Өзекті мәселелер

  • 15.11.18

    Сыр елінің серпіні ерекше екенін аймақ тұрғындары да, сырт көз – сыншылар да жиі айтып жүр. Экономикалық даму тұрғысынан кей салаларда сәл шегініс болса, басым бағыттар да жеткілікті. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» екендігін дәлелдеп келе жатқан қызылордалықтар мемлекеттік бағдарламалар аясында біраз шаруасын шалқытып отыр. Әсіресе кәсіпкерлер тарапы жолдауда айтылған тапсырмалар бойынша өз міндет...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

     

     

    Берікбол  БАЙХОЖАЕВ,

    ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызы...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    «Балама әйелді өзім таңдап алып беремін. Байдың байлығына қызықпаймын, бидің билігіне қызықпаймын, асыл пышақ қап түбінде жатпайды. Келінім ақылды болса, ұлымның елге даңқы кетеді. Би түскендей үй болу – әйелден. Әйелі жақсы болмай ер оңбайды? Ердің бақытын кетіретін де – әйел, ерге бақыт әперетін де – әйел» деп келінін өзі таңдайтынын айтқан Төле бидің Данагүлді қалай жолық­тырып, баласына айт...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Қытық! Қызылы бар қызық сөз, құмары бар құнды сөз. Мұны солдан оңға қарай оқысаң да – қытық, оңнан солға  қарай  оқысаң да – қытық. Бұрын­ғы қыздардың бетінде қызарып, көз тартып­, көрініп тұрушы еді. Қазір ше? Зәру. Қат дүние. «Бүгінгі күні бүтін махаб­бат бар ма? Әй, қайдам? Сезім шіркін семіп кеткен. Ал қытық байғұс қырық жыл бұрын қайтыс болған» деп гөйітеді баз біреулер. Жо-жоқ, қытық әлі ...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Бір күні қарап отырмай жеке бизнес жасағым келді. Жұрттың бәрі байып жатыр.­ «Кедей бол» деп менің маңдайыма біреу бормен бадырайтып жазып қоймағ­ан болар. Ауладағы жазғы үйді бұзып, «шындық» сататын дүкен аштым.

    - Әй, балам көп ұзамай тақырға отыра­сың,­ - деп әкем басын шайқады.

    ...
    Толығырақ...
«ҚЫРЫҚ ЕРКЕК ТОЛТЫРА АЛМАҒАН ҮЙДІ БІР ӘЙЕЛ ТОЛТЫРАДЫ»
09.03.2018 13:26

Қазақ  халқының  ұғымында «әйел қырық шырақты» деген түсінік бар. Бұл сөз жаны нәзік, жүрегі жұмсақ, көңілі дарқан, пейілі кең әйелдің түсінігі мол, шыдамды дегенді білдіреді. Ерге бергісіз қайраты, жанға­ бергісіз жігері болса да, әйел қауымының жақын адамынан сүйеу күтері анық. Отбасына береке, ошақ қасына жылулық, шаңырағына құт, балаларына мейірім, қоғамға қамқорлық сыйлай білетін әйелдерді кейде темірден жаратылғандай көретініміз рас. Десек те, ет пен сүйектен жаралған пенде болғанн­ан кейін толғауы тоқсан тір­шіліктің тіні сол қауымға жүктеледі де тұрады. Кейде ер адамға тиесілі жұмыст­ы істеп, онысын қалыпты құбылысқа теңеп жүре беретін әйелдер – бір әлем.

 

Әйел – ана. Халқымыз төрге отырғызы­п, «қыз – жат жұрттық» деп жастайынан санасына сіңіріп өсірген қыз баласының ең басты мақсаты – ибалы келін, аяулы жар, ардақты ана болу. Жұп-жұмыр жұдырықтай жү­регіне жылылық пен ұлылық ұялаған әйел – өмірдің мәні, тіршіліктің сәні. Адамзат өміріндегі адамның анасы атанатын қауымның шуақты көктем­нің 8 наурызы – тұрақты мерекесі. Әйел – әр адамға апа, қарындас, сіңлі, жеңге, жар, ана бола білетін абзал жан. Адам баласы анадан асып тумайды. Өйткені қандай жетістікке жетсең де, оның қабырғасын анаңыздың ақ тілегі мен мазмұнды тәрбиесі тіреп тұр­ғанын  ұмытпаңыз.

«Қырық еркек толтыра алма­ған үйді бір әйел толты­рады». Әйелдің жүрген жері мереке мен берекеге, ізгілік пен ілтипатқа толы екенін осы бір ауыз сөзден-ақ аңғара беруге болады. Қазақ хандығы мен қазақ хандары әулетінің негі­зін қалаушы Жәнібек хан бір әңгіме  үстінде:

- Бұл дүниеде кімнің төрт құбыласы тең болмақ? - деп сұ­райды. Сонда Жиренше шешен:­

- Бұл дүниеде жүйрік аты, қыран құсы бар, өзі сұлу, мінезді қатыны, бес атар мылтығы бар жігіттің төрт құбы­ласы  тең  болады, - депті.

Сол секілді ер-азаматтардың құбыласын тең етіп, шаңырағына береке сыйлап отырған ардақты жандардың қадір-қасиетін ұғынып жүрміз бе? Қоғамда демографиялық дүм­пу жасап, халық санының артуына үлес қосып келе жат­қан көпбалалы аналарға қандай көмектер көрсетілуде? Айт­қан ақылы мен берген кеңесін кәдеге  жаратып  жүрміз  бе?

Анасын ардақтаған ел азбайды. Қазақ даласын жайлаған талай тарихи сәттерде аналардың ролі басымдыққа ие болды. Намысшыл, өршіл аналар­ымыздың табанын сор тілімдеп, таңдайын шөл кеп­тіргенде де бауыр еті – балаларын құшағынан ажыратпай, құрсағын  жарып  шыққан баласын ашқұрсақ тастамай, үзім нан мен жұтым су тауып беріп отырды. Аштық жайлаған зұлмат жылдан, көктен бомба түсіп, соғыс жайпаған елдің ортас­ынан ұрпағын аман алып шыққан аналардың еңбегі ерлік емей немене?! Қарап отырсаңыз, ол заман мен бұл кездің арасы жер мен көктей. Десек те, жер кеңейіп немесе аспан жерге жабысып қалған өзгеріс жоқ. Тек қасқыр заманның түлкі қулыққа бет алғандығын салыстырмалы түрде осылай жеткіземіз. Бодандықта жүрген тұстағы әлеуметтік ахуалдан қазіргі тұрмыстық жағдай мың есе артық десек қате айтқандығымыз емес. Өкініштісі сол, қымбатшылық қысып, пейілдің тарылып тұр­ған заманында көп баланың анасы атанудың өзін ерлікке балап жүрген жайымыз бар. Ал олардың хал-жағдайы сын көтере ме, отбасының әлеумет­тік жағдайы мен балалардың денсаулығы қандай, қайда, қандай жағдайда өмір сүріп жатыр деген сауалдарға кабинетте отырып жауап іздейтін болдық. Яғни, бейхабармыз. Басым көпшілігі пәтерден пә­терге көшіп, санасын тұрмысқа билетіп алған. Мұны қоғамдық төңкеріс деп қабылдау қажет. Ал мемлекет­тің қолынан келе­тіні –жәрдемақы  беру...

- 2018 жылдың 1 қаңтарынан  бастап мемлекеттік атау­лы  әлеуметтік көмек отбасындағы кіріс ең төменгі күнкөріс деңгейінің 50 пайызынан аспайтын отбасыларға беріледі. Егер отбасында жұмысқа қабілетті адам болса, көмектің шартты, отбасы мүшелері еңбекке жарамсыз болса, шартсыз түрі төленеді. Бүгінде қала бойынша 3000-нан астам отбасыға түсіндірме жұмыстары жүр­гізіліп, 1000-нан аса құжат қабылданды. Көпбалалы 650-ге тарта отбасыға көмектің шартсыз, ал 415-іне шартты түрі төленді. Осылайша, 2 кент пен қалаға қарасты ауылдық округтердің көпбалалы тұрғындары атаулы әлеуметтік кө­мекпен  қамтылуда, - деді қалалық жұмыспен қамту және әлеу­меттік бағдарламалар бөлімі  басшысының орын­басары  К.Құрақбаева.

Рас, қазіргі күні көпбалалы отбасын көрсек, таңдай қағып, қалай асырайтынына алаңдаулы көңілмен қараймыз. Бір жағынан аймақтағы аналардың денсаулық көрсеткіші де жұл­дызымызды жағып тұрғаны шамалы. Еліміз егемендік алған­нан бері 27 жыл болды. Осы уақыт аралығында мем­ле­кеттің басты капиталы сана­ла­тын адамға және оның денсаулығына бейжай қаралмайды. Мемлекеттік негізде бағдар­ламалар қабылданып, ана мен бала денсаулығын нығайтуда зор күш жұмсалуда. Қызыл­орда облыстық денсаулық сақтау  басқармасының мәліметін­ше, аймағымыздағы туу жа­сындағы әйелдердің саны – 173 мың 182, оның 4137-сіне денсаулығына байланысты бала көтеруге тыйым салынған, ал 450-і жатырсыздық бойынша тіркеуде. Дұрыс тамақтанбау, уақытылы ем қабылдамау секілді әлеуметтік себептермен 18064 әйел есепте тұрады. Тұр­мыс тапшылығымен әйелдер­дің уақытылы дәрігердің қа­былдауында болмауы түрлі ауруларды асқындырып жат­қаны шындық. Дәрігерлік кеңе­с алу, диагностикалық тексе­ріс­тен өту – ең қиын шаруа­ деп есептейді. Тұрмыстық тілмен айтқанда, емханада өткізген екі сағатымда тамақ істеп, тексеруде тұрған төрт сағатымд­а кір жуған­ым жақсы. Алайда ден­саулығының  тынып,  жүйке­сінің жұқарып жатқандығымен шаруа­сы жоқ. Сол себептен облы­сымыздағы әр үшінші әйел қан­аздық ауруымен ауырады, 100 әйелдің 12-сінің ғана дені  сау.

Рас, «сананы тұрмыс билейді». Ұрпақ жалғастыру жолында әйелдердің денсаулығы мен әлеуметтік ахуалына баса мән беруіміз керек. Қос құлақты қазанының барынан не пайда, ішіне салатын ауқаты болмаса. Көпбалалы ана атанудан не қайыр, жәрдемақы құны не арбаны сындырады, не өгізді өлтіреді. Қоғамдық ортада да демографиялық дүмпу жасаған жаны нәзік жаратылыс иелеріне жеңілдік көрсетілмеген. Әсіресе, қоғамдық көлікте. Бір үйден 5-6 оқушы мектепке, қосымшаға барса, оның барлығына бірдей жолпұл тауып беру ауызша оңай, жеме-жемге келгенде қалтаға, одан қалды, ананың жүйкесіне салмақ түседі. Жеке басына да мән бермеу­шілік осындай тапшылықтан бастау алатынын осы бастан ­ескеру керек.

Баспана мәселесінде де бас қатырарлық түйткілдер көп. Көпбалалы ана ретінде тұрғын үй кезегінде тұрған аналардың саны жетіп артылады. Олардың кезегі келемін дегенше бала саны екі есеге көбейіп, пәтер алуға қаражат жинамақ түгілі, есін де жиып үлгермейді. Сол себепті жұмыр басы домалаған жерге жантая салуға бейім. Адам капиталын жаңғырту әр отбасыдан басталатынын ескер­сек, көпбалалы отбасыларында керек-жарағы жеткі­ліксіз деңгейде өсіп-жетіліп жатқан  балаларға  көз  қырын  салу – азаматтық парызымыз.

Пайғамбарымызға (оған Алланы­ң  салауаты мен сәлемі болсын) бір  адам келіп:

- Я, Расулулла, қартайған анамды өз қолыммен тамақтандырамын. Дәретін алғызып, арқалап жүремін. Осы амалыммен ақысын өтеген болам­ын ба? - деп сұрайды. Сонда Алла Елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) былай  дейді:

- Жоқ, ақысының жүзден бірін де орындаған болмайсың. Ол саған аяққа тұрып кетуіңді күтіп қызмет еткен еді, ал сен оған өлімін күтіп қызмет етудесің. Бірақ, Алла тағала бұл аз ғана жақсылығың үшін көп сауа­п ихсан етеді, - деп жауап берген  екен.

Ана – әрбір адамның ғұмырдағы ең жақын жанашыры, сырласы және ақ ниетті тілекшісі. Кез келген пенденің ішкі дүниесінің әсемдігі, мінезінің ерекшеліктері анасының ақ сүтімен бойға дариды. Жүрсін Ерманша айтқанда, «Әйелмен құның өлшенер, Құдайдан кейін – сол шебер. Бақытты сен де болмайсың, Әйелің сорлы болса егер! Сырыңды соған ашасың, Шөліңді содан басасың. Адамның күні әйелмен, Әйелдер мәңгі жа­сасын!».

Нұрбике  ҚАЗИ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Наурыз 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 8 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары