Өзекті мәселелер

  • 18.04.19

    Түрме рейтингі – кез келген елдің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін танытат­ын көрсеткіштің бірі. Бұл ретте­ Қазақстан қылмыстық заңнаманы ізгілендіру саясатын іске асыра отырып, жыл сайын бас бостандығынан айыруға байланысты емес жазалардың баламалы­ шараларын қолдану саласын кеңейтуде­. Соның нәтижесінде бұл түрме зерт­теулерін қадағалаудың халықаралық орталығы­ның (ICPS) жалпыәлемдік рейтингі...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    «Бала анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады; біреуі – ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады. Бұлар – тәннің құ­мары... Екіншісі – білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен деп талпынып, көзі көрген, құлағы естігеннің  бәрін  сұрап  тыншымау. Бұл – жан құмары...»

    Абай  Құнанбаевтың

    «Жетінші  қара...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Дана қазақ «Көп жа­саған білмейді, көпті көр­ген біледі» дейді. Көп жасамадық, көпті көрмедік. Айтпақшы, «менің білге­німді өзгенің білмеуі керек» деп ақпаратты қыз­ғанатындар бар екен. Бар емес, олардың қатары қалың көрінеді. Әрине, әңгімеміз пайдалы ақпараттар мен мәліметтер турас­ында ғана. Әйтпесе, оқырман мен тыңдарманды адастыратын ақпараттың әрдайым жасырынып жүрген...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Бала кезімнен әкеме жақын болып­ өстім. Таң атқаннан кеш батқан­ға дейін ізінен бір елі қалмайтын едім. Әкем жаны жайсаң, түрі сұсты, балаларына қамқоршы, мен үшін асқар таудай биік шың дер едім. Бізге қаладан «балала­рыма» деп базарлық­тың түр-түрін әкелетін. Осыдан әкемнің даладай дарқан көңілін  байқауға  болады.

    ...
    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Осыдан екі жыл бұрынғы ақпаратты айтайық. Ең алғаш естігенде есеңгіреп қалдық. Елімізде 2017 жылы 110 мың адам жоғары оқу орнын бітірген. Тек олардың мамандық бойынша жұмысқа орналасқандар саны – 7-ақ пайыз. Мұны мәжіліс депутаты Мұрат Бақтиярұлы баяндад­ы. Бұл ретте бітіруші түлектердің қалғаны қайда деген заңды сауал туын­дайт­ыны рас. Мәжіліс депутаты «КТК» арнасына берген сұхбатында жастарғ...

    Толығырақ...
БЮДЖЕТТІҢ «БҮЙІРІ» тесілді ме?
07.02.2019 12:16

Кейде құлаққа ұрғандай тыныштықта отыратын, кейде ұлардай шулай­тын жоғарыдағы жұмсақ крес­лодағылар жамырап жатқандардың дауысы­н көбіне естімейді. Өйткені олар өздеріне тиесілі кабинеттің табал­дырығы мен төріне дейінгі әңгі­мелерге ғана «төселгенді» қалайды. Ал күзде қанаты қатайған құстар секілді қимылдары ширай түседі. Оған дейін жыл бойына бюджеттен «сауып» алған «сүттерін» қорек етіп, жыл аяғы тақаған­ тұста шелектерін салдыратып Парлам­ентке қарай тартады. Басқа амал жоқ. Қаншама халық аузын ашып, министрліктен бөлінетін азын-аулақ қаржыға қарап отыр. Әсіресе әлеуметтік жағынан ақсап жатқан отбасы­лар  сала министрінің «сауыншы»  болуын  тілейді.

Сонымен, алдағы 2019-2021 жылдарға арналған бюджеттің салмағы жыл аяқталуға екі ай уақыт қалғанда зер­деленді. Бұған дейін сүт сұрай келіп, шелектерін жасыратын министрлер бұл жолы сылтау-сандырақтарымен келіпті-міс. Бәрінің мақсаты бір – жоспары айқын. «Бастаңдар» деген пәрмен берілсе, бюджеттің «бүйірін» «тұмсығымен»  шұқып тесіп, жарыса жұтуға дайын. Көштің басында сөз алып, еліміздің экономикалық ахуалына «сәуегейлік» жасайтын бас эконом­ист бұл жолы да әдетінен жаңылмады.­

- Жалпы ішкі өнімнің нақты өсімі 2019 жылы 3,9 пайыз деңгейінде, 2023 жылы  4,6 пайыз деңгейінде өседі деп болжану­да. Жан  басына  шаққанда  ЖІӨ 2019 жылы 9,9 мың доллардан бастал­ып, төрт жыл ішінде 12,9 мың долларға дейін өседі, - деді ҚР Ұлттық экономика  министрі  Т.Сүлейменов.

Ал қаржы қоржынының «қожайыны» (ҚР Қаржы министрі – ред.) Ә.Смайылов бас бармақ, балаң үйрек, ортан терек саусақтарын санап шықты. Онысы – өзіне артылған үш міндет. Бастысы – қандай экономикалық жағдай болмасын, барлық әлеуметтік міндеттемелерді қамтамасыз ету. Екіншісі – 2025 жылға дейінгі жеті саясат пен реформаны реттеу, соңғысы – жолдау жүгін орындау. Одан бөлек, бюджеттік алып қоюлар 2019 жылы 286 млрд теңгені құрайды. Атырау және Маңғыстау облыстары мен Астана және Алматы қалалары донор өңірлер қатарын­да. 2020 жылы алып қоюлар 302,7 млрд теңгеге, 2021 жылы 315,1 млрд теңгеге жететінін айтып ақталды. Оның бұл баяндамасын біреу түсініп тыңдады, біреу «ұшынып» тыңдады. Жаңадан келген орнынан жылыстап кетпес үшін бар өнерін салып, жағы талып­ сайрады. Жартысын қағаздағы санға, жартысын жарға қарап айтты. Сөзінің арасында ағымдағы жылы экспорт көлемінің 56,5 млрд доллардан 2023 жылы 68,5 млрд долларға дейін өсетіндігін ескертті. Ал өсім тұрақ­тылығы бойынша өңдеу өнеркәсібі 4,4%, тау-кен өндіру өнеркәсібі 3%-ға артып, ауыл шаруашылығы 6,4%, құрылыс саласы 4,2%, сауда-саттық 4,6% деңгейіндегі қарқынын сақтайды.

Ақшаны шүберекке түйіп, ұстап отырған Ақышев та Жолдауда айтыл­ғандай негізгі секторларға несие беру тапсырмасын орындауға басымдық беріп отыр.

- Біздің бағалауымызша, 2019 жылы банктік несиелердің көлемі 10%-ға артад­ы. Ұлттық банк тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету және хал­қымыздың әл-ауқатын арттыру үшін қаржы нарығындағы тұрақтылық пен баға тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін бар шараларды қолданады, - деді ол.

«Әділет» республикалық құқықтық ақпарат орталы­ғынан байтақ даламыздың еншісін беріп, бөлек шығар­ған он екі «ұлына» (аймаққа – ред.) қанша қаржы бөлгеніне шолу жасадық. 2019 жылға арналған республикалық бюджеттен облыстық бюджеттерге  берiлетiн  субвенция көлемi 12 облысқа барлығы 1 584 148 603 мың теңге сомасында­ көзделген. Атап айтқанда, Ақмола облы­сына – 104 474 017 мың, Ақтөбе облысына – 55 812 434 мың, Алматы облыс­ына – 153 723 098 мың, Шығыс Қазақстан облысына – 163 954 224 мың, Жамбыл облысына – 161 934 587 мың, Батыс Қазақстан облысына – 51 393 369 мың, Қарағанды облысына – 100 730 628 мың, Қызылорда облысына – 137 165 718 мың, Қостанай облысына – 110 192 744 мың, Павлодар облысына – 46 106 965 мың, Солтүстiк Қазақстан облысына – 96 360 248 мың және Түр­кістан облысына 402 300 571 мың теңге­ көлеміндегі қаражат аймақтың бас қамбасына құйылған.

Сөйлегенде бірінен-бірі озатын, тілі жетпей жатса, қолын созатын министр­лер кезекпен шығып, «анау керек, мынау­  жетпей жатыр, жеткізу үшін жолдар қарас­тырып жатырмыз» деп сылтау аралас себептерін айтуда. Бәрі­нің мақсаты бір – төрдегі «томпайып» тұрған қапшықтағы қаржыға қол жет­кізу. Ақша бөлу де – есеп. Бюджеттің тамырын тартқылап отырған кезде сенат­ор М.Бақ­тиярұлы: «Ұлттық қордан­  қаржы  алудың­  сомасына  келетін болсақ, былтыр  біз  оны  2019  жылға 2,3 триллион деп белгіледік, ал биыл 150 миллиардқа қайтадан көбей­тіп отырмыз. 2020 жылға біз 2 трлн деп белгіледік, биыл 300 миллиардқа көбейтіп отырмыз. Бұл неге байланысты? Шығын көбейді ме? Біз жылдан-жылға Ұлттық қордан кепіл­дендірілген соманы азайтамыз деп айтып едік» десе де, министрлер «мүйіз тіреуін» қоймады. Отырғандардың барлығы құр отырған жоқ, маң­да­йының терін сүртті, бюджеттің бүйі­рін түртті, трансфертті төңкерді, басын сипа­ды әйтеуір, Ұлттық қордан рес­публикалық бюджетке 2019 жылы 2 трлн 450 млрд., 2020 жылы 2 трлн 300 млрд., 2021 жылға 2 трлн., үш жылға барлығы  6 трлн 750 млрд теңге аударатын етіп шешіп алды.

Мақұлданған үш жылға арналған іс-қимыл жоспары 2019 жылдан бастап іске асырылады. Жылдың басталғанына да бір ай уақыт өтті. Ақша кетуге, ал есеп ұстауға тырысады. Кімнің кетіріп, кімнің ұстап отырғанын жыл соңына дейін бақылауда ұстайтынымыз тағы бар. «Бір теңге бие болмайды, екі теңге түйе болмайды» деген тәмсіл бар. Ал бізде бір де емес, екі де емес, трил­лион­даған  ақша  бар...

Н.МӨҢКЕ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2019 >
        1 2 3
4 5 6 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары