тамырымен сезі­не­ отырып, тәтті қиялға берілді. Кенет, шулаған ессіз қыздардың ащы күлкісіне жиіркене қарады. «Олар айтқан жайтта қандай күлуге тұрарлық мән бар екен» деп ой алабына  сүңгіді. Күнде теріскей жақтан­ ке...

    Толығырақ...
  • 20.06.19

    Қазақ өз ұрпағына қашанда жақсы тәлім, өнегелі тәрбие беруден жалыққан емес. Тіпті тәрбиенің бір бастауы­н бесіктен­ бастап, оның ата-анасының да жауапкерш­ілігін жүктеп отырған. Бүгінде осы ұлы мін­детті жартылай да орындай алмай жүргендер бар.

    ...
    Толығырақ...
  • 20.06.19

    «...Бізге керегі шын дарындар. Мемлекет өзінің талантты ұлдары мен қыздарын, тарланбоз жүйріктерін қолдауға, қорғауға міндетті». Иә, талантты да дарынды жастар – елі­міздің бетке ұстар мақтаныштары. Оны  жоғарыда айтылған Тұңғыш президентіміз Н.На­зар­баевтың сөзінен айқын байқауға болады. Жас ұрпақтың келешекке нық қадам басуы­ – қоғам үшін маңызды да жауапты күш. Еңсесін тіктеп келе жатқан ел...

    Толығырақ...
АСАНОВ НЕГЕ АШУЛАНДЫ?
07.02.2019 11:10

Статистика бойынша Жоғарғы Сот былтыр 450 үкімнің күшін жойыпты. Бұл – төменгі саты соттарында әділетсіздікке тап болған 450 адам деген сөз! Бұған апелляциялық сот үкімімен келіспесе де, Жоғарғы Сотқа баруға жағдайы жетпеген тағы мыңдаған адамды қоссаңыз болады! Ал сол облыстық деңгейдегі үкім шығарған судьяларға ешқандай жаза қолданылмайды! Адам тағдырын шешіп тұрған «әділ» қазының абыройына нұқсан келмейді, жалақысы төмендемейді, қызметінен түсіп қалмайды. Ештеңесі кетпеген соң, «екі қойың – бір сом» болуы да ғажап емес. Бұл туралы Жоғарғы Сот төрағасы Жақып Асанов 2018 жылдың қорытындысы негізінде өткен кеңейтілген кеңесте ашына айтты.

– Жергілікті жерлердегі заңбұзушылыққа Жоғарғы Соттың өзі мүмкіндік беріп отыр. Біздің судьялар облыстарда шыққан үкім мен шешімді қайта қарап, оны өзгерту не күшін жоюға ғана міндеттімін деп ойлайды. Ал қате жіберген судьялардың мәселесін қарап жатқан ешкім жоқ. Олар неге адамдарды Жоғарғы Сотқа шағымдануға мәжбүр етеді? Бұған да ешкім бас қатырмайды,- деді Жоғарғы сот төрағасы.

Мұнан бөлек Жақып Асанов апелляциялық соттың арызды бүге-шігесіне дейін қарамайтынын, тіпті оған бас қатырмайтынын да айтты. Одан қалды, әділ шешім шығару былай тұрсын, судьялардың сауатты сөйлей алмайтынына да кіжінді. Ал сот залына келген қазылардың шешім не үкімді зуылдатып, «әйтеуір оқысам болды» деп шыға салатындарын бейнематериалдан көрсете отырып, «мұнан халық не түсінеді, қайда асығып бара жатыр?» деп ашуланды. Тілінің түсініксіз, сөздерінің күрделі екенін айта келе, «адамды шатыстыратын мұндай мәтіндер мен шешімдерден жемқорлықтың иісі аңқиды» деді ол.

Еске салайық, осыған дейін Елбасы Жақып Асановты қабылдағанда да шығарылатын шешімдердің сапасына күмән келтірген болатын.

– Қазір 4 млн-ға жуық халық сотты жағалап жүр... Бір жұмыс күнінде судья 4 отырыс, сонша шешім шығаруы және 150 санкция қабылдауы керек екен. Бір күнде! Әрине, бұл – сапасыз. Біздің ең басты мақсатымыз – тәуелсіз, сатылмайтын сот жүйесі. Ал баға Жоғарғы Соттың жасаған статистикасымен берілмеуі керек, оны халық беруі қажет. Халықтың соттарға сенімі мемлекетке деген сеніммен бара-бар,- деген еді Н.Назарбаев.

Осылайша мәселенің осыншалықты ушыққанына Жоғарғы Сотты да кінәлаған Жақып Асанов судьяларға соңғы ескерту жасады.

– Әріптестер, естеріңізге сақтаңыздар, ешқайсыңызды аямаймыз. Судья деген атқа кір келтірсеңіздер, сіздерді ешкім қорғамайды. Бас прокуратура, ҰҚК, Жемқорлыққа қарсы бюромен бірігіп судьялар арасындағы жемқорлықты анықтаудың әдісін әзірлеп жатырмыз. Сондай-ақ, биыл сот жүйесіне қатысты 11 заң жобасына өзгеріс енгізіледі,- деді.

Осыған сәйкес енді істі бұрмалап, жалған үкім кескен судьялар қатаң жауапкершілікке тартылатын болады. Ал қара тізімге іліккендер қызметі жоғарылау үшін жарияланатын байқауға қатыса алмайды. Және бұдан былай істі кассациялық сотқа жіберу не жібермеуді бес судья шешеді.

Айта кетейік, Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Абай Рахметуллиннің айтуынша, өткен жылы 2017 жылмен салыстырғанда прокурор қатысқан істер бойынша ақтау үкімдері 2,3 есеге (100-ден 226-ға дейін) артыпты. Сондай-ақ 2018 жылы кассация жеке айыптауларды қоспағанда, 51 адамды ақтаған. Олардың арасында есірткіге қатысты қылмыстарды сотқа дейінгі тергеу барысында процестік нормалардың бұзылуы, қызмет бабында жалған құжат жасау, лауазымды өкілеттіктерді асыра пайдалану, пара алу, ұрлық, алаяқтық және т.б. істер бар. Ал 2018 жылы сотталған барлық 7610 адамның 23,9 %-ы бас бостандығынан айырылған екен. Бұл көрсеткіш 2017 жылы 28 пайызды (9405) құраған дейді А.Рахметуллин. Сонымен қатар соттар бас бостандығынан айырумен байланысты емес жазаларды жиі қолдана бастаған. Олардың арасында айыппұл (24%), қоғамдық жұмыс (5,6%), бас бостандығын шектеу (1,2%) секілді жазалардың үлесі артыпты. Мүлікті тәркілеу 8 есеге (10700-ден 1318-ге дейін) азайып, қылмыстық  құқықбұзушылық фактілері бойынша күдікті деп танылған адамдарға қатысты қамаққа алу жағдаяттарының саны 17 мыңнан 10 мыңға дейін, яғни шамамен 40 пайызға қысқарған. Осы ретте кепілді қолдану 50 есеге артқан.

Ал Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Еліс Әбдіқадыров кассацияда қайта қаралған апелляция актілерінің жартысына жуығының күші жойылып, өзгертілгенін айтты. Оның пікірінше, істердің 30%-ын жаңадан қарау үшін кері қайтару процесті созбалаңға салып ғана қоймай, дауласушы тараптар арасындағы жанжалды ушықтыра түскен. Сөйтіп, олар материалдық қиындықтар мен істі сотта қарау бойынша мемлекеттік баж салығын төлеп, шығынға ұшырайды. Оның айтуынша, дауды шешуде маңызға ие мән-жайларды анықтау құзыреті жергілікті соттарға тиесілі болғандықтан, осындай жағдайлар орын алуда екен. Сот талқылауларының ұзаққа созылуына құқық нормаларын дұрыс қолданбау және сот процесіне дайындықтың тиісті деңгейде болмауы себеп болуда дейді ол.

Қазақ «Балық басынан шіриді» дейді. Басына күн туғанда, әділдігін айтар деп баратын соңғы баспалдағы соттың өзі ісін оңды-солды қараса, халық енді кімге сенеді?! Елімізде сыбайластыққа бармасын деп, қазыларымыздың айлығын да көтеріп қойған жоқ па еді? Ендеше неге Жоғарғы Сотта күшін жойған үкімдер көп, адамдар ақталып жатыр?!

 

Жансая   ЕЛУБАЙҚЫЗЫ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2019 >
        1 2 3
4 5 6 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары