Өзекті мәселелер

  • 21.03.19

    «Бір қозы туса, бір түп жусан артық шығады». Осы тәмсілге сүйеніп, бала басын көбейткенді жөн санайтын қазақ елінде көпбалалы отбасылар саны 400 мыңға жақындайды. Оларға мемлекет тарапынан арнайы жәрдемақылар тағайындалып, жеңілдіктер қарастырылған. Алайда нарықтың қос бүйірден қысып тұрған шағында мардымсыз қаражат бастан башпайға дейін жетпейтіні үнемі айтылып келеді. Соның салдары еліміздің ...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    Үкіметтен басталған ауыс-түйіс жергілікті билікке де жеткен секілді. Ескерте кететін жайт, Қызылорда қалалық әкімдігінде «ат ауыстыру» жиі-жиі болып тұрады. Тіпті, «бір жарым ай ғана басшылық қызметте отырып, өзге салаға кете салу да оп-оңай ма?» деп қалдық. Енді заңды сауал туындап отыр. Жергілікті билікте кадр тапшылығы бар ма? Егер бұлай болмаса, қала әкімі Нұрлыбек Нәлібаев бөлі...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    Арық адамнан гөрі артық салмағы бар адамның мұңы басым. Ал ол әйел болса, тіпті, белгілі жайт. Қыс көрпесін түргеннен қыз біткен қысыла бастайды. Қызылды-жасылды киімге сай сымбатты қалайды. Әйел затының әу бастағы сұлулыққа құштарлығы дәл осы сәтте сынға түседі. Арығудың жолында диета ұстайды, фитнес клубқа барады. Алайда  салмақтан арылу үшін  денсаулықты бәйгеге тігу дұрыс па? «Тұмар...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    «Болар бала он бесінде баспын» десе, басқасының отызында не дейтінін баршамыз білетін шығармыз. Даналардың «ақыл жастан шығады» деуі тегіннен-тегін емес. Дарынды балалардың көптігінен еліміздің болашағын көруге болатындай. Кешегі Мағжандар жастарға сенім артқанда сенімге селкеу түсірмейтіндердің барын білді емес пе? Үдеден шыға алмай, беті қызарақтағандарды Терек төрелер қамшымен ұрып, ...

    Толығырақ...
  • 21.03.19

    Кемпір-шал осылай күйбеңдеп жатқанда Иванов бастаған жырындықор атаймандар жұп жазбастан кер даланың шаңын бұрқыратып барып, қалың жыңғыл жынысына кіріп жоқ болды. Бұл алап оңаша. Иванов тұрақтандырған бәрінің бөксе басар ұясы. Бастары аң-құс тегіс семіретін күзге қарай бір-бірімен хабарласып, осы бекетте тоғысып тұрады. Бұрынғының адамдары аң-құсты қақпанмен, тұзақпен аулайтын. Беріде орыстар ...

    Толығырақ...
НЕСИЕГЕ ЕТ ЖЕСЕҢ...
22.02.2018 12:19

Адам – уақыттың тұтынушысы. Ол оны қалай, қанша жұмсаймын десе де өз еркінде. Одан ешкімге­ қарыз болып қалмайды немесе басқа капитал­дан қарызға уақыт сұрай алмайды. Өйткені қарыз көп жағдайда ақшамен өлшеніп, құнды­лығын арттырып, қадірін қашырады һәм құтыңды кетіреді. Ал біздің құтымыз қай елдерге кетіп жүр және қадіріміз қашан артады?

Сіз соңғы он жылда уақытыңызды еселей алдыңы­з ба? Әрине, жоқ! Есесіне мойныңызға шірімес арқан ретінде ілінген қарызыңызды еселеп­ көбейтіп жатырсыз. Қалай дейсіз бе? Мемлеке­ттің сыртқы борышын өтеуде елдің әрбір азамат­ы басын алып қаша алмайды. Жіпсіз байлану­  деген – осы!

Статистикалық мә­ліметтерге сүйенсек, соңғы он жылда Қазақстанның  сыртқы борышы 74,6 млрд АҚШ долларына ұлғайған. Қарыз көлемінің осыншалықты өсуі, негізінен, ел аумағындағы  шетелдік  компания филиалдарының мұнай-газ жобаларын іске  асырумен байланыс­ты фирмааралық берешектің есебінен. ҚР Ұлт­тық банкінің дереккөзінше, еліміздің сыртқы боры­шы 2017 жылғы 1 қа­зандағы жағдай бойынша 168,9 млрд АҚШ долларын құраған. Оның ішін­де фирмааралық берешекке – 62, «Басқа секторлардың» байланысты емес кредиторлар алдындағы сыртқы борышына – 26, Үкімет пен Ұлттық банкке  – 8  және  «Банктер»  секторының  сыртқы міндеттемелеріне 4 па­йызы  тиесілі.

Адамның жағдайы жақсара бастаған сайын оның қажеттілік құны да арта түсетіні секілді мемлекеттің де әлеуметтік-экономикалық ахуалы қалыпқа келуі үшін сырт­қы борышының сомасы артып барады. Одақтас елдерге «ожау», табақтас елдерге «сүйек» беруге міндетті екенімізді ескерсек, қанымыз қасықпен өлшенетін тәрізді. Себебі әр адам мемлекеттің сыртқы қарызы үшін 10 мың долларға жуық қаражаттан қазынаға құюы тиіс. Қарыздың  қағидасы  сондай.

Жақсымыз деп  жалпылдақ отындай жануға әзірміз, тарихымыз терең деп те­ңіздің түбіне жасыруға әзірміз, біздей ешкім жеті­стікке жетпеген, басымыздан бағымыз кетпеген деп өзімізді көкке көтеруден жалыққан емеспіз. Көсем сөзбен кестелеп, табан тіреп, өкшелеп, жер біткенге иедей сезінуде, шыны керек, шеберміз! Дұрыс-ақ! Осындай өрге ұмтылған қазақтың табанына тас  байлап тұрған бір ғана тұзақ – осы сыртқы борыштың жыл санап ұлғайып бара жатқанды­ғы. Әсіресе, экономиканың қаржылық емес секто­рының берешегі 26,2 млрд АҚШ долларына  көбейсе, Үкіметтің қарызы 10,8 млрд АҚШ долларына артқан. Бұған еурооблигацияларды шығару және сырттан несие­лер мен қарыздарды тарту себеп болып отыр. Әлемдік тәжірибеге  сүйенсек, елдің сырт­қы борышының болуы орынды. Алайда оның шегі бар, ол шектен асса, қауіпті. Яғни, сыртқы қарыз алу бойынша тартылатын қаражаттардың көлемі Ұлттық банкінің таза алтын-валюта резерв қорының 50 пайызынан acпауы тиіс. Ал біздің елдег­і Ұлттық банктің және Ұлттық қордың жалпы резервтерін қоса есептегендегі алтын валю­та резервтері өткен жылдың аяғындағы көрсеткіш  бойынша 88,8 млрд АҚШ долларын құраған. Өзіңіз бағамдай беріңіз. Сыртқы қарыздарды  көп ауқымда­ тарту кредитор елдерге экономикалық және саяси­  тәуелділікке  ұрындыруы  мүмкін.

Берешегі  бастан асып жатқан  мемлекет біз ғана емес, бізге де өзге елдер 169,4 миллиард доллар берешек. Оның ішінде алпауыт санап жүрген АҚШ 54,9, Қазақстанға қарыз беруден алдына жан салмайтын экономикадағы «басты құ­дамыз» Нидерланды 20,5, «әмиян» алмасуда айнымас дипломатиялық досымыз саналатын Ұлыбритания 16, теріскейдегі көрші һәм ортақ одақтағы «бас табақтың» иесі Ресей­дің өзі 7,5 мил­лиард  доллар  қарыз­ға батқан. Естеріңізде болса, бір жылға жуық уақыт бұрын Грузия мен Қазақстанның қаржы министрлері Грузияның 21 жылдық қарызын қай­та құрылымдау туралы келісімге қол қойып, ел қазынасына 6,5 млн доллар аударған. Соның негізі­нде аталмыш мемлекет өзінің мемлекеттік қарызын төлеуді жалғ­астыруда. Жалпы сомасы 25,48 млн доллар қарызын Грузия Үкіметі Қа­зақстанға 37,9 млн долларға жеткізіп қайтаруы қажет. Бұл сома көктен немесе жерден жік болып шыққан жоқ. Осыдан он жыл бұрын қазақстандық компаниялар Грузия экономикасының энергетика, порт, туристік инфрақұрылым салаларына 400 млн долларға жуық инвестиция құйған.

«Қарыз күліп келіп, жылап қайтады» десек, бізден «жылап» шыққан ақша өзімізге де дәл солай­ келіп жатқандай. «Несиеге ет жесең, сүйегі ішегіңді жыртар» деген осы  шығар?!

О.МӨҢКЕ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 23 24 25
26 27 28        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары