Өзекті мәселелер

  • 13.09.18

    Кез келген жұмысқа тұрарда қандай болмасын мекеме, ең алдымен, «сотты болмаған» деген құжат сұрататыны белгілі. Сол бір «қара тізімде» бар екенсіз, онда арманыңыздағы қыз­метке қол жеткізу қиын дей беріңіз. Алайда облысымызда осы бір мәселеге назар аудармайтын бөлім басшыларының бар екендігі анықталып отыр. Атап айтар болсақ, Арал, Жалағаш аудандық білім бөлімдері мен Сырдария аудандық мәдениет...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Саяси тұрақтылық пен қоғамдық келісім – мемлекетіміздің басты ұстанымдарының бірі. Сарабдал саясаткер, ел Президенті Н.Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында бұл туралы тарқатып айтқан болатын. «Көл-көсір мұнайдың» дәуірі аяқталып келе жатқанын ескерткен Елбасы жаңа заманға сай болуға үндеді.

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Шыны керек, көптің көкейінде «облыс орталығындағы басты көше­лерд­ің бірі Желтоқсан көшесі нелік­тен жылда жөндеуден өтеді? Оның орнына шетаймақтағы көшелерді жөндесе қайтеді?» деген мазмұндағы пікірлер жиі айтылады. Мәселенің мәнісі былай. Былтыр сол көшеге су жүйелері мекемесі ауызсу желілеріне жаңғырту жұмыстарын жүргізген. Асфаль­т қабаты бір рет қайта қазылса болды, жаңадан салынған жол бі...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Ерғали  АБДУЛЛА

    Көрініс

    Қыз Жібектей керімсығысы келгені­мен де, тұқымы  құрғыр мыстандығы қылымсып қайта-қайта көрініп  қала береді...

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Нұржамал  ӘЛІШЕВА,

    журналист

    БІР   ҚИЫҚ  ОРАМАЛ

    Қазанға ет салып қойған. Қамыр илемекші болып еді, ұн бітіп қалған екен.

    Толығырақ...
НЕСИЕГЕ ЕТ ЖЕСЕҢ...
22.02.2018 12:19

Адам – уақыттың тұтынушысы. Ол оны қалай, қанша жұмсаймын десе де өз еркінде. Одан ешкімге­ қарыз болып қалмайды немесе басқа капитал­дан қарызға уақыт сұрай алмайды. Өйткені қарыз көп жағдайда ақшамен өлшеніп, құнды­лығын арттырып, қадірін қашырады һәм құтыңды кетіреді. Ал біздің құтымыз қай елдерге кетіп жүр және қадіріміз қашан артады?

Сіз соңғы он жылда уақытыңызды еселей алдыңы­з ба? Әрине, жоқ! Есесіне мойныңызға шірімес арқан ретінде ілінген қарызыңызды еселеп­ көбейтіп жатырсыз. Қалай дейсіз бе? Мемлеке­ттің сыртқы борышын өтеуде елдің әрбір азамат­ы басын алып қаша алмайды. Жіпсіз байлану­  деген – осы!

Статистикалық мә­ліметтерге сүйенсек, соңғы он жылда Қазақстанның  сыртқы борышы 74,6 млрд АҚШ долларына ұлғайған. Қарыз көлемінің осыншалықты өсуі, негізінен, ел аумағындағы  шетелдік  компания филиалдарының мұнай-газ жобаларын іске  асырумен байланыс­ты фирмааралық берешектің есебінен. ҚР Ұлт­тық банкінің дереккөзінше, еліміздің сыртқы боры­шы 2017 жылғы 1 қа­зандағы жағдай бойынша 168,9 млрд АҚШ долларын құраған. Оның ішін­де фирмааралық берешекке – 62, «Басқа секторлардың» байланысты емес кредиторлар алдындағы сыртқы борышына – 26, Үкімет пен Ұлттық банкке  – 8  және  «Банктер»  секторының  сыртқы міндеттемелеріне 4 па­йызы  тиесілі.

Адамның жағдайы жақсара бастаған сайын оның қажеттілік құны да арта түсетіні секілді мемлекеттің де әлеуметтік-экономикалық ахуалы қалыпқа келуі үшін сырт­қы борышының сомасы артып барады. Одақтас елдерге «ожау», табақтас елдерге «сүйек» беруге міндетті екенімізді ескерсек, қанымыз қасықпен өлшенетін тәрізді. Себебі әр адам мемлекеттің сыртқы қарызы үшін 10 мың долларға жуық қаражаттан қазынаға құюы тиіс. Қарыздың  қағидасы  сондай.

Жақсымыз деп  жалпылдақ отындай жануға әзірміз, тарихымыз терең деп те­ңіздің түбіне жасыруға әзірміз, біздей ешкім жеті­стікке жетпеген, басымыздан бағымыз кетпеген деп өзімізді көкке көтеруден жалыққан емеспіз. Көсем сөзбен кестелеп, табан тіреп, өкшелеп, жер біткенге иедей сезінуде, шыны керек, шеберміз! Дұрыс-ақ! Осындай өрге ұмтылған қазақтың табанына тас  байлап тұрған бір ғана тұзақ – осы сыртқы борыштың жыл санап ұлғайып бара жатқанды­ғы. Әсіресе, экономиканың қаржылық емес секто­рының берешегі 26,2 млрд АҚШ долларына  көбейсе, Үкіметтің қарызы 10,8 млрд АҚШ долларына артқан. Бұған еурооблигацияларды шығару және сырттан несие­лер мен қарыздарды тарту себеп болып отыр. Әлемдік тәжірибеге  сүйенсек, елдің сырт­қы борышының болуы орынды. Алайда оның шегі бар, ол шектен асса, қауіпті. Яғни, сыртқы қарыз алу бойынша тартылатын қаражаттардың көлемі Ұлттық банкінің таза алтын-валюта резерв қорының 50 пайызынан acпауы тиіс. Ал біздің елдег­і Ұлттық банктің және Ұлттық қордың жалпы резервтерін қоса есептегендегі алтын валю­та резервтері өткен жылдың аяғындағы көрсеткіш  бойынша 88,8 млрд АҚШ долларын құраған. Өзіңіз бағамдай беріңіз. Сыртқы қарыздарды  көп ауқымда­ тарту кредитор елдерге экономикалық және саяси­  тәуелділікке  ұрындыруы  мүмкін.

Берешегі  бастан асып жатқан  мемлекет біз ғана емес, бізге де өзге елдер 169,4 миллиард доллар берешек. Оның ішінде алпауыт санап жүрген АҚШ 54,9, Қазақстанға қарыз беруден алдына жан салмайтын экономикадағы «басты құ­дамыз» Нидерланды 20,5, «әмиян» алмасуда айнымас дипломатиялық досымыз саналатын Ұлыбритания 16, теріскейдегі көрші һәм ортақ одақтағы «бас табақтың» иесі Ресей­дің өзі 7,5 мил­лиард  доллар  қарыз­ға батқан. Естеріңізде болса, бір жылға жуық уақыт бұрын Грузия мен Қазақстанның қаржы министрлері Грузияның 21 жылдық қарызын қай­та құрылымдау туралы келісімге қол қойып, ел қазынасына 6,5 млн доллар аударған. Соның негізі­нде аталмыш мемлекет өзінің мемлекеттік қарызын төлеуді жалғ­астыруда. Жалпы сомасы 25,48 млн доллар қарызын Грузия Үкіметі Қа­зақстанға 37,9 млн долларға жеткізіп қайтаруы қажет. Бұл сома көктен немесе жерден жік болып шыққан жоқ. Осыдан он жыл бұрын қазақстандық компаниялар Грузия экономикасының энергетика, порт, туристік инфрақұрылым салаларына 400 млн долларға жуық инвестиция құйған.

«Қарыз күліп келіп, жылап қайтады» десек, бізден «жылап» шыққан ақша өзімізге де дәл солай­ келіп жатқандай. «Несиеге ет жесең, сүйегі ішегіңді жыртар» деген осы  шығар?!

О.МӨҢКЕ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Ақпан 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 23 24 25
26 27 28        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары