Өзекті мәселелер

  • 18.04.19

    Түрме рейтингі – кез келген елдің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін танытат­ын көрсеткіштің бірі. Бұл ретте­ Қазақстан қылмыстық заңнаманы ізгілендіру саясатын іске асыра отырып, жыл сайын бас бостандығынан айыруға байланысты емес жазалардың баламалы­ шараларын қолдану саласын кеңейтуде­. Соның нәтижесінде бұл түрме зерт­теулерін қадағалаудың халықаралық орталығы­ның (ICPS) жалпыәлемдік рейтингі...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    «Бала анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады; біреуі – ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады. Бұлар – тәннің құ­мары... Екіншісі – білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен деп талпынып, көзі көрген, құлағы естігеннің  бәрін  сұрап  тыншымау. Бұл – жан құмары...»

    Абай  Құнанбаевтың

    «Жетінші  қара...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Дана қазақ «Көп жа­саған білмейді, көпті көр­ген біледі» дейді. Көп жасамадық, көпті көрмедік. Айтпақшы, «менің білге­німді өзгенің білмеуі керек» деп ақпаратты қыз­ғанатындар бар екен. Бар емес, олардың қатары қалың көрінеді. Әрине, әңгімеміз пайдалы ақпараттар мен мәліметтер турас­ында ғана. Әйтпесе, оқырман мен тыңдарманды адастыратын ақпараттың әрдайым жасырынып жүрген...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Бала кезімнен әкеме жақын болып­ өстім. Таң атқаннан кеш батқан­ға дейін ізінен бір елі қалмайтын едім. Әкем жаны жайсаң, түрі сұсты, балаларына қамқоршы, мен үшін асқар таудай биік шың дер едім. Бізге қаладан «балала­рыма» деп базарлық­тың түр-түрін әкелетін. Осыдан әкемнің даладай дарқан көңілін  байқауға  болады.

    ...
    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Осыдан екі жыл бұрынғы ақпаратты айтайық. Ең алғаш естігенде есеңгіреп қалдық. Елімізде 2017 жылы 110 мың адам жоғары оқу орнын бітірген. Тек олардың мамандық бойынша жұмысқа орналасқандар саны – 7-ақ пайыз. Мұны мәжіліс депутаты Мұрат Бақтиярұлы баяндад­ы. Бұл ретте бітіруші түлектердің қалғаны қайда деген заңды сауал туын­дайт­ыны рас. Мәжіліс депутаты «КТК» арнасына берген сұхбатында жастарғ...

    Толығырақ...
БІТІМГЕ КЕЛУ – ҰТЫМДЫ ШЕШІМ
09.08.2018 12:47

Ел іші ешқашан даусыз болмаған. Бұрында да ренжісіп, жер, жесір дауы үшін бір-бірімен араздасқан адамдар өмір сүрген. Әсіресе, жайылымдық жер үшін таласып, бірінің малын екіншісі қуып шыққан сәттер әдебиеттерден белгілі. Алайда ол кезде қазіргідей сот билігі болмаса да, ата-бабаларымыз шыңыраулы түрмесіз-ақ сол дауды бейбіт жолмен шешіп, екі тарапты бір ауыз сөзбен татуластыра білген, ердің құнын екі ауыз сөзбен шешкен мәмілегер болған. Дауласып, өзара ренжіскен тараптарды бәтуалы бітімге келтіріп, мәселенің ушығып кетпеуін қадағалаған. Терең иманмен үкім айтқан шешендеріміздің аталы сөзіне арсыз да тоқтаған. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінімен келісіп, бірін-бірі кешіре білген.

Ал қазір бекітілген заңдарымыз болса да, темір торға қамап, қаншалықты қатал жаза тағайындалса да, қоғамда келісе, кешіре алмай жүрген жандар көп. Бірінің сөзін екіншісі тыңдамай, бітімге келудің орнына «бәрін сот шешсін» деп болмашыға бола бір-бірін сотқа сүйреп, бір сәттік ашуға ерік беретіндер қаншама. Біреулер туған бауырларымен келіспей қалса, енді бірі құдай қосқан көршілерімен керісіп жатады. Мысалы, жақында қызылордалық екі тұрғын неше жылдан бері көрші тұрса да, бірінің қорасы екіншісінің үйіне өтіп кетті деп, тілімдей жер үшін 6 жыл соттасқан. Тіпті, сол алты жыл араласпапты да. Алғашқы сот отырысында бірі жеңсе, екінші көршісі апелляцияға беріп, жеңіске жетіпті. Осылай жер үшін алтын уақыттарын құр босқа кетірген көршілерді кәсіби медиатор Қыдырбек Рашов татуластырыпты. «Тіпті соңында бірінің үйінен ет жеп қайттық» дейді Қыдырбек Жұмағұлұлы.

Рас. Бүгінде араздасып, соттасып жүргендердің көптігінен елімізде үшінші билікте шетелдік тәжірибелер қолданыла бастады. Сөйтіп алғаш 2011 жылы «Медиация» заңы қабылданды. «Медиация» – латын тілінен аударғанда делдалдық ету, яғни тараптарды өзара келістіру тәсілі. Ал сол мәмілеге, бітімге келтіретін адамды медиатор деп атайды. Бұл тәсіл ертеректе АҚШ, Аргентина, Ұлыбритания елдерінде қалыптасып, заңдастырылған. Заң біздің елге де таңсық емес. Дала билігінің дара тұлғалары Төле, Қазыбек, Әйтеке билердің ел арасындағы кез келген дау-дамайды бітімгершілік жолмен шешкені мен осы медиация арасында өзара ұқсастық бар. Сондықтан елімізде даулардың санын азайту, мәселені сотқа дейін жеткізбей шешу үшін аталмыш заң қабылданды. Заңның қолданысқа енгеніне 7 жыл толуына орай «Бітім» медиация орталығы қоғамдық бірлестігі облыстық Қазақстан халқы ассамблеясымен бірлесіп, «Ашық есік» күнін өткізді.

– Қазіргі таңда облыс көлемінде 57 кәсіби және 615 кәсіби емес медиатор бар. Жыл өткен сайын олардың сапалық, сандық құрамы да артып келе жатыр. Екі тарапты татуластыру – бұл қанымызға сіңген қасиеттердің бірі. Мінеки, осы қасиет тұрғысынан алғанда қазақ халқына медиация жат емес. Медиация – бұл біреудікін дұрыс, екіншісінікін бұрыс деп айту емес, бұл екі жақтың да татуласуы, екі жақтың да бітімге келуі. Мұнда ұтылған жақ болмайды. Бүгінгі күнге дейін әлеуметтік сауалнаманың қорытындысы бойынша 391 мәселе шешілген екен,- дейді «Қоғамдық келісім» КММ-нің директоры Уәлихан Ибраев.

Медиаторлардың айтуынша, көбіне жұрт көршілер арасындағы даулар мен алаяқтық істер бойынша жүгініп жатады екен. Мысалы, неше жылдан бері арасынан қыл өтпейтін тату екі дос араздасып қалады. Сөйтсе, бірге пәтер жалдап тұратын қыздардың бірі екіншісінің Айфон 6 телефонын ұрлап кеткен екен. Ұрлайды да, дәл сол уақыттан бастап пәтерден кетіп, із-түзсіз жоқ болады. Құқық қорғау органдарына барып шағымданған қыз құрбысынан күдіктененін айтады. Арыз түскеннен кейін қылмыстық іс те қозғалады. Соңында құрбылар медиатордың көмегімен татуласып, бірі екіншісіне телефонын қайтарып береді. Осылайша қылмыстық іс өндірістен қысқартылады. Жалпы, соңғы кездері бұл заң бойынша қысқартылған істер саны артып келеді.

– Аталмыш заңды халық кеңінен пайдалану үшін бүгін «Ашық есік» күнін ұйымдастырып отырмыз. «Медиация» заңы ауырлығы орташа және онша ауыр емес қылмыстарға қолданылады. Мысалы, 2017 жылдың 6 айында медиация тәртібімен 73 қылмыстық іс қысқарса, 2018 жылдың 6 айында бұл көрсеткіш 86-ға жетті, яғни артып отыр.  Сондай-ақ,  Қызылорда  облысында  сотсыз  татуластыру орталығы  пилоттық  жобасы  іске асып  жатыр,- деді Қызылорда қалалық  №2 сотының судьясы Жұлдыз  Жакиеева.

Дау-дамайды шешудің ең ұтымды баламасы «Медиация» заңының артықшылығы – шешімнің тек тараптардың келісуімен қабылданатындығы. Мұнда медиаторлар бейтарап. Олар іске араласуға жол бермеу принципімен ерекшеленеді. Сондықтан мәселені ұзақ уақыт сотқа барып, сабылып, жарияға жар салып шешкеннен, ешкімге жария қылмай, құпия түрде шешкен әлдеқайда тиімді.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Тамыз 2018 >
    1 2 3 4 5
6 7 8 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары