Өзекті мәселелер

  • 19.12.19

    Кешегі даласында абақ­тысы жоқ, бес қаруы белінде жүрсе де жауынан өзгеге қару жұмсамаған заманда елдің бір-біріне өкпесі, кеткен есесі болмады дейсің бе? Болды ғой. Бірақ, сол заманның өзінде қойнындағы қаруға тұра ұмтылмай, әділдікті, ақ пен қараны шешетін әулеттің үлкені не ауылдың ажасы, оған көнбей жатса, елдің қожасына жүгінді емес пе? Дау бұған да бөгет бермеген кезде биге барып соңғы ше...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Ақыл  жетпес

    Адамның ақылы өлшеусіз мол. Алайда сол ұлан-ғайыр, шексіз ақылыңның кейде кішкентай, уақ-түйек мәсе­лелерді шеше алмай, тұйыққа тіреліп, жол таба алмай, адасып­  жүретініміз  қалай?!

    ...
    Толығырақ...
  • 19.12.19

    «Кувад синдромы» туралы бұрын-соңды естіп пе едіңіз? Мүлдем естімеген болуыңыз да мүмкін. Бұл – ер адамның жүкті әйел секілді күй кешуі. Мұндай да болады. «Кувад» сөзі француздың «couver» деген етістігінен шыққан, яғни қазақшалағанда «жұмыртқа басу» дегенді білдіреді. Бұл синдром екіқабат әйелдің күйеуінде жүктіліктің үшінші айында басталып, сәби дүниеге келгенге дейін жалғасуы ықтимал....

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Шырылдаған бала дауысынан селк ете қалған олар өздері секілді тағы бір күнә­сіз­дің жетім қалғанын сезді. Сәбиді түннің бір уағында тауып­ алған тәрбиеші дереу төсекке жатқызып, жұбата бас­тады. Әбден жылай-жылай көзінен жасы сарқылған баланың демі бітіп, әрең тыныс алады. Көздері жәудіреген бір топ баланың естісі аузындағы емізікті жұлып алып, апайына ұстатты. Жанаршылықпен қараған оның ересек...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Поэзия

     

    Ботадай боздап аспан жылайды,

    Алдайды бәрін түлкі үміт.

    Жапырақтардан жас тамшылайды,

    Жапырақ жүрек бұлқынып. ...

    Толығырақ...
ЕКІ ТҮЙЕ СҮЙКЕНСЕ...
06.06.2019 12:05

Қазақстаннан қара металл сынықтарын экспорттауға өткен жылы алты айға тыйым салған болатын. Қазақстан мен Ресей арасындағы жолды темір тиелген темір тұлпармен жал­ғап­ жүргендер үшін лигерленген болат­тың қалдықтары мен сынықтарын, тотығуға төзімді болатты ғана тасымалдауға мүмкіндік қалған­ еді. Ел үкіметі мұндай тыйымды отандық кәсіпорындарды шикізатпен қамту мақсатында салып отыр. Қара және түсті металдар сынығы мен қалдықтарын, сондай-ақ құрамында алтыны бар шикізатты шетелге экспорттауға мораторий бұған дейін де бірнеше рет енгізілген. Соның нәтижесінде қара металдар сынықтарын тұтынатын отандық кәсіпорындар өндірісінің көлемі 10,3%-ға, алтын өндірісі 15%-ға артыпты.

Сонымен бірге бұл – жұмыс орындарының сақталуына септігін тигізетін шара. Бұл – біздің ішкі нарық­тағы шикізаттық тауарларды қорғауға бағытталған шаралардың негізгісі. Ал сыртқы саясатта Қазақстанды  сауда  соғысы, санкция  деген­ мәселелер  күтуде. Тікелей қазақ еліне­ бағытталмағанымен, әлемдік эко­номикадағы жетекші рөліміз болған­ соң санкциялар «сүйкенбей» кетпейді.

Ресми мәліметтерге сүйенсек, Қытайға экспорттық тауар­лар үлесінің 60 пайызын ферроқорытпалар, түсті металдар рудасы құрап отыр. Сауда саясатында Еуропалық одақ пен Ресей Қазақстан үшін алдыңғы байланыста, одан кейінгі орынға­ жайғасып тұрған ҚХР алпауыт импорттаушылардың қатарына енуі де бек мүмкін. Өйткені Қытай еліміздің терезесіне сәйкес, қабырғасымен тұспалдас мемлекет болған соң теңдік сақталып тұр. Оған дәлел де жоқ емес. Мәселен, дүниежүзілік саудадағы алыс-берістің жалпы көлемінде Ресей­ 18,8 пайызбен екінші серікте­стік саналғанмен, нарықтың алып күшін арқалауға әлі қауқары жеткен жоқ. Дәл қазіргі күні теріскеймен арадағы қарым-қатынасқа да «дем жетпей» тұрғандай. Ал екі ел арасындағы өзара тауар айналымының қаржысы 17 мил­лиард доллардан асса, соның тек 5 миллиард долларға жуығы ғана отандық экспорт қоржынына тиесілі.

Жылдың басында ҚР Сырт­қы істер министрі Б.Атамқұлов Қытайға келіссөз жүргізуге барды. Екі тарап та сауда-экономикалық, мәдени-гуманитарлық салалардағы ынтымақтастығы негізінде пікір алмасты.

- Біз жан-жақты стратегиялық серіктестіктің жаңа кезеңінің қарым-қатынастарын нығайтуға және тереңдетуге деген міндеттемелерімізді растай­мыз. Сондай-ақ, Қазақстан мен Қытай арасындағы қарым-қатынас өзара ұтымды және тиімді ынтымақтастықтың үлгісі болып табылады, - деген ол экономикалық байланыстың одан әрі өрілетінін анық  айтқан еді.

Сауда нарығындағы ынтымақтастықтан біз бас тартқалы отырған жоқпыз. Дегенмен сыртқы саяси факторлардың адуынды желі біздегі нарықтық байланыстарды «бұғаттап» таста­уы мүмкін деген қауіп бар. Айтатыны жоқ, бүгінде сол­түстіктегі көрші «шекара фильтрі­не» айналғандай. Өз өнімдерін өткізуде кедергі жоқ, ал өзгенің тауарына келгенде қақпаға сына қағылады. Десек те сауда-экономикалық байланыс ажырап, ынтымақ­тастық ыдырап кеткен жоқ. Соңғы үш жылда Қытай елінен қазақ жеріне ағымын тапқан инвестиция көлемі 6,6 пайыз­ға артқан. Екі елдің сауда-инвест­ициялық байланыстарының нығаюы аясында бірқатар ірі инфрақұрылымдық нысандар іске қосылды. Олардың қатарында Ляньюньган теңіз айлағы, «Қорғас-Шығыс қақ­па» құрғақ порты, Каспий теңі­зіндегі Ақтау порты, бір бөлігі Қазақстан арқылы өтетін «Батыс­ Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық транзиттік дәліз, тіпті Орталық Азия елдерін Парсы шығанағымен және Иранның Бендер-Аббас теңіз портымен байланыстыратын, жалпы  ұзындығы  шамамен 900 шақырымдық «Қазақстан – Түрікменстан – Иран» жаңа теміржол дәлізі бар. Еліміздің тағы бір стратегиялық серіктесі АҚШ-пен арамыздағы тауар айналымы жалпы көлемнің небәрі 2,4 пайызбен 7-орынға жайғасқан. Алпауыт Амери­каның алдын 4,2 пайызбен Корея­, 3,3 пайызбен Швейцария және 2,7 пайызбен Өзбекстан орап тұр.

Әлемдік деңгейдегі «The Economist»  сарапшылары 2019 жылғы аса қауіпті сауда-экономикалық мәселесі деп АҚШ пен Қытай арасындағы келіспеушілікті атады. Естеріңізде болса, былтыр сауда соғыс­ы кезінде Құрама Штаттар жалпы құны 250 млрд доллар болатын қытайлық тауарларды ауыр баж салығымен «көмкерген» еді. Оған ҚХР да қарап қалған жоқ, 110 мил­лиард долларды дөңестейтін америкалық тауарларға түрлі бажды жапсырды. Кейін қос тарап қол алысқан секілді болған­мен, шоқ қайта тұтанып, биыл алпауыттар арасындағы сауда соғысы қайтадан маздады. Оқиғаның осылай боларын экономист-сарапшылар да сезге­н болуы керек, өткен жылғы­ экономикалық форумда-ақ алдын алу мәселелерін кеңінен  талқылады.

- Әлемдік өсімнің баяулауы, әсіресе, қаржы дағдарысы әлемдік тауар нарықтарының өзгеруі арқылы Қазақстанға қатты әсер етеді және бұл фактор өсудің баяулауы және әлемдік экономиканың жүйе­лік мәселелерінің артуы кезінде ел  экономикасына  өз әсерін күшейтеді, - деген еді ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ бас ғылыми қызметкері, экономика ғылымдарының докторы Вячеслав Додонов.

Ал ҚР Ұлттық экономика министрі Р.Дәленов «Бір тараптан Еуразиялық экономикалық одақ пен оған мүше мемлекеттер және екінші тараптан Қытай Халық Республикасы арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық туралы келісімді ратификациялау туралы­» ҚР Заңының жобасы бойынша Үкімет сағатында баянд­ама  жасады.

- Еуразиялық экономикалық одақ мемлекеттері мен Қытай арасындағы өзара іс-қимылды одан әрі дамытуға қарқын беру мақсатында салалық­ ынтымақтастықты дамыту­дың негізгі бағыттары көзделген. Бұл – ауыл шаруашылығы, энергетика, көлік, өнеркәсіптік кооперация, технологиялар мен инновациялар, қаржы және қоршаған орта. Осы бағыттарда ынтымақтастықты тереңдету елдердің инновациялық белсенділігін, инвестициялық тартымдылығын және бәсекеге қабілеттілігін арт­тыруға ықпал етеді. Қытай – Қазақстан үшін маңызды сауда әріптестерінің бірі. Сондықтан шарттық базаны дамыту екі ел арасындағы сауд­а-экономикалық ынтымақтастықты нығайтуға мүмкіндік береді, - деді ол.

АҚШ та, Қытай да – әлемдік экономикада бірі алпауыт, бірі аждаһа кейпімен танылған мемлекеттер. Қос елдің қақ­тығысы сол себептен де әлемдік деңгейдегі экономика құ­рылымдарына кесі­рін тигізуі мүмкін. Сауда арқылы жаһан экономикасына жан беріп отырған мемлекеттердің экс­порттық әлеуетін «капиталдың құн­сыздануы» факторы «жұтып» жіберсе, өсім қарқыны баяулап, керісінше, бұл сауда соғысы жаңаша сипат беретін болса, экспорттың кеңеюіне жол ашады. Осындайда қазағымның «екі түйе сүйкенсе...» деп бас­талатын мақалы екі алпауыт елдің қақ­тығысына қарата айтылғ­андай.

 

Н.ҚАЗИ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Маусым 2019 >
          1 2
3 4 5 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары