Өзекті мәселелер

  • 20.09.18

    Биыл облыс экономикасының бәсі жоғарылайтын, негізгі көрсет­кіштердің көбеюіне қолайлы жыл. Өндіріс ошағына айналмағанымызбен, өнім өндіру мен экспорттауда алдыңғы қатарда тұрғанымыз рас. Өңірімізде соңғы жылдары көптеген зауыттар мен өндіріс ошақтары салынуда. Солардың қатарында молибден өндіру, балық өңдеу, цемент және шыны зауыттары да бар. Әрине, бұл төртеуі де – аймақтық индустрия­ландыру ...

    Толығырақ...
  • 20.09.18

    КӨНЕ  ҚАЛА  мен  ЖАҢА  ҚАЛА

    Біздің дәуірімізден әрі асатын шежіре-тарихы бар Сақтар мәдениеті көм­бесінің бір бөлігі Сыр бойында жатыр. Ашық аспан астында ата-баба аманатын арқалап, біздің дәуірімізге дейінгі ІV-VІІ ғасырларда ғұмыр кешкен Шірік-Рабат, Бәбіш молда, Бұланды, Сығанақ тарихи-мәдени ескерткіштері бүгінде көздің қарашығындай мемле...

    Толығырақ...
  • 20.09.18

    Ұшы-қиыры жоқ ну орман жым-жырт тыныштық құшағында мүлгіп тұр. Желмен тербелген зәулім талдар­дың жапырағынан күн көзі зорға көрінеді. Айнала өзгеше, рақат күйге бөленгендей. Табиғаттың дәл осы сәттегі ана уызына тойып маужыраған нәресте тектес кейпіне қарап маңай­да қанды қырғын соғыс жүріп жатыр десе, сенбес едіңіз. Алайда амал қан­ша?! Бірін-бірі жыртқыштан бетер жұлмалап, қыршын боздақтарды...

    Толығырақ...
  • 20.09.18

    Тағдыр тауқыметі болар, Аяулым анасынан ерте айы­рылды. Бар-жоғы 7 жасында ең ардақтысынан көз жазып қалды. Әкесі мен әжесі шешесін жоқтатпаса да, періште көңіл ананы аңсап тұрады емес пе? Күніге кешкілік жатар алдында ақ сүтін беріп аялаған аяулысының қойнында ұйықтайтын сәттерін еске алғанда, көзіне еріксіз жас келе­тін. Бала ғой. Енді ғана мектепке­ барды өзі. Сыныптастарын аналары әкелгенде...

    Толығырақ...
  • 20.09.18

    Леннокс Льюис, аса ауыр салмақта әлемнің бұрынғы абсолют чемпионы:

    - Жекпе-жек тең болды деген ойда едім, бірақ Головкин мықтырақ көрінді және екі раундта басым болғандай. Екі боксшы да барлық күшін рингте сарп етті! Жеңісті екеуіне де беруге болатын раундтар болды. Тамаша жекпе-жек! Ең мықты екі боксшыны да көрдік. Екеуін де сыйл...

    Толығырақ...
ДАУКЕС БОЛЫП БАРАМЫЗ
01.03.2018 11:41

- Уа, кімсің?

- Ыбыраймын.

- Жаймысың?

- Жаймын.

- Қайдан  келесің?

- Соттан  келемін.

Соттан  емес-ау, оттан  келемін...

Өз заманындағы Бейімбет Майлиннің осы өлеңінің өміршеңдігі бүгінгі біздің қоғамда да айна қатесіз қайталанып отыр­ғаны жасырын емес. Кезіндегі үлкендердің төрелігіне тоқтап, ақыл-кеңесін ұйып тыңдай­тын қазақтың бүгінгі буыны, біздер даукес болып барамыз.

Өнбес дауды қуалайтындар көбейіп барады, оның соңы сотқа сүйреумен аяқталып жүр. Облыстық соттың мәліметтеріне сүйенсек, 2017 жылы облыста азаматтық істер бойынша сот өндірісіне 32 694 талап арыз бен азаматтық іс түскен, есепті мерзімде 31 526 азаматтық іс аяқталса, медиация тәртібімен 1239 азаматтық іс қаралған. Енді не істеуге болады? Алдағы уақытта еліміздің Жоғарғы соты қоғамдағы даукестік деңгейін төмендету, дауларды сотсыз шешу институт­тарын дамыту және халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізу үшін пилоттық жобаны­ енгізгелі отыр. Сотсыз татуласу орталығ­ын ашуды сынақтан өткізу таңдауы алғаш болып Қызылордаға түсіп тұр. Неге?

Себебі сол, Сыр елі – алты Алаштың анасы, жыр елі, қазақшылықтың қаймағы бұзылмаған, ұлттық рухани құндылық­тарын сақтай білген ел. Әрі аймақ басшысы Қырымбек Елеуұлы жаңашыл, креативті басшы болғандықтан және ел ағалары қолдау көрсетеді деген сеніммен, жаңа жобаны­ осы өңірден бастағанды жөн көріпті. Жоғарғ­ы соттың төрағасы, жерлесіміз Жақып­ Асанов осылайша қызылорда­лықтарға  сенім  артыпты.

Бұл туралы сотсыз татуласу тұжырымдамасын  қалыптастыру туралы кеңейтілген­ мәжіліс  отырысында хабарланды. Алдымен сөз алған облыс әкімі Қ.Көшербаев:

- Өздеріңізге белгілі, Елбасы Н.Назарбаев­ дауларды соттардан тыс реттеу институттарын дамытуды жалғастыру, ұсақ-түйек мәселелер бойынша дауларды шешу соттардан  тыс  тәртіппен жүргізілетіндей тетіктер қарастыру жөнінде нақты тапсыр­малар берген болатын. Сондай-ақ, қылмыс­тық-процестік кодекске енгізілген жаңашылдықтар  мен мемлекет  басшысының  судьялардың VІІ съезінде берген тапсырмалары, «Ұлт жоспары-100 нақты қадам», «Цифрлық Қазақстан» және «Рухани жаң­ғыру» мемлекеттік бағдарламасы аясында іске асырылатын сот төрелігінің жеті түйіні тағы бар. Осыған орай Қазақстан Республикасының Жоғарғы сотымен қо­ғам­дағы даукестік деңгейін төмендету, дау­лар­ды сотсыз шешу институттарын дамыту, халыққа түсіндіру жұмыстарын жүргізу үшін «Сотсыз татуласу орталығын» құру жобасы ұсынылып отыр және оны жүзеге асыру  үшін  пилоттық аймақ  ретінде Қызыл­орда  облысы  белгіленді, - деді.

Мәжілісте ҚР Жоғарғы сот төрағасының кеңесшісі Сағатбек Сүлеймен пилоттық жобаны таныстырып, баяндама жасады.

Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, бір Қызылорда облысында адам басына шаққанда әрбір бесінші азамат дауға тартылы­п, соттасып жүрген көрінеді. Төраға кеңесшісінің айтуынша, өршіп тұрған даулардың көпшілігі неке бұзу, балас­ын, ата-анасын, жұбайын асырау үшін алимент өндіру, тұрғын үй, жер, мүлік даула­ры болып отыр. Мәселен, облыста 2017 жылы 2425 отбасының шаңырағы шайқалып, әрбір үшінші неке бұзылуда. Сонда, орта есеппен әр отбасында 2 бала деп алсақ, бір жылда 5 мыңға жуық бала әке не ана тәрбиесінен айырылып, әлеуметтік жетім балалардың қатарына қосылуда. Бізде ажырасу оңай шешілетін процедураға айналған. Ал, жер, мүлік дауларының түбіне үңілсек, жанжалдасып қалған жандар бір-бірін жеңемін деп, ымыраға келмей, соттың есігін тоздыруда. Келісу мәдениетіміз мәнін жоғалтқан. Мысалы, бір көрші бір көршісімен оның қорасындағы жайқалып тұрған теректің көлеңкесі, жапыр­ағы менің қорама түсті деп соттас­қан. Сот ол дауды зорға шешіп, теректі кестір­уге мәжбүр болған. Бір сөзбен айт­қанда, сотты  адамдар  өш  алудың құралына­ айналдырған. Сондықтан да, аталмыш орталы­қ дауды шешу ордасы болып қана қоймай, ол халықтың санасына оң әсерін тигізетін, соттасудың өзі ұят, табиғаты­мызға жат қылық екенін насихаттайтын, ұлттық идеологиямызды  нығайтатын қоғам  ордасы  болуы  тиіс.

- Жоба нәтиже беріп, бір ізге түсетін болса, басқа да өңірлерге таратпақшымыз. Басты мақсат – халықтың санасын өзгертіп, қоғамдағы даукестіктің деңгейін төмендету және дауларды келісім арқылы тиімді шешу. Бұл бастаманың еліміз үшін маңызы зор, өйткені қазіргі таңда болмашы дау көптеген жылдар бойы шешілмей, қып-қызыл шығынға ұшырайтын жағдайлар жиі­леп­ барады. Дегенмен, жақсы тәжірибеміз де аз емес. Соның бірі Н.Ілиясов ауылының ардагер ақсақалдары қолға алған қоғамдық бірлестік қызметін атап айтуға болады. Қармақшы ауданының Көмекбаев ауылында осы бүгінге дейін дау қуған немесе сотталған­ бір адам болмапты. Мұндай тәжірибені кеңіне­н  қолдану  қажет, - деді С.Сүлеймен.­

Ал сот саласының ардагері Ғалия Шыңғысо­ваның айтуынша, 80-90-жыл­дары аймағымызда 500-600 азаматтық іс қаралатын болса, қазір бір жылда қаралған азаматтық істердің саны 30 мыңнан асып кеткен.

- Осыдан отыз жыл бұрын жағдай басқа болатын, дау аз болды. Адамдар сотқа келуге­ ұялатын, ар санайтын. Ал қазіргі статиститкалық мәліметтер үрей тудырады. Халқы­мызда «дау мұраты – бітім» деген сөз бар. Бітімге келу – халқымыздың әлімсақтан­  қазақ даласының салт-сана дәстүрінде және мәдениетінде бар тәжірибе. Сондықтан, дауларды соттан тыс реттеу институттарын енгізу – қазіргі қоғам талабы. Дауды сотқа жеткізбей шешудің жолдарын кеңірек­ қолдану қажет. Мысалы, кәмелетке толмаған балаларға алимент өндіру, коммуналдық төлемдер бойынша берешекті өндіру үшін міндетті түрде сотқа жүгінудің қажеті жоқ. Мұндай төлемдерді нотариустың атқар­ушылық жазбалары арқылы да өндіріп алуға болады. Ең бастысы, халықтың санасын­ өзгерту  қажет. Оларға  кез келген дауды­ бітіммен аяқтаудың артықшылығын түсіндіру  керек, - деді сала ардагері.

Жиынды қорытындылаған облыс әкімі Жоғары сот бастаған жобаның аймақтың қоғамдық өмірі үшін маңыздылығы зор екенін атап өтіп, әріптестерін соттан тыс дауларды шешудің тиімді жолдарын қарас­тыруға шақырды. Сонымен, жоба ретінде қолға алынып отырған «Сотсыз татуласу орталығы» айтысып жүрген ағайынды ымырағ­а келтіріп, бітімге шақыратын, оның артықшылығын, ұтымды жағын ашып көрсететін, сотқа жеткізбей татуласатын орын болмақ. Оған медиаторлар, психо­логтар, отставкадағы судьялар, елге қадірі бар ақсақалдар, қоғамдық бірлестіктер, т.б. мықты мамандарды тарту көзделіп отыр. «Өспес елдің баласы өнбес дауды қуалайды» демекші, бұлай кете берсек, «Қайдан келесің, соттан келемін...» деп жарқын ертеңі­мізге жарты адам болып жетуіміз әбден мүмкін. Біле білгенге бірлігі бар елдің берекесі бар.

Н.НҰРМАҒАНБЕТОВ,

 


Редакциядан: Біз  өзектілігін  ескере  отырып, ҚР  Жоғарғы  соты төрағасының  кеңесшісі  Сағатбек  Сүлейменнің  аталған  мәжілісте  жасаған  баяндамасының  толық нұсқасын  жариялағанды  жөн  көрдік.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Наурыз 2018 >
      2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары