Өзекті мәселелер

  • 12.09.19

    Қасымды түлен түртті. Түрткенде тіпті шектен шықты. Соңғы уақытта ащы суға үйір болды­. Таң алекеуімнен оразасын ішімдікпен ашады. Ішке түскен қызу миында қордаланған уайымын ұмыттырады. Зіл-батпан денесін жеңілдетеді. Отбасымды асыраймын, жеткіземін деп істемеген жұмысы  жоқ. Базарда арба да сүйреді. Жүк түсіруші де болды. Шеберхана ашып, аяқ киім де тікті. Жалданып жұмыс та істеді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Қалалық А.Тоқмағамбетов атындағы мәдениет үйінде өткен мемлекет басшысының «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауына арналған Қызылорда қаласының идеологиялық активі мен «Nur Otan» партиясы қалалық филиалының саяси кеңе­сінің бірлескен отырысында басым бағыттар сараланды. Жиынды қала әкімі Нұрлыбек Нәлібаев ашып, жүргізді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Алғашқы 8 айдың қорытындысы бойынша қала қазынасына 12 452,6 млн теңге түсім түсіп, жоспар артығымен орындалған. Дегенмен, салық саласында  түйткілдер тым көп. Мәселен, қала  көлеміндегі 13 базарда 1342 орын, 8 ірі сауда үйінде 915 орын жалға берілген. Базарл­ар мен сауда үйлерінде сауда жерлерін жалға алып, кәсіппен айнал­ысып жүрген азаматтар табыстарын төмендетіп көрсеткен. Бұл жөнінде Қы­зы...

    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Облыс әкімі Қуанышбек Ысқақов осыған дейін өңірдегі алты ауданға ат басын бұрып, ауылдарын аралап қайтқаны бар. Сонау солтүстіктегі Арал мен оңтүстіктегі Жаңақорғанға дейін түгел шарлап шықты. Бірақ Ғанибек Қазантаев басқаратын облыс орталығының іргесіндегі Сырдария ауданына табан тіреген жоқ.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    СЕН   ӘЛЕМНІҢ ЖАНАРЫНДАСЫҢ,   АРАЛ!

    Арал атырабын жайлаған экологиялық апаттың дүние-әлемнің жанарына іліккеніне де талай жылдың жүзі аунады. Енді аманшылық болса, жиырм­асыншы ғасырды түгендеп, жаңа жүзжылдықты бастаймыз. Ең өкініштісі сол, алдағы ғасырдың табал­ды­рығынан тәуелсізді...

    Толығырақ...
ҚОҢЫРАУДАН ҚАШҚАН ҚАЗАҚТАР...
18.07.2019 12:00

Коллаж  “Айқын” газетінен  алынды

Бүгінде  өмірімізді  мобилді  байланыссыз елестете алмаймыз. Бір күн телефонсыз жүрсек, құдды  бір  бүкіл  шаруамыз  шешілмей  қалатындай.

Баламыз да телефонға әуес.

Атамыздың да құлағында – телефон.

Сүйіншіні телефонмен сұраймыз.

Көңілді телефонмен айтамыз.

Ұнамағанды «қара тізімге» жібереміз.

Ең өкініштісі, осы адамдардың дені – банктің  «қара  тізімінде»  тұрғандар.  «Қарыз­ды­ қашан қайтарасыз?» деген сауалмен­  хабарлас­қан қоңыраудан қашқан қазақ­тардың  қарасы  өте  көп,  өте...

Қалай десек те, қарыздың салмағы ауыр. Қайтарымы қиын. Ілкіде қазақ қарызға қалай қарады? Қазақта қарыз алысу, берісу бұрыннан болған әдет. Әу баста ауылы аралас, қойы қоралас адамдар мал берісіп, алысуды бір-біріне қарыз санамаған. Ал нарық заманынд­а бұл қарыз банктегі несиемен, мемлекетке төлейтін салықпен өлшене бастады. Бұрында да ақшалай қарыз алу аз болған. Қазіргі кездегі тауарлық несие сияқты, мал-мүлікпен саудаласып, соным­ен есептескен. Қыздың қалың­малы  да  малмен  өтелген. Қандай малды­ қарызға алса, дәл сол жастағы малды  қайтарған. Ал қарыз  беру  ауыз­ша­ рәсімделіп, ант су ішумен бекітілген.  «Уәде – Құдайдың бір аты» дейтін қазақ, берген сертін  жұтпаған. Егер кешікс­е, үстеме­ ақысына қой мен сиыр, қозылы саулық, бұзаулы сиыр берген.

Қарыз жағы шариғатта қалай? Ол мұсылман үшін рұқсат етілген игі іс. Мұсылмандардың  бір-бірінен  қарыз сұрауына  болады. Бірақ  қарыз беруші қарыз алушының ол ақшаны теріс істерге жұм­сайтынын біле тұра, қарыз берсе – харам. Сондықтан қарызды мұқтаж жандарға, отбасы­н асырауға, жақсы істерге беру керек. Ал үстіне өсім  қосып, пайызымен  қарыз беруге де, алуға да тыйым­ салынғ­ан. Егер адамның қарызды қайтаруға жағ­дайы­ жоқ болса, шамасы келмесе, ол қарызды кешкен жөн. Себебі қарыз беру – сауап­ты іс болып саналады. Алайда қазір ауыл-ауылдың өзінде «процентке ақша беруді­» кәсіп етіп алғандар көп.

Сол қарызды деніміз кейде­ саналы түрде, кейде амалсыз жағдайда алып жүрміз. Аз уақыт бұрын ғана Сенат депутаты Мұрат Бақ­тиярұлы екінші деңгейлі банкте­рде жеке тұлғаларға тиесіл­і қарыздың жалпы сомасы­  6 триллион теңгеге жуықтағанын айтқан еді. Несие­ алған 2 миллион адам қарызын қайтара алмай отыр. Соның нәтижесінде, қайтарылмаған несиелердің сомасы 3 триллион теңгеге жеткен.

Ал бас банкир Досаевтың сөзіне сенсек, қазір елімізде 670 000 адам несиесін төлей алмай жүр. Жеке тұлғалардың жалпы қарызы – 6 триллион емес, 4 триллион 100 мил­лиард теңге. Бұл – ресми статис­тиканың  мәліметі.

«Оның ішінде біздің ипотекамыз, кепілсіз несиелер  мен автонесиелер бар.  2017-2018 жылдардың ішінде банкте­р  берген осындай несиелердің сомасы 47 пайызға көтерілді. Бірақ бүгінде несиені төлемеген адамдардың саны 2 миллион емес, 670 000 адам біздің  кредиттік  бюромызда  тұр», - деді  Е.Досаев  Сенат  отырысында.

Еліміздегі еңбекке жарамды 8,5 миллион азаматтың 2 миллионға жуығы қарызын қайтара алмай жүр. Бұл – бармақ шайнататын жайт. Жалпы, 5 миллионнан астам адамның банкке берешегі бар. Демек, несие алушылардың қарасы көп деген сөз. Бұрын несиенің үстеме пайызы жоғары болатын. Сондықт­ан несие алушылардың да қатары­ сирек еді. Ал қазір банктердің несиелік жүйесі өзгерді. Жеңілдетілген түрлі бағы­т бойынша халықтың қызы­ғушы­лығын  тудырып  отыр.  Бірақ  банк бәрібір өз ұпайын арттыруға жұмыс істейтінін қарапайым халықтың бірі білсе, бірі біле бермейді.

Осы арада несие қандай мақсатта жұмсалады деген сұрақтың қойылуы заңды. Расында да, ел кепілмен, кепіл­сіз  алған  қарызын қайда жұмсайды? Бір басында бірнеше кредиті барлар ше? Олар жан бағу үшін қарыз алды ма? Әлде  қосымша  керек-жарағына  жет­кізе алмай отыр ма? Оның да жауабы дайын. Зерттеулердің нәтижесі бо­йынш­а алынған қарыздың 85 пайызы мақсатсыз жұмсалады екен. Яғни, қымбат көлік, той-думан мен өлім-жітім, қымбат тондарға жұмсалады. Төрт жыл бұрын  әйгілі украиндық «Орел и Решка»­  бағдарламасы  Алматыға  арнайы түсіріліммен келді. Сондағы жүргізушінің «Қазақтар сән-салтанатты ұнатады. Бір қызығы, бұл қаланың тұрғындары басында үйі жоқ, пәтерді жалдап тұрса да, несиеге қымбат көлік мінгенді ұнатады» деген кекесін сипаттамасы әлі күнге дейін есімізде.

Бірақ қазір намысты ойламаймыз. Өзіміз айтқандай «қарызды күлдіріп келтіріп, жылатып қайтарып жүрген» жайымыз бар...

 

ТҮЙІН.

Қоңыраудан қашу дегеннен шығады, қарыздың кесірінен таныс емес нөмірді көтермейтін күйге жеттік.

Мүмкін бұл – сіздің өміріңізді жаңа арнаға бұратын жағымды жаңалығы бар қоңырау шығар.

Мүмкін дәл сол сәтте сіздің көмегіңіз өте жақын адамыңызға керек болған болар.

Мүмкін...

Қоңыраудан қашанғы қашамыз?

 

Гүлжан  РАХМАН,

журналист,

Нұр-Сұлтан  қаласы

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Шілде 2019 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары