Өзекті мәселелер

  • 12.09.19

    Қасымды түлен түртті. Түрткенде тіпті шектен шықты. Соңғы уақытта ащы суға үйір болды­. Таң алекеуімнен оразасын ішімдікпен ашады. Ішке түскен қызу миында қордаланған уайымын ұмыттырады. Зіл-батпан денесін жеңілдетеді. Отбасымды асыраймын, жеткіземін деп істемеген жұмысы  жоқ. Базарда арба да сүйреді. Жүк түсіруші де болды. Шеберхана ашып, аяқ киім де тікті. Жалданып жұмыс та істеді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Қалалық А.Тоқмағамбетов атындағы мәдениет үйінде өткен мемлекет басшысының «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауына арналған Қызылорда қаласының идеологиялық активі мен «Nur Otan» партиясы қалалық филиалының саяси кеңе­сінің бірлескен отырысында басым бағыттар сараланды. Жиынды қала әкімі Нұрлыбек Нәлібаев ашып, жүргізді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Алғашқы 8 айдың қорытындысы бойынша қала қазынасына 12 452,6 млн теңге түсім түсіп, жоспар артығымен орындалған. Дегенмен, салық саласында  түйткілдер тым көп. Мәселен, қала  көлеміндегі 13 базарда 1342 орын, 8 ірі сауда үйінде 915 орын жалға берілген. Базарл­ар мен сауда үйлерінде сауда жерлерін жалға алып, кәсіппен айнал­ысып жүрген азаматтар табыстарын төмендетіп көрсеткен. Бұл жөнінде Қы­зы...

    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Облыс әкімі Қуанышбек Ысқақов осыған дейін өңірдегі алты ауданға ат басын бұрып, ауылдарын аралап қайтқаны бар. Сонау солтүстіктегі Арал мен оңтүстіктегі Жаңақорғанға дейін түгел шарлап шықты. Бірақ Ғанибек Қазантаев басқаратын облыс орталығының іргесіндегі Сырдария ауданына табан тіреген жоқ.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    СЕН   ӘЛЕМНІҢ ЖАНАРЫНДАСЫҢ,   АРАЛ!

    Арал атырабын жайлаған экологиялық апаттың дүние-әлемнің жанарына іліккеніне де талай жылдың жүзі аунады. Енді аманшылық болса, жиырм­асыншы ғасырды түгендеп, жаңа жүзжылдықты бастаймыз. Ең өкініштісі сол, алдағы ғасырдың табал­ды­рығынан тәуелсізді...

    Толығырақ...
ТЕҢІЗБЕН ТҮЛЕГЕН ТІРШІЛІК
18.07.2019 11:00

Бүгінгі күні ауданда балық шаруашылығы саласы қарқынды дамыды деп айтуға толық негіз бар. Өйткені балық шаруашылығы өңір экономикасының дамуына және халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына, оларды жұмыспен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарып отыр. Себебі Арал теңізі мен Сырдария өзенінің жағасында қоныстанған жергілікті халықтың өмірі мен тұрмысы балық шаруашылығымен тығыз байланысты. Бәрімізге белгілі, өткен ғасырдың 60-жылдары Сыр өңірі балық шаруашылығының дамуы бойынша республикада алдыңғы қатарда болды. Жылына 55-60 мың тоннаға дейін балық ауланды. Бұл – сол кездегі саланың озық көрсеткіші.

Арал теңізінің тартылуы  80-жылдардан бастап балық шаруашылығы саласын тоқырауға ұшыратты. Теңіз суының тұздылығы 30 мгр/л дейін өсіп, балық аулау мүлдем тоқтайтын деңгейге жетті. Ондаған балық өңдейтін кәсіпорын мен балық аулайтын шаруашылық жабылды. Осының салдарынан балықшылар басқа өңірге көшуге мәжбүр болды. Салыстырмалы түрде айтатын болсақ, 2000 жылы Солтүстік Арал теңізінен бар-жоғы 400 тонна балықтың бір-ақ түрі – камбала глосса балығы ауланған.


ҒАСЫР   ЖОБАСЫ

 

Арал теңізінің тартылуы мұнда нәпақа тауып отырған халықтың тұрмыс-тіршілігін ауырлатып  жіберді. Сол себеп­ті Елбасы Н.Назарбаевтың тікелей тапсырмасымен ғасыр жобасы атанған «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Арал  теңізінің солтүстік бөлі­гін сақтау» (САРАТС-1) жобасы қолға алынды. Жобаның бірінші кезеңінің жүзеге асырылуы өз нәтижесін бере бастады. Ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына, оның ішінде балық шаруашылығының дамуына үлкен мүмкіндік­тер берді. Жоба шеңберінде Солтүстік Арал теңізіндегі Көкарал су тоспасы, Әйтек су құрылысы кешені және Сыр­дария өзеніндегі қорғаныс бөгеттері салынды. Теңіздегі балық қоры молайып, тұрғылықты халықтың игілігіне айналды. Нәтижесінде теңіз деңгейі Арал қаласына 17 шақы­рымға  дейін жақындады. Сырдария  өзенінен Солтүстік Арал теңізіне құйылатын судың көлемі көбейіп, өңірдегі көп­теген биологиялық түрлер қал­пы­на  келе  бастады.

Өз кезегінде көлемі 20-30 мың гектардан асатын ондаған ірі көлдер қалпына келіп, ба­лық  шаруашылығының дамуы­на мүмкіндік жасады. Теңізде бұрын жойылып кеткен балықтың 14 түрі қайта көрініс тапты.­ Ауданымызда балық аулау көлемі  жыл санап артуда. Мәселен, балық аулау көлемі 2000 жылмен салыстырғанда  20 есеге өсіп, қазіргі таңда 400-ден 8000 тоннаға жетті. Аудан аумағында балық шаруа­шылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

2019 жылға аудан бойынша барлығы 7067 тонна лимит болып­  бекітілген. Оның ішін­де Кіші Арал теңізіне 6678 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйе­сіне 335 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 23 тонна, Приморский көлдер жүйесіне 31 тонна тиесілі  болып  отыр.

 

ӨҢДЕУ   САЛАСЫНЫҢ  ӨРІСІ

 

Ауданда 31 балықшылар бригадасы бар. Оларда 405 адам жұмыс атқарады. Балық аулау үшін қажетті өздігінен жүретін флот, өздігінен жүр­мейтін флот, үлкен кеме, шағын кеме, құрма ау, жылым, кермеше ау бар. Орман шаруашылығы және жануарлар дүние­сінің аумақтық инспекциясы Арал инспекциясы бөлімінің мәліметіне сүйенер болсақ, 2019 жылдың шілде айына дейін ауланған балық 865 тонна болса, аудандық статисти­ка басқармасының мәліметі бойынша өңделген балық 1231 тонна деп көрсетіп отыр. Балық аулау көлемінің өсуі балық өңдеу саласының дамуына  мүмкіндіктер жасады. Аудандағы  балық аулайтын шаруа­шылықтар мен балық  өңдеу  кәсіпорындарында мыңдағ­ан адам жұмыспен қамтылды.­

Ауданда жылдық қуат­тылығы 18900   тоннадан  астам­ 7 балық өңдеу зауыты жұмыс істейді. Бүгінгі күні «Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң» ЖШС-ның балық өңдеу зауыттар­ы балықты терең өңдеуме­н  айналы­сатын  болса, «Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш» шағын­ балық өңдеу зауыттары балықт­ы қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады. Атап өту қажет, ауданда «Арал сервистік дайынд­ау орталығы» ЖШС балық өңдеу зауыты – Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі  бар  кәсіпорын.

 

ЭКСПОРТ  ЭКОНОМИКАНЫ  АРТТЫРДЫ

 

Жыл  басынан  бері 1446,556 тоннаға жуық балық өнімдері экспортқа  шығарылған. Оның ішінде басым бөлігі Ресей, Польша, Украина, Қытай, Нидерланд­ия, Грузия, Әзербайжан, Германия, Қырғызстан елдеріне жіберілген. Аудандағы негізгі экспорт­таушы «Арал СДО» ЖШС, «Қарашалаң СДО» ЖШС, «Қуаныш» ЖШС, «Камбала балық БӨО» ЖШС, ЖК «Ко­шек­баев Д», ЖК «Караев Ж», ЖК «Кошкарбаев С» кәсіп­орындар  болып  табы­лады.

Аудан орталығынан 120 шақырымдағы  Қосжар  ауылында орналасқан  Қамыстыбас  балық өсіру питомнигі мен оның Таст­ақ учаскесінде балық өсіруге­ арналған арнайы ин­кубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп, құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюд­жеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесі мен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы шабақтар жіберіліп өсірілуде.

Кіші Арал теңізінде бүгінгі күнге дейін 18 балық аулау учаскесі болса, олардың барлығында қазіргі кезде ұзақ мерзімге бекітіліп берілген өз иелері бар. Бұдан басқа ауданда 20 көл бар, осы 20 көлдің 16-сы та­би­ғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге бекітіліп берілген. 4 көл резервте болғандықтан, иесі анықталмай, пайдаланылмай тұр.

 

САЛАҒА   СЕРПІН   БЕРГЕН  СЛЕТ

 

Аралда 50 жылдан кейін бірінші рет балықшылар слеті өтіп, дәстүрлі мерекеге айналды. Осы шараны жылда атап өту мақсатында облыс әкімінің қолдауымен 2015 жылдан  бастап  қолға  алы­нып­,  ауданымыздағы  Қамбаш көлінің  жағасында  Арал  өңірі балықшыларының слеті ұйымдастырылып келеді­. Кеше ғана Арал өңірі балықшыларының V слеті өз деңгейінде өткізіліп, салаға сер­пін берген, ұрпақтар са­бақ­тастығына  айнала біл­ген тағылы­мды  шара  болды.

 

Н.МАРАТҚЫЗЫ,

Арал   ауданы

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Шілде 2019 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары