Өзекті мәселелер

  • 19.12.19

    Кешегі даласында абақ­тысы жоқ, бес қаруы белінде жүрсе де жауынан өзгеге қару жұмсамаған заманда елдің бір-біріне өкпесі, кеткен есесі болмады дейсің бе? Болды ғой. Бірақ, сол заманның өзінде қойнындағы қаруға тұра ұмтылмай, әділдікті, ақ пен қараны шешетін әулеттің үлкені не ауылдың ажасы, оған көнбей жатса, елдің қожасына жүгінді емес пе? Дау бұған да бөгет бермеген кезде биге барып соңғы ше...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Ақыл  жетпес

    Адамның ақылы өлшеусіз мол. Алайда сол ұлан-ғайыр, шексіз ақылыңның кейде кішкентай, уақ-түйек мәсе­лелерді шеше алмай, тұйыққа тіреліп, жол таба алмай, адасып­  жүретініміз  қалай?!

    ...
    Толығырақ...
  • 19.12.19

    «Кувад синдромы» туралы бұрын-соңды естіп пе едіңіз? Мүлдем естімеген болуыңыз да мүмкін. Бұл – ер адамның жүкті әйел секілді күй кешуі. Мұндай да болады. «Кувад» сөзі француздың «couver» деген етістігінен шыққан, яғни қазақшалағанда «жұмыртқа басу» дегенді білдіреді. Бұл синдром екіқабат әйелдің күйеуінде жүктіліктің үшінші айында басталып, сәби дүниеге келгенге дейін жалғасуы ықтимал....

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Шырылдаған бала дауысынан селк ете қалған олар өздері секілді тағы бір күнә­сіз­дің жетім қалғанын сезді. Сәбиді түннің бір уағында тауып­ алған тәрбиеші дереу төсекке жатқызып, жұбата бас­тады. Әбден жылай-жылай көзінен жасы сарқылған баланың демі бітіп, әрең тыныс алады. Көздері жәудіреген бір топ баланың естісі аузындағы емізікті жұлып алып, апайына ұстатты. Жанаршылықпен қараған оның ересек...

    Толығырақ...
  • 19.12.19

    Поэзия

     

    Ботадай боздап аспан жылайды,

    Алдайды бәрін түлкі үміт.

    Жапырақтардан жас тамшылайды,

    Жапырақ жүрек бұлқынып. ...

    Толығырақ...
«МҮЙІЗ МАЙДАНЫНДА» «МҮЙІЗДІЛЕР» БАР МА?
31.10.2019 12:20

Жануарлар мен өсімдіктерді қорғау туралы тоқтам өркениетті елдерде бірте-бірте қалыптасты. Еуропа, Ресей, Қытай, Үндістан, Жапония елдерінде де табиғат­ байлықтары мен жануарларына деген ерекше көзқарас бар. Ал Мәскеу маңындағы ормандар қойнауын­дағы табиғат байлықтарын «патша қазынасы»­ деп жариялап, арнайы жарлық шығарған кім екенін білесіз бе? Білмесеңіз, айтайық. Ол – орыс патшасы І Петр. Тіпті өзен бойынан 3 шақырымға дейінгі жердегі ағашты кескендерді де қатаң жазаға тартқан да – осы  патша. Ал біз табиғат «бөлшектерін» қалай қорғап жүрміз?

Бізде сирек кездесетін немесе жоғалып кетудің алдында тұрған жан-жануарлар мен аң-құстар «Қызыл кітаппен» қорғалады деген түсінік бар. Анығы, тек енгізілген десек болады. Өйткені оларды қорғау жөнінен әлі де тәжірибеміз аз. Неге деген сұрақтың туындауы да – заңдылық. Айтайық, табиғаттан ұсталған сұр тотықұстарын да импорттамайтын Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб әмірліктеріне соңғы жылдары қазақ жерінен дуадақ­ аулауға рұқсат бердік. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, бірнеше жылдан бері шейхтер Абу-Даби эмиратының экология агенттігі мен Қазақстандағы орман шаруашылығы және жануарлар әлемі комитетінің арасын­дағы келісім бойынша елімізд­е сирек кездесетін құстар санын көбейтуде.

- Бұл құс тым сирек те емес. 2009-2016 жылдары Қазақстанда арабтар өсірген 7555 дуадақ жібе­рілсе, оның 1139-ы – Қазақстанда арабтар салған орталықта өскен құстар. Шейхтер БАӘ-ден әкелін­ген және эмираттың қаржылық қолдауымен Қазақстанда өсіріл­ген дуадақтарды аулай алады. Ал бұл орталық жыл сайын 5 мың дуадақ­ өсіріп шығарады. Олар өз­дері өсіреді. Одан бөлек, сай­ғақ­тарды күзетуге де көмектеседі, - деді ҚР Ауыл шаруашылығы ми­нистрлі­гінің өкілі Бақытбек Дүйсекеев.

Айта кетерлігі сол, екіжақты келісіммен өсіріліп, табиғатқа ұшырылып жатқан бұл дуадақтарды аулауға рұқсат тек арабтарға ғана беріліп отыр. Ал қазақстандықтар бұл құстың қанатын «сындыр­ар» болса, жаза қатаң. Жә, құстың жайы бір бөлек.

Табиғат қорғау аясындағы «мүйізді» мәселенің ушығуы маза­н­ы  алып тұр. Бұған дейін дала кие­сін қызғыштай қорып жүрген қарағандылық қорықшы Ерлан Нұрғалиевтің браконьерлердің қолынан қаза тапқаны қоғамдық резонанс туғызды. Кісі өліміне ұласқан заңсыз аң аулаушылық туралы қылмыстық істің нүктесі қойылып үлгерместен, осы тектес оқиғалар жалғасуда. «Охотзоопромның» тағы бір инспекторы өз жұмысын атқару барысында қаза тапты. Бұл жолғы оқиға Қызыл­орда облысы, Жалағаш ауданында­ болған. Киік атып жүрген бра­коньерлерді қуып жетпек болған инспекторлардың көлігі аударылып, оқиға орнында «Охотзоопром» ӨБ» РМҚК Қызылорда өңірлік филиалының инспекторы Әділ Кенжеғұлов ауыр жарақат салдарынан көз жұмды. Дегенмен, екінші экипаж заңсыз киік ату­шыларды қолға түсірді. Бүрсігүні марқұм Ә.Шарапатдинұлы ел президентінің Жарлығымен ІІІ дәрежелі «Айбын» орденімен наградталды. Отбасына материалдық көмек көрсетілгенімен, адамның орны толмайтыны әлімсақтан белгілі. Дала төсіндегі «мүйіз майданы» мұнымен де біткен жоқ. Қазан айының соңғы жексен­бісінде Қарағанды облысының Нұра ауданының аумағынан 72 киіктің жансыз денесі табылды. Олар жаппай індеттен не жырт­қыш аңдардың  құрбаны болға­н жоқ. Мылтық шүріппесімен мал табуға құныққан «қоғам жыртқыштарынан»­ қашып құтыла алмаған мүйізділер еді. Дәл осы күні Нұра ауданында тағы да ақбөкен­ге бас салып жүргендер кездескен. Алайда ізін жасырып үлгерген браконьерлер ұсталмады.

Тілге тиек етуге болатын жайт, мемлекет басшысының осы оқи­ғада үнсіз қалмауы. «Браконьерлер табиғат байлығы саналатын киіктерді аулауды тоқтатпай отыр. Алматы облысында ҰҚК (Ұлттық қауіпсіздік комитеті – ред.) қызметкерлері 3 мыңға жуық (!) киікті өлтірген қылмыскерлерді құрықтады. Қаскөйлер Заңға сәйкес қатаң жазаға тартылуы тиіс. Құқық қорғау органдары мұндай заңсыз әрекеттерге тоқтау салуы керек» - деп бір ауыз пікір білдірді әлеуметтік желідегі парақшасында.

Бұл оқиғалардың болғанының өзі – трагедия. Адами фактор салдары­нан туындаған табиғат трагедиясы. Бұл тіпті дала киелі­сін­ің мүйізін экспорттауға бағытталған арнайы қылмыс болуы­ да ықтимал. Бұл – тек жорамал. Бәрі де мүмкін. Өйткені, мүйіз саудасында «мүйізділердің» отыруы да таңғаларлық дүние емес. «Қызыл кітаптың» парағы күнде «жыртылып» жатса да, Заңды қатайтуға құлық жоқ.

Н.ҚАЗИ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2019 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары