Өзекті мәселелер

  • 13.09.18

    Кез келген жұмысқа тұрарда қандай болмасын мекеме, ең алдымен, «сотты болмаған» деген құжат сұрататыны белгілі. Сол бір «қара тізімде» бар екенсіз, онда арманыңыздағы қыз­метке қол жеткізу қиын дей беріңіз. Алайда облысымызда осы бір мәселеге назар аудармайтын бөлім басшыларының бар екендігі анықталып отыр. Атап айтар болсақ, Арал, Жалағаш аудандық білім бөлімдері мен Сырдария аудандық мәдениет...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Саяси тұрақтылық пен қоғамдық келісім – мемлекетіміздің басты ұстанымдарының бірі. Сарабдал саясаткер, ел Президенті Н.Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында бұл туралы тарқатып айтқан болатын. «Көл-көсір мұнайдың» дәуірі аяқталып келе жатқанын ескерткен Елбасы жаңа заманға сай болуға үндеді.

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Шыны керек, көптің көкейінде «облыс орталығындағы басты көше­лерд­ің бірі Желтоқсан көшесі нелік­тен жылда жөндеуден өтеді? Оның орнына шетаймақтағы көшелерді жөндесе қайтеді?» деген мазмұндағы пікірлер жиі айтылады. Мәселенің мәнісі былай. Былтыр сол көшеге су жүйелері мекемесі ауызсу желілеріне жаңғырту жұмыстарын жүргізген. Асфаль­т қабаты бір рет қайта қазылса болды, жаңадан салынған жол бі...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Ерғали  АБДУЛЛА

    Көрініс

    Қыз Жібектей керімсығысы келгені­мен де, тұқымы  құрғыр мыстандығы қылымсып қайта-қайта көрініп  қала береді...

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Нұржамал  ӘЛІШЕВА,

    журналист

    БІР   ҚИЫҚ  ОРАМАЛ

    Қазанға ет салып қойған. Қамыр илемекші болып еді, ұн бітіп қалған екен.

    Толығырақ...
«ТОҢЫП» ЖҮРСІЗ БЕ, «ТОЙЫП» ЖҮРСІЗ БЕ?
20.01.2018 13:29

Ел ішінде отау тігіп отырған халықтың әлеуметтік жағдайы түрлі деңгейде. Әйтеуір күйбің тірлікпен өтіп жатқан өмір. Ішіп-жемге жеткен ақша басқасына артылмайды. Оған кім, не істей қойсын?! Жұмыссыздық деген қоғамдық дерт және бар. Көпбалалы отбасылар мен екі қолы бос отырғандар да кедейліктің ауылынан алыс емес. Мемлекет беретін азын-аулақ көмек пен балаларға тағайындалған жәрдемақыға қарап отырған отбасылар жоқ дей алмаймыз. Көңі мен тоңы араласып жатқан қоғамда «қазаны бөлектің қайғысы бөлек».

Шүкір, байлыққа белшеден батып жатқан елдердің қатарындамыз, бірақ халықаралық сарапшылар Қазақстанды кедей елдердің тізіміне тыққыштайды. Неге? Оған себеп – кедейшіліктің ең төменгі көрсеткіші мен жұмыссыздық. Соның салдарынан әлеуметтік жәрдемақы мен атаулы әлеу­меттік көмекке «қол жайып» отырғандар жетерлік. Жәрдемақы жүйесіне енгізілген жаңа өзгерістерден кейін жұмыссыз, бала күтімімен отырған және жәрдемақыдан басқа табыс көзі жоқ отбасылар алаңдап қалды. Ағымдағы жылдан бастап үш жәрдемақы біріктіріліп, бір ізге түсіп жатқандығы туралы ақпарды естіген отбасылар «жәрдемақыны тоқтатып тастаса, қалай күн көреміз?» деген сауалдың жетегінде жүр. «Біреу тоңып секіреді, біреу тойып секіреді».

Ана мен баланы қорғау, көп­ба­лалы отбасыларды қолдау, туу көр­сеткішін жоғарылату мақсатында мемлекет тарапынан жағдай жасалынып жатқаны рас. Дегенмен де бұл қаржы аздық етеді. Қазіргі күні азық-түліктің өзі ша­рық­тау шегіне жетіп, киім-кешек те өз бағасынан жаңылмай тұр. Ал жыртыққа жамау болар деп берген мемлекет қаржысына бір ай­лық азық-түлік те түспейтінін халық та, Үкімет те жақсы біледі. Отба­сындағы басқалай табыс көзі бол­маған соң сол қаржыға мөлиіп отыр­ғандарға қарап, шүкір етесің. Үш ай сайын тағайындалып, ай са­йын берілетін жәрдемақының үш түрі жыл басталғалы жаңа өзге­ріске ұшырап, біріктірілді. Яғни атаулы әлеуметтік көмек, 18 жас­қа дейінгі балалары бар отба­сы­лар­­ға арналған мемлекеттік көмек және арнаулы мемлекеттік жәр­дем­­а­қылар енді жаңа форматта бері­летін болады. Жаңа атаулы көмек шартты және шартсыз түрге жік­теледі. Біріншісі ең төменгі күн­көріс деңгейінің жартысына жетпейтін табысы бар азаматтар­ға қатысты. Бұл жағдайда әлеумет­тік көмекке қол жеткізу үшін сол отбасындағы еңбекке қабілетті адамдардың бәрі жұмыспен қамту­ға жәрдемдесетін бағдарламаларда бақ сынаған болуы қажет. Ал көмектің шартсыз түрі құрамында еңбекке қабілеттілігі жоқ адамдары бар отбасы мүшелеріне бері­леді. Мәселен, осы санатқа мектеп жасына дейінгі балалары бар жал­ғызбасты аналар жатады. Мә­се­ленің анық-қанығына бойлау үшін қалалық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бө­лімінің басшысы Г.Рахметоваға хат жолдадық.

- Егер балалардың ата-анасы жұмыссыз болса, тұрғылықты ме­кен­жайына байланысты жұмыспен қамту орталығына міндетті түр­де тіркелуі тиіс. 2018 жылдан бастап елімізде жәрдемақының үш түрі біріктіріледі.

Атаулы әлеуметтік көмек – жан басына шаққандағы орташа айлық табысы кедейлік шегінен төмен жеке отбасыларға мемлекет ақшалай нысанда беретін төлем. Отба­сы­ның немесе жеке адамның әлеу­меттік жағдайына байланысты көмек шартты және шартсыз деп екі түрге бөлінеді. Шартсыз ақ­ша­лай көмек – жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына қатысу мүмкіндігі шектеулі, аз қамтылған адамдарға (отбасыларға) ай са­йынғы ақшалай төлемдер түрінде көрсетілетін атаулы әлеуметтік кө­мек түрі. Шартты ақшалай көмек – жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына және қажет бол­ғ­ан жағдайда әлеуметтік бейімдеу шараларына міндетті түрде қатысу шартымен ай сайын­ғы немесе бір жолғы ақшалай төлем тү­рін­­де аз қамтылған адам­дарға (отбасыларға) көрсетілетін атаулы әлеуметтік көмек түрі, - деді ол.

Шартсыз ақшалай көмек «Зей­нет­ақымен қамсыздандыру туралы» ҚР Заңының 11-бабының 1-тар­мағымен белгіленген зейнет­кер­лік жасқа жетуіне; 1 немесе 2-топтағы мүгедектігіне; екі айдан астам уақытша еңбекке жарам­сыз­дығы белгілене алатын ауруы­ның бар болуына орай жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларына қатысу мүмкіндігі шектеулі жал­ғызбасты және (немесе) жалғыз тұратын аз қамтылған адамдарға беріледі.

Екінші, отбасындағы еңбекке қабілетті мүшелерінің барлығы бірінші немесе екінші топтағы мүгедектер болып табылатын немесе екі айдан астам уақытша ең­бек­ке жарамсыздығы белгілене алатын ауруы бар және (немесе) жеті жасқа дейінгі балаға, мүгедек ­балаға, бірінші немесе екінші топ­тағы мүгедекке, күтімге және көмекке мұқтаж қария адамға күтімді жүзеге асыратын аз қам­тыл­ған отбасыларға көрсетіледі. Ал ақшалай көмектің шартты түрі жұмыспен қамтуға жәрдемдесу ша­раларына және (немесе) қажет бол­ған жағдайда әлеуметтік бейім­деу шараларына қатысу шар­тымен жалғызбасты және (неме­се) жал­ғыз тұратын аз қамтылған еңбекке қабілетті адамдарға, бұдан басқа, құрамында еңбекке қабілетті мүшесі бар аз қамтылған отбасыларға көрсетіледі.

- Сонымен қатар жаңа нысандағы атаулы әлеуметтік көмектің аз қамтылған отбасыларды қол­дау­­дың қазіргі уақытта қолданыстағы бағдарламалардан айырмашылығы, жаңа нысандағы АӘК пайда болуына дейін әлеуметтік көмектің кез келген түріне жүгіну процесі үш қадамнан тұратын қайталанатын цикл меншіктелетін. Ол – арызды беру, заң­ды­лық­ты анықтау, ақшалай көмекті тағайындау және төлеу. Жәрдемақы тағайындалғаннан кейін өтініш беруші үш айға, яғни келесі құжатты дайындағанша ха­бар­сыз кететін, ал көмекті таға­йындаған маман да оларды есте сақтай алмайды. Әрине, өтініш берушіге жұмысқа орналасу ұсы­ны­латын, бірақ отбасының басқа мүшелері бұл процеске қатыспайтын. Жаңа нысандағы АӘК қолданыстағы бағдарламалардан негізгі айырмашылығы – отбасының жекеленген қажеттіліктеріне бағыт­тал­ғ­ан тәсілдің кешенділігі. Әлеу­мет­тік қорғаудың тәжірибесінде алғаш рет жұмыс өтініш берушімен ғана емес, отбасының еңбекке қабілетті мүшелерінің барлығымен жүргізіледі. Оған қоса, бірінші рет жүгіну мезетінен бас­тап отбасымен бір адам жұмыс іс­тей­ді. Бұл әлеуметтік қорғау органымен көмек алушы арасында өзара әрекеттесудің жаңа тәжірибесін жаратады, - деді бөлім басшысы Г.Рахметова.

Шыны керек, еліміздің демо­гра­фиялық ахуалын жақсарту туралы сөз қозғағанда алдымызға жан салмаймыз. Бірақ сол басты капи­талдарды қаржыландыруға кел­генде дәрменсіздігіміз анық бай­қалады. Өйткені тұрмысы тө­мен отбасындағы 18 жасқа дейінгі ба­лаларға арналған жәрдемақы әр балаға 1,05 АЕК (2405 теңге – 2018) немесе 2525 теңге ғана тө­ленеді. Оны ең төменгі деген 4 ба­ла­ға есептеп, шығындарын шақсаңыз, айлық жолақы билетінің құ­ны­на да жетпейді. Ал осы қаржымен отбасын асырап отырған ата-аналардың үнемшілдігіне бас имеске болмайды.

Н.ҚҰДАЙБЕРГЕН

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қаңтар 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары