Өзекті мәселелер

  • 14.11.19

    Ішкі істер министрінің орынба­сары Алексей Калайчиди аттестациядан кейін лауазы­мы­нан  босаған полиция басшы­лары туралы айтты, - деп хабарлайды ҚазАқпарат.

    – Аттестация екі кезеңнен тұрды. Біріншісі – дайындық барысы. Яғни, лауазымдағы азаматтың  кәсіби  дағдысы зерттелді. Біз бұған  дейінгі полиция басшыларын аттестаттаудың оқ ату, дене дайындығын, заңды білу деңгейін тексеру сек...

    Толығырақ...
  • 14.11.19

    Бізде мынадай тенденция бар ғой. Әкімдер мемлекеттік мекемелерге барса,­ сондағы қызметкерлер тайлы-таяғымен иіліп төсек, жайылып жастық бола қалатын. Тіпті, бұл дәстүрге айналып кеткені қашан?! Ал әкім мекеме­ге ескертусіз келсе, жағдай қалай болар еді? Мұндай «қызықты» апта  басында  көрдік.

    ...
    Толығырақ...
  • 14.11.19

    «Отан қорғап, сарбаз сапына қосылады» деп үкілі үміт артып отырған­ бөріктілердің арасында әскери борышын өтеуден қашып жүргендер бар. «Қашқындарда­н» бөлек, республиканың түкпір-түкпіріне немесе өзге мемле­кеттерге жұмыс істеуге барып, нақты мекенжайсыз, хат-хабарсыз кететіндерге де дауа болмай отыр. Осыған­ байланысты әскерге шақырылушыларды жергілікті әскери­ басқару органдарына шақы...

    Толығырақ...
  • 14.11.19

    Мәдениет ауылдық округі тіректі елді мекенге айналғалы бұл өңірдің тірлігі де алға басты. Ауыл әлеуетінің артуына бұрын жергілікті шаруашылықтар қолғабыс ететін. Қазір кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған мемлекеттік бағдарламаларды тиімді пайдаланған ауыл тұрғындары да табысқа кенелуде. Кейбір жандар жеке табысы артқан сайын әлі де бола берсе екен дейді. Ал  бұл  елді  мекендегі  шаруашы...

    Толығырақ...
  • 14.11.19

    Өткен жылы мемлекеттік «Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамыту» бағдарлама­сына қатысып, «Атамекен» кәсіпкерлер палатасының қолдауымен «Бастау Бизнес» курсынд­а білімін жетілдірген Қармақшы ауданына қарасты Ақай ауылының жас кәсіпкері Қосым Жұмағалиевтің  есімі  бүгінде ауылдастарына жақсы­  таныс.

    ...
    Толығырақ...
АЙҚЫН МАҚСАТ АЛҒА ЖЕТЕЛЕЙДІ
17.10.2019 08:20

Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына «Сындарлы қоғамдық­ диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты алғашқы Жолдауын жариялаған­ы баршамызға белгілі. Сарапшылардың басым­  бөлігі бұл Жолдауға Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаев айқындап берген саясаттың жалғасы деп баға беруде. Мұны еліміздің негізгі саяси бағыты сабақтастығының көрсеткіші ретінде түсінуімізге болады. Жолдауда көтерілген мәселелер қоғамдық өмірдің түрлі сала­ларын қамтиды. Сондықтан бұл мәселелерді тек саясат­танушылар ғана түсінеді деуіміз қате пікір.

Жолдауда атқарылатын жұмыстардың барлығы бес институционалдық реформа және Ұлт жоспарын жүзеге асырумен байланысты екендігі негізделеді. Жаңа Жолдау қағидаларын іске асыру үшін бес іргелі міндеттер айқындалды: заман талабына сай тиімді мемлекет; азаматтардың құқықтары мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету; қарқынды дамыған және инклюзивті экономика; әлеуметтік жаңғырудың жаңа кезеңі; қуатты­  өңірлер – қуатты  ел.

Жолдаудың  алғашқы  бөлімінде  мемлекет  басшысы  жаңа саяси бастамалар көтереді. Мемлекет басшыс­ы саяси реформалар өз ретімен жүріп, іргелі қағидаларды елдің қоғамдық-саяси жаңғыруы негізінд­е  сәтті  экономикалық реформаларды жүр­гізумен  байланыстырады. Мемлекет  тұрақтылығының негізі  ретінде «Күшті Президент – ықпалды Парла­мент – есеп беретін Үкімет» формуласы саяси жүйенің  болашақ моделіне айналатындығын дәйектейді. Біздің ойымызша, күшті Президент халқының алдында жағымды бейнені қалыптастырғанға қара­ғанда, саяси билікте нақты мақсаттарға жетуді көз­дейді. Осы нақты мақсаттарды жүзеге асыру үшін халықт­ың  саяси қолдауы қажет. Ықпалды Парламент еліміздегі демократиялық құндылықтарды нығайтып, атқарушы билік жауапкершілігін қамтамасыз  етеді деп ойлаймыз. Жария құқық пен саяси зерттеулер негіз­деріне сүйеніп, есеп беретін Үкімет институттары­ мен тетіктерін анықтау қажет. Расында саяси жүйенің бұл формуласы қазіргі күрделі жаһандық ахуалдағы еліміздің мұқтаждықтарын қанағаттандырып, стратегия­лық міндеттерді жүзеге асыруға ықпал жасайды. Бұл – өз кезегінде «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын өмірге енгізудің іргетасы.­

Жолдау­да мемлекет басшысы қоғамды мазалайтын негізгі мәселелер көшеде емес, азаматтық диалог шеңбе­рінде Парламентте талқыланып, өз шешімін табу керектігіне ерекше тоқталады­. Бүгінде біз елімізде орын алып жатқан түрлі наразылықтардың куәгері болып табыламыз. Мысал ретінде, жер митингтері, көп­балалы аналар, басқа да әлеуметтік мәселелерге қанағаттанбаған кейбір азаматтардың наразылықтарын айтуымызға болады. Сондық­тан шерулер туралы заңнамаларды жетілдіру маңызды болып табылады.

Бұл тұста әлеуметтік желілерде туындап отырған наразылықтарға ерекше мән беруімі­з қажет сияқты. Өйткені рұқсат етілмег­ен митингтерді өткізу және оның белсенділігін арттыруға әлеуметтік желілер ықпал жасауы ықтимал. Сонымен қатар, наразы­лықтың негізі бар онлайн петициялар мен мемдер, постерлер, фотосуреттер кеңінен таралған онлайн ұстанымды көшеде де көрсетуге болады. Сарапшылардың басым­ бөлігі мемлекет алдында әлеуметтік желілерді деструктивті саяси процестерге әлеуетті қатысушыларды жұмылдырудың негізгі құралы ретінде пайдалану маңызды қатері тұрғандығын айтады. Осы себептерге байланысты біз бірнеше ғалыммен бірлесе отырып гранттық қаржыландыру бойынша конкурсқа қатысу үшін азаматтардың наразы­лық белсенділігіне әлеуметтік желілердің  ықпалын кешенді талдайтын ғылыми­ жоба әзірлеп қойдық. Конкурс жеңімпа­зы атанып жатсақ, алға қойған мақсатта­рымыз бойынша жұмыс жасап, нәтижелерін тек ғылыми қауымдастық талқысына ұсынып­  ғана қоймай, қоғам мүшелеріне де таныс­тыру  ойымызда  бар.

Өткен ғасырдың аяғындағы өндіріс, ғылым мен техника­дағы өзгерістер қоғамның жаңа түріне көшуге ықпал етті. Нәтижесінде ғылым мен білім қоғамның дамуына ықпал жасайтын күшке айналды. Сондықтан бүгінде қоғамның дамуында білімнің алатын орны ерекше. Өйткені, елдің халықаралық сахнадағы  бәсекелік қабілеті осы  ұлттың білімділігі мен кәсібилігінің  деңгейімен тығыз  байланысты.­

Ғылым мен білім саласының өкілі ретінде Президенттің «Білім экономикасы», еңбек өнім­ділігін арттыру, инновацияны дамыту, жасанды интеллекті жаһандық дамудың негізгі фактор­ларына айналу ахуалындағы алдағы уақытқа жоспарла­нған міндеттері қызықтырады. Америкалық экономист М.Портер теориясына сәйкес мемлекеттер бәсекелік қабілет дамуының төрт сатысынан өтеді: (1) өндіріс факторлары негізіндегі бәсекелестік (халықтың жан басына шаққандағы төмен табыст­ы мемлекеттер), (2) ин­вестициялар негізінде­гі бәсекелестік (халықт­ың жан ба­сына шаққандағы орта табыс­ты мемлекеттер), (3) инновациялар негізінд­егі бәсе­келестік (халықты­ң жан басын­а  шаққандағы  жоғары  табысты  мемлекеттер), (4) байлық  негізіндегі бәсекелестік. Бірінші үш сатыда­ мемлекет өсімі жүреді және экономика мен тұрғындар әл-ауқатының бәсекелік қабілеті артады. Сонымен бірге, ел экономикасының дамуы табиғи ресурстарды (resource-based economy) пайдаланудан білім экономикас­ына (knowledge-based economy) сүйенген экономикаға ауысады. Төртінші кезеңде даму баяулап­, мемлекетте құлдырау басталады.

Заманауи қоғамдағы алдыңғы қатарлы елдердің ғылым мен техникасы дамуының шынайы тәжірибедегі көрсеткіші ақпараттық қоғам көрінісін сипат­таумен жүзеге асырылады. Сарапшылар ақпараттың қазіргі қоғамдағы ерекшелігіне көп тоқталуда. Ағылшын әлеуметтанушысы Ф.Уэбстердің айтуынша, «Бізге барлығымыз ақпараттық дәуірге ендік деп айтады­, дұрыс та шығар, бірақ, қазір жаңа «ақпараттық тәсілдер» басым, біз «электрондық қоғамда» өмір сүрудеміз және ақпарат қозғаушы күш болып табы­латын «виртуалды экономикаға» жақындадық, біз әлдеқашан «жаһандық ақпараттық экономика» шарттары­на  көштік». Ақпараттық қоғамды жүзеге асыру дамыған ақпараттық индустриямен байланысты. Сонымен бірге, оның қалыптасуы бағыттарының бірі  ретінде  компьютерлік  жүйелер мен телекомму­ни­кацияларды дамыту  инновацияларын инвести­циялау  және  қолдау  саналады.

Осы шарттарда білім беру процесін адамның мүмкіндіктері және қабілеттері өлшемдері негізінде жүргізу қажет. Мектеп пен жоғары оқу орындары оқытушыларының басты қателігі – әлеумет бұрыннан айқындаған сапа мен қабілетті дамытуға ұмтылады, адамды отбасылық өмірге, мансап пен нарықтық қатынас­тарға дайындайды. Мұндай тәсіл адам табиғатының өзіне тән белгілері мен қабілеттерін ашуға мүмкіндік бермейді. Адамды өмір бойы оның құндылығы жетелейді, ал қоғамнан бастап педагогикалық технологиялар, ата-аналар мен оқытушылар, орта өзінің сапалық сипаттамаларын иеленеді. Орта индивидтер мен қоғам санасының дамуы­на байланысты: ол жоғары болған сайын қолайлы жағдайлар қалыптасады.

Қазіргі таңда «білімді адам» ұғымы мәдениетті, ақылды, бәрін білетін, бедел­ді түсініктерімен байланыстыры­лады. Біздің ойымызша, білімді мен эрудит­ті өзара байланыстырудан алшақтау қажет. Білім – бұл жады көлемі болған­дықтан заманауи білімді адам біліммен жүктелген энцик­лопедия емес екен­дігін ұмытпауымыз қажет. Біздің пайым­дауымызша, тест арқылы білімді анықтау, әсіресе гуманит­арлық пәндерде қол­дану білімге үйретеді деп айту қиынға соғады. Бұл жүйе дәлелдер арқылы ойлануға мүм­кіндік бермейді. Сондықтан формалдан­дыру процесі білімді игеруге үстірт қарауды туғызуы мүмкін деп ойлаймыз­.

Президент әлеуметтік жаңғырудың жаңа кезеңін баста­удың алты бағытына ерекше мән береді. Білім беру сапасын жақсарту  үшін  жасал­ған ұсыныстармен қатар, жастар, аз қамтылған және көпбалалы отбасыларға қолдау білдіру қажет­тілігін дәйектейді. Еліміздегі жоғары білімнің сапасына  жеке тоқталып, орын алып отырған­ келеңсіз жайттар­ды жойып, білім сапасын арттыруғ­а күш салынаты­ны белгілі болды. Ұлттың ілгері дамуы үшін қажетті ғылымның рөліне тоқталуы саладағы көптеген мәселелердің шешілетініне сенім ұялатады. Ғылыми жұмыстардың жүргізілуі және оның тәжірибеде қолданылуы – маңызды мәселе. Әсіресе, қоғам мүшелері үшін тиімділігі көп көріне бермейтін әлеуметтік-гумани­тарлық ғылымдардағы зерттеулерді қоғамдық құбылыстарға сай жүргізуге ерекше мән беруімі­з  қажет.

Жолдауда білім саласына қатысты ұсынылған міндеттер нақты жүзеге асатын болса, жастар ара­сындағы  жұмыссыздар  саны азайып, кәсіби  білік­тілігі жоғары  жас мамандар  көбейеді. Жолдауда айқын­далғандай,  «Дипломмен – ауылға»  бағдарламасының аясы кеңейіп, жұмыс жаңа деңгейде жал­ғасатын болады.­ Бұқаралық ақпарат құралдары беттерін­ен ауылдарда білікті мұғалімдердің жетіспейтіндігін жиі оқимыз.  Сондықтан жоғары оқу орындары осы бағытта­  белсенділік танытуы керек деген  ойдамыз.

Жолдауда  баяндалған  сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркен­деуінің кепілі болады­ және осы құжаттың негізгі міндетін көрсетеді. Билік пен қоғам арасындағы осы сындарлы диалог әрдайым халық арасында сұраныста. Жолдауд­а айтыл­ған қоғамдық диалогтың мақсаты биліктің жоғарғы деңгейде­гі ашықтығы және халық қажеттіліктерін қанағатт­андыруға жедел жауап беру деп ойлаймыз. Сондықт­ан жүзеге­ асырылатын міндеттердің  барлығы  бұқара мен биліктің бірлес­кен­ қимылдары  нәтижесінде  орындалады.

Мұрат НАСИМОВ,

саяси ғылымдарының  кандидаты,

қауымдастырылған  профессор

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2019 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары