Өзекті мәселелер

  • 23.05.19

    Ерсіннің жұмыссыз жүргеніне  біраз уақыт болды. Қырықтың қыр­қасына шыққан жігіттің  қызметінен кеткеніне үш жыл. Сонан бері үш балан­ың тамағы, киім-кешегі, жұмыссыз күйеудің бабын табу Алуаға оңай емес. Мектепте жұмыс ауыр. Күні бойы тыным көрмейді. Ерінің үйде бос жатысы мұғалім келіншектің жүйкесіне  тиеді.

    - Тым болмаса есік алдынағы бау-бақшаға қара. Малға жем-шөп беріп, өріске шы...

    Толығырақ...
  • 23.05.19

    Ағылшын әдебиеті тарихында роман жанрының негізін қалаушылардың бірі, тұңғыш романист жазушы, публицист, көрнекті прозаик Даниэль Дефоның «Робинзон Крузо» атты атақты шығармасын бес жастағы баладан бастап, белі бүгілген қартқа дейін білетіні анық. Тіпті, автордың атынан гөрі Робинзон Крузоның есімі әлемге әйгілі болған көркем образ екендігі де даусыз. Бұл – әрине, автордың ...

    Толығырақ...
  • 23.05.19

    Қазақ елі діни татулықт­ың үлгісі екені жаһанға мәлім. Бірлігінің бекемдігі де көп ұлттың басын біріктіріп тұрған шаңыр­ағының тыныштығынан көрі­ніп тұр. Елбасының сарабдал саясаты мен мемлекет үшін құндылығы  жоғары, саяси маңызы зор стратегияларының нәтижесінде біз осындай мәртебеге иеміз.

    ...
    Толығырақ...
  • 23.05.19

    Несібелі   МУСЛИМОВА:

    Тағдыр – жазмыш. Жазмышты жолынан жаңылдырып, пешенесін­  өзі  жазған пенде жоқ. Бір сәт күліп отырып көңіл босату,­ жылап отырып  жігерлі  кейіпке ену, шарасыздықтан  шаршап  немесе­ амалдың   жоқтығынан  жанар­ын  солдыру – бір  тағдыр иесіне­  ауырлық­. Сынақ  өзінің жеңім­пазын  таңдайды. Және сол жолда­ күресу үшін  кейіпкеріне  күш-жігер ...

    Толығырақ...
  • 23.05.19

    (Соңы. Басы газеттің 14 наурыздағы  №10, 18 сәуірдегі №15 сандарында)

    Менде тек ғана жұмыс тауып, жан бағатын тіршілік жасаудан басқа жол қалмады. Ал бала ше? Уақытша балалар үйіне өткізсем бе деген ой келді. Бірақ мен қайтып аламын дегенше, біреу асырап алса қайтемін деген күдік тағы бар. Осындай ой шырмауында жүргенімде ұялы телефон...

    Толығырақ...
ДАУКЕС БОЛЫП БАРАМЫЗ
01.03.2018 11:41

- Уа, кімсің?

- Ыбыраймын.

- Жаймысың?

- Жаймын.

- Қайдан  келесің?

- Соттан  келемін.

Соттан  емес-ау, оттан  келемін...

Өз заманындағы Бейімбет Майлиннің осы өлеңінің өміршеңдігі бүгінгі біздің қоғамда да айна қатесіз қайталанып отыр­ғаны жасырын емес. Кезіндегі үлкендердің төрелігіне тоқтап, ақыл-кеңесін ұйып тыңдай­тын қазақтың бүгінгі буыны, біздер даукес болып барамыз.

Өнбес дауды қуалайтындар көбейіп барады, оның соңы сотқа сүйреумен аяқталып жүр. Облыстық соттың мәліметтеріне сүйенсек, 2017 жылы облыста азаматтық істер бойынша сот өндірісіне 32 694 талап арыз бен азаматтық іс түскен, есепті мерзімде 31 526 азаматтық іс аяқталса, медиация тәртібімен 1239 азаматтық іс қаралған. Енді не істеуге болады? Алдағы уақытта еліміздің Жоғарғы соты қоғамдағы даукестік деңгейін төмендету, дауларды сотсыз шешу институт­тарын дамыту және халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізу үшін пилоттық жобаны­ енгізгелі отыр. Сотсыз татуласу орталығ­ын ашуды сынақтан өткізу таңдауы алғаш болып Қызылордаға түсіп тұр. Неге?

Себебі сол, Сыр елі – алты Алаштың анасы, жыр елі, қазақшылықтың қаймағы бұзылмаған, ұлттық рухани құндылық­тарын сақтай білген ел. Әрі аймақ басшысы Қырымбек Елеуұлы жаңашыл, креативті басшы болғандықтан және ел ағалары қолдау көрсетеді деген сеніммен, жаңа жобаны­ осы өңірден бастағанды жөн көріпті. Жоғарғ­ы соттың төрағасы, жерлесіміз Жақып­ Асанов осылайша қызылорда­лықтарға  сенім  артыпты.

Бұл туралы сотсыз татуласу тұжырымдамасын  қалыптастыру туралы кеңейтілген­ мәжіліс  отырысында хабарланды. Алдымен сөз алған облыс әкімі Қ.Көшербаев:

- Өздеріңізге белгілі, Елбасы Н.Назарбаев­ дауларды соттардан тыс реттеу институттарын дамытуды жалғастыру, ұсақ-түйек мәселелер бойынша дауларды шешу соттардан  тыс  тәртіппен жүргізілетіндей тетіктер қарастыру жөнінде нақты тапсыр­малар берген болатын. Сондай-ақ, қылмыс­тық-процестік кодекске енгізілген жаңашылдықтар  мен мемлекет  басшысының  судьялардың VІІ съезінде берген тапсырмалары, «Ұлт жоспары-100 нақты қадам», «Цифрлық Қазақстан» және «Рухани жаң­ғыру» мемлекеттік бағдарламасы аясында іске асырылатын сот төрелігінің жеті түйіні тағы бар. Осыған орай Қазақстан Республикасының Жоғарғы сотымен қо­ғам­дағы даукестік деңгейін төмендету, дау­лар­ды сотсыз шешу институттарын дамыту, халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізу үшін «Сотсыз татуласу орталығын» құру жобасы ұсынылып отыр және оны жүзеге асыру  үшін  пилоттық аймақ  ретінде Қызыл­орда  облысы  белгіленді, - деді.

Мәжілісте ҚР Жоғарғы сот төрағасының кеңесшісі Сағатбек Сүлеймен пилоттық жобаны таныстырып, баяндама жасады.

Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, бір Қызылорда облысында адам басына шаққанда әрбір бесінші азамат дауға тартылы­п, соттасып жүрген көрінеді. Төраға кеңесшісінің айтуынша, өршіп тұрған даулардың көпшілігі неке бұзу, балас­ын, ата-анасын, жұбайын асырау үшін алимент өндіру, тұрғын үй, жер, мүлік даула­ры болып отыр. Мәселен, облыста 2017 жылы 2425 отбасының шаңырағы шайқалып, әрбір үшінші неке бұзылуда. Сонда, орта есеппен әр отбасында 2 бала деп алсақ, бір жылда 5 мыңға жуық бала әке не ана тәрбиесінен айырылып, әлеуметтік жетім балалардың қатарына қосылуда. Бізде ажырасу оңай шешілетін процедураға айналған. Ал, жер, мүлік дауларының түбіне үңілсек, жанжалдасып қалған жандар бір-бірін жеңемін деп, ымыраға келмей, соттың есігін тоздыруда. Келісу мәдениетіміз мәнін жоғалтқан. Мысалы, бір көрші бір көршісімен оның қорасындағы жайқалып тұрған теректің көлеңкесі, жапыр­ағы менің қорама түсті деп соттас­қан. Сот ол дауды зорға шешіп, теректі кестір­уге мәжбүр болған. Бір сөзбен айт­қанда, сотты  адамдар  өш  алудың құралына­ айналдырған. Сондықтан да, аталмыш орталы­қ дауды шешу ордасы болып қана қоймай, ол халықтың санасына оң әсерін тигізетін, соттасудың өзі ұят, табиғаты­мызға жат қылық екенін насихаттайтын, ұлттық идеологиямызды  нығайтатын қоғам  ордасы  болуы  тиіс.

- Жоба нәтиже беріп, бір ізге түсетін болса, басқа да өңірлерге таратпақшымыз. Басты мақсат – халықтың санасын өзгертіп, қоғамдағы даукестіктің деңгейін төмендету және дауларды келісім арқылы тиімді шешу. Бұл бастаманың еліміз үшін маңызы зор, өйткені қазіргі таңда болмашы дау көптеген жылдар бойы шешілмей, қып-қызыл шығынға ұшырайтын жағдайлар жиі­леп­ барады. Дегенмен, жақсы тәжірибеміз де аз емес. Соның бірі Н.Ілиясов ауылының ардагер ақсақалдары қолға алған қоғамдық бірлестік қызметін атап айтуға болады. Қармақшы ауданының Көмекбаев ауылында осы бүгінге дейін дау қуған немесе сотталған­ бір адам болмапты. Мұндай тәжірибені кеңіне­н  қолдану  қажет, - деді С.Сүлеймен.­

Ал сот саласының ардагері Ғалия Шыңғысо­ваның айтуынша, 80-90-жыл­дары аймағымызда 500-600 азаматтық іс қаралатын болса, қазір бір жылда қаралған азаматтық істердің саны 30 мыңнан асып кеткен.

- Осыдан отыз жыл бұрын жағдай басқа болатын, дау аз болды. Адамдар сотқа келуге­ ұялатын, ар санайтын. Ал қазіргі статиститкалық мәліметтер үрей тудырады. Халқы­мызда «дау мұраты – бітім» деген сөз бар. Бітімге келу – халқымыздың әлімсақтан­  қазақ даласының салт-сана дәстүрінде және мәдениетінде бар тәжірибе. Сондықтан, дауларды соттан тыс реттеу институттарын енгізу – қазіргі қоғам талабы. Дауды сотқа жеткізбей шешудің жолдарын кеңірек­ қолдану қажет. Мысалы, кәмелетке толмаған балаларға алимент өндіру, коммуналдық төлемдер бойынша берешекті өндіру үшін міндетті түрде сотқа жүгінудің қажеті жоқ. Мұндай төлемдерді нотариустың атқар­ушылық жазбалары арқылы да өндіріп алуға болады. Ең бастысы, халықтың санасын­ өзгерту  қажет. Оларға  кез келген дауды­ бітіммен аяқтаудың артықшылығын түсіндіру  керек, - деді сала ардагері.

Жиынды қорытындылаған облыс әкімі Жоғары сот бастаған жобаның аймақтың қоғамдық өмірі үшін маңыздылығы зор екенін атап өтіп, әріптестерін соттан тыс дауларды шешудің тиімді жолдарын қарас­тыруға шақырды. Сонымен, жоба ретінде қолға алынып отырған «Сотсыз татуласу орталығы» айтысып жүрген ағайынды ымырағ­а келтіріп, бітімге шақыратын, оның артықшылығын, ұтымды жағын ашып көрсететін, сотқа жеткізбей татуласатын орын болмақ. Оған медиаторлар, психо­логтар, отставкадағы судьялар, елге қадірі бар ақсақалдар, қоғамдық бірлестіктер, т.б. мықты мамандарды тарту көзделіп отыр. «Өспес елдің баласы өнбес дауды қуалайды» демекші, бұлай кете берсек, «Қайдан келесің, соттан келемін...» деп жарқын ертеңі­мізге жарты адам болып жетуіміз әбден мүмкін. Біле білгенге бірлігі бар елдің берекесі бар.

Н.НҰРМАҒАНБЕТОВ,

 


Редакциядан: Біз  өзектілігін  ескере  отырып, ҚР  Жоғарғы  соты төрағасының  кеңесшісі  Сағатбек  Сүлейменнің  аталған  мәжілісте  жасаған  баяндамасының  толық нұсқасын  жариялағанды  жөн  көрдік.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Наурыз 2018 >
      2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары