Өзекті мәселелер

  • 08.11.18

    Халық – сыншы әрі әр­қашан әділ. Өткен аптада Арал, Қазалы аудан­дарына іссапармен барға­н облыс әкімі Қырымбек Көшербаев ел алғысын арқал­ап қайтты. Бұқараның базы­насын ескеріп, жұртшылықтың жағдайын  жақсартуда аймақ басшысы бір­қатар тірліктер атқарып жүр. Өткен аптада жер­гілікті тұрғындар сол игі істер­дің жалғасына куә болды.

    Алдымен Арал ауданы орталы­ғындағы жаңа аурухананың аш...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Кез келген тауарды сырттан тасымалдау үлкен тәуеке­л мен көп шығынды талап ететіні сөзсіз. Дамыған­ елдердің көпшілігі тұтынатын тауарын өзі өндіріп, кәсіпкерлері шаруасын шыр айналдырып отыр. Ал бізде ше? Қандай өнім бар дегеннен гөрі, нендей өнім жоқ дегенге жауап табу тез болып тұр. Былай қарағанд­а, қарапайым қаламсап шығаратын зауы­тыңыз  да  жоқтың  қасы. Қайтпек  керек?

    ...
    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Қазір әлеуметтік желі үлкен күшке ие. Ойыңызда жүрген жайтты жақсылап тұрып жазып, көпшіліктің талқысына тастай саласыз. Мұнда  сөздің  байыбына баратын, оны саралай алатын да, көкпардағы  серкедей  жүнін  жұлып, ту-талақай  ет етін де  жұртшылық бар. Ал, күшке ие дегеніміз – көп  мәселенің  шешімін  табатынында. Жама­н жері  кейде жаны ашып жазғандар да жазықты болып жатады­. Атын шыға...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Нәзіктік пен әсемдіктің символы – қыз баласы қашаннан сұлулыққа құмар. Ару­лар­ға ақыл мен  әдеміліктің қатар қажет екенін қазақ бұрыннан айтып кеткен емес пе? Көріксіз қыз – тұзсыз нанмен тең. Ендеш­е  сұлулығын  арттырып, тартымды бола түсу – бұрымдылар үшін сүйікті «мәселе». Бүгінде  айқабақ,  алтын  кірпік, қызыл ерін  сылқымдар кірпігін қалай  күтіп  жүр? Сырт көзге сөз қылуға тұр­майтын т...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    Редакция  қызметкерінің іссапармен бармайтын жері жоқ. Асулардан асып шыңға шығады, еңіске түсіп теңіз кешеді, балықшы мен диқанның қосына­ түнейді, шопандар мен жылқышыларға жолығу үшін жайлауды аралап шаршайды. Иә, жорналшы дегендер өмір бойы солай жол үстінде жүрген­дерінде бұрын көріп білмеген пенделердің талайымен жүзд...

    Толығырақ...
СЫРДАҒЫ СОНЫ СЕРПІЛІС
09.08.2018 12:25

Біздің «Алдымен экономика, cодан  соң  саясат» деген­ айқын  формуламен ілгерілеп келе жатқанымызды мемлекет басшысы ай­қындап берген. Саяси реформалардың әрбір кезеңі эко­номика дамуы­ның  шекті  деңгейімен ұштасады. Сондықтан да біз саяси ырықтандыру жолын дәйекті ұстанудамыз. Осылайша халықтың рухани қазынасын жаңғыртып, оны бәсекеге қабілетті етуге қол жеткіземіз. Ал білі­мі мен білігі сай азаматтар біріге жұмыс істегенде ғана халықтың бірлігі бекіп, сені­мі нығая түседі. Бұл тұрғыда Сыр елінің серпінді дамуы жолындағы төл перзенттері­нің қызметін айтпай кеткен айып болар.

Еселейтініміз тағы бар, Алаштың анасы – Сыр елі соңғы он жылда соны серпінге ие болды. 800 мыңға жуық халықты бір террито­риядан бағындырып, басқарып отырған билік жүйесінде де идеология мықты деуге сұранып-ақ тұр. Өйткені Қызылорда облысындағы экономикалық көрсеткіш жыл сайын алдын ала бол­жанған  нәтижеден де жоғары­ көрінуде. Бұлай деуімізге Қызылорда облысының әкімі Қ.Көшербаевтың ағымдағы жылдың алғашқы жарты­жылдық қорытындысын жари­ялағаны  себеп  болды.

Өзегі жаңғырып тұратын сала бар. Ол – экономика. Ал оны әртараптандыру мәселесі кеше жобасы қаралып, бүгін салынып, ертең пайдаланатын  қағаз  нұсқа  емес. Ол үнемі салалық жаңғыр­туды қажет ететін ең ірі сала. Бұл аймақтың барлық саласы бойынша экономикалық іс-қимылының нәтижесін көрсетеді.

Бәрімізге белгілі, мемлекет басшысы елдің ұзақ әрі міндетті дамуы үшін «Қазақстан – 2050» стратегиясын ұсынған  болатын. Бұл саяси маңызды құжатта өңірлерді дамыту мәселесі де назардан тыс қалмаған. Президент дәл осы құжатта «мықты мемлекет күнкөріс саясатымен емес, жоспарлау саясатымен, ұзақмерзімді дамумен және экономикалық өсумен айналысады» деп атап көрсеткен еді. Страте­гияда айқындалған негізгі мақсат – 2020 жылға облыстың әлеуметтік-экономикалық даму қарқыны респуб­ликалық орташа деңгейден төмен болмауы. Осы ретте облысымызда даму көкжиегі айқын дөңгеленіп тұрған салалар­ға  тоқталып  өтсек.

Бірінші.  Мұнай-газ  сек­торы.

Экономиканың басқа сала­лары  өнімдерінің көле­мі біртіндеп өсе түскен жағдайда бұл тағы біршама уақыт бойына басым сала болы­п  қала береді. Бұл мұ­най өндірудің едәуір көлемдерімен және өңдеу секторы мен кіші бизнестің әлі де болса жеткіліксіз дамуымен түсіндіріледі. Бүгінгі күні өңдеу жүргізіліп жатқан мұнай-газ кен орындарының бірқатары сарқылып жатыр, бұл ретте мұнай-газ саласы­ның­ өңір экономикасына әсерін ескерсек, басқа салалар есебінен өндіріс көлемдерінің төмендеуін өтеу әзір­ге мүмкін емес. Бұл тұрғыда өңір дамуының басты басымдығы – жаңа мұнай-газ кен орындарын барлау және әзірлеу, сондай-ақ, геология­лық қорларды толығырақ шығарудың заманауи әдіс­терін қолдану. Облыс әкімі­нің айтуынша, мұнай өндіру көлемінің жылдан-жылға азаюын ескерсек, өнеркәсіп­тік өндіріс көлемі бойынша аздап қалып келеміз және тұрғын үй беру бойынша бір­шама жетпей тұрмыз. Деген­мен, тау-кен және өңдеу өнеркәсіптеріне салынған инвестициялардың  оң динами­ка­сы­ мен  мұнай  нарығына  қа­тысты  жағымды  болжам жаса­лып отырғанын және жыл соңына дейін 36 көпқабатты тұрғын үйлердің берілетінін ескерсек, жылдың аяғына дейін осы екі көрсет­кіш  бойынша да өсім қамтамасыз етіледі деген сенім бар. Демек, экономиканы әртараптандыру биыл да біздің басты міндетіміз болып қала бермек.

Екінші. Өңдеу  секторын дамыту.

Өткен жылы облыста жалпы­  құны 1,5 трлн теңге­нің өнімі шығарылды, бұл 2016 жылмен салыстырғанда 0,8%-ға көп. Біріншіден, біз жалпыөңірлік өнім бойынша соңғы 4 жылда алғаш рет оң векторға шықтық. Бір ғана өңдеу өнеркәсібі саласының өндіріс көлемі осы жылдары 56%-дан жоғары нәтижеге жеткізді. Яғни, соңғы жыл­дары көмірсутегі және уран өнімдерінің бағасы түсіп кеткен­іне  қарамастан, жақсы өмір сүріп, қарқынды дамуғ­а болатынын біз дәлелдедік. Қазір өңір экономи­касының көмірсутегі шикі­затына тәуелділігі едәуір азайды. Ал, өңдеу  өнеркәсібі саласындағы  еңбек  өнім­ділігі биылғы бірінші тоқсанның өзінде 10%-дан асса, шикіза­ттық емес өнім экспортының көлемі 2,7 есеге көбейді. Ірі және орта индустриалды жобаларды іске асыр­у арқылы өңдеу секторын екі есе арттыру жоба­лануда.

Ал индустрияландыру картасы аясында 22 жоба жүзеге  асты. Бүгінде  оның 16-сы бойынша өнім өнді­рі­ліп, 1700 адам жұмыспен қамтылып отыр. Алғашқы жартыжылдықта  осы  жобалар шеңберінде жалпы құны 11 млрд теңгеден астам өнім шығарылды. Бұл былтырғы осы кезеңмен салыстырғанда 30%-ға артық. Қазір жалпы құны 620 млрд теңге болатын, экспортқа  бағытталған 26 жобаны жүзеге асыру  жұмыс­тары жүргізілуде. Оның ішін­дегі 4 жоба – молибден өндіру және балық өңдеу, цемент және шыны зауыттары жыл соңына дейін іске қосылады. Әсіресе, көптен күткен шыны зауытының құрылысы ағымдағы жылдың IV тоқсанында аяқталады. Қытайдың «Чайна­ Триумф» компаниясы жо­ғары технологиялық зауыт құрылысына инвестор ре­тінде қатысып, смартфондар мен планшеттердің күн сәулесінен қорғайтын панель­деріне арналған аса жұқа және өте мөлдір шыны жасап шығар­уды да  көздеп  отыр. құны 150 миллион АҚШ долларын құрайтын бұл жобаны Қы­зылорда облысының индустриялық аймағында жүзеге асыру  жоспарланған. Қы­рымбек Елеуұлы облысқа әкім болып тағайындалған жылы «Міндет оңай емес. Өйткені стратегияны іске асыруға берілген жеті жылда біз тұтас елге қарағанда жо­ғарырақ қарқынмен дамуымыз керек» деген болатын. Бүгінде  сол  жүкті  сол  уәдесі­мен орындап  келе  жатыр.

Үшінші. Агроөнеркәсіп кешені­н  дамыту.

Облысымыздың қашаннан аграрлық өңір екендігін ескерсек, жұмыстың келесі бір ірі ауқымы ауыл шаруашылығын дамыту бойынша жүргізіледі. Осы орайда, облыс­тың аграрлық секторы дамудың жақсы қарқынын көрсетіп отырғанын атап көрсетуіміз керек. 2013-2017 жылдар аралығында ауыл шаруа­шылығының негізгі капита­лына салынған инвестиция көлемі 23 есе, тамақ өнімдерін өндіру 5 есе артты. Тек биылғы жылдың өзінде ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестиция көлемі 85%-ға, ауыл шаруашылығы өнім­дерін өндіру көлемі 2,7%-ға, азық-түлік өнімдерін өндіру көлемі 15%-ға артса, ауыл шаруаш­ылығы өнімдері экспор­ты көлемі өнімнің заттай­  көрінісінде 7,3%-ға, ал қар­жы  эквивалентімен 66%-ға  өскен.

- Егін шаруашылығын әртараптандыру бағдарла­масы табысты жүзеге асып келеді­. Соңғы 5 жылда мал азығы дақылдары мен майлы дақылдар алқабының көлемі 18 мың гектарға артты. Өнер­кәсіптік бағытта картоп, көкөніс және бақша өнім­дерін өндіруді дамыта бастадық. Ағымдағы жылы Қызыл­орда қаласында Испан тех­нологиясы бойынша жұмыс істейтін автоматтандырылған алғашқы жылыжай кешені салынады, - деген аймақ басшысы Қ.Елеуұлының сөзі ауыл шаруашылығы сала­сында оң өзгерістердің барын жеткізіп тұр.

Қазіргі таңда «Байқоңыр» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпор­ациясы күріш және балық кластерлерін одан әрі дамыту, сондай-ақ, мал шаруа­шылығы, өңдеу және логистика салаларында кластер құру жұмыстарын қолға ала  бастады. Бұл үшін қажет­ті  қаржы  бюджеттен  бөлінді. Ауылшаруашылық өндірісі табиғи құбылыстар мен басқа да бірқатар факторға барынша тәуелді, әлсіз сала болып табылады. Ал, цифрлық технологияларды енгізу нақты бизнес-үдерістерді жобалау­ға, сонымен қатар, нәтижені де болжауға негіз болатын табиға­т факторларын талдауға және болжауға мүмкін­дік береді. Бұл еңбек өнім­ділігін арттыруға ғана емес, табиғи  ресурстарды неғұр­лым үнемді пайдалануға, пести­цидтер мен минералды тыңайтқыштарды пайда­лануды сиретуге, бір сөзбен айтқа­нда, экологиялық таза органикалық  өнімдер өнді­руге  мүмкіндік  береді.

Бір сөзбен айтқанда, күріш шаруашылығы – біз сақтап қалуға әрі дамытуға тиіс дәстүрлі сала. Экономикалық тұрғыдан алғанда күріш экспортынан түсетін пайда көлемі төмен сияқты. Алайда Сыр елі осы брендімен әлемге танылып отыр десек­, жағымыздың жаңылмағаны. Аймақта бұдан да бөлек  жұмыстар  легі  атқары­лып жатыр. Біздің жазып отырғанымыз тек бір ғана легі. Мал шаруашылығы, балық шаруашылығы сала­лары да жаңаша сипат иеле­ніп, өркендеу жолындағы саланы­ң қатарына енгелі біраз  болды.

Төртінші. Инфрақұрылымды  дамыту.­

Бүгінде Қызылорда об­лысы­ бойынша ирригациялық және дренаждық инфрақұрылымның нашарлауы салда­рынан суармалы жерлердің төрттен бір бөлігі пайдал­анылмай отыр. Біздің аймақ Сырдария өзенінің төменгі ағысында орналас­қандығын және жоғарыда орнала­сқан көрші мемле­кеттердің ше­шім­деріне толық­тай тәуел­ділігімізді ескер­етін болсақ, иррига­циялық және дренаждық жүйелерді жаңғырту стра­тегиялық  сипатқа  ие  бола­ды және  биылғы жылы біз үшін су тапшы­  болып  отыр. Сондықтан, бірнеше жылдар бойы судың қажетті көле­мімен қамтамасыз  етілген 188 мың га суармалы жерді қалпына келтіруге бағыт­талған үш жобан­ы жүзеге асыру үшін жүйелі жұмыс істелуде­. Еліміз бойынша Үкімет жоспары­на сәйкес бұл  жо­балар шеңберінде  4 облысқа тиесіл­і 312 мың га жер қамты­лады. Облыстық құры­лым­дардың жүргізген мақсатты жұмыстарының нәтижесінде жобаға сай қайта қалыпқа келтірілетін жердің 50%-ға жуығы Қызылорда облыс­ы­ның үлесіне тиіп отыр. Бұл – болашақ үшін жақсы  негіз.

Өнеркәсіптің дамуы қосымша энергетикалық қуаттардың  қосылуын  қажет ететіні белгілі. Осыған орай, аймақ тұрғындары мен экономиканы өзіміздің энергия көздері арқылы 100% электр энергиясымен қамтамасыз ету міндеті тұр. Оның ішінде, қайта қалпына келетін энергия көздерін дамыту жоспарда бар. Қызыл­орда қаласында жаңадан ЖЭО (жылу электр ортал­ығын) салу мәселесінің де маңызы өте зор. Облыстың барлық елді мекендерін толығымен газбен қамтамасыз ету мәселесі түбегейлі шешімін тауып келеді. Одан өзге сапалы ауызсумен ауылдық­ елді мекендердің 97%-ы орталықтандырылған су жүйесімен қамтамасыз етіл­ген. Осылайша біз тір­шілікті қамтамасыз етуші инфра­құрылымның негізгі үш  бағыты, яғни,  электр энергиясы, газ және ауызсумен қамтамасыз ету бойынша 100%  нәтижені  бағын­дыруға біртабан жақын қал­дық. Бұл – өз кезегінде, тұр­ғындардың өмір сүру сапасы­ және жалпы экономиканың дамуына ықпал ету бойынша стратегиялық  маңызы  бар міндет.

Облыстың индустриалды-инновациялық орталыққа айналуы­на барлық мүмкіндіктер қарастырылған. Сонымен қатар, қалада жоғары технологиялық қызмет секторын құруға мүмкіндіктер де жеткілікті. Биыл облыс орталығы – Қызыл­орда қаласының 200 жылдық мерейтойы. Бұл тарихи оқиғаны қала жоғары экономикалық көрсеткіштерімен және дамыған қалалық инфрақұрылымдарымен қарсы алуы шарт. Сондай-ақ, аймақты дамыту бағдарламасында облыстың әлеуметтік-экономикалық даму қарқынын сипаттайтын 121 индикатор қаралған. Барлық жұмыстың нәтижелерін қорытындылайтын ең негізгісі, бұл өңірлік өнімнің физикалық көлемінің индексі­ болып табылады. Оны 100,4%-ға жеткізу – 2018 жылдың міндетінде. Ағымдағы жылдың 6 айының нәти­желерін­ талдай келе, бұл міндет күрделілігіне қарамастан, қолдан­  келетіні сөзсіз. Аталған стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу  үшін біз аймақтың барлық мемлекеттік және салалы­қ бағдарламаларға толыққанды қатысуын қамтамасыз етуіміз қажет. Алайда бұл жұмыстар қысқа уақытта нәтиже­  бере  қоймайды. Мұндай өзгерістер біршама уақытты­ талап етеді, алайда  аймақтық экономикадағы қайтымсыз өзгерістердің басталуына түрткі болады. Нәтижесінде, қалыпты­ өмір сүруге, сапалы білім алуға және өмір сүру сапасы­н  арттыруға  мүмкіндік  ұлғаяды.

Н.ҚҰДАЙБЕРГЕН

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Тамыз 2018 >
    1 2 3 4 5
6 7 8 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары