Өзекті мәселелер

  • 15.11.18

    Сыр елінің серпіні ерекше екенін аймақ тұрғындары да, сырт көз – сыншылар да жиі айтып жүр. Экономикалық даму тұрғысынан кей салаларда сәл шегініс болса, басым бағыттар да жеткілікті. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» екендігін дәлелдеп келе жатқан қызылордалықтар мемлекеттік бағдарламалар аясында біраз шаруасын шалқытып отыр. Әсіресе кәсіпкерлер тарапы жолдауда айтылған тапсырмалар бойынша өз міндет...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

     

     

    Берікбол  БАЙХОЖАЕВ,

    ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызы...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    «Балама әйелді өзім таңдап алып беремін. Байдың байлығына қызықпаймын, бидің билігіне қызықпаймын, асыл пышақ қап түбінде жатпайды. Келінім ақылды болса, ұлымның елге даңқы кетеді. Би түскендей үй болу – әйелден. Әйелі жақсы болмай ер оңбайды? Ердің бақытын кетіретін де – әйел, ерге бақыт әперетін де – әйел» деп келінін өзі таңдайтынын айтқан Төле бидің Данагүлді қалай жолық­тырып, баласына айт...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Қытық! Қызылы бар қызық сөз, құмары бар құнды сөз. Мұны солдан оңға қарай оқысаң да – қытық, оңнан солға  қарай  оқысаң да – қытық. Бұрын­ғы қыздардың бетінде қызарып, көз тартып­, көрініп тұрушы еді. Қазір ше? Зәру. Қат дүние. «Бүгінгі күні бүтін махаб­бат бар ма? Әй, қайдам? Сезім шіркін семіп кеткен. Ал қытық байғұс қырық жыл бұрын қайтыс болған» деп гөйітеді баз біреулер. Жо-жоқ, қытық әлі ...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Бір күні қарап отырмай жеке бизнес жасағым келді. Жұрттың бәрі байып жатыр.­ «Кедей бол» деп менің маңдайыма біреу бормен бадырайтып жазып қоймағ­ан болар. Ауладағы жазғы үйді бұзып, «шындық» сататын дүкен аштым.

    - Әй, балам көп ұзамай тақырға отыра­сың,­ - деп әкем басын шайқады.

    ...
    Толығырақ...
БАТЫСТЫҚ МЕНТАЛИТЕТ «МЕНМЕНДІККЕ» ҰРЫНДЫРЫП ТҰР
10.05.2018 11:35

Біздің ата-әкелеріміздің тұсында жүргізілген коммунистік идеоло­гиядан қазақтың ұлттық құндылықтарын жоюға тырысқанын бай­қаймыз. Бәлкім, олай емес дейтіндер де табылып қалар. Олай дейтініміз, еліміздегі тым орыстанып кеткен солтүстік облыстарда батыс елдерінің гендерлік саясатына деген құрмет оңтүстік облыстарға қарағанда анағұрлы­м жоғары.

Мәселен, қазаққа тән дәстүр-жоралғыны ысырып қойғанны­ң өзінде, бала басын шектеп, менталитет пен көзқарастың жат жұртқа икемделіп тұратыны қынжылтады. Бұл халықтың өсімін шектейтін факторға айналып барады. Осыдан келіп, бір-екі бала туса болды, оны өсіп-жетілдіру де оңай емес деген әңгіменің төркіні басталады­.  Яғни, батыс  елдеріндегі отбасы құндылықтарының кері әсері Қазақстанға  да  тиіп  отыр.

Бұл үрдіс Ресеймен шекараласқан солтүстік және шығыс облыстарда қатты байқалады. Шындығында гендерлік саясаттың ұлттық және жыныстық ерекшелі­кке қарай түзілген қағидаттары – көп дау тудыратын проблема. Гендерлік сая­сатты әркім әртүрлі қабылдауда. Ал гендерлік теңдіктің оңтүстік облыстардағы отбасылық дәстүрі бұзылмаған халыққа әсері сәл де болса төмен. Себебі, қазақ хал­қында онсыз да әйелдің орны өте жоғары құрметпен теңестірілген. Ал халықтың санын көбейтуге қандай өңірлер бейім және қандай себептер ықпал етіп отыр?

Біріншіден, климаты қоңыржай не  ыстық белдеулік өңір­лер­де өсім жоғары. Халықтардың тұр­мысына керекті киім-кешек шығыны да төмен, ішіп-жемді өндіру мүмкіндігі жоғары. Бір сөзбен айтқан­да, өмір  сүруге  қолайлы.

Екіншіден, діни көзқарас әсер етуші басты факторлардың алдыңғы легінде. Мысалы, Ис­лам­ дінінде Мұхаммед пайғамбардың «Мен Алланың алдында үмбетімнің көптігімен мақтанамын! Үйленіңдер, көбейіңдер!» деген хадисі де зор рөл атқарды.

Үшіншіден, тарихи ұлттық сана. Түркі текті халықтарда берік отбасылық құндылықтар сабақтастығы тарихи жалғасып келеді. Яғни сапалы ұрпақ қалдыру көзқарасын атап айтуға болад­ы. Сонымен бірге «көп бол­ған сайын, өзара көмек те көп, жағдайдың да жақсы» бо­латыны онсыз да белгілі.

Төртіншіден, халықаралық гендерлік саясат та қатты ықпал етті. Бұл, әсіресе батыс елдеріндегі ер мен әйел арасындағы тарих­и қатынасты өзгертті. Соны­мен әйел теңдігінің көте­рілуі – онсыз да өмір сүру өресі көтерілген  елдердегі  әйелдердің психологиясын  қалыптастырып,  ұрпақ қалдыру және өмір­дің мәні туралы танымын түбегейлі бұрды. Міне, бұл ұрпақ қалдырып қиналғысы келмейтін немесе жеңіл тұрмысқа құныққан қоғамдық орта қалыптас­тырғаны  белгілі.

Бесінші, неке құндылығы. Мысалы, қазақта тарихи салт-дәстүрге сай ажырасулар мүлде болмайтын. Тіпті, жесірлердің өзін әмеңгерлік жолмен алу ар­қылы әлеуметтік және тұрмыстық мәселені шешетін. Кеңес Одағы ке­зінде де ажырасулар қабылданбайтын. Ал батыстық өмір  сүру құндылығы енгеннен кейін неке куә­лігін ажырасу туралы құжат­қа айырбастау қалыпты жағдайға айналды. Сонымен бала сүю азайды. Десек те Ислам діні құндылы­ғы мен түр­кілік отбасы құн­ды­лығын берік ұстанған халық­тарға  әлі  айтарлықтай әсер  ете  қойған  жоқ.

Алтыншы, өркениетке ілесу қағидасымен ауылдан қалаға топтасу. Бұл да – әлеуметтік жағдай­  мен  өмір сүру ортасының  өсуіне  байланысты  туудың төмендеуіне әкеп соғатын маңыз­ды фактор. Қалаға шо­ғырлану қаншалық көп болса, табиғи өсім де соншалық төмен болып  отыр.

Сонымен бірге жыныстық азшы­лық ретінде қорғалатын «қызтекелер» сынды топтар да халық санының өсуіне кері әсер етеді. Бұл ислам дінін ұстанатын халықтар мен шығыс елдерінің басым­ бөлігінде шектелетінін ескерг­ен жөн. Ал бұл қылық қазақ халқына тән емес болса да, қатары­ көбейіп келе жатқанын мойын­дамасқа амал жоқ.

Айзия  НҰРТАС

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Мамыр 2018 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары