Өзекті мәселелер

  • 12.09.19

    Қасымды түлен түртті. Түрткенде тіпті шектен шықты. Соңғы уақытта ащы суға үйір болды­. Таң алекеуімнен оразасын ішімдікпен ашады. Ішке түскен қызу миында қордаланған уайымын ұмыттырады. Зіл-батпан денесін жеңілдетеді. Отбасымды асыраймын, жеткіземін деп істемеген жұмысы  жоқ. Базарда арба да сүйреді. Жүк түсіруші де болды. Шеберхана ашып, аяқ киім де тікті. Жалданып жұмыс та істеді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Қалалық А.Тоқмағамбетов атындағы мәдениет үйінде өткен мемлекет басшысының «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауына арналған Қызылорда қаласының идеологиялық активі мен «Nur Otan» партиясы қалалық филиалының саяси кеңе­сінің бірлескен отырысында басым бағыттар сараланды. Жиынды қала әкімі Нұрлыбек Нәлібаев ашып, жүргізді.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Алғашқы 8 айдың қорытындысы бойынша қала қазынасына 12 452,6 млн теңге түсім түсіп, жоспар артығымен орындалған. Дегенмен, салық саласында  түйткілдер тым көп. Мәселен, қала  көлеміндегі 13 базарда 1342 орын, 8 ірі сауда үйінде 915 орын жалға берілген. Базарл­ар мен сауда үйлерінде сауда жерлерін жалға алып, кәсіппен айнал­ысып жүрген азаматтар табыстарын төмендетіп көрсеткен. Бұл жөнінде Қы­зы...

    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Облыс әкімі Қуанышбек Ысқақов осыған дейін өңірдегі алты ауданға ат басын бұрып, ауылдарын аралап қайтқаны бар. Сонау солтүстіктегі Арал мен оңтүстіктегі Жаңақорғанға дейін түгел шарлап шықты. Бірақ Ғанибек Қазантаев басқаратын облыс орталығының іргесіндегі Сырдария ауданына табан тіреген жоқ.

    ...
    Толығырақ...
  • 12.09.19

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    СЕН   ӘЛЕМНІҢ ЖАНАРЫНДАСЫҢ,   АРАЛ!

    Арал атырабын жайлаған экологиялық апаттың дүние-әлемнің жанарына іліккеніне де талай жылдың жүзі аунады. Енді аманшылық болса, жиырм­асыншы ғасырды түгендеп, жаңа жүзжылдықты бастаймыз. Ең өкініштісі сол, алдағы ғасырдың табал­ды­рығынан тәуелсізді...

    Толығырақ...
ЕРДІ КЕБЕНЕК ІШІНДЕ ТАНЫ (Болған оқиға ізімен)
22.08.2019 10:45

Халық «Елін сүйген ер болар» дейді. «Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі» дейді тағы  да.

Иә, ел намысы үшін ерлік­ке бара алар азаматтарды кебен­ек ішінде танып-білу аса маңызды.

Кебенек – сыртқы киім. Оны көбіне-көп жорықта, аңшылықта киеді. Демек, бұл киімді кез келген адам кие алады. Олай болса, «Ерді кебене­к ішінде  таны» деген – ер жігітті киіміне қарап емес, жан дүниесіне, іс-әрекетіне байланысты бағалау, сынау орынды  болып  шығады.

Ер ел басына күн туғанда сыналса, сондай сынақтың бірі – өткен ғасырдың соңына­ таман кеңестік дәуірдің аяқталар шағында тарих сахнасында дүниеге келді. Ол сынақ – 1991 жылдың тамыз айының 17-18-і күндері «Тамыз­  бүлігі» деген атпен тарихқ­а  енді.

Сол бір сұрапыл күндері Кеңес үкіметі үшін тағы бір мемлекеттік төңкеріс, яғни революция тым жақын қал­ған-ды. Халық сенделіп кетті. Кімнің кім екені, ескі сана мен  жаңаның  жақтаушылары­ жіктеле  бастады.

Осындай ел басына күн туған­ шақта бар үмітіміз тек бүгінгі Елбасы Н.Назарбаевта­ болатын. Біз үміт күттік. Ел үміт күтті.

«Ереуіл атқа ер салған» «Азат» қоз­ғалысы мүшелері үміттеніп қана қойған­ жоқ. Елбасы саясатын қолдап төңіре­гіне топталды. Мемлекетіміз үшін идеоло­гиялық  майданға  шықты.

«Азат» қозғалысы Қызылорда об­лыстық үйлестіру кеңесінің шұғыл жиыны­ өтіп (сол кезде мен облыстық үйлестіру кеңесінің мүшесімін - Н.Ж.), халыққа: «Еліміз үшін осы  бір  тағ­дырлы­ кезеңде  азаматтарды  заңды  сайлан­ған халық өкіметі институт­тарын қолдап, Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың төңірегіне топтасуға, республика­мыздың Конституциясы мен мемлекет­тің Егемендігі туралы Декларациясына адалдық сақтауға шақырамыз!..­

Диктатураға – жол жоқ!

Заңды сайланған Үкіметті қолдаймыз!

Қызылорда облыстық «Азат» қоз­ғалысы», - деп жер-жерден еріктілерді Алматыға жинауды ұйымдастырға­нымызды бүгінде екінің бірі біле бермес!­

Кешкілік шұғыл жиыннан бір бума «Азат» газетін құшақтап, қоғамдық көлік – автобустың алдыңғы жағынан мініп, газетті халыққа таратпақшы боп: «Ағайындар, бауырлар! Төңкеріске жол жоқ! Егемендігімізді, елдігімізді сақтап қалу жолында топтасайық! Газетті алыңыз­дар, оқыңыздар!», - деп айғай салайын  кеп.

Қызық болғанда, менің айғайымды естіген, жұмыстан қайтқан халық артқа қарай  ығыссын! Қарасам, жанымда  тек бір қарт кісі ғана қалыпты. Байғұс қария: «Балам, абайлашы! Абайлашы!...»  -  дей  берді ақырын.

Бұл көрініс алғашында көңілімді пәс етіп, әл-дәрменнен айырылып қалардай аяқ-қолымды қалтыратқанымен, кенет есіме әлдене түсіп, қайта қайраттанып  кеттім.

Иә, бұл сәт елдікті, ұлт мәселесін көтеруде аса қатерлі болғанымен, намыс отының шарпыған кезі еді. Қатерлісі – Кеңес Үкіметі ұлт мәселесіне тым үрке қарап, сақтанатын. «Намыс отының шарпуы» – Желтоқсан оқиғасынан кейін басылып-шаншылып қалған қазақ халқынан басқа ұлттар «ұлттық майдандарын» құрып, әлемге Азаттық сүйгіш, рухы биік ел екендіктерін паш ете бастаған-ды. Сол сәтте бүткіл дүниег­е қазақтың да үні естілуі тиіс болатын.­

Сірә, осы есіме түсіп, қайраттанып кеттім-ау!

Газетімді келесі аялдамадан түсіп бара жатқан әлгі қариядан басқасы алмады­. Шын мәнінде, қорықты!..

Көңілім құлазып, бір досымның үйіне келсем, біраз жігіттердің басы құралып, теледидар алдында отыр екен. Бірсыпырасының жүзі жабырқаулы. Теледидардан симфониялық оркестр бір азалы әуенді орындап жатыр.

Мені көргенде, кейбірінің жүзі қатуланып шыға келді. Арасынан бүгінде көрші ауылдың бірінде әкім болып істейтін ұзын бойлы сары жігіт:

- Ә-ә, «Азат» келдің бе?! Сенің дәуірің, демократтардың дәуірі өтті де кетті!  Енді біздің, яғни коммунистердің дәуірі қайта оралды! Бәріңді құртамыз!  - деді  тістене.

Күні бүгінге дейін сыйлас боп келген  жерлесімнің табан асты күрт өзгеріп шыға келгеніне қатты таңғалдым.

«Ау, біз туыс емеспіз бе?! Табан асты не  болып қалды?!» - дегендей, басымды­ бір шайқап, сыртқа шыға жөнелдім. Бейне отызыншы жылдардағы жен­дет­терді  көргендей  болдым.

Қаным  басыма  шапты. Біразға дейін  өзіме-өзім келе алмадым. «Жыртық үйдің  де  Құдайы бар» деген, көп ұзамай «Тамыз бүлігін» ұйымдастыр­ған «ГКЧП»-нің де аяғы аспаннан келді. Алайда әлгі жігіттің қылығы ойымнан кетпей-ақ қойды.

Осылайша, әрі-сәрі боп жүрген сәтімнің  бірінде ауылдасым, ізіме ерген­ күрескер інімнің бірі Аманқос Базар үйге  келіп:

- Нұреке, мен Ленинск (ол кезде Байқоңыр қаласы осылай аталатын – Н.Ж.) қаласынан мықты жігіттерді жолықт­ырдым. «Азат» қозғалысы туралы­ білгісі келеді. Халыққа кеңінен түсіндіру үшін жергілікті телевидениеге шақырып жатыр. Сіз жөнінде жақсы таныстырдым, - деді.

Межелі уақытта, яғни күзде Ленинск қаласына жеттік. Біз үшеуміз. Мен, Аманқос Базар және қазалылық бір қыз (өкінішке қарай, қыздың аты-жөнін ұмытыппын. - Н.Ж.)

Бізді бір жігіт қарсы алды. Таныстық. Аты-жөні – Шәкизада Әбді­кәрі­мов. Телевидениеде қызмет атқарады екен.  Әрі  ақын көрінеді. Тікелей эфир­ге­ шықтық. Хабарды жүргізуші журналист жігіт арнайы сенсациялық сұрақтарға дайындалған екен. Сауалы ұлт­аралық, дінаралық шиеленіске әкеп соқты­ратын қитұрқы сұрақтарға толы. Өкінішке қарай, Аманқостың құлағы ауыр еститін. Қыз баланың да терең білімі жоқтығы әп дегеннен-ақ белгілі болып қалды. Амал нешік, ауыртпалықтың көпшілігін өзім көтеруіме тура келді. Өйткені, сәл нәрседен қателессең-ақ, шовинисттердің шамына тиіп кетерің сөзсіз-тұғын.

Бар білім-парасатымды пайдаландым. Небір қитұрқы сұрақтарға «өгізді де өлтірмей, арбаны да сындырмай», яғни өзімізді де, өзгені де ренжітпей, ұлттық мүдде тұрғысынан байыпты жауап­ бердім. Сұхбат өте сәтті шықты. «Азат» қозғалысының барлық мұрат-мүддесін  бүкпесіз  баяндадым.

Сұхбат аяқталған соң, Шәкизада өте риза кейіпте қолымды қысты. Жігіттер шығарып салып тұрғанда Шәкизада:

- Нұреке, екі-үш айдан соң, Ленинскі­де «Азат» қозғалысы жергілікті ұйымының құрылтай жиналысын өткіземіз. Міндетті түрде келіңіздер, - деді қолымды қайта-қайта сілкілеп.

- Шақырсаңыздар, келеміз, - дедік, ризашылығымызды білдіре таксиге мініп  жатып.

Таксимен  теміржол вокзалына қарай жүйткіп келеміз. Байқаймын, көлік жүргізушісі кавказдық, не түрік жігіті көліктің алдында отырған маған біртүрлі ойлана қарағыштай беретін секілді. Мен мұны аңғарсам да, үнсізбін. Бір  кезде  шыдамады-ау деймін:

- Сіздерді жаңа ғана теледидардан көрдік. Тікелей эфирден, - деді.

- Солай ма?! - дедім, мен де қазақша тап-таза сөйлеп тұрған жігітке таңдана қарап.

- Сіздерді, «Азат» қозғалысының мүшелері, сұхбат береді деген хабар әп-сәтте қалаға тарап кетті. Біз «Азат» қозғалы­сы дегенде, көруге құмарттық. Таксопарктегі теледидардың алдына, әсіресе, орыстар көптеп шоғырланып алып, бір сөздеріңізді де қалдырмай аудартып отырды. Бірақ, артынан сіздерге қатты риза болды. Тіпті, бір орыстың «Бұларды КГБ жіті бақылап отыр» дегенін де естіп қалдым, - деді таксист  күрсіне.

«Апыр-ай, бір сөзден жаңылғанда, өте абыройсыздыққа душар болып, ұлтымызға үлкен зиян жасап алады екенбіз-ау!» - деп іштей қатты қобалжып кеттім.

Осылай ойланып отырғанда, вок­залға да келіп қалыппыз. Түсерде таксист  жігіт:

- Қазақстан жеке мемлекет болып кетсе, біздің халық та қауіпсіз өмір сүрер еді!.. - деп, тағы да бір күрсініп қалды. Бойында үрей де бар сықылды.

- Айтқаның келсін, - дедім арқасынан  қағып.

Ол еріксіз басын изеп, жүріп кетті. Іштей: «Депортацияға ұшыраған халықтың­   өкілі-ау!»  - деген ой келді.

Үшеуміздің  де арқамыздан үлкен жүк түскендей, қуана вокзалға кірдік. Мұндағылардың көпшілігі бізге қарайтындай. Сірә, жаңағы бір сәтте баршас­ы бізді теледидардан көрген секілді. Әлде бізге солай көрінді ме екен?!

Вокзалдағыларға асықпай көз жүгірте бастағанымда, «Мәс-саған! Құдайдың құдіретіне шек бар ма?!», баяғы «Тамыз бүлігінде» мені құртпақшы болған ұзынтұра сары жерлесім көзіме  оттай  басылды. Мені көріп, түрі бұзылып кетті. Түк болмағандай  жалма­-жан  амандасып  жатыр.

- Ассалаумағалайкүм!

- Уағалайкүмассалам!

- Жаңа ғана теледидардан сұхба­тыңды  көрдім. Өте  тамаша!..

Мен жерлесімнің жүзіне үңіле қарадым. Бірдеңеге ыңғайсызданатын секілді. Бойында үрей де бар ма қалай?!..

«Не деген екіжүзділік! Не деген аярлық!»­

Менің ештеңе дегім келмеді. Тек:

- Рақмет! - деуге ғана аузым барды. Бұрылып жүре бердім.

Көп ұзамай, 1991 жылдың 16 желтоқсанында Қазақстан өзінің Тәуел­сіздігін  жариялады.

Ұлы Далаға келген мұндай бақыт нұрын кебенек кигендердің ішінде шын көңілімен де, немқұрайды да қарсы алған­дары жетіп артылды. Тек кебенек кигендердің арасынан нағыз ерлерді тани білген абзал.

Күндердің  бір  күнінде Ленинскіден де хабар келді. «Азат» қозғалысы ұйымын­ құрмақшы екен. Бардық. Ұйым  құрылды.

Осы бір тарихи сәтте мені өзіне қатты тәнті еткен кебенек киген ер жігіт Шәкизаданың  іс-әрекеті  болды.

Ленинскінің ең маңдайалды теа­трында Ресейден келген делегаттардың өте маңызды жиналысы өтуі тиіс болатын­. Сол жиналысты басқа жерге аудартып, орнына «Азат» қозғалысының жиналысын өткізудегі өткірлігін, шешендігін, ақыл-парасатын көріп, қатты таңғалдым. Жиын соңын қазақша концертпен аяқтатуы бір ауыз қазақша сөз айтылмайтын қала үшін өз алдын­а бір төбе рухани сілкініс болды.

Иә, бүгінде білгіш те көп, айтқыш та көп. Солардың басым көпшілігі кезінд­е жағдайға қарап қимылдап, не болмаса «ГКЧП»-ның кезінде орыс шовиниз­мінің көркін қыздырмақшы болған, өз халқына қарсы жалын күжірейтіп  шыға  келген  ұзынтұра  сары сықылдылар  екені  жасырын  емес.

Бүгінгі күні қоғамымызды жайлап алған, мемлекеттігімізге үлкен қауіп әкеліп отырған жемқорлық дертінің негізі де кебенек ішіндегі ер жігіттердің азайып кетуінен-ау!

Қалай десек те, «Ерді кебенек ішін­де таны» демекші, Шәкизада Әбді­кәрімов сынды азаматтарды танып, елдігіміз үшін жіті пайдалана алсақ, нұр үстіне нұр болар еді.

Нұрбай   ЖҮСІП,

Арал   ауданы

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Тамыз 2019 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары