Өзекті мәселелер

  • 12.07.18

    Қазақтың ұлттық болмысындағы өзіне ғана тән қасиеттердің бірі – «аманат­» қағидасы. Ұлы даланың демо­кра­тиялық принциптерінің нақты көрі­нісі болып табылатын осынау ерекше түсінік отарлық жүйенің қасаң саясатының негізінде «майдаланып» та кетке­нін жоққа шығару қиын шығар. Мұның сыртында ұлтымызды рухани мешел­дікке ұшырату мәселесі тұрғаны белгілі. Кезінде заманымыздың заңғар, данагөй қайратк...

    Толығырақ...
  • 12.07.18

    Шығармашылықтың шыңына лезде­  шығу екінің бірінің қолынан келе бермейтіні белгілі. Ал Аралдың жағасын­да  туып, анау асқаралы Алатауды бағындыру – бөлек әңгіме. Тұңғыш рет «Білім және еңбек» журналы­нда «Аралды қайтсек сақ­таймыз?» мақаласы басылды. Жұрт назары­ бірден ауған. Сонан соң «Қазақстан пионері» газетінде «Бо­з­айғыр»   әңгімесі   жарыққа  шықты. 1971 жылы республикалық жастарға арна...

    Толығырақ...
  • 12.07.18

    Жаз айлары еліміз үшін мерекеге толы. Сол мерекелердің бірегейі – Елордамыз Астана қаласының туған күні. Ел болып атап өтетін Ел­ордаға биыл – 20 жыл. Қызыл­орда қаласының 200 жылдығымен  тұспа-тұс келген мерейтойдың  қуанышты еселей­ түскені рас. Еура­зия­ның жүрегінде бой көтерген қаланың тынымсыз еңбек пен даму жолына түскеніне де жиырма жыл. Ару қала Астананың туған күнімен құт­тықтауды Сыр...

    Толығырақ...
  • 12.07.18

    Қазақта «балалы үй – базар, баласыз үй – мазар» деген мақал бар. Расымен, үйдің іші сыңғырлаған бала күлкісіне толы болғанға не жетсін, шіркін! Отбасын құрудағы басты мақсат та – осы. Алайда үлкен жауапкер­шілікті талап ететін бұл ұғым ер мен әйелге өзіндік қиыншылықтар тудырады. Дүниеге бала әкелу адамның денсаулығына байланысты, бірақ оған тәуелді емес. Физикалық, психологиялық және әлеуметті...

    Толығырақ...
  • 12.07.18

    Әке жүрегі таудан үлкен, ана жүрегі теңізден терең деп бекер айтылмаса керек. Әрбір ата-ана сәбиі дүниеге келген сәттен бастап мәпелеп, қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмай өсіреді. Бөбегінің былдырлаған тілін қызықтап жүріп, бірінші сыныпқа баратын уақытының келгенін де аңғармай қалады. Бірінші сыныпқа барған соң, оң-солын танытып, бар керегін алып беру үшін күні-түні еңбекте...

    Толығырақ...
ТАНА КӨЗІН СҮЗБЕСЕ, БҰҚА ЖІБІН ҮЗБЕЙДІ
17.05.2018 10:47

Нәзипа – қарапайым ғана ауылдың қара торы келіншегі. Осыдан 11 жыл бұрын ата-анасының қолынан ұзатылып, өзге босағаны аттаған еді. Бүгінде жасы 36-да. Адал жары, 3 баласы бар. Екі жыл бұрын әкесі өмірден озар шағында, «осы үй мен аналарың сендерге аманат, бас-көз  болыңдар» деп қызы мен күйеубаласына табыстап кеткен. Содан бері бұлар жалдап жүрген пәтерлерін біржола тастап, осында көшіп келген. Бір жағынан төсек тартып қалған анасына көмектеспек. «Күшік күйеу болып, енесінің үйін паналап алыпты» деген аты бар демесең, тәп-тәуір-ақ өмір сүріп жатты. Бәрі бақытты. Тек бар мәселе Нәзипаның соңынан ерген жалғыз сіңлісі Нұрсұлуда еді.

Нұрсұлу үйдің еркетотай, кішкен­тайынан бұзықтау болып өскен қызы бола­тын. Өз айтқанынан таймайтын, деге­нін істетпей қоймайтын мінезі тағы бар. Рұқсат сұрау дегенді мүлдем білмей­ді. Бетінен ешкім қақпаған соң да балалық дәуірден тез өтіп, ерте есейді. Бар бәле осы кезде басталды. Түнделетіп қыдырып, сауық-сайран құру, үйге таңата­ келу біртіндеп жиілей бастады. Анасы төрткөз болып телміріп, Нұрсұлуды күтумен-ақ талай таңды атырды. Ал үкілеген қызы болса небәрі 19 жасында отбасылы еркекпен көңіл жарастырып, ақыр соңында жүкті болып қалды. Әйтпесе анасы­ бар-жиған тергенін салып, білдей оқу орнына түсірген еді. Жастықтың буымен алданып қалған қызы анасын жерге қаратса да, шеше байғұс оған еш қарсы келмеді. Керісінше, «баланы туа бер, өзіміз көмектесеміз» деп, бетінен қақ­пай, қолдау көрсетті. Бұл уақытта жас қызды арбауына түсірген әлгі еркек бар жауапкершіліктен тайып тұрған болатын. Алайда тек қара басының қамын ойлайтын сылқым да баланы туа сала балала­р үйіне тастап кетті. Сөйтті де «жаңа өмір бастаймын, жұмыс істеймін» деп қалаға біржола қоныс аударды. Осыдан­ кейін анасының «есі кірді, енді тәртібін түзетер» деп дәмеленгені рас. Бірақ қуанышы көпке созылмады. Бұл жолы қызы өзінен 10 жас кіші жігітпен көңіл жарастырып, ішімдікке салынып кетті. Бір күні масайған күйі ауылдан бір-ақ шықты. Бар жақсылықты үлкен қызынан ғана көріп, кіші қызының қылығына тойынған ана бұл сорақылықты көргенде, есінен танып, құлап қалды. Құламай қайтсін, түннің бір уағында бөтелкелес досымен ішімдікке сылқия тойып алып, аузына келгенін айтып, бүкіл ауылға масқ­ара етті. Анасының денсаулығына алаңдаған Нәзипа сіңлісінің бөтелкелес досын қуып жіберді де, Нұрсұлуды дереу үйге кіргізіп, төргі бөлмедегі төсекке жат­қыз­ды. Қанша дегенмен артынан ерген жалғыз сіңлісі, бауыры. «Сүрінбейтін тұяқ, жаңылмайтын жақ болмайды». Қателескен шығар, кешірейік» деп, өзгеруіне тағы бір мүмкіндік сыйлаған да өзі.

Нұрсұлу таңғы шапақта өңі айрықша боз тартып оянды да, ойлана отырып, кешегі ісін еске алды. Жалғыз әпкесінің қолдау білдіргеніне ризашылығын айтып, анасы екеуінен кешірім де сұрады. Көп ұзамай ауылдағы мектепке еден жуушы­ болып жұмысқа орналасты. Бойы аласа демесең, нағыз сымбаттының өзі болатын. Сондықтан да болар еркек атаулы­ны өзіне қаратқыш еді. Бір сөзбен айтқанда, өзі ұнатқан ер-азаматты қалай болса да қаратып алатын. «Ауру қалса да, әдет қалмайды». Нұрсұлу мектепке­ жұмысқа тұрғаннан кейін бұрынғы әде­тіне қайта басты. Әуелі мектептегі мұғалімдерді қармағына ілді. Ақыр соңында бар абыройдан айырылып, ол жұмысынан да шығып қалды. Мұнан кейін қарау­ға беті қалмаған ол үйде біраз жатты. Әпкесі күнұзақ базарда тұратын. Күнде­лікті мардымсыз табысы тамақтан артылмады. Қас қылғанда  осы кезде Нәзипаның күйеуі Самат та жұмыстан шығып қалған еді. Анасы да қатты науқастанып, ауруханаға  түсіп  қалған  болатын. Қыр­сық  бір  айналдырғанды, шыр  айналдырды  деген  осы. Нәзипа қатты қажып кетті. Таңсәріден базарға барғаннан кешке дейін тыным жоқ. Үйге келсе балаларының кір-қоңы, тамағы тағы бар. Әйтеуір жыбырлап жүріп, түн ортасы ауғанда көзін бір іліп алатын. Тіпті, соңғы кезде Саматқа көңіл аударуды да қойды. Мұнысына­  күйеуі, әрине, ренжитін.

Саматтың сәл бетін безеу басқаны болмаса, көздері өзін сүйкімді көрсететін. Мінезі де жақсы. Әжептәуір істеп жүрген жұмыс орны да қырсыққанда жабыл­ып қалды. Әйтпесе бар табысын отбасына әкелетін. Ішімдікке де аса құмар емес. Тек отырыстарда болмаса. Алайда еркек әйелден нәзіктік күтеді емес пе? Оның үстіне соңғы күндері Нәзипа екеуінің арасы тым алшақтап кетті. Мұны сезді ме, не бұрынғы әдетіне қайта басты ма, Нұрсұлу күндіз жездесінің жанынан айнал­шықтап шықпайтынды шығарды. Балалар мектепке кетісімен, оған асын дайындап, қамқорлық танытқан сыңай танытатын. Әйтеуір осылай жүріп-ақ, жездесінің бетін бері қаратып алды. Осылай арам ойын іске асырған Нұрсұлуды енді Самат күнделікті өзі іздеп тұратын болған. Әйеліне деген сезімі де өшіп барад­ы. Осылайша  күндер  өте  берді.

...Көктемнің соңғы айы болатын. Бір күні жұмысынан ерте қайтқан Нәзипа ауылдың шетіндегі қалың тоғайдың жанын­ан өтіп келе жатқан еді. Сарқырай аққан өзеннің дауысына тамсанған ол байқаусызда сол жағалауда отырған «екі ғашықты» көріп қалады. Алғашында мән бермегенімен, байқап қараса, жігіттің үстіндегі көк көйлегі өзі Саматқа алып берген жейдесіне ұқсайды екен. Қанша жүрегі сенгісі келмесе де,  Нәзипа сол «ғашықтардың» жанына барып, өз көзін жеткізгісі келді. Жақындай бергені сол еді, «қашанғы тығылып жүрмекпіз, бір­жола қалаға кетейікші» деген сіңлісінің дауысын анық естіді. Ал оның жанында «ер-азаматым» деп құрметтеп жүрген Саматы  отыр. Көңіл  күйінің астан-кес­те­нін шығарған екеуді Нәзипа бар ашуы­мен кеп итеріп жіберді. Онысымен қоймай, сол маңда жатқан таяқты алды да, «әй, оңбағандар, сендер менің сыртымнан не тірлік істеп жүрсіңдер?» деп, екеуін­ де сабалай жөнелді. Мұнысымен қоймай, сол күні-ақ Саматты бар киімін ала дорбаға салып, үйден қуып шықты. Істеген  ісіне түк қысылмаған Нұрсұлу да сол  күні  үйден біржола кетіп қалды.

Отбасындағы абыройлы азаматтың оты осылайша сөніп, балаларынан бір­жола қуылып кетті. Ал жасынан бұрын ерте қартайған, аңқылдаған ақкөңіл Нәзипа тағдырдың ауыр жүгін арқалап қала берді. Күш-қайраты мол әйел тірі жесірдің азабын тарта жүріп, бір өзі  балаларын ел қатарлы аяғына тұрғызу­ үшін тірлік етіп келеді.

Кейде «Тана көзін сүзбесе, бұқа жібін үзе ме»? Бар бәле – Нұрсұлуда. Еркекте ес бар ма, егер жездесі өзеуреген күннің өзінде кеудесінен итеріп, болмаса басқа үйге кетіп қалмай ма? Босқа мені күйдір­генше?», - деп анасына еңіреп жылап та алады.

Амал  не,  сіңлісінің осынша­лық­ты­ сұрқия боларын кім білген?

Ж.ЖҮНІСОВА

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Мамыр 2018 >
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары