Өзекті мәселелер

  • 17.05.18

    Адам тағдырының ақ-қарасын таразылау үлкен төзімділік пен қажырлы еңбекті талап етеді. Бар ғұмырын сот төрелігін атқаруға арнап, ардың ауыр жүгін арқалауға бел буған әділ қазылар қашанда қадамын қате жасамауға тырысады. Судья атты қасиетті ұғымға кірбің...

    Толығырақ...
  • 17.05.18

    Мұрат  НАСИМОВ,

    саяси  ғылымдарының  кандидаты,

    қауымдастырылған  профессор,

    Толығырақ...

  • 17.05.18

    Нәзипа – қарапайым ғана ауылдың қара торы келіншегі. Осыдан 11 жыл бұрын ата-анасының қолынан ұзатылып, өзге босағаны аттаған еді. Бүгінде жасы 36-да. Адал жары, 3 баласы бар. Екі жыл бұрын әкесі өмірден озар шағында, «осы үй мен аналарың сендерге аманат, бас-көз  болыңдар» деп қызы мен күйеубаласына табыстап кеткен. Содан бері бұлар жалдап жүрген пәтерлерін біржола тастап, осында көшіп келген....

    Толығырақ...
  • 17.05.18

    Статистикалық мәлі­меттер бойынша елімізде болатын қылмыстардың үштен бірі тұрмыстық зорлық-зомбылықтан орын алады екен. Ал бұл ретте қара күштің иесі ер-азаматтардан, әсіресе, әйелдердің таяқ  жеп, зардап шегетінін ескерсек, олардың тұрақтар жерге зәру болатыны анық.

    Қаламыздағы «Қамқорлық» дағдарыс орталығы дәл осындай жағдайға тап бол­ғандарға қол ұшын созады, уақытша болса да панала...

    Толығырақ...
  • 17.05.18

    Айтыстың   абаданы  Серік ағам 60-қа келіпті. Ұлтының уызына жарығ­ан елдің еркесі Серік Ыды­рысовтың Сыр елі үшін орны бөлек. Сәкеңді өзімнің аяғым сынып, бауыр­ымнан  айырылып, қайғының уын ішіп жүрген көңілсіз күндердің, мазасыз түндердің бірінде ұялы телефо­н арқылы іздедім. 2017 жылдың 24 қыркүйегі түнгі сағат 11-ден 36 минут өткенде хабарлама жібер­дім. «Серік ағам бар ма екен кең дүниед­...

    Толығырақ...
ЖЕРДЕ ЖЕТІМ ЖЫЛАМАСЫН...
09.03.2018 12:23

Ұлан-ғайыр далада ұзын сонар көштің шаңын қалдырып, ұлық күй кешкен ұлтымыздың ұсақтала бастаған тұсы – балалар үйіне қалдырып жатқан балаларымызбен өлшеніп еді-ау. Құрсағын жарып шыққан сәбиін үкіметтің үйіне өткізіп, белінен бөлінген шарананың тағдырына көзін тарс жұмып қарайтын безбүйрек жандар қазақтығымызға қанша рет сын болды? «Жетімін жылатпаған халықпыз» деп көлгірсігенде бітіргеніміз қайсы? «2018 жылы жетімдер үйін жаппай жабамыз» деп жар салғанымыз қайда? Ол шынымен орындала ма? Балалар үйлеріндегі жетімдердің жайы өркениетке өкшесін тіреп тұрған бүгінгі қоғамымызды «бас ауруынан» шынымен айықтыра ала ма? Атауын өзгерткенмен әлі де сол қамқорлыққа зәру қаракөздеріміз паналап отырған мекемелерге біз де бас сұғып көрген едік...

БАЛАЛАР  ҮЙЛЕРІН  ЖАБУҒА

НЕ   КЕДЕРГІ?

Қалалық білім басқармасына қатысты жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балал­арға арналған Балалар үйі (88 бала), SOS Астана балалар ауылы (53 бала), Мамандандырылған балалар үйі (40 бала), «Нұрлы жүрек» әлеу­меттік қызмет көрсету орталығы (62 бала) және Балаларды бейімдеу орталығы мемлекеттік мекемелері бар. Бұдан өзге Денсаулық сақтау басқа­рмасына қарасты төрт жасқа дейінгі балалар тәрбиеленетін Балалар  үйі тағы бар. Онда 53 бала тәр­биеленуде. Жалпы алғанда 296 жетім бала десек, оларды асырап алуға үмітті 300 отбасы кезекте тұр екен. Жетімінен ата-ана болуға қабілетті, бала асырап алудың кезегінде тұрған жандардың көптігі көкейіңе қуаныш ұялатады. Онда неге әрбір балаға зәру  отбасыға бір-бір баладан беріп, жетімдер үйлерін шын мәнісінде неге жауып тастамасқа?! Өкінішке қарай, дәл қазір ол мүмкін емес. Тіпті, кейбірі бұл жұмыстың маша­қа­ты өте көп екенін айтып, мұңын шақса, енді бірі «Жетімдер үйі бізге бала беруге бейіл емес, себебі баланың сол балалар үйінде болғаны өздер­іне  жақсы, мемлекеттен жақсы ақша бөлінеді» деген уәжін білдірді. Ең негізгі себеп – бұл балалар үйінде асырап алуға болмайтын, ата-ана­лары  бар  тірі  жетімдердің  жүрген­дігі  болып отыр. Ал олар кімдер?

 

80  ПАЙЫЗ  БАЛАНЫ  АСЫРАП АЛУ  МҮМКІН  ЕМЕС

Ата-анасынан айырылған балалардың статусы әртүрлі болады. Олардың ішінде ата-анасы жағдайының нашарлығына байланысты уақытша тастап кеткен балалар мен тастанды балаларды асырап алуға болмайды. Оларды патронатқа алуға да рұқсат жоқ. Тек тұл жетім статусы­на ие болған балалар ғана болашақ отбасыдан үміттене алады. Еліміз бойынша 30 мыңға жуық жетім балалардың тек 7 мыңдайы – тұл жетім, ал қалғандары – ата-анасы тірі балалар. Яғни балалар үйіндегі балалардың 80 пайызы асырап алуға жат­пайды. Оларды ата-ана құқығынан ажырату үшін көп уақыт керек екен. Міне, мәселе. Бұл балалардың өз ата-анасы ешқашан қайтып келмесе, олар сол жетімдер үйінде қалуға мәж­бүр. Оны асырап алғысы келгендер де ала алмайды. Нәтижесінде, тек мейірімге шөлдеген бала ғана зардап шегіп өседі. «Милосердие» қайырымдылық қорының директоры Аружан­ Саинның бұл туралы бір­неше рет мәселе көтергені де есімізде. Балалар үйіндегі бір балаға жыл сайын 160 мың теңге бөлінеді. Баласының біреудің табалдырығына кеткенінен, балалар үйінде жүргені көкек  аналарға да тиімді болып тұр. Олар сондықтан да баласынан бас тартпай, уақытты  оздырып, күндерін создырып жүре береді. Ал оларды ата-ана  құқығынан  айырып, баланы жетімдер  үйінің  иелігіне алуға арыз бере алатын мекеменің өзі бұған салғы­рттық танытып отыра береді. Өйткені, екі  жақтың  да  ұпайы  түгел. Бала мемлекеттің қамқорлығымен өсіп жетілер-ау, бірақ оған ата-ананы­ң аялы алақаны мен отбасылық  аураның  ауадай қажет екенін кім түсінеді?! Ауыр болса да, мойындайтын  мәселе осы болып тұр. Ал біз биыл жетімдер үйін жабамыз дейміз...

 

118  БАЛА  ОТБАСЫНА  ОРАЛДЫ

Астана қалалық Балалар үйіне табан­ тірегенімізде үлкен тойдың үстінен түстік. Төрт айлық Айлинді (аты-жөні өзгертіп алынды. – авт.) асырап алған ата-аналары қуана құшақтарына қысып, үйлеріне алып кетуге келіпті. «Бұл баланы біз ұзақ күттік. Бала туылғалы төрт айдан бері құжаттарын рәсімдеумен айналысып, бүгін ақ түйенің қарыны жа­рылуда. Ұлты орыс болса да Айлин біздің өз баламыз болады. Қарағым, баласыз өмір оңай емес... Осы ба­лапанының соңынан ұл ерсін, қыз ерсін»  деді Айлиннің  болашақ  әжесі кемсеңдеп.

...Иә, бала – бауыр етің. Болашағың. Оны асырап алудың жолында қаншама қиындықтарды көрген ата-ана  болашақ  балаларын ұлтымен  де бөліп қарамапты. Ең бастысы, олар бұл балақайдың сол шаңырақты қызыққа бөлер қылықты болып­  өсерінен үмітті. «Соңғы жылдары жетім балалардың саны азайды деп айтуға болады. Оған Аналар үйлерінің ашылуы да себеп болып отырған шығар. 2017 жыл ішінде балала­р үйлерінен 118 тәрбиеленуші Қазақстан азаматтарының отбасы­ларына орналастырылса, оның ішін­де қорғаншылық пен қамқоршылыққа – 31, асырап алуға – 37, патро­наттық тәрбиеге – 9, туған отбасыларына – 41, бала қонақтайтын отбасы­на 61 бала уақытша берілді. Мысалы, былтыр мекемеге 80 бала қабылданса, оның 35-і анасына қайтарылып, 38  бала асырап  алынды, 17-сі қамқорлық­қа, 3-еуі патронаттық тәр­биеге берілді. Балалар үйінде баланың өсіп да­муына барлық жағдай­  жасалынған. Бірақ баланың бақыты үшін сүйікті отбасы, ана жүрегінің жылуы қажет екенін білу үшін сара­пшы болудың қажеті жоқ»,- дейді Балалар үйі меке­месінің бас дәрігері  Әлия  Кенжебаева.

Иә, Аналар үйінде орналасқан әр қазақ ол жерге­ бармаса, баласын Балал­ар үйіне өткізген болар ма еді? Бірақ, олар бәрібір әкесі жоқ толыққанды емес отбасылардың қатарын арттырып  отыр  ғой.

 

АУРУ  БАЛА  КІМГЕ  КЕРЕК?

«Нұрлы жүрек» әлеуметтік қызмет көрсету орта­лығына табан тіреге­ні­мізде, аяқ-қолы сау, жүрегі жаралы жетімдер­дің қасіретіне туа сала бойына­ біткен ауруы қосылған қара­көз­дерімізді көр­дік. Мұнда Балалар үйлерінен шыққан ауру балалар келе­ді. Жыл басында 216 бала болса, жылдың соңына  қарай 251-ге жетіп­ті. Олардың  арасында  тұл жетімдер, ата-анасы жұмыста болатындар, күндізгі бөлімге ғана келетіндер де бар. Туабіт­ті түрлі аурумен келетін балаларды өзгелердің асырап алу оқиғасы мүлде тіркелмепті. Керісінше өздерінің ауру балаларын өткізіп, жұмысбастылықпен жүрген қаншама ата-ана бар?! «Бұл – қоғамның қасіреті, жетім балалар саны азайды деп қуанғанымызбен, ауру балалардың азаймай отырғаны шындық. Бұлар да – қо­ғамның  бір  мүшесі. Бұлар да мейірімге, қамқорлық­қа зәру. Жетімдер үйіндегі балалар 18 жастан кейін оқу оқып, жұмыс істеп кете алады. Ал бұлар мына­д­ай жағдайларымен еш­қайда  бара алмайды. Олардың жыл сайын қа­тары  артып­ отырғандықтан, 18 жастан асқандар үшін қосымша құрылыс қарастырылып, енді сонда қалатын болды. Одан ары қарай қалай, қайда баратындары әзірге белгісіз», -дейді «Нұрлы жүрек» мекем­есі директорының орынбасары Махаббат Алдабе­ргенқызы.

Гүлжан   РАХМАН,

журналист,

Астана  қаласы

P.S. Қабырғаның  арғы  жағындағы  қоғам. Жәудіреген жетімдер­дің мекенін өзіміз қолдан жасап отырған жоқпыз ба, осы? Терезенің тұсына барсаң, тесіле қараған көзден денең тітіркеніп кетеді. «Мен кімге керекпін?» дейтіндей. Әлемдегі өркениетті елдердің барлығы басқа жүйемен өмір сүруде. Оларда баланың балалар үйінде тұруы – балаға жасалған қастандық болып есептеледі екен. Қазақстан халықаралық конвенцияға қосылса да, «Неке мен отбасы туралы» Кодекске қол қойса да, интернаттық тәрбиеге емес, отбасылық тәрбиеге басымдық берсе де, бұл мәселе әлі күнге дейін толықтай шешімін тапқан жоқ. Балаға қастандық жасаудан қалыспай келеміз...

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Наурыз 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары