Өзекті мәселелер

  • 11.07.19

    САУЫҚҚАН  ЭКОНОМИКА САЛАНЫ  ДАМЫТАДЫ

     

    Еліміз  тәуелсіздік  алғаннан бастап-ақ нарықтық экономика сатыларына аяқ басуды ұйғарды. Оған дейінгі ауылшаруашылығы, егін  шаруашылығы деген салаларды тара­зы­дан түбегейлі алып тастаған жоқ. Ел экономикасының қарқынды дамуына осы салалармен қоса жаңа жо...

    Толығырақ...
  • 11.07.19

    Ізгілік пен қайырымдылық – адамзаттық құндылық. Тіпті, бұларды адамгершіліктің өзегі деп те атаған. Әр нәрсе өзінің мәнімен, өзін­дік қасиетімен қа­дірлі, құнды. Яғни адам өзінің мәні, қасиеті – адамгершілігімен, қайырымдылығымен қадірлі әрі  абзал  болмақ.

    Осы орайда Арис­тотельдің өзі «Бақыттың кілті – қайы­рымдылықта» деген екен. Демек, ізгілік, қайырлы іс – адам баласын бақытқа жетк...

    Толығырақ...
  • 11.07.19

    Тапсырманың да түр-түрі болады. Мұнан біраз уақыт бұрын ата-аналар тарапынан «үй тапсырмасын үйіп-төгіп бермесін» деген талап «төрге озған» еді. Рас, мектеп бағдарламасын шамадан тыс қиындату оқушының білімге деген ынта-жігерін төмендетпей қоймайды. Қит етсе, мұғалімдерді аяп, қаралап шығатын қауым көбейді. «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» деуші едік. Қазір әлеуметтік желіде ...

    Толығырақ...
  • 11.07.19

    Шілде басталмай, сауда орындарында қауын-қарбыздың саудасы­ қызды. Бау-бақша өнімдерінен көз сүрінеді. Нарықтағы бағалары былтырғы­мен  салыстырғанда  қымбаттау.  Қарбыздың  келісі  80-100, қауынның келісі 200-300 теңгеден сатылуда. Бірақ көпшілік  бағамен санасып жатқан жоқ. Шөл басатын әуес асты қалтасына қарамай алып жатыр. Негізі бақша өнімдері  шілде айының соңына таман піседі.  Та...

    Толығырақ...
  • 11.07.19

    ЖАҢА  СТАДИОНДАҒЫ   ЖАҢА  КЕЛЕҢСІЗДІКТЕР

     

    Өткен аптада сыр­бойылық футболсүйер қауым көптен күткен матч өтті. Ел біріншілігінің 17-туры аясында «Қайсардың» «Шахтерді» қа­былдаған кездесуі Ғ.Мұ­ратбаев атындағы орталық стадионның ашылу күніне сай келді. Жөндеу жұмыстарынан соң жап-жаңа алаң атағына ие бол­ған бұл нысан туралы азды-көп...

    Толығырақ...
БОҚТАМПАЗ ӘЙЕЛ: КЕЛІН БЕ, КЕСІР МЕ?
20.06.2019 10:35

Қазақ өз ұрпағына қашанда жақсы тәлім, өнегелі тәрбие беруден жалыққан емес. Тіпті тәрбиенің бір бастауы­н бесіктен­ бастап, оның ата-анасының да жауапкерш­ілігін жүктеп отырған. Бүгінде осы ұлы мін­детті жартылай да орындай алмай жүргендер бар.

Бірде онша аралас-құралас емес танысымның үйіне бір сылтаумен жол түсті. Керегесі кең үйдің терезесі ашық тұр. Ас бөлмеде жүрген келіншек тым ашулы. Біздің келгенімі­зді де аңғармай қалса керек. «Тазы ашуын тырнада­н алады» дегендей, өзінің ішкі эмоциясын балалары­ның жан дүниесін­е «таратып» жатыр. қалай дейсіз бе, «әкеден сыбап»­, «шешеден түгелдеп» кетті. Мән-жайдың­ жай-жапсары­н білмеген соң тілімізді тістеген күйі сырт­тан қайтуғ­а тура келді. Бұған дейін қарғанып-сіленіп отыратын қанша әйелді көрдім, солардың ешқайсысының ісі оңға басқан емес. Жә, менің көргенім бір ғана мәрте оқиғасы болсын, ол күнделікті қайталанып тұратын жайт болуы мүмкін. Қазақтың ибалы, инабатты деген­ теңеу сөздерге лайық көріп жүрген келіндердің мұндай оғаш қылығы нәзік әйел қауымына мүлдем жарас­пайды. Қанша үйге барсам да мұндай «боқтампаз­ келін» көрмеппін. Қазақ «қабырғаның да құлағы бар» деуші еді. Бұл келін ол қабырғаның «құлағын» «кесіп» алғанға ұқсайды. Әйтпесе, аузынан шыққан былапыт сөз өзінің ата-анасына, одан қалды өз ұрпағының бабасына тиіп жат­қанын білер еді-ау?! Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.): «Үлкен күнәлардың ішіндегі ең ауыры – кісінің өз ата-анасына лағынет айтуы» депті. Бір кісі: «Адам қалай өз ата-анасына лағынет айтуы мүмкін, уа, Расулалла?» деп сұрағанда пайғамбар (с.ғ.с.): «Кісі біреуді әкесінен боқтайды. Ол да  оны (өз  кезегінде жауап ретінде) әке-шешес­інен  боқтайды. (Осылайша біреу арқыл­ы өз ата-анасын боқтаған болып­ отыр)» деп жауап беріпті.

«Жақсы сөз – жарым ырыс», «Ойнап­ сөйлесең де, ойлап сөйле», «Сөз сүйектен өтеді» деген ғибрат­қа толы нақылдарын қалдырған ата-бабамыз сөздің құдіреті мен киесін жете сезінген дана бол­ған. Адамның құрысқан денесі­ мен тырысқан қабағын сөз арқыл­ы емдеуге болатынын да айтпап­ па еді?! Одан қалды бір ауыз сөз адамның көңілін де көтереді, мұңайтады, күлдір­теді, жылатады. «Жақсы адам байқап сөйлер, жаман шайқап сөй­лер» деген сөзді орнымен айтып кеткен бабаларға бас имеске шара жоқ! Сахаба Муаз бин Жәбәл: «Уа, Алланың Елшісі! Сөйлеген сөзіміздің барлығына жауап береміз бе?» дейді. Сонда хазіреті Пайғамбар (с.ғ.с.): «Адамдардың мұрындарымен жер сүзіп, тозақта азап­талуының бас­ты себе­бі, осы тілдің кесірі» деп жауап берген. Сондықтан, абайлап сөйлеу – ақылдылықтың, иман­дылықтың  белгісі.

Жалпы, адам не тілесе де ниеті мен сөзіне Жаратқан соны береді. Жақсы сөйлесең, жаныңа дем береді, жаман сөз айтсаң, кем береді. Бүгін айтқан сөзіңіз уақыты мен орайын тауып, өз алдыңызға «төселеді». Оның үстіне әйел адам бүкіл денесін басқарып тұрған басы мен тіліне пәле жұқтырмауға тырысу қажет. Үйдің отағасы бала тәрбиесін әйеліне сеніп тапсырады. Ал ол аманатқа қиянат жасаған­дай, ұрпағына тәрбие түгілі жөнді сөз сөйлей алмауы – қасірет. Одан қалды, ол аузынан шыққан әр сөз арқылы өзіне нашар энергия жинап, оны сол босағаға сіңіріп жатқан­ын да сезіну керек. Мұны шетелдік ғалымдар да зерттеген. Мәселен, адам балағат сөздер айтқан кезде жағымс­ыз энергияны өзі ғана қабылдап қоймай, жанындағы өзге адамдар мен жан-жануарларға, тіпті су мен тағамд­арға да таратады екен. Адамның сөзі мен ойының басқа адамдар мен жанды нәрселерге, сондай-ақ өсім­дік­терге әсерін зерттеумен айналысатын жапон ғалымы Эмото­ Масару адам сөйлеген кезде өзінің ойын басқа­ларға жеткізіп ғана қоймай, айтқан сөзінің жақсы не жаман мағына­лы болуына орай пайдалы не зиянды ақпараттық толқын тудыратынын мәлімдеген. Тіпті балағат және жағымс­ыз мағынаға ие сөздер радиация әсері секілді адам генінің мутацияға ұшырауына себепкер болатын көрінеді. Ол өз кезегінде ағзаның қартаю процесін тездетіп, түрлі психикалық және тән ауруларының пайда болуына ықпал етеді. Ал, жақсы мағынаға ие, қайырымды, мейірімді сөздер, дұғалар, тіпті кейбір әдемі өлең-жырлардың өзі көптеген кеселдерді емдеп, адамға жағымды ықпал етіп, ағзаның қартаю процесін тежейді екен.

Ресей Ғылым академиясы кванттық генетика интитутының ғалымдары да балағат және бейәдеп сөздердің жағымс­ыз салдары туралы біраз зерттеулер жүргізген. Зертте­у нәтижелері көрсеткендей, айтылған сөздердің электромагниттік тербелісі ДНҚ молекуласының құрылымына тікелей әсер ететін болып шықты. Егер балағат және жағымсыз сөздер айтылса, ДНҚ молекуласы осы сөздерді қабылдайды және қабылданған әсердің тым артық әрі жағымсыз болуынан «теріс программа» немесе «өзін-өзі тарату программасын» іске қосады. Демек, өзін-өзі күйретуге, бүлдіруге бағытталған үдерістер де тіл тазалығынан басталады. Осылайша адам бойындағы ақпарат­тардың үнемі күйреп, бұрмалануы, өзгеріске ұшырап тұруы ДНҚ-ның құрылымын сау күйден ауру күйге душар етеді. Демек, жағымсыз, ғайбат сөздердің радиациялық сәулелігі мың рентгенге тең келетін мутегендік әсері бар. Бұл – «басқа пәле – тілден» деген сөз.

Ал бала – ата-анаға берілген аманат. Оның балғын бойын­а былапыт сөздер мен қорқыныш ұялата беруге болмайды. Ол өзін еркін сезініп, діттеген мақсатына жетуге ұмтылатын тұлғаға айналуы керек. Баланың «менін» ұрлау тәрбиеден басталады. Мәселен, жер аударып, қопсытып дайындаған бақшаңызға пайдаға алымсыз, арам шөптерді әкеліп екпейтініңіз анық. Бала тәрбиесі де сондай, оның санасына артық, жанына жақпайтын, болашағына зиянды, балалығына нұқсан келтіретін, жанын жаралап, тәнін жарақаттайтын бейпіл сөздерді егудің мүлде керегі жоқ.

Бір хадисте: «Көздің зинасы – харамға қарау, құлақтың­ зинасы – әдепсіз (ұятсыз) сөз тыңдау, тілдің зинасы – балағат (ұятсыз) сөздерді айту, қолдың зинасы – өзіне халал болмаған әйелді ұстау, аяқтың зинасы – күнәлі жерлерг­е бару» деген. Пайғамбардың (с.ғ.с.) осы сөзінің өзі – әр адамға өсиет, өнеге, тәлім-тәрбие, бастысы, қазіргі  сәтіне  азық, болашағына  бағыт.

 

Н.ҚҰДАЙБЕРГЕН

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Маусым 2019 >
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары