Өзекті мәселелер

  • 15.02.18

    Дария демі ішінде. Ақпан басталғалы Сырдарияның маңына жақын орналасқан жұртшылық арнасынан асқан өзен суынан қауіптенгені белгілі. Алайда дүрлігуге негіз жоқ. Бұл туралы облыс­тық  жұмылдыру дайындығы бас­қармасының басшысы Серік Сермағамбетов өңірлік ком­муни­ка­циялар қызметінде БАҚ  өкіл­деріне мәлімдеді.

    ...
    Толығырақ...
  • 15.02.18

    Көпшілік ортада кейбір баланың іс-әрекетіне, қылығына қарап, оның тәрбиесіне баға береміз. Өйткені бала ес білгеннен бастап ата-анасының іс-әрекетін қайталап, айтқан сөздерін жаттап, санасына тоқып алады. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деген сөз осының дәлелі іспеттес. Жасыратыны жоқ, бүгінгі жастарға, балаларға тәрбие жөніне келгенде көңіліміз толмайды. Өйткені, (барлығына бірдей топыр...

    Толығырақ...
  • 15.02.18

    Алланың адам баласына берген­ сыйы – жарық дүние. Сол дүние есігін ашқаннан бастап өмірден озғанға дейінгі уақыт ол әр адамның өз еншісінде. Ата-ана үшін өмірдегі ең маңызды сәт – сәби сүйіп, тұлға етіп тәр­биелеп, жетілдіріп, ел қатарына қосу. Бұл – әрбір ата-ана үшін алдыға қойған бірінші мақсат. Мұндай  бақыт  біреуге  бұйырса, біреу  осыған  жете  алмай  жүр.

    ...
    Толығырақ...
  • 15.02.18

    Әңгіменің төркінін тақырыптан-ақ бажайлаған боларсыз. Иә, мәселе жұдырығын жұмса ашпайтын, ашса шаш­пайтын  нағыз Шықберместердің ізін жалғап, өкшесін басып­  келе жатқан жігіттер жайын­да болмақ. Жомарттық, мәрттік, кеңдік, ол – кісінің алдын­а қысылмай кең құлаш даста­рқанын жайып, қолында барын төге салатын, тіпті қажет болған жағдайда жарты бай­лығын теңдей бөле салатын адам. Сіз бен бізде,...

    Толығырақ...
  • 15.02.18

    Қазақ жігіттері ежелден ірі, ержүрек болған. Оны сол уақыттағы саф ауа, табиғи тағам секілді жайттармен байланыстыруға болатын шығар. Белгісіз. Арысы батырлар жырының кейіпкерлерін көз алдымызға елестеттік. «Еліме пайдам тисін, жауыма найзам тисін» деген ұстаныммен ұлтарақтай жері үшін өзгемен егесіп, ат үстінде күнелтті. Қара бастың емес, бар Алаштың қамы үшін қасық қаны қалғаша соғысып, жауды...

    Толығырақ...
ҚҰЛАҚҚАП ҚҰЛАҚТАН ТҮСПЕСЕ...
08.02.2018 10:15

Осыдан тура 5 жыл бұрын Қармақшы ауданында қыс мезгілінде құлағын құлаққаппен тығындаған жас баланы көлік қағып кеткен болатын. Таң ата тұманды күні көлік жүргізушісі тасжолды кесе-көлденең өтпек болған мектеп оқушысын заматында байқап, көлік дабылын қаққанымен, тайғақ жолда тоқтап үлгермеді. Салдарынан, бала көз жұмды. Мейлі, жүргізуші кінәлі дерсіз.

Бірақ құлағын құлаққаппен бітеген баланың көлікті байқамағанымен қоймай, дыбысты да естімегені анық. Үлкендер «жолда жүргенде құлағыңды тығындама, айналаңа қарап жүр, тосыннан келген дыбысты естімей қаласың» дегенімен, тыңдайтын құлақ жоқ. Бәрібір даңғыр-дұңғыр музыканы дабырлатып барамыз. Иә, мүмкін орынсыз байбалам салған болармын. Себебі радионы, қажетті аудио жазбаларды тап осы құрылғының көмегінсіз тыңдай алмаймыз. Керісінше адамның құлақ жарғағына айтарлықтай зардап әкелетіні тағы бар. Ендеше, ақиқатын аңдайық.

Алғашында құлаққап науқас­тарға көмек көрсету үшін құрас­тырылған екен. Ал қазір адамзаттың 70%-ы тәуліктің тең жартысында құлағын тығындап жүреді. Мамандар сөзіне назар аударсақ, жаңа ғасырдың жаңашыл техникасы саналатын құлаққаптар тек құлақтың керең болуына әкеп ғана қоймай, тұтастай ми, бас, жүйке жүйесін жұ­қартып, психологияға да әсер етеді.

– Есту  қабілеті  мидың  қызметімен тікелей байланысты. Құлақ құрылысының өзі ортаңғы, ішкі құлақтан  және құлақ  жарғағы мен есту сүйектерінің тізбектерінен, сезімтал жасушалардан тұратынын ескерсек, оның қызметінің қалыпты болуы адамның өзіне байланысты. Қандай ортада да қатты дыбыс  құлақтың  дабыл  жарғағына­ бірден әсер етеді, сол себепті мүм­кіндігінше дыбыстардың бәсең болған­ы абзал. Құлаққап өндіруші компания  мен оны сатылымға шығара­тындар адам денсаулығы үшін бас қатырмайды, олардың мақса­ты – неғұрлым көбірек пайда табу. «Құлаққаптың кесірі бар ма?» деген сауалды, ең алдымен, тұтынушы өз-өзіне  қоюы  қажет, - дейді Асфендияров  атындағы ҚазҰМУ интерні С.Құдайбергенов.

 

ҚҰРЫЛҒЫНЫҢ   ТАРИХЫ

Өткен ғасырдың 50-жылдары Джон Косс атты азамат техникалық  ілімі, физика  ғылымына  деген­ әуестігі болмаса да Милуоки­ штатын­дағы  өздігінен кереуетінен тұра  алмайтын  науқастарға көмек көрсетудің амалын қарастырып, ақыры  соның  нәтижесінде  стереоқұлаққаптар дүниеге келді. Оны әу баста «құлаққап емес», «тыңдау құрылғысы» деп атаған. Бірақ  шуыл­ы,  дыбысы  анық естіл­мейтін құрылғыны  жетілдіру қажет болып­, Джон Косс біраз қаржы жинап алған соң, инженерлердің басын қосып, өз қиялындағы дүниен­і жарыққа шығаруға тал­пыныс жасайды. 1957 жылы ұйымдастырылған «Hi-Fi» көрмесінде Косстың құлаққаптары «жыл жаңалығы» деп танылған екен. Құлаққап талайлардың таңданысын тудыр­ады, соның нәтижесінде «Koss» компаниясы дүниеге келе­ді. Құлаққап шығаратын әйгілі компания бүгінде сапа эталоны  болып саналады. Өз ғасырында ғажайыптың ғажабы атанып, көтеріңкі көңіл күй сыйлаған құрылғы уақыт өте келе адам­заттың бас қайғысына айналады деген ой болмаған-ау, сірә?

 

ЖАЛҒЫЗДЫҚТАН   ШЫҒАР

ЖОЛ  ЕМЕС

«Жалғыздықтың жалғыз емі – музыка» дейді біреулер. Өмірден безіп, өзімен-өзі қалғысы келген адам мұңды әуен  тыңдап, мұңға батқанды жөн көреді. Сондайда, әрине, көмекке құлаққаптың  келетіні  анық. Бірақ психолог  Б.Ғалымжанқызы: «Сен музыканы тыңдағанмен, музыка сені тыңдамайды, жалғыз қал­ға­ныңмен, саған  серік  бола алмайды»  деген  пікір  айтады.

– «Құлаққап  дертіне» ұшыраған адамның негізгі белгісі – айналасынан  бөлектену. Басында  ләз­зат  үшін  тыңдаймын деген музыка­ның  тұңғиығы біртіндеп өзіне тартып, ақыры өзін-өзі түсінбес халге душар етеді екен. Айналасымен сыр бөліспеген адамды енді өзгелер қайдан  түсінсін. Бір жасөспірімнің тек осы  құлаққапқа тәуелді болғанымен­ қатар, мінезі де күрт өзгергенін отбасындағылар  байқаған. Бірақ ешкім қойдыра алмаған. Соңында «мені ешкім түсінбейді» деп құлағын  тығындап, өз-өзінен күйзеліп, отыра беретін күйге жеткен. Ақыры өз-өзіне қол жұмсаған. Сондықтан ата-аналар бала тәрбие­сіне көбірек көңіл бөліп, қоғамға келген  жаңа  дүниелерден оқшаулай­ білуі  керек, - дейді ол.

 

ҚҰЛАҒЫҢДЫ   САҚТА!

Бұрындары бұл құрылғыны дыбыс­  жазу студиялары мен телекоммуникация қызметкерлерінің, қала берді, авиация мамандарының құлақтарынан ғана арагідік көзіміз шалатын. Ал қазір ше? Көшеде сабылған халықтың екеуінің біреуі құлаққаппен жүреді. Құлаққаптың ағзаңызға “салқыны” тимес үшін күніне 1 сағаттан артық қолдануға болмайтын көрі­неді. Бүгіндері таңалакеуімнен көзін тырнап ашып, құлағын бітеп, қас қарайып, күн батқанша өзіне ермек­ ететіндер көп. Физикадан білеміз, дыбыстың ең жоғарғы шегін­де 80 децибелл көрсетілген. Одан жоғары дыбыстар ағзаңызға кері әсерін тигізеді. Ал бас бөлігі тамшыдай ғана құлаққап құлағыңыздың дәл түбінен даңғырап, аса зиян жасайды. Мұнымен қоса, құлаққаппен ән тыңдап отырып, ішімдік ішкенде қатты дыбыстың  есту қабіле­тіңізге әсері де артатын көрінеді. Ал қоғамдық көлікте сыртқы шуды естімеймін деп музыканың  дауысын ұлғайтқан сайын оның зияндылы­ғы да күшейетінін ұмытып  кетеміз.

Жалпы, жұмыр басты пенденің жеті мүшесі­нің ешқайсысын бір-бірінен бөліп алып қарау мүмкін емес. Ал адамның нәзік те ұрымтал мүшесінің бірі – құлақ. Табиғат  ана – шебер. Ол сол шеберлігінің арқасында адам жаратылысындағы қиындыққа төтеп бере алатын түрлі механизмдерді ағзаға молынан жиған. Ол құ­лаққа  да  қатысты. Құлақ бұлшық етінің қатты дыбыс­тарға қарсы тұра алатын арнайы қорға­нысы  бар. Десек те, қорғаныс бар  екен деп адамдар есту мүшесін оңды-солды етуі тиіс емес. Қазақта қойдың басын ұстаған адам дастарқан басына жапырылыса отырған балаларға «құ­лықты, құйма құлақ болсын» деп құлақты ұсынып жатады. Ал сол құ­лаққа немқұрайды қа­рап, елемейтіндер түбі опық жеп қаларын сезбесе керек-ті. Сондықтан табиғат берген бұл сыйды барынша сақтаған ләзім.

Қ.ВЛАДИМИРҚЫЗЫ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары