Өзекті мәселелер

  • 19.12.19

    Кешегі даласында абақ­тысы жоқ, бес қаруы белінде жүрсе де жауынан өзгеге қару жұмсамаған заманда елдің бір-біріне өкпесі, кеткен есесі болмады дейсің бе? Болды ғой. Бірақ, сол заманның өзінде қойнындағы қаруға тұра ұмтылмай, әділдікті, ақ пен қараны шешетін әулеттің үлкені не ауылдың ажасы, оған көнбей жатса, елдің қожасына жүгінді емес пе? Дау бұған да бөгет бермеген кезде биге барып соңғы ше...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Ақыл  жетпес

    Адамның ақылы өлшеусіз мол. Алайда сол ұлан-ғайыр, шексіз ақылыңның кейде кішкентай, уақ-түйек мәсе­лелерді шеше алмай, тұйыққа тіреліп, жол таба алмай, адасып­  жүретініміз  қалай?!

    ...
    Толығырақ...
  • 19.12.19

    «Кувад синдромы» туралы бұрын-соңды естіп пе едіңіз? Мүлдем естімеген болуыңыз да мүмкін. Бұл – ер адамның жүкті әйел секілді күй кешуі. Мұндай да болады. «Кувад» сөзі француздың «couver» деген етістігінен шыққан, яғни қазақшалағанда «жұмыртқа басу» дегенді білдіреді. Бұл синдром екіқабат әйелдің күйеуінде жүктіліктің үшінші айында басталып, сәби дүниеге келгенге дейін жалғасуы ықтимал....

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Шырылдаған бала дауысынан селк ете қалған олар өздері секілді тағы бір күнә­сіз­дің жетім қалғанын сезді. Сәбиді түннің бір уағында тауып­ алған тәрбиеші дереу төсекке жатқызып, жұбата бас­тады. Әбден жылай-жылай көзінен жасы сарқылған баланың демі бітіп, әрең тыныс алады. Көздері жәудіреген бір топ баланың естісі аузындағы емізікті жұлып алып, апайына ұстатты. Жанаршылықпен қараған оның ересек...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Поэзия

     

    Ботадай боздап аспан жылайды,

    Алдайды бәрін түлкі үміт.

    Жапырақтардан жас тамшылайды,

    Жапырақ жүрек бұлқынып. ...

    Толығырақ...
ТЕҢІЗБЕН ТҮЛЕГЕН ТІРШІЛІК
18.07.2019 11:00

Бүгінгі күні ауданда балық шаруашылығы саласы қарқынды дамыды деп айтуға толық негіз бар. Өйткені балық шаруашылығы өңір экономикасының дамуына және халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына, оларды жұмыспен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарып отыр. Себебі Арал теңізі мен Сырдария өзенінің жағасында қоныстанған жергілікті халықтың өмірі мен тұрмысы балық шаруашылығымен тығыз байланысты. Бәрімізге белгілі, өткен ғасырдың 60-жылдары Сыр өңірі балық шаруашылығының дамуы бойынша республикада алдыңғы қатарда болды. Жылына 55-60 мың тоннаға дейін балық ауланды. Бұл – сол кездегі саланың озық көрсеткіші.

Арал теңізінің тартылуы  80-жылдардан бастап балық шаруашылығы саласын тоқырауға ұшыратты. Теңіз суының тұздылығы 30 мгр/л дейін өсіп, балық аулау мүлдем тоқтайтын деңгейге жетті. Ондаған балық өңдейтін кәсіпорын мен балық аулайтын шаруашылық жабылды. Осының салдарынан балықшылар басқа өңірге көшуге мәжбүр болды. Салыстырмалы түрде айтатын болсақ, 2000 жылы Солтүстік Арал теңізінен бар-жоғы 400 тонна балықтың бір-ақ түрі – камбала глосса балығы ауланған.


ҒАСЫР   ЖОБАСЫ

 

Арал теңізінің тартылуы мұнда нәпақа тауып отырған халықтың тұрмыс-тіршілігін ауырлатып  жіберді. Сол себеп­ті Елбасы Н.Назарбаевтың тікелей тапсырмасымен ғасыр жобасы атанған «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Арал  теңізінің солтүстік бөлі­гін сақтау» (САРАТС-1) жобасы қолға алынды. Жобаның бірінші кезеңінің жүзеге асырылуы өз нәтижесін бере бастады. Ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына, оның ішінде балық шаруашылығының дамуына үлкен мүмкіндік­тер берді. Жоба шеңберінде Солтүстік Арал теңізіндегі Көкарал су тоспасы, Әйтек су құрылысы кешені және Сыр­дария өзеніндегі қорғаныс бөгеттері салынды. Теңіздегі балық қоры молайып, тұрғылықты халықтың игілігіне айналды. Нәтижесінде теңіз деңгейі Арал қаласына 17 шақы­рымға  дейін жақындады. Сырдария  өзенінен Солтүстік Арал теңізіне құйылатын судың көлемі көбейіп, өңірдегі көп­теген биологиялық түрлер қал­пы­на  келе  бастады.

Өз кезегінде көлемі 20-30 мың гектардан асатын ондаған ірі көлдер қалпына келіп, ба­лық  шаруашылығының дамуы­на мүмкіндік жасады. Теңізде бұрын жойылып кеткен балықтың 14 түрі қайта көрініс тапты.­ Ауданымызда балық аулау көлемі  жыл санап артуда. Мәселен, балық аулау көлемі 2000 жылмен салыстырғанда  20 есеге өсіп, қазіргі таңда 400-ден 8000 тоннаға жетті. Аудан аумағында балық шаруа­шылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар.

2019 жылға аудан бойынша барлығы 7067 тонна лимит болып­  бекітілген. Оның ішін­де Кіші Арал теңізіне 6678 тонна, Қамыстыбас көлдер жүйе­сіне 335 тонна, Ақшатау көлдер жүйесіне 23 тонна, Приморский көлдер жүйесіне 31 тонна тиесілі  болып  отыр.

 

ӨҢДЕУ   САЛАСЫНЫҢ  ӨРІСІ

 

Ауданда 31 балықшылар бригадасы бар. Оларда 405 адам жұмыс атқарады. Балық аулау үшін қажетті өздігінен жүретін флот, өздігінен жүр­мейтін флот, үлкен кеме, шағын кеме, құрма ау, жылым, кермеше ау бар. Орман шаруашылығы және жануарлар дүние­сінің аумақтық инспекциясы Арал инспекциясы бөлімінің мәліметіне сүйенер болсақ, 2019 жылдың шілде айына дейін ауланған балық 865 тонна болса, аудандық статисти­ка басқармасының мәліметі бойынша өңделген балық 1231 тонна деп көрсетіп отыр. Балық аулау көлемінің өсуі балық өңдеу саласының дамуына  мүмкіндіктер жасады. Аудандағы  балық аулайтын шаруа­шылықтар мен балық  өңдеу  кәсіпорындарында мыңдағ­ан адам жұмыспен қамтылды.­

Ауданда жылдық қуат­тылығы 18900   тоннадан  астам­ 7 балық өңдеу зауыты жұмыс істейді. Бүгінгі күні «Арал балық өңдеу зауыты», «Арал СДО», «Камбала балық балықшылар өндірістік орталығы», «СДО Қарашалаң» ЖШС-ның балық өңдеу зауыттар­ы балықты терең өңдеуме­н  айналы­сатын  болса, «Ар-М-Кон», «Бөген СДО», «Қуаныш» шағын­ балық өңдеу зауыттары балықт­ы қатыру, мұздату және ыстау сияқты жеңіл өңдеумен айналысады. Атап өту қажет, ауданда «Арал сервистік дайынд­ау орталығы» ЖШС балық өңдеу зауыты – Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі  бар  кәсіпорын.

 

ЭКСПОРТ  ЭКОНОМИКАНЫ  АРТТЫРДЫ

 

Жыл  басынан  бері 1446,556 тоннаға жуық балық өнімдері экспортқа  шығарылған. Оның ішінде басым бөлігі Ресей, Польша, Украина, Қытай, Нидерланд­ия, Грузия, Әзербайжан, Германия, Қырғызстан елдеріне жіберілген. Аудандағы негізгі экспорт­таушы «Арал СДО» ЖШС, «Қарашалаң СДО» ЖШС, «Қуаныш» ЖШС, «Камбала балық БӨО» ЖШС, ЖК «Ко­шек­баев Д», ЖК «Караев Ж», ЖК «Кошкарбаев С» кәсіп­орындар  болып  табы­лады.

Аудан орталығынан 120 шақырымдағы  Қосжар  ауылында орналасқан  Қамыстыбас  балық өсіру питомнигі мен оның Таст­ақ учаскесінде балық өсіруге­ арналған арнайы ин­кубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп, құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюд­жеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесі мен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы шабақтар жіберіліп өсірілуде.

Кіші Арал теңізінде бүгінгі күнге дейін 18 балық аулау учаскесі болса, олардың барлығында қазіргі кезде ұзақ мерзімге бекітіліп берілген өз иелері бар. Бұдан басқа ауданда 20 көл бар, осы 20 көлдің 16-сы та­би­ғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге бекітіліп берілген. 4 көл резервте болғандықтан, иесі анықталмай, пайдаланылмай тұр.

 

САЛАҒА   СЕРПІН   БЕРГЕН  СЛЕТ

 

Аралда 50 жылдан кейін бірінші рет балықшылар слеті өтіп, дәстүрлі мерекеге айналды. Осы шараны жылда атап өту мақсатында облыс әкімінің қолдауымен 2015 жылдан  бастап  қолға  алы­нып­,  ауданымыздағы  Қамбаш көлінің  жағасында  Арал  өңірі балықшыларының слеті ұйымдастырылып келеді­. Кеше ғана Арал өңірі балықшыларының V слеті өз деңгейінде өткізіліп, салаға сер­пін берген, ұрпақтар са­бақ­тастығына  айнала біл­ген тағылы­мды  шара  болды.

 

Н.МАРАТҚЫЗЫ,

Арал   ауданы

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Шілде 2019 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары