Өзекті мәселелер

  • 12.09.19

    Қасымды түлен түртті. Түрткенде тіпті шектен шықты. Соңғы уақытта ащы суға үйір болды­. Таң алекеуімнен оразасын ішімдікпен ашады. Ішке түскен қызу миында қордаланған уайымын ұмыттырады. Зіл-батпан денесін жеңілдетеді. Отбасымды асыраймын, жеткіземін деп істемеген жұмысы  жоқ. Базарда арба да сүйреді. Жүк түсіруші де болды. Шеберхана ашып, аяқ киім де тікті. Жалданып жұмыс та істеді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Қалалық А.Тоқмағамбетов атындағы мәдениет үйінде өткен мемлекет басшысының «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауына арналған Қызылорда қаласының идеологиялық активі мен «Nur Otan» партиясы қалалық филиалының саяси кеңе­сінің бірлескен отырысында басым бағыттар сараланды. Жиынды қала әкімі Нұрлыбек Нәлібаев ашып, жүргізді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Алғашқы 8 айдың қорытындысы бойынша қала қазынасына 12 452,6 млн теңге түсім түсіп, жоспар артығымен орындалған. Дегенмен, салық саласында  түйткілдер тым көп. Мәселен, қала  көлеміндегі 13 базарда 1342 орын, 8 ірі сауда үйінде 915 орын жалға берілген. Базарл­ар мен сауда үйлерінде сауда жерлерін жалға алып, кәсіппен айнал­ысып жүрген азаматтар табыстарын төмендетіп көрсеткен. Бұл жөнінде Қы­зы...

    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Облыс әкімі Қуанышбек Ысқақов осыған дейін өңірдегі алты ауданға ат басын бұрып, ауылдарын аралап қайтқаны бар. Сонау солтүстіктегі Арал мен оңтүстіктегі Жаңақорғанға дейін түгел шарлап шықты. Бірақ Ғанибек Қазантаев басқаратын облыс орталығының іргесіндегі Сырдария ауданына табан тіреген жоқ.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    СЕН   ӘЛЕМНІҢ ЖАНАРЫНДАСЫҢ,   АРАЛ!

    Арал атырабын жайлаған экологиялық апаттың дүние-әлемнің жанарына іліккеніне де талай жылдың жүзі аунады. Енді аманшылық болса, жиырм­асыншы ғасырды түгендеп, жаңа жүзжылдықты бастаймыз. Ең өкініштісі сол, алдағы ғасырдың табал­ды­рығынан тәуелсізді...

    Толығырақ...
БИЗНЕСТІҢ КЕДІР-БҰДЫРЫ КӨП
15.08.2019 11:55

Фердоуси  ҚОЖАБЕРГЕНОВ,

облыстық  кәсіпкерлік  және  туризм  басқармасының  басшысы:

 

– Фердоуси Әбілқасымұлы, облыста­ кәсіпкерлік саласын дамытуға байланысты миллиардтаған қаржы бөлінді. Мәселен, былтыр 32 млрд теңге, биыл әртүрлі қаражат көздерінен 34 млрд теңге қаралды. Осынау көрсетіліп жатқан көмекті халық қаншалықты  тиімді пайдаланып   жатыр?

– Жалпы, кәсіпкерлік саласының ауқымы кең. Денсаулық саласына да, ауыл шаруашылығы саласына да, энергетика саласына да, құрылыс саласы­на да қатысы бар. Жаппай кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған қаражатты жеткізуге және үйлес­тіруге кәсіпкерлік және туризм басқармасы жауапты. Былтыр «Жаппай кәсіпкерлікті дамытудың» үш жылдығы жарияланды. Биыл Жол картасы әзірленіп, әртүрлі қаржы көздерінен 34 млрд теңге  жұмса­ла­ды  деп жоспарлануда. Оның ішінде 5 млрд теңгесі мемлекеттік және өңірлік бағдарламалар шеңберінде шағын несиелер және мемлекеттік гранттар беруге бағытталып отыр. Биыл  мемлекеттік  гранттар  үшін 31 млн теңге бөлінді. Оның 21 млн теңгесі жас кәсіпкерлерді қаржыландыруға бағытт­алды. Конкурсқа  қа­тысуға  473 өтінім қабылданып, кон­курстық комиссия шешімімен 84 жоба қаржылай қолдау тапты, оның ішінде 44 жоба жас кәсіпкерлердің үлесінде. Атап өтетін жайт, облыс жастар­ы  кәсіп  бастау­ға  ынталы.

– Қызылордалықтардың дені кәсіптің қай түріне бейім? Ұсынылған жобалардың басым бөлігі қай салаға бағыт­талған?

– Сыр өңірі аграрлы аймаққа жатад­ы. Сондықтан ұсынылған жобала­рдың көпшілігі ауыл шаруашылығы саласына негізделген. Әсіресе, жерлестеріміз мал шаруашылығы, егін шаруашылығы, бау-бақша өнімін өндіруге ынталы. Өкінішке қарай, облыста өндіріс орындары тым аз. Сол себепті кәсіпкерлер тұрғындар тұтынатын тауарларды сырттан тасымалдайды. Мәселен, былтыр облыста бөлшек сауданың жалпы көлемі 266 млрд теңгені құраған. Десе де, тауарды сырттан әкелу әрқашан тиімсіз. Бұған қарамастан, адамдар саудамен айналысуға құмар. Неліктен? Өйт­кені, мұнда жолын тапсаң, табысты тез табуға болады. Тағы да қайталап айтайын, тауарды сырттан тасымалдау оңай шаруа емес.

Ал соңғы жылдары облыста өндіріс саласына бет бұру байқалады. Ауыл шаруашылығы саласына жаңа технологияларды енгізу арқылы өнімді молайтуға бағытталған шарала­р, өндіріс орындарын ашу сынды жұмыстар ақырындап қолға алынып жатыр. Жаңа өндіріс орындары анау айтқандай көп емес. Жалпы­ алғанда, облыста ауыл шаруа­шылығы мен құрылыс саласы қар­қынды  дамыған.

– Ел «кәсіп бастауға қыруар құжат дайындау қажет» дейді. Осының ара-жігін ажыратып, толық түсіндіріп беріңізші. Кез келген азамат бизнесін нөлден бастау үшін қандай  қадам  жасауы­   тиіс?

– Бүгінгі таңда кәсіпкер ретінде тіркелу бұрынғыға қарағанда жеңіл. Өздеріңіз білесіздер, E.gov порталы іске қосылды. Онда не істеу керек, бәрі тайға  таңба басқандай жазыл­ған. Порталдағы ақпаратқа түсінбеген жағдайда, кәсіпкерлікті дамыту ортал­ығына келіп, мамандарының көмегіне жүгінсе болады. Есігіміз әрдайым ашық. Айта кетейін, мұн­дай орталық Қызылорда қаласынан бөлек, барлық аудандарда жұмыс істейді. Сондай-ақ, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының облыстық филиалында да бар. Біздің қызметкерлер тиісті құжаттарды жинап,­ кез келген  азаматтың  іс бастауына  жәрдем  жасайды.

«Бизнесті дамытудың 2020» мемлекеттік бағдарламасында ұсыныл­ған жобаларға қайтарымсыз қаржы беру қарастырылған. Дегенмен, кез келген адам грант иегері атана алмайды. Ол үшін елді елең еткізетін жоба дайындауы қажет. Бұған қатысу үшін қандай құжаттар керек? Мем­леке­ттік  гранттар  беру  қағида­ла­ры­на сәйкес конкурстық іріктеуге арнал­ған өтінім; заңды тұлғаның тіркелуі туралы куәліктің көшірмесі; бюджетке қарызы жоқтығы туралы анықтама; өтінім берілген кезде жалдамалы жұмыскерлердің орташа саны туралы басшының қолымен бекітіл­ген өтініш; бизнес жоба; жылжымалы немесе жылжымайтын мүліктің бағалау құнын растайтын құжат; оқудан өткендігі туралы серти­фикат (2 жыл) қажет. Тұрғындар  сертификаттың керегі қанша деп түсінбеуі мүмкін. Бұл мемлекеттің кешенді жоспары ғой. Шыны керек, бизнестің кедір-бұдыры көп. Құл­дырау да, даму да бар. Мұндай жайт кез келген кәсіпкердің басынан өтеді. Кәсібін енді бастаған адам да мұндай проблемамен бетпе-бет келеті­ні сөзсіз. Сондықтан мемлекет  кәсібін бастауға ынталы азаматтарды бизнестің қыр-сыры туралы оқытып, білім береді. Содан кейін мамандар идеясын іске асыруға көмек  көрсетеді. Жобасын әзірлеген соң конкурсқа ұсынады. Егер бизнес-идеясы шынымен де ұтымды болса, ешқандай кедергісіз грант иегері  атана  алады.

Тағы бір ескерте кететін жайт бар. Көпшілігі мұны түсінбей жатыр. Мүмкін ақпараттың дұрыс жеткізілмегендігінен шығар. Жылжымалы немесе жылжымайтын мүлікке байлан­ысты. Рас, бизнес бастау  үшін аз-кем қаржы немесе өзіңе тиесіл­і дүние болады ғой. Дымнан дымсыз іске кіріспейтініңіз анық. Мысалы, 1 млн теңгенің жобасы болса­, 100 мың теңге болуы тиіс. Мұндай қаржы біреуде бар, біреуде жоқ. Не істеу керек? Айталық, шеге шығаратын шағын цехты іске қос­қыңыз келеді. Істі жүргізуге алған шамалы құрал-жабдығыңыз болса, соны  бизнеске  10 пайыздық  үлесіңіз ретінде  қосуға  болады. Бар  бол­ғаны осы.

– Қазір «облыста шағын және орта бизнес қарқынды дамып жатыр» деген ақпараттардан көз сүрінеді. Оның 80 пайыздан астамы тұрақты жұмыс істеп тұр дейміз. Ал шындығында, аймақта жұ­мыссыздық  мәселесі әлі де күрделі. Неліктен? Жаңа жұмыс орындары ашылса, тиісінше, жұмыссыздық азаюы  керек  емес  пе?

– Бұл өте өзекті сауал. Иә, жұмыссыздықты жою – күн тәрті­біндегі негізгі мәселе. Мемлекет басшыс­ы Қасым-Жомарт Тоқаевтың имидждік жобаларды қысқартып, бюджет қаржысын тиімді пайдалану туралы тапсырмасы бар. Біздің алдым­ызға қойылған мақсат – осыған дейінгі қолдау шаралары аясында іске  қосылған  жобалары бақылауға алып, нақты жұмыс істеп тұр­ғандарының тізімін жасау. Жасыратыны жоқ, бұрын кәсібін бастаған азаматтарды бір жыл сүйемелдеп, кейін назардан тыс қалатын. Олар шаруа бастағаннан кейін екі-үш жыл табысты жұмыс істеп, кейін тоқырауға тап болып, кәсібін тоқтатады. Ал құжат бойынша әлі жұмыс істеп тұруы мүмкін. Аталған шаралар осы олқылықтың орынын толтыруға бағытт­алған.

Бүгінде тұрақты жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлік нысандарын түгендеу  шараларын қолға алдық. Біз облыстағы белсенді кәсіпкерлер­дің үлесін  92,4 пайызға  жеткізуді көздеп отырмыз. Себебі, 2019 жылдың 1 қаңтарында өңірімізде тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны 51078 бірлікті құрап, осы жылдың 1 шілдесінде оның  саны 51274-ке  жетті. Яғни, жыл басынан  бері өңіріміздегі тіркелген ШОБ субъектісі  небәрі 196 бірлікке көбейген. Бұл өзге өңірлермен салысты­рғанда төмен. Дегенмен, біз санды қумаймыз. Алайда саннан сапа шығатынын ұмытпаған  абзал.

Кешегі облыс әкімдігінде өткен аппарат отырысында да бұл мәселе егжей-тегжейлі  талқыланды.  Салық түсімдеріне де байланысты сөз болды.­ Егер тіркелген кәсіпкерлік субъектілерінің барлығы тұрақты жұмыс істеп тұрса, тиісті салық мөлшері  неге  түспейді?  Аймақ  бас­шысы­ Қуанышбек  Досмайылұлының аталға­н мәселеге қатысты айт­қан  сын-ескертпесі  өте  орынды.

– Кәсіпкерлердің   жүйкесін  жұқартатын мәселенің бірі – әкімшілік кедергі­лер. Мұның алдын алу үшін мың сан шаралар  қолға алынды.  Дегенм­ен, әкімшілік кедергілер түбе­гей­лі  жойылды  деп  айта  алмай­мыз...

– Жасыратыны жоқ, қоғамдағы кейбір наразылықтар мен үкіметтік бағдарламаларға сенімсіздіктің де түп-төркіні әкімшілік кедергілерде жатыр. Осы мәселені жою мақса­тында мемлекет тарапынан кешенді жоспар қолға алынды. Оған «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының көмегі көп. Мәселен, кәсіпкерлерді қолдау орталығы мен табиғи монополистер меморандумға отырған.  Соның аясында орталық қызметкерлері сенімхат негізінде кәсіп­кердің құжаттарын электронды формат­та қабылдап алып, монополистердің электронды поштасына жібереді. Тиісті құжат сол күні-ақ қабылданады. Ортақ база бар. Қабылданғаннан кейін бес күн ішін­де  техникалық шарт кәсіпкер­дің қолына тиеді. Бұрын бұл жұмыстар    1 айға жуық созылатын. Бұл – кәсіп­керлер үшін таптырмас мүм­кіндік. Міне, осындай шаралар легі жүзеге асуда. Дегенмен, бұл жұмыстар  әлі де аздық етеді. Мәселен, жер аук­циондары өте ұзаққа созылып жатады. Облыстық «Атамекен» кәсіпкерлер палатасының 2019 жылдың 5 айында берген мәліметіне сүйенсек,  былтырғы жылға қара­ғанда кәсіп­керлердің мемлекеттік органдарға деген  шағымы 18  пайыз­ға  өскен. Меніңше, бизнесті дамытуда мемлекеттік  саясат  оң  жолға қойыл­ған.­ Десе де, заңда барлығы көр­сетіл­генімен, әріптестеріміздің, жергі­лікті жерлердегі орындау­шылар­дың тарапынан білім-білік­тілі­гі­нің  жетіс­пеуі  байқалады. Кедіргіні ешкім әдейі жаса­майтыны белгілі  ғой. Бүгінгі таңда түскен арыз-шағымда­рды зерттеп, оның алдын­ алу  шара­ларын  қолға алдық. Мақсат – арыз-шағымды  азайту  емес, енді қайталанбауына  жол  бермеу.­

Ең алдымен біз заңды адам және оның құқығы үшін шығаратынын ескеруі­міз қажет.

– Облыста туризм сала­сы­ның даму динамикасын  қалай   бағалайсыз?

– Туризм – ішкі және сыртқы туризм­ болып екіге бөлінеді. Биыл туризмді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Түпкі мақсаты – ел экономикасын көтеру. Бүгінгі таңда туризм саласы ел эконо­микасының 1 пайызын ғана құрайды.­ Бағдарлама шеңберінде 2025 жылы мұны  8 пайызға  жеткізу  жоспарлан­ған.  Дамытуға  жататын  бағдар­ла­ма­да­ 30 жоба бекітілген. Оған біздің облыс­тан 3 жоба еніп отыр. Атап айтқанд­а, Байқоңыр қалашығы, «Жаңақорған» шипажайы, «Қамыстыбас» демалу аймағы. Байқоңыр қалашығы республикалық ТОП-10 жобаның қатарына қосылды.  Бұған байланысты мемлекет тарапынан «Байқоңыр» арнайы экономикалық аймағын құру тұжырымдамасы жасалды.­ Әрине, толық шешім қабылданған  жоқ. Бұл  үкіметаралық комиссияның шешімімен қабыл­данады. Аталған аймақта «Байқоңыр» ойын-сауық аумағы құрылады. «Жұлдызды қалашыққа» келген туристе­р сонда демалып, одан кейін «Қамыстыбас» жағалауында тынықса, керемет емес пе? Бүгінгі таңда аталған жобалардың техникалық-экономикалық негіздемесіне бюджеттен қаржы бөлініп, мемлекеттік сатып алу жұмыстарына дайындық жүргізілуде. Жобамен 32-34 млрд доллар жұмсалады деп жоспарланып отыр. Оның барлығы үкіметтің есебіне­н салынбайтыны белгілі. Инвес­торлардың қаржысы есебінен жүзеге асырылмақ. Жақында облыс әкімінің орынбасары, Байқоңыр қаласындағы өкіліміз Бақытжан Намаев­  пен  кореялық KISAT  компаниясының арасында екіжақты меморан­думға  қол  қойылды.

Жасыратыны  жоқ, «Қамбаш» көлі Алакөлдің, Ыстықкөлдің деңгейіне жете қойған жоқ. Тек бір ғана артықшылығы бар. Қамбаш «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автожолының бойында орналасқан. Үкімет қажетті инфрақұрылымды жеткізіп берді. Дәл қазір «Қамбашты» дамытудың екі бағыты бар. Қайсысы дұрыс? Бірі – жоба дайындап, бюджеттен қаржы бөлу, екіншісі – сондай жұмыс істеуге ниетті кәсіпкерге жалға  беру. Бұл мәселе әлі де талқылану үстінде. Сондай-ақ, туристік саланы жетілдіруге бірқатар жобалар бар. Қазалы ауданының маңайында, автожолдың бойында «Қашқансу» деп аталатын жер бар. Арлы-берлі ағылған жолаушылар сонда бір сәт тынығып, балық аулап, ас ішіп, аяқ суытып алатын жерді  жасау жос­парда­  бар. Ұлттық  нақышта.

Сонымен қатар мәдениет басқармасымен де бірлесіп атқаратын жұмыстарымыз жетерлік. Өкінішке қарай, облыста тур-операторлар жоқ. Тек турагенттіктердің өкілдері ғана бар. Киелі орындарға саяхат ұйымдастыру шаралары басталып жатыр.

Қорыта  айтқанда, кәсіпкерлікті дамытудағы басты мақсат – ел экономикасын күшейту. Оны жүзеге асыруға бағытталған шаралар легі жалғаса бермек. Нәтижесі уақыт еншісінде.

– Уақыт  бөліп, сұхбат бергеніңізге­ рақмет! Қызметіңізге  табыс  тілей­міз!

Әңгімелескен

Қозы  Көрпеш    ЖАСАРАЛҰЛЫ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Тамыз 2019 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары