Өзекті мәселелер

  • 13.06.19

    Ежелден халық педагогикасы ұрпақ тәрбиесінің қайнар көзі болып келді және бұл бағытта жас ұрпақтың болашағына берік байлам жасалды. Әсіресе, дарабоз қарттарымыздың даналық ойы, салиқалы сөз саптау үлгісі, өмір белес­терінен  көрген-білгенін, ғибратты әңгімелерін  тәрбие құралына айнал­дырып, одан жақсылыққа ұмтылу, ынтымақ­қа ықылас қою, бауырмалдық қасиетк­е бет бұру секілді тағылымның түрлі ө...

    Толығырақ...
  • 13.06.19

    Бүгінде басы ауырып, балтыры сыздамайтын пенде жоқ. Сырқаттанған адамның алдымен жедел жәрдемнің көмегіне жүгінетіні белгілі. Дәрігердің ауырған жерін тәптіштеп сұраса, көпшіліктің дертінен айыққандай күй кешетіні тағы бар. Алайда «103» қызметкерлерінің әр күні сын сағатқа толы. Көбісі ем-дом жасауға дайын арашашы жандардың сан түрлі жағдай мен оқиғаны бастан кешетінінен бейхабар. Бұған...

    Толығырақ...
  • 13.06.19

    Тоқсаныншы  жылдардығы тоқырау көптің есінде ғой. Жоспарлы экономикадан нарықт­ық экононмикаға бет бұрып, жаңа белесті бағын­дыруға бой түзедік. Бұқара бұған бірден үйрене қойған жоқ. Әркім «балапан басына, тұрымтай тұсына» кетті. Ал отба­сы ошақ қасында болған әйелдер ала  дорбасын асынып, көшеге шықты. Сауда-сат­тықпен айналысты. Ал еркек­ кіндіктің кейбірі көше кезіп кетсе, енді бірі арақ-ша...

    Толығырақ...
  • 13.06.19

    «Бірінші байлық – денсаулық». «Қазалы арнаулы әлеуметтік қызметтер орталығы» мемлекеттік мекемесінің есігінен аттаған бойда осы аталы сөз ойға оралды. Жоқ, басқаша ойлап­ қалмаңыз. Ауладағы самал желмен­ тербелген әсем гүлдер, жайқалған саялы талдар, жеміс ағаштары, сүйкімді иісі танауды қытықтаған балғын жоңышқа, жүйектерді қуалап, сылдырай аққан тіршілік нәрі, баршасы мұнда шаруасына мығым ие...

    Толығырақ...
  • 13.06.19

    Әдетте, футболда көбінесе шабуылшылар­ға аса мән береді. Алайда­ команданың жеңуіне қақпашылардың үлесі зор екенін бірі білсе, бірі білмес. Үздік қақпашы найзағайдай жылдам реакц­иясымен, болаттай төзімді жүйкесімен және де дұрыс позиция таңдай білетін ақылымен командасына сеп­ті­гін тигізеді. Әсіресе, ойын тағдыры шешіле­тін «пенальти» секілді шиеленісті ойын кезін­де­ қақпасын голдан қор­ғап,...

    Толығырақ...
ОРАМАЛ ҚАСИЕТІН БІЛЕМІЗ БЕ?
06.06.2019 11:05

Орамал тағу – салт-дәстүрдің бірі. Кешегі ата-әжелеріміз ақ жаулықты құрметтеді. Әдебін сақтады. Ұлттық болмысын ұмытпады. Орамалды қыз-келіншек отбасылы адам екенін аңғартады. Ана екенін, адал ниетпен аттаған шаңырағы бар екенін білдіреді. Осыдан оның қадір-қасиетін ұғуға болады­. Алайда орамал сәннен қалған емес. Ол – өміршең аксессуар. Кез келген киіммен  үйлесімді. Сәндеп тағудың түр-түрі бар қазір. Шалма қыласыз ба, тюрбан ретінде көресіз бе, еркіңіз. Қазақ әйелі қашанда орамалсыз жүрмейді. Игі дәстүрді отбасына қалыптастырған жандар да бар. Ене мен келін арасындағы әдемі үйлесім­дікке сүйсінесің. Тәубе дейсің.

 

ОРАМАЛДЫ   КЕЛІНШЕКТЕР

Айгүл Жаңбыршиева небәрі 19  жасында келін болып түсті. Шаңы­рақтың табалдырығын атта­ғанда алдынан орта бойлы, етжеңді әйел  шықты. «Қадамың  құтты  бол­сын  қарағым!»  деп басына ақ орамал  салды. Кейін білді, енесі екен. Сонан бері Айгүл орамалын тастамайды. Енесі де үлкендігін көрсетіп, жаулығын шешкен емес. Аққұба келіншектің өңіне орамалы жараса  қояды. Қолаң шашымен  үйлесе кететінін қайтерсің. «Маған жараспайды»,  «Басымда тұрмайды», «Сусып түсе береді», «Таққым келмейді» деген келіншектер оған қызығады. Қызғанады. Ал ол ора­малды насихаттаудан жалық­пайды. Мерекелерде өмірлік аксессуарды сыйлап, құрбыларының көңілін көтеріп қоятыны бар. Орамалды күнделікті тағып жүретін сондай жандардың бірі – қала тұрғыны Аяулым Тастанбек. Екі баланың анасы. Қазір орамал тағудың  хас  шебері.  Гардеробында  түрлі-түсті  ұлттық  брендтің  сан  түрі бар.

– Орамалды жақсы көремін. Сәндеп тағуды қыз-келіншектерден үйрендім. Қазір түрлендіріп қолдану хоббиіме  айналды. Бұрынғыдай емес, орамал тағу  дамып келеді. Әлеуметтік желілерде сәнді тағуды үйрететін парақшалар мен видео­лардың көбеюі қуантады. Ежелгі шығыс, араб стилімен ұштастырып,  заманауи үлгіде тағылатын түрлері көп. Қалауыңа қарай  үлгісін аласың. Біріншіден, жалаңбас жүргенше орамалмен жинақы көрінесіз. Екіншіден,  орамал – әрбір келіншек пен әйелдің ары мен сәні. Керек десеңіз, тартып жүруге міндетті киімі. Қазір кимешекке ұқсатып тағуды ізденіп жүрмін, - дейді Аяулым.

 

ДӘСТҮРЛІ   ҰЛТТЫҚ   БРЕНД

Орамалды  тақпайтын нәзік жан­ды  жоқ. Күнделікті өмірде тартпаса да, қонаққа, асқа барғанда іздейтіні анық. Құран оқылған жерде әйел адам жалаңбас отырмайды. Несін айтасыз, базар нарығында орамал­дың түр-түрі бар. Қалтаңның шама­сына қарай сатып аласың. Десе де, ұлттық бренд кәсіпке айналды. Әнші Роза Әлқожаның орамалын қала былай тұрсын, ауыл-аймақтағы қыз-келіншектер қолдан-қолға тигіз­бейді. «Мен сыйға тартқан орамал» дүкендер желісі еліміздегі облыс орталықтарында жұмыс істейді. Сөйтіп,  орамалды  ауыл  әйелдері  ғана тағады деген ұғым санадан  көмескілене   бастады. Себебі, қала­лық нәзік жандылар да өмірлік аксессуарға біртіндеп бет бұра бастады.  Әншімен  қатар,  қызыл­ордалық жас кәсіпкер Сая Нұрға­лиева да  орамал  бизнесін  дөңгеле­тіп  отыр.

– Алғашқыда  жұмыс  бастау  оңай болған  жоқ. Келушілерді әлеуметтік желілер  арқылы тарттым. Сөйтіп алушылардың қатарын жинадым. Алайда Қызылордада орамалға қызығушылық  аздау. Жайлап дамып келеді. Көбіне сұраныс Маңғыстау, Ақтау, Орал жақтан түседі. Батыс өңірінде қазақы ұлттық нақыш жақсы сақталған. Той көйлектерінен гөрі,  камзол,  көйлекті  орамалдармен үйлестіріп алады, - дейді Сая Нұрғалиева.

Сая жасаған отандық өнімнің қай-қайсысы  да  әдемі. Өзі тігеді. Өзі  гүл өрнегін салып, түрлі ою-өрнекпен  көмкереді. Сауда орта­лы­ғындағы  дүңгіршегінде орамалдың  100-ге жуық түрі бар. Бағалары да тұтынушылардың қалтасына қол­жетімді. 3500 теңгеден бастап, 10-11 мың теңге шамасында да әдемі бас  жаулық  табасыз. Сапалы мата­дан  жасалған  ақ жаулық ақ самайлы әжелер  мен жас келіндердің басында желбіреп жүр. Орамал жараспайтын әйел бола ма? Бәлсініп тақпайтыны анық.

Иә, орамал тағудың өзіндік ұстанымы бар. Ақ түсті орамал қуанышты, жақсылықты білдірсе, қара түс қасіретті байқатқан. Ең бастысы, орамал сыйлық, жол тарту ретінде маңызды рөл атқарады. «Орамал тонға жара­маса да, жолға жарайды»,   «Орамал  тон  бол­майды,  жол  бола­ды» - деген орамды сөз  содан қалып­тасқан.

 

ӨМІРШЕҢ   АКСЕССУАР

Қазір орамал тағудың түрлі әдісі көп. Беті толықша келген  қыздарға кез  келген  орамал  жарасады. Көбіне қыздар реңіне, түсіне қарай таңдайды. Беті сопақ қыздар шаштарын түйіп немесе шашының көлемін үлкейтіп тақса болады. Сосын кекіл түсіріп, тақса да  жарасады.

– Орамал тағу жоғалды дегенге келіспей­мін. Мұндай бұйым шаш үлгісін қажет етпейді. Салонға баратын уақытты үнем­дейсіз. Кез келген киімге үйлестіріп таққан орамал сіздің ажарыңызды ашады. Тіпті өзгеден өзгеше бола­сыз. Ал, орта жастан асып, немере сүйіп отырған апаларымыз бен самайын ақ шалған әжелеріміздің жалаңбас жүргенін көргенде ыңғай­сызда­намын. Әйелдер қауымы  ортаның  ықпалымен кеткендей. Шаш бұйралап, орамалсыз жүреді. Қазір шашты жайып жүру де сән, - дейді  қала тұрғыны, стилист  Ақбаян Болатқызы.

«Әйел орамал тақпаса арын ұмытады, күйеуінің барын ұмытады, шашы тамаққа түседі, үйіне келген қонақтың  назары  түседі», - деген сөз  бар. Шындығында  әйел адамның  жалаңбас жүруі көзге қораш көрі­неді.  Медицина  саласы да ора­малдың әйел адамға  пайдалы екенін  айтады. Мамандардың   мәлімдеуінше, нәзік  жандылар  жерден  қуат  алады. Содан болса керек, әйел­дің шашы магнит тәрізді. Ауа­дағы  шаң-тозаңды  жи­найды.

Ал ашық-ша­шық киім ағзада гормон жүйесінің  бұзы­луына әкеліп, жыныс мү­шелерін­дегі қатерлі ісік және өзге де ауру­ларға жол ашады.

Түйін. Орамал тағу  тек қазақ әйеліне тән үрдіс емес. Түркі  тілдес халықтар да орамалды қастерлеп, пайдалана  білген. Демек,  жаулықтан үркуге, тосыр­қауға  негіз  жоқ. Ол – өміршең. Ол – қайталанбас дүние. Қай кезде де құндылығын жоғалтпайды. Қысқасы, ақ жаулық жамылған аналарымыз бен орамал  таққан  келіндеріміз  азаймасын.

Құттыбике   НҰРҒАБЫЛ

 


 

Сіз  не  дейсіз?

 

Гүлжаз  ҚАРЫБЕКҚЫЗЫ,

«Сарасөз»  журналының  бас  редакторы:

СЕЛТ  ЕТПЕЙМІЗ

– Апамды танығалы күні-түні басынан жаулығын тастаған емес.  Бала болсам да таңғалып: «Орамалыңызды ең болмаса ұйықтарда шешіп қойсаңыз қайтеді?» дейтінмін. Сондайда апам «Пайғамбарымыздың базарлығы ғой» деп  әңгімені әріден бастаушы еді. Әңгімеге ынтығып жанына жақындай түсемін... «Пайғамбарымыз жеті қат көкке көтерілгенде  9 түрлі затты базарлық етіп әкелген. Соның ішіндегі орамал – әйелдің қорғаны» деді.

- Сонда қалай, бір жапырақ шүберек ар-ұятыңызды күзетіп тұр ма? - деп қалжыңдап қоямын.

– Әрине!

– Апа, әлгі базарлықтың қалғаны не болды екен?..

Апам мүдірместен сайрай жөнелетін: құран, жастық, дастарқан, шапан, сәлде, жайнамаз, сәлемдесу, намаз.

Мен ол кезде бала емеспін бе,  бұл әңгіменің байыбына бара алмадым...

Ал қазір тоғызы туралы да майын тамызып айтып беруге дайынмын. Негізі айтайын дегенім басқа еді. Күнделікті өмір былай тұрсын, ең болмаса құранға барғанда орамал тағуды естен шығарып аламыз. Құрғыр сөмкеге бәрі сыйғанда бір жапырақ  орамал  сыймайды. Қазір де орамалын басынан тастамайтындар бар. Тақпайтындардың саны олардан да көп. Апам айтқан атын атауға болмайтындармен ешкімнің шатағы жоқ. Үйге бар «пәлекет» шашпен келеді дегенді де естігем. Бірақ біз селт етпейтін  болдық.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Маусым 2019 >
          1 2
3 4 5 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары