Өзекті мәселелер

  • 18.10.18

    Қазақстан Республикасы – жер көлемі жағынан, жерасты пайдалы қазба байлықтарымен, жерүсті табиғаты мен ауыл шаруашылығын дамытуға қолайлы мүмкіндігі бар, әлемге таныла бастаған ауқымды мемлекет. Шетелмен байланысы нығайып, өнеркәсі...

    Толығырақ...
  • 18.10.18

    Жарық сөнсе, тірлік­тен мән кеткендей күй кешетін жұрт дүйсенбіден бері әбігерге түсті. Олай дейтініміз, қаланың кейбір мөлтек ауданында жарық біресе өшіп, біресе қосылып, әбден қажытты. Ұнжырғасы түсіп, атынан айырыл­ғандай кейіпке енген жұртшылық күннің суығында жылумен қоса жарық­тың да жоқ бол­ғанын...

    Толығырақ...
  • 18.10.18

    Халықтан “Халыққа“ хат

    Құрметті «Халық» газетінің редакциясы! Осы хатым­ арқылы Сіздерге төмендегіше жағдайымды білдіремін. Мен бес баланың әкесімін. Жолдасым Бағила Құрманалиева ауылдағы №94 мектепте тарих­ пәнінің мұғалімі болып жұмыс істейді. Жалақы­сы – 100 мың теңге. Анам Айдай – з...

    Толығырақ...
  • 18.10.18

    Диас  БАХРАДДИН,

    байдарка және каноэде есуден Жасөспірімдер олимпиада ойындарының чемпионы:


    Толығырақ...

  • 18.10.18

    Бұл өлке – өрелі өркениеттер тоғысы­нда тарихын тереңнен тартқан мекен.­ Талай қаһарман хандар мен білекті батырлар, суырыпсалма ақындар шыққан жер. «Жүз жырау» дүниеге келген осы Қармақшы елі әр қазақ үшін қастерлі, қасиетті. Аудан толығымен Тұран ойпатыны...

    Толығырақ...
Польшаның қазақ партизаны
10.05.2018 11:27

Екінші әлем соғысы кезінде­ үш жарым мыңнан астам қазақстандық Украина, Белоруссия, Польша, Югославияның немістер жаулап алған жерлеріндегі партизандар қозғалысында болып, ерліктерімен көзге түсіп, сол елдердің батырлары атанып, медальдарын таққан екен. Бірақ, бәрі емес. Партизан қозғалыстарында жүргендердің көпшілігі соғыс бітіп елге оралған соң, сол жерлерде партизан болғандықтарын дәлелдей алмады, кейбіреулері жасыруға мәжбүр болды.

Се­беб­і олар кеңес әскерлері сол аймаққа кірген кездерде өз ар­ми­ясына қосылып, ары қарай соғыса берген, партизандық қозғалыста болғанын дәлелдейтін құжаттар алуға мән бермеген. Тағы бір себебі олардың арасында қоршауда қалып қойғандар, тұтқында болғандар, партизан қозғалыстарына немістің тұтқын лагерьлерінен қашып қосылғандары аз емес-ті. Немістің тұтқынында болды деген таңба соғыс бітіп, елге оралған соң олар үшін арылмас күнә болды.

Солардың бірі – Жаңа­қорған ауданының тумасы Омар Тойымбетовтың (1921-2007ж.ж) аты-жөні қазір 9-сыныптың «Қазақстан тарихы» оқулығында Польша жеріндегі партизан соғысының қатысушысы ретінде жазылған, балалары мен неме­релері мақтан тұтып дүниеден өт­кен адам. Бірақ бұл кісінің Польша жерінде бір жылдан (1943 жылдың аяғынан 1944 жылдың соңына дейін) астам уақыт партизан қозға­лысында болғандығын 30 жыл бойы дәлелдей алмай, жылына екі рет қауіпсіздік комите­тіне шақырылып жауап беріп, бақылауда болғандығы Омар ақсақалдың өмірінің соңғы жылдарында ғана белгілі болды.­

- Әкеміз  Омар Тойымбетов  5 жасында әкесінен жетім қалып, анасы Қалдықыз тәрбие­леп жеткізеді. Еңбек жолын 1940  жылы  Жаңақорған  аудандық кітапханасының меңгеру­шісі  болып  бастаған. Спортшы­  болуға бейімдігі болса керек, әкеміз 1940 жылы Москвада өткен физкультура парадына қатысыпты. 1942 жылдың  10 ақпанында соғысқа шақырылып, Украина майданында артиллерист болыпты, бір шай­қаста тұтқынға түседі, бірақ тұтқында көп болмапты. Польша жеріндегі бір лагерьден қашып шығып, поляк партизандарына қосылған. Олармен бір жылдай бірге болып соғысып, жаужүректігімен көзге түсіп, поляк партизандарымен бауырласып кетеді. 1944 жылдың аяғында кеңестің 8-гвардиялық армиясы Польша жеріне кірген кезде өз әскеріне қосылғанына қуанған әкеміз өзіне қажеті болат­ын құжаттарды алмаған, оның үстіне Польша партизандарының басшылығы барлық құжаттарымен бірге бір шай­қаста опат болса керек, - дейді Омардың бүгінде өздері де ақсақал атанған балалары Жап­пар­ мен Саттар. -1946 жылдың 10 ақпанында елге оралған әкеміз ауылға мектепке мұғалім болып орналасады. Қызылорда педагогикалық институтының филология факультетін бітіріп, елу жылдан астам уақыт қазақ тілі мен әдебиетінің мұғалімі болып істеді. Бірақ әкеміз соғыс біткеннен кейінгі тыныш өмірді басынан кеше алмапты. Неміс­тің қолына тұтқынға түскен «айыбы» бар және бір жылдай Польша жерінде әкеміздің пар­тизан болған уақытын дәлелдейтін құжаттарды іздестірген қауіпсіздік комитетінің қызметкерлері оны Украинадан, Мәскеуден, Польшадан табылмағанын айтады. Әкемнің ауызша, жазбаша жазып берген­де­ріне сенім болмайды. Осылай әкемді комитетке жылына екі рет шақыртып жауап алып тұрған. Әкеміз әңгімеге жоқ, тұйық кісі болатын, оған қандай­ сұрақтар қойылғанын, оларға әкеміздің қалай жауап бергендерін біз білмейміз. Соғыста талай қиын-қыстау кезеңдерді атқарғандары, бастан кешкендері жайлы көп айта бермейтін, бір-екі ауыз сөзбен ғана қысқа қайыра салатын. Мысалы, немістің лагерінен бір-екі қашқаннан жолы болмағанын, немістің овчарка иттері ізіне түсіп екі рет таланып, тек үшінші жолы ғана қашып құтылып, Польшаның бір деревнясына­ кіріп, поляктар жасырып, аман-есен қалыпты. Поляк партизандарының құрамында бірнеше рет немістердің қару-жарақ, техника сақтаған қоймаларын жоюға қатысқаны, басқа да ерліктері жайлы кейін естідік. Поляктың Ира деген қызына үйленгені жайлы да басқа кісі­лерге айтқандары бойынша білдік. Елге оралғаннан кейінгі мәртебесінің күдікті, күмәнді адам болғандығы әкемізге қат­ты батыпты, одан арылу үшін көп ізденген, тіпті болмаған соң сол кездегі обкомның бірінші хатшысы Исатай Әбдікәрімовке дейін барыпты. Ол кісі «мұн­дай мәселеге менің құзырым жүрмейді» депті. Осылай әке­міздің соғыстан кейінгі 30 жыл өмірі мазасыздықпен, жабыр­қаумен өтеді, осылай жалғаса берер ме еді, ойда-жоқта бол­ған бір жағдай көмектеспегенде...

Сол кездегі қазақтың жас ұл-қыздарының кітапқа, білімге деген құштарлығы ерекше еді ғой. Бір күні мектебінің бір оқушысы сабақ үстінде әкемізге: «Ағай, сіздің атыңыз мына кітапта жүр екен, міне, мына кітап» деп, Москвадан шыққан «Всегда на чеку» деген кітапты көрсетеді. Кітаптың авторы – генерал-майор А.Петров. Кітаптың 162-бетінде  «... В польских партизанских отрядах сражались Айдархан Ержанов, ныне декан факультета и Омар Тайымбетов, учитель Чиилийского района Кызылординской области...» деп жазылған. Иә, сол баяғы өзі құрамында болған 8-гвардиялық армияның командирі А.Петров. Мәскеуде отырып әкеміздің қай жерде мектепте мұғалім болып істеп жат­қанына дейін біліп отыр­ғанын айтсаңшы. Осылай күт­пеген жерден тайға таңба басқандай айқын айғақ табылып, әкеміз бір сәтте барлық күдік, күмәннен толық құтылады. Әкеміздің тауқыметті тағдырының осылайша бір сәтте оңай шешілгені үшін тағдырға, мұн­дай генералға қалайша алғыс айтпасқа? Комитетшілердің әкемізді «немістің дайындап жіберген адамы, қорқып тұт­қынға түскен дезертирі» деген қара таңба айыптарынан құт­қарғанын айтсаңшы. Ең бастысы, оқушы қызға рақмет, қандай көзі қарақты, көкірегі ояу қыз, егер ол қыз сол кітапты оқымағанда, әкеміз сол қара таңба мен күйені үстінен тазар­та алмай өмірден күйік­пен өткен болар ма еді? Әттеген-ай, сол оқушы қыздың атын әкемізден сұрап алмағанымызды-ай...

Міне, сол кезден бастап Омар ағаның өмірінде жарқыраған күндер өте бастады. Жыл сайын Жеңіс күнін жұртпен бірдей мерекелеп, оқушылар мен жастар кездесулерге ша­қырып, соғыстағы бастан кеш­кендерін айтып, журналистер сұхбат алып, теледидарға түсі­ретін болды. Соғыс ардагер­леріне тиісті медальдар мен ордендер, қошеметтер мен марапа­ттаулар берілді. Поль­ша жерін­де партизан болған қа­зақтар санаулы ғана екен, оның есімі мектеп оқулығына енді. Омар аға Әпикүл апа екеуі 60 жыл бірге отасып, 1 қыз, 4 ұл тәрбиеледі. Олардан 22 не­мере, 25 шөбере сүйген мәуелі бәйтерек  қалдырды.

- Жас кезімізде соғыс жайлы,­ әсіресе партизандар туралы кітаптарды сүйсініп оқитынбыз. Атап айтқанда, Қ.Қайсенов, Ә.Шәріпов, Т.Жангелдин, С.Ковпактардың кітаптарындағы кейіпкерлер сүйікті геройларымыз болды. Қасымызда жүрген өз әкеміздің солардан кем емес батыр болғанын білмеге­німізді айт­саңшы. Бірақ, олардың ауызда­рына құлып салған, ерлік­терін айттырмаған сол заманн­ың қу саясаты шығар, - деп өздерін жұбатып қояды  Өмекеңнің  ұлдары.

Сағат  Жүсіп

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Мамыр 2018 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары