Өзекті мәселелер

  • 13.09.18

    Кез келген жұмысқа тұрарда қандай болмасын мекеме, ең алдымен, «сотты болмаған» деген құжат сұрататыны белгілі. Сол бір «қара тізімде» бар екенсіз, онда арманыңыздағы қыз­метке қол жеткізу қиын дей беріңіз. Алайда облысымызда осы бір мәселеге назар аудармайтын бөлім басшыларының бар екендігі анықталып отыр. Атап айтар болсақ, Арал, Жалағаш аудандық білім бөлімдері мен Сырдария аудандық мәдениет...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Саяси тұрақтылық пен қоғамдық келісім – мемлекетіміздің басты ұстанымдарының бірі. Сарабдал саясаткер, ел Президенті Н.Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында бұл туралы тарқатып айтқан болатын. «Көл-көсір мұнайдың» дәуірі аяқталып келе жатқанын ескерткен Елбасы жаңа заманға сай болуға үндеді.

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Шыны керек, көптің көкейінде «облыс орталығындағы басты көше­лерд­ің бірі Желтоқсан көшесі нелік­тен жылда жөндеуден өтеді? Оның орнына шетаймақтағы көшелерді жөндесе қайтеді?» деген мазмұндағы пікірлер жиі айтылады. Мәселенің мәнісі былай. Былтыр сол көшеге су жүйелері мекемесі ауызсу желілеріне жаңғырту жұмыстарын жүргізген. Асфаль­т қабаты бір рет қайта қазылса болды, жаңадан салынған жол бі...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Ерғали  АБДУЛЛА

    Көрініс

    Қыз Жібектей керімсығысы келгені­мен де, тұқымы  құрғыр мыстандығы қылымсып қайта-қайта көрініп  қала береді...

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Нұржамал  ӘЛІШЕВА,

    журналист

    БІР   ҚИЫҚ  ОРАМАЛ

    Қазанға ет салып қойған. Қамыр илемекші болып еді, ұн бітіп қалған екен.

    Толығырақ...
ЖҮГЕНСІЗ НАРЫҚ, ЖҮДЕУ ХАЛЫҚ немесе бұғаусыз кеткен бағаға тоқтау бар ма?
01.02.2018 11:26

Бағаны өз ырқына жіберген күннен бастап, ол үнемі шарықтау үстінде. Біздің қоғамда «арзандапты» деген әңгіме айтылмайды да. Әсіресе, жолдаудан кейінгі жалақы өсулер­ мен әлеуметтік жәрдемақылардың көтерілуінен кейінгі баға өзгерістеріне өзіміз де үйре­ніп алғандаймыз. Биыл да монополистер уақыт созып жатпай-ақ баға өсіруге кірісіп кетті. Жаңа жыл келе салысымен азық-түлік бағасы мен коммуналдық қызметтің төлемдері тағы да қымбаттады. Жыл соңында инфляц­ия 7,1 пайызға жетті. Онсыз да жыл бойы көтеріліп келген бағалар әлеуметтің әмиянын тонап, қалтасын аз қаққан жоқ еді. Қымбатшылық құрсауына түскен жұрттың қамын кім ойлайды? Бұған «кінәлі» кім?

 

НАРЫҚ  ҚАРЫҚ  ҚЫЛДЫ  МА?

Қымбатшылықты  қанша  айтсақ та назар аударған билікті бай­қамаймыз. Нарық заңын сақтауды бірінші орынға қоятын үкіметтегілер қарапайым халықтың тұрмыстық деңгейімен санасып жатпайды. «Еліміз бойынша алға ілгерілеу бар. Жағдайымыз жақсы» деп жүр­ген «сырты семіз, іші арық» адамдары көп қоғамда өмір сүріп отырғандаймыз. Әлеуметтік жағынан нашар қорғалған адамдар үшін сол нарықтың теория мен тәжірибесі­нің арасы жер мен көктей екені жасы­рын емес. Үкімет инфляциямен күресіп, жалақыны, зейнет­ақыны көтеріп қойғанмен, оның нәтижесі мардымсыз. Жұрт жалақысы мен зейнетақысын алмай жаты­п, базардағы баға шарықтап шыға келеді. Баға еркіндігін жеке басының  пайдасына  пайдаланатын алыпсатарлардың жағдайын жасап отырған бүгінгі нарыққа нара­зы  болмай  көр  сосын.

 

ОТАНДЫҚ  ӨНІМ  НЕГЕ

ИМПОРТТАН  ҚЫМБАТ?

Алыпсатарлар демекші, бүгінде еліміздегі тауар өндірушілер санынан ортадағы делдалдардың саны жүздеген есе көп. 2017 жылдың жыл бойына қымбаттауларына зер салса­қ, әсіресе, ауылшаруашылық өнімдерінің бағасы шарықтап отырғанын аңғарамыз. Ұлттық экономика министрлігінің мәлім­деуінше, 2017 жылдың қаңтар-қараша айлары бойынша пияз - 32,8, картоп - 30,9, сәбіз - 23,9, сиыр  еті - 13,2, қой еті - 13,1, консервіленген сүт - 10,4, сары май - 9,4, кондитерлік өнімдер - 8,7, мәйекті ірімшік - 8,6, мұздатылған балық - 8,4, жылқы еті 7,9 пайызға қымбаттаған. Осыған қарап-ақ, өзіміздің өнімдердің сонау шекара­  асып келетін импорттан қымбат болып отырғанын аңғару қиын емес. Бұған көбіне облыс­тардағы өндіретін өнімдерге алыпсатарлар тым көп сауда үстемесін қосатыны себеп екен. Осының әсерін­ен әр өңірлердегі өнімдер едәуір қым­баттап, импорттық тауар­мен салыст­ырғанда, бәсекеге қабілет­тілігі  төмендейді. Осыдан  кейін он қолдан өткен тауар он есе қым­батқа түседі. Мысалы кез келген ресейл­ік, қырғызстандық сүт және сүт өнімдері ақмолалық ұқсас өнім­нен арзан тұрады. Бұған тосқауыл қою үшін Ұлттық экономика министрлігі сауда субъектілері қосатын үстемеақыны шектейтін арнайы заң жобасын әзірлеуге кірісеміз деген уәж айтқан болатын. Бірақ қалың бұқара үшін бұл жоба әлі күшіне ене қойған жоқ. Осыдан кейін де отандық өніміміз импорттан қымбат күйінде әлі  тұр.

 

ТАРИФТЕР  ТАҒЫ  ҚҰБЫЛДЫ

Көзге көрінбегенімен, біртіндеп болса да қымбатшылықтың «ауы­лы­на» апарып отырған өзгерістер қызмет­ көрсету саласында қылаң берді. Мәселен, құқықтық қызмет көрсету - 7, медициналық қызмет - 6,9, көлiк құралдарын сақтандыру - 6,8, демалыс, ойын-сауық және мәдениет сала­сындағы қызмет - 6,5, қо­ғамдық тамақтандыру 4,1 пайызға ұлғайды. Бұған қоса, соңғы 5 жыл ішінде елі­міздегі коммуналдық қызмет ақысы бірте-бірте көтеріліп, барынша қымбат­тады. 2017 жылдың соңғы айын 2016 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда тұрғын үй-коммуналдық қызметтердің құны, сондай-ақ су, электр энергиясы, газ және жылу тарифтері бірден 8,1 па­йызға өскен. Бұл жылдағы кезеңдермен салыс­тырғанда екі пайызға дейін артық. Ыстық су бағасы 11 айда 14,9 пайызға дейін көтеріліп, бүгінде қазақстандықтар ыстық суға орташа есеппен 1 текше метр үшін 237 теңге төлеп отыр. Осы сияқты еліміз бо­йынша газ  тарифі 10,6 пайызға  қымбаттаған. Бір  жыл бұрын бұл көр­сет­кіш 7,5 пайыз болған еді. Бұл өзгеріс­терден жылу тарифтері де қалыс қалға­н жоқ. 9,6 пайызға өскен бұл қызметке  қазақстандықтар  1 Гкал үшін  3,9  мың  теңге  төлейді.

Алматы қаласында коммуналдық қызметтің ақысы 5,1 пайызға өссе, Астана қаласында 5,9 пайызға жоғарылаған  екен.

 

ЖОЛ   ЖҮРУ  БИЛЕТІ   ДЕ

ЖОҒАРЫЛАДЫ

«Жолаушылар тасымалы» ак­цио­нерлік қоғамының мәліметінше, тасымалда­ушы облысаралық әлеуметтік бағыттардың тарифі 7 пайыз­ға көтерілді. Қымбаттаудың тек мемлекет есебінен субсидияланатын ел ішіндегі 11 бағыт пен «Тұлпар Тальго­» жүрдек пойыздарына қатысы жоқ. Олардың билет құны халықтың сұраны­сына қарай құбылмалы. Сондай-ақ, жеке тасымалдаушылар да кейбір бағыттар бойынша билет бағас­ын  3-4 пайызға қымбаттатқан.

 

ШЕТЕЛГЕ  ШЫҒУ  ЕКІ  ЕСЕ  ҚЫМБАТТАДЫ

Шетелдік төлқұжат алушылар үшін мемлекеттік БАЖ-дың мөлшері екі есеге, нақтырақ айтқанда, 4-тен  8 айлық есептік көрсеткішке артты.

Былтыр төлқұжатқа төлем 9 мың 76 теңге болса, биылдан бастап азаматтар төлқұжатқа 19 мың 240 теңге  төлейді. «Біз осы уақытқа дейін бұл құжатты рәсімдеуге көңіл бөлмей келіппіз. Енді ескі баға бо­йын­ша алуға үлгермей қалдық. Жақын­да кіші ұлымыздың емі үшін шетелге шығамыз. Отбасымыздан төрт адам баратындықтан, бұл баға біздің қалтамызға едәуір салмақ­ салғалы тұр»,- дейді Айман Бақыт­қы­зы есімді астана­лық  тұрғын.

 

СӨЗ   СОҢЫ

Күнделікті қолданатын көкөніс өнімдерінің бағасы бүгін базарда шарықт­ап тұр. Жұрт көп баратын, «Артем» аталатын астаналық базарда­ картоптың  бағасы – 130, сәбіз – 135, пияз 130 теңге болып тұр. Жеміс-жидектерден, мандарин – 650,  банан – 400,  алма – 450 теңге. Жекеле­ген дүкендердегі бағаларға мән беріп, бақылап жатқан ешкім жоқ. Онда көкөністердің бағасы екі есе болып тұрса да таңғалмайсыз. Екінің бірі күнде базарға бара алмайтынын ескер­сек, осындай шағын маркеттердің өзі әлеуметтің әмиянын теріс айналдырып тұр. Бүгінгі нарықтың бағасы мен ең төменгі күнкөріс деңгейіндегі 24 284 теңгені салыстыру мүмкін емес. Әлеуметтанушылар үкімет бір қаулыны шығарумен ғана шектелмей, дамыған елдердегідей әлеуметтік пакеттер жасаудың түрлі жолдарын қарастыру қажет деп есептейді. Екінші жағынан бұл жерде бұқараның «алма піс, аузыма түс» деп отыратын масылдық түсініктен аралып, еңбек етуі де маңызды. Қалай болған күнде де нарықтағы бағаның өсуін еріксіз тежейтін қоғам құра алмай келе жатқанымыз өкінішті.

Гүлжан   РАХМАН,

Астана   қаласы

 


 

Күнай  ЕЛЕМЕС,

социолог:

– Үкімет өз тарапынан бағаны көтермеудің, коммуналдық қызмет тарапынан бағаны шектеудің шарала­рын қанша қарастырса да, нарық жағдайында бұл тиімді болмауы мүмкін. Өйткені бағаны ауыз­дықтау  үшін  оны  үкімет қатаң назарда ұстау керек. Ал дәл қазіргі нарық заманында ондай бақылауды енгізу мүмкін емес. Өйткені оның екінші жағы бар. Дамыған елдерді мысалға келтірсек, оларда халықтың тұрмысы 100 пайыз жақсы деп айта алмаймыз. Олар тұрмысты жақсартудың басқа тетіктерін меңгерген. Нарықтық тетіктерді пайдалана білу керек. Бізде отбасылық шығындар көбіне білім алу мен денсаулыққа қажетті дәрі-дәрмекке, ем алуға кетеді. Біздегі дәрі-дәрмектер барлық зейнеткерлерге тегін немесе белгілі бір кең көлемдегі жеңіл­дікпен босатылса, онда бұл мәселе де реттелер еді. Екіншіден, отбасылық табыстың бір бөлігі оқуға кетеді. Ақылы оқуға кететін шығын бір бөлек, тегін оқитын сту­денттердің өзі шәкіртақыны жарытып ал­майды. Бұған банктердегі несиелеріміздің өсімақысының көп­тігін  қосыңыз. Екі адамның бірі несие алып, оған артық ақша төлеп, қалта­сындағы қаржы­сынан қағылып, тап­қанын банкке өткізіп жүр. Міне, біздегі мәселе осылай саралай берсек, тізіле береді ғой. Банк­тердің саясатын реттеп, әлеумет­тік тұрғыдан аз қамтылған отбасылардың жағдайына қарай жұмыс істей бастаған кезде ғана бұл мәселе шешімін  табады.

 


 

 

Тақырыпқа  тұздық

ЭЛЕКТР  ЭНЕРГИЯСЫ ЕРТЕҢГЕ

ҚАЛА  БЕРЕ  МЕ?

 

Елімізде тарифтердің тағы құбылып, коммуналдық қызметтің қым­баттағанын айтқан болатынбыз. Бұл мәселе депутаттар тарапынан да қызу қолдау тауып отыр. 24 қаңтар күнгі Мәжілістің отырысында Қазақстан халқ­ы Ассамблеясынан сайланған депутат­тар сараланған тариф тоқта­тылғаннан кейін электр энергиясының бірден қымбаттап кеткеніне алаңда­ушылық  білдірді.

Аталған мәселеге байланысты мәжілісмендер Премьер-министрге депутаттық сауал жолдады. Осыған дейін Мәжілісте «ҚР-дағы электр энергиясы мәселелері бойынша кейбір заңнама актілеріне өзгерістер мен толықты­рулар енгізу туралы» заң жобас­ы қаралған болатын. Сол тұста Энергетика министрлігі электр энергиясы тарифін төмендету мен энергия таратушы кәсіпорындарды қолдау бағытын­да заңнама нормаларына сәйкес барлық шаралар қолға алы­натынын  айтқаны да есте. Аталған заң жобасының  алғашқы  міндеті – аймақтық электржелілі компанияларды ірілендіру арқылы электр энергиясының бағасын төмендету болған. «Алайда іске келгенде мұның бәрі керісінше болып  шықты. Кері­сінше, 2017 жылдың 1 тамызында Энергетика министрлігі сараланған тарифті алып тастады. Ал бұл электр энергиясының бірден қымбаттауына алып келді. Халыққа бұрынғыдан көп ақша төлеуге тура келді. Құзырлы ведомство заңның нормалары мен талаптарына қарамастан, тарифтердің өсіміне жол беріп, электр желілерін кү­шейту бойынша жұмыс нәтижесін халық­қа таныстырған жоқ», - дейді депутат Шәкір Хахазов. Бұған қоса депутат Энергетика министрлігінің «2019 жылы тариф арзандайды» деген ақпаратына күмән келтірді. Ш.Хахазовтың айтуынша, Энергетика министрлігі халық пен депутаттарға берген уәдесін орындамақ тұрмақ, 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап бүкіл республика бойынша электр энергиясын тағы 10 па­йызға қымбаттатып жіберген. Осыған байланысты ҚХА депутаттары Премьер-министрге депутаттық сауал жолдап, Энергетика министрлігін нақты осы мәселеде  бірқатар шараларды қолға алуға  міндеттеуді  сұрап  отыр.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2018 >
      2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары