Өзекті мәселелер

  • 17.05.18

    Адам тағдырының ақ-қарасын таразылау үлкен төзімділік пен қажырлы еңбекті талап етеді. Бар ғұмырын сот төрелігін атқаруға арнап, ардың ауыр жүгін арқалауға бел буған әділ қазылар қашанда қадамын қате жасамауға тырысады. Судья атты қасиетті ұғымға кірбің...

    Толығырақ...
  • 17.05.18

    Мұрат  НАСИМОВ,

    саяси  ғылымдарының  кандидаты,

    қауымдастырылған  профессор,

    Толығырақ...

  • 17.05.18

    Нәзипа – қарапайым ғана ауылдың қара торы келіншегі. Осыдан 11 жыл бұрын ата-анасының қолынан ұзатылып, өзге босағаны аттаған еді. Бүгінде жасы 36-да. Адал жары, 3 баласы бар. Екі жыл бұрын әкесі өмірден озар шағында, «осы үй мен аналарың сендерге аманат, бас-көз  болыңдар» деп қызы мен күйеубаласына табыстап кеткен. Содан бері бұлар жалдап жүрген пәтерлерін біржола тастап, осында көшіп келген....

    Толығырақ...
  • 17.05.18

    Статистикалық мәлі­меттер бойынша елімізде болатын қылмыстардың үштен бірі тұрмыстық зорлық-зомбылықтан орын алады екен. Ал бұл ретте қара күштің иесі ер-азаматтардан, әсіресе, әйелдердің таяқ  жеп, зардап шегетінін ескерсек, олардың тұрақтар жерге зәру болатыны анық.

    Қаламыздағы «Қамқорлық» дағдарыс орталығы дәл осындай жағдайға тап бол­ғандарға қол ұшын созады, уақытша болса да панала...

    Толығырақ...
  • 17.05.18

    Айтыстың   абаданы  Серік ағам 60-қа келіпті. Ұлтының уызына жарығ­ан елдің еркесі Серік Ыды­рысовтың Сыр елі үшін орны бөлек. Сәкеңді өзімнің аяғым сынып, бауыр­ымнан  айырылып, қайғының уын ішіп жүрген көңілсіз күндердің, мазасыз түндердің бірінде ұялы телефо­н арқылы іздедім. 2017 жылдың 24 қыркүйегі түнгі сағат 11-ден 36 минут өткенде хабарлама жібер­дім. «Серік ағам бар ма екен кең дүниед­...

    Толығырақ...
ҚҰЛАҚҚАП ҚҰЛАҚТАН ТҮСПЕСЕ...
08.02.2018 10:15

Осыдан тура 5 жыл бұрын Қармақшы ауданында қыс мезгілінде құлағын құлаққаппен тығындаған жас баланы көлік қағып кеткен болатын. Таң ата тұманды күні көлік жүргізушісі тасжолды кесе-көлденең өтпек болған мектеп оқушысын заматында байқап, көлік дабылын қаққанымен, тайғақ жолда тоқтап үлгермеді. Салдарынан, бала көз жұмды. Мейлі, жүргізуші кінәлі дерсіз.

Бірақ құлағын құлаққаппен бітеген баланың көлікті байқамағанымен қоймай, дыбысты да естімегені анық. Үлкендер «жолда жүргенде құлағыңды тығындама, айналаңа қарап жүр, тосыннан келген дыбысты естімей қаласың» дегенімен, тыңдайтын құлақ жоқ. Бәрібір даңғыр-дұңғыр музыканы дабырлатып барамыз. Иә, мүмкін орынсыз байбалам салған болармын. Себебі радионы, қажетті аудио жазбаларды тап осы құрылғының көмегінсіз тыңдай алмаймыз. Керісінше адамның құлақ жарғағына айтарлықтай зардап әкелетіні тағы бар. Ендеше, ақиқатын аңдайық.

Алғашында құлаққап науқас­тарға көмек көрсету үшін құрас­тырылған екен. Ал қазір адамзаттың 70%-ы тәуліктің тең жартысында құлағын тығындап жүреді. Мамандар сөзіне назар аударсақ, жаңа ғасырдың жаңашыл техникасы саналатын құлаққаптар тек құлақтың керең болуына әкеп ғана қоймай, тұтастай ми, бас, жүйке жүйесін жұ­қартып, психологияға да әсер етеді.

– Есту  қабілеті  мидың  қызметімен тікелей байланысты. Құлақ құрылысының өзі ортаңғы, ішкі құлақтан  және құлақ  жарғағы мен есту сүйектерінің тізбектерінен, сезімтал жасушалардан тұратынын ескерсек, оның қызметінің қалыпты болуы адамның өзіне байланысты. Қандай ортада да қатты дыбыс  құлақтың  дабыл  жарғағына­ бірден әсер етеді, сол себепті мүм­кіндігінше дыбыстардың бәсең болған­ы абзал. Құлаққап өндіруші компания  мен оны сатылымға шығара­тындар адам денсаулығы үшін бас қатырмайды, олардың мақса­ты – неғұрлым көбірек пайда табу. «Құлаққаптың кесірі бар ма?» деген сауалды, ең алдымен, тұтынушы өз-өзіне  қоюы  қажет, - дейді Асфендияров  атындағы ҚазҰМУ интерні С.Құдайбергенов.

 

ҚҰРЫЛҒЫНЫҢ   ТАРИХЫ

Өткен ғасырдың 50-жылдары Джон Косс атты азамат техникалық  ілімі, физика  ғылымына  деген­ әуестігі болмаса да Милуоки­ штатын­дағы  өздігінен кереуетінен тұра  алмайтын  науқастарға көмек көрсетудің амалын қарастырып, ақыры  соның  нәтижесінде  стереоқұлаққаптар дүниеге келді. Оны әу баста «құлаққап емес», «тыңдау құрылғысы» деп атаған. Бірақ  шуыл­ы,  дыбысы  анық естіл­мейтін құрылғыны  жетілдіру қажет болып­, Джон Косс біраз қаржы жинап алған соң, инженерлердің басын қосып, өз қиялындағы дүниен­і жарыққа шығаруға тал­пыныс жасайды. 1957 жылы ұйымдастырылған «Hi-Fi» көрмесінде Косстың құлаққаптары «жыл жаңалығы» деп танылған екен. Құлаққап талайлардың таңданысын тудыр­ады, соның нәтижесінде «Koss» компаниясы дүниеге келе­ді. Құлаққап шығаратын әйгілі компания бүгінде сапа эталоны  болып саналады. Өз ғасырында ғажайыптың ғажабы атанып, көтеріңкі көңіл күй сыйлаған құрылғы уақыт өте келе адам­заттың бас қайғысына айналады деген ой болмаған-ау, сірә?

 

ЖАЛҒЫЗДЫҚТАН   ШЫҒАР

ЖОЛ  ЕМЕС

«Жалғыздықтың жалғыз емі – музыка» дейді біреулер. Өмірден безіп, өзімен-өзі қалғысы келген адам мұңды әуен  тыңдап, мұңға батқанды жөн көреді. Сондайда, әрине, көмекке құлаққаптың  келетіні  анық. Бірақ психолог  Б.Ғалымжанқызы: «Сен музыканы тыңдағанмен, музыка сені тыңдамайды, жалғыз қал­ға­ныңмен, саған  серік  бола алмайды»  деген  пікір  айтады.

– «Құлаққап  дертіне» ұшыраған адамның негізгі белгісі – айналасынан  бөлектену. Басында  ләз­зат  үшін  тыңдаймын деген музыка­ның  тұңғиығы біртіндеп өзіне тартып, ақыры өзін-өзі түсінбес халге душар етеді екен. Айналасымен сыр бөліспеген адамды енді өзгелер қайдан  түсінсін. Бір жасөспірімнің тек осы  құлаққапқа тәуелді болғанымен­ қатар, мінезі де күрт өзгергенін отбасындағылар  байқаған. Бірақ ешкім қойдыра алмаған. Соңында «мені ешкім түсінбейді» деп құлағын  тығындап, өз-өзінен күйзеліп, отыра беретін күйге жеткен. Ақыры өз-өзіне қол жұмсаған. Сондықтан ата-аналар бала тәрбие­сіне көбірек көңіл бөліп, қоғамға келген  жаңа  дүниелерден оқшаулай­ білуі  керек, - дейді ол.

 

ҚҰЛАҒЫҢДЫ   САҚТА!

Бұрындары бұл құрылғыны дыбыс­  жазу студиялары мен телекоммуникация қызметкерлерінің, қала берді, авиация мамандарының құлақтарынан ғана арагідік көзіміз шалатын. Ал қазір ше? Көшеде сабылған халықтың екеуінің біреуі құлаққаппен жүреді. Құлаққаптың ағзаңызға “салқыны” тимес үшін күніне 1 сағаттан артық қолдануға болмайтын көрі­неді. Бүгіндері таңалакеуімнен көзін тырнап ашып, құлағын бітеп, қас қарайып, күн батқанша өзіне ермек­ ететіндер көп. Физикадан білеміз, дыбыстың ең жоғарғы шегін­де 80 децибелл көрсетілген. Одан жоғары дыбыстар ағзаңызға кері әсерін тигізеді. Ал бас бөлігі тамшыдай ғана құлаққап құлағыңыздың дәл түбінен даңғырап, аса зиян жасайды. Мұнымен қоса, құлаққаппен ән тыңдап отырып, ішімдік ішкенде қатты дыбыстың  есту қабіле­тіңізге әсері де артатын көрінеді. Ал қоғамдық көлікте сыртқы шуды естімеймін деп музыканың  дауысын ұлғайтқан сайын оның зияндылы­ғы да күшейетінін ұмытып  кетеміз.

Жалпы, жұмыр басты пенденің жеті мүшесі­нің ешқайсысын бір-бірінен бөліп алып қарау мүмкін емес. Ал адамның нәзік те ұрымтал мүшесінің бірі – құлақ. Табиғат  ана – шебер. Ол сол шеберлігінің арқасында адам жаратылысындағы қиындыққа төтеп бере алатын түрлі механизмдерді ағзаға молынан жиған. Ол құ­лаққа  да  қатысты. Құлақ бұлшық етінің қатты дыбыс­тарға қарсы тұра алатын арнайы қорға­нысы  бар. Десек те, қорғаныс бар  екен деп адамдар есту мүшесін оңды-солды етуі тиіс емес. Қазақта қойдың басын ұстаған адам дастарқан басына жапырылыса отырған балаларға «құ­лықты, құйма құлақ болсын» деп құлақты ұсынып жатады. Ал сол құ­лаққа немқұрайды қа­рап, елемейтіндер түбі опық жеп қаларын сезбесе керек-ті. Сондықтан табиғат берген бұл сыйды барынша сақтаған ләзім.

Қ.ВЛАДИМИРҚЫЗЫ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары