Өзекті мәселелер

  • 13.09.18

    Кез келген жұмысқа тұрарда қандай болмасын мекеме, ең алдымен, «сотты болмаған» деген құжат сұрататыны белгілі. Сол бір «қара тізімде» бар екенсіз, онда арманыңыздағы қыз­метке қол жеткізу қиын дей беріңіз. Алайда облысымызда осы бір мәселеге назар аудармайтын бөлім басшыларының бар екендігі анықталып отыр. Атап айтар болсақ, Арал, Жалағаш аудандық білім бөлімдері мен Сырдария аудандық мәдениет...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Саяси тұрақтылық пен қоғамдық келісім – мемлекетіміздің басты ұстанымдарының бірі. Сарабдал саясаткер, ел Президенті Н.Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында бұл туралы тарқатып айтқан болатын. «Көл-көсір мұнайдың» дәуірі аяқталып келе жатқанын ескерткен Елбасы жаңа заманға сай болуға үндеді.

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Шыны керек, көптің көкейінде «облыс орталығындағы басты көше­лерд­ің бірі Желтоқсан көшесі нелік­тен жылда жөндеуден өтеді? Оның орнына шетаймақтағы көшелерді жөндесе қайтеді?» деген мазмұндағы пікірлер жиі айтылады. Мәселенің мәнісі былай. Былтыр сол көшеге су жүйелері мекемесі ауызсу желілеріне жаңғырту жұмыстарын жүргізген. Асфаль­т қабаты бір рет қайта қазылса болды, жаңадан салынған жол бі...

    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Ерғали  АБДУЛЛА

    Көрініс

    Қыз Жібектей керімсығысы келгені­мен де, тұқымы  құрғыр мыстандығы қылымсып қайта-қайта көрініп  қала береді...

     

    ...
    Толығырақ...
  • 13.09.18

    Нұржамал  ӘЛІШЕВА,

    журналист

    БІР   ҚИЫҚ  ОРАМАЛ

    Қазанға ет салып қойған. Қамыр илемекші болып еді, ұн бітіп қалған екен.

    Толығырақ...
БІТІМГЕ КЕЛУ – ҰТЫМДЫ ШЕШІМ
09.08.2018 12:47

Ел іші ешқашан даусыз болмаған. Бұрында да ренжісіп, жер, жесір дауы үшін бір-бірімен араздасқан адамдар өмір сүрген. Әсіресе, жайылымдық жер үшін таласып, бірінің малын екіншісі қуып шыққан сәттер әдебиеттерден белгілі. Алайда ол кезде қазіргідей сот билігі болмаса да, ата-бабаларымыз шыңыраулы түрмесіз-ақ сол дауды бейбіт жолмен шешіп, екі тарапты бір ауыз сөзбен татуластыра білген, ердің құнын екі ауыз сөзбен шешкен мәмілегер болған. Дауласып, өзара ренжіскен тараптарды бәтуалы бітімге келтіріп, мәселенің ушығып кетпеуін қадағалаған. Терең иманмен үкім айтқан шешендеріміздің аталы сөзіне арсыз да тоқтаған. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінімен келісіп, бірін-бірі кешіре білген.

Ал қазір бекітілген заңдарымыз болса да, темір торға қамап, қаншалықты қатал жаза тағайындалса да, қоғамда келісе, кешіре алмай жүрген жандар көп. Бірінің сөзін екіншісі тыңдамай, бітімге келудің орнына «бәрін сот шешсін» деп болмашыға бола бір-бірін сотқа сүйреп, бір сәттік ашуға ерік беретіндер қаншама. Біреулер туған бауырларымен келіспей қалса, енді бірі құдай қосқан көршілерімен керісіп жатады. Мысалы, жақында қызылордалық екі тұрғын неше жылдан бері көрші тұрса да, бірінің қорасы екіншісінің үйіне өтіп кетті деп, тілімдей жер үшін 6 жыл соттасқан. Тіпті, сол алты жыл араласпапты да. Алғашқы сот отырысында бірі жеңсе, екінші көршісі апелляцияға беріп, жеңіске жетіпті. Осылай жер үшін алтын уақыттарын құр босқа кетірген көршілерді кәсіби медиатор Қыдырбек Рашов татуластырыпты. «Тіпті соңында бірінің үйінен ет жеп қайттық» дейді Қыдырбек Жұмағұлұлы.

Рас. Бүгінде араздасып, соттасып жүргендердің көптігінен елімізде үшінші билікте шетелдік тәжірибелер қолданыла бастады. Сөйтіп алғаш 2011 жылы «Медиация» заңы қабылданды. «Медиация» – латын тілінен аударғанда делдалдық ету, яғни тараптарды өзара келістіру тәсілі. Ал сол мәмілеге, бітімге келтіретін адамды медиатор деп атайды. Бұл тәсіл ертеректе АҚШ, Аргентина, Ұлыбритания елдерінде қалыптасып, заңдастырылған. Заң біздің елге де таңсық емес. Дала билігінің дара тұлғалары Төле, Қазыбек, Әйтеке билердің ел арасындағы кез келген дау-дамайды бітімгершілік жолмен шешкені мен осы медиация арасында өзара ұқсастық бар. Сондықтан елімізде даулардың санын азайту, мәселені сотқа дейін жеткізбей шешу үшін аталмыш заң қабылданды. Заңның қолданысқа енгеніне 7 жыл толуына орай «Бітім» медиация орталығы қоғамдық бірлестігі облыстық Қазақстан халқы ассамблеясымен бірлесіп, «Ашық есік» күнін өткізді.

– Қазіргі таңда облыс көлемінде 57 кәсіби және 615 кәсіби емес медиатор бар. Жыл өткен сайын олардың сапалық, сандық құрамы да артып келе жатыр. Екі тарапты татуластыру – бұл қанымызға сіңген қасиеттердің бірі. Мінеки, осы қасиет тұрғысынан алғанда қазақ халқына медиация жат емес. Медиация – бұл біреудікін дұрыс, екіншісінікін бұрыс деп айту емес, бұл екі жақтың да татуласуы, екі жақтың да бітімге келуі. Мұнда ұтылған жақ болмайды. Бүгінгі күнге дейін әлеуметтік сауалнаманың қорытындысы бойынша 391 мәселе шешілген екен,- дейді «Қоғамдық келісім» КММ-нің директоры Уәлихан Ибраев.

Медиаторлардың айтуынша, көбіне жұрт көршілер арасындағы даулар мен алаяқтық істер бойынша жүгініп жатады екен. Мысалы, неше жылдан бері арасынан қыл өтпейтін тату екі дос араздасып қалады. Сөйтсе, бірге пәтер жалдап тұратын қыздардың бірі екіншісінің Айфон 6 телефонын ұрлап кеткен екен. Ұрлайды да, дәл сол уақыттан бастап пәтерден кетіп, із-түзсіз жоқ болады. Құқық қорғау органдарына барып шағымданған қыз құрбысынан күдіктененін айтады. Арыз түскеннен кейін қылмыстық іс те қозғалады. Соңында құрбылар медиатордың көмегімен татуласып, бірі екіншісіне телефонын қайтарып береді. Осылайша қылмыстық іс өндірістен қысқартылады. Жалпы, соңғы кездері бұл заң бойынша қысқартылған істер саны артып келеді.

– Аталмыш заңды халық кеңінен пайдалану үшін бүгін «Ашық есік» күнін ұйымдастырып отырмыз. «Медиация» заңы ауырлығы орташа және онша ауыр емес қылмыстарға қолданылады. Мысалы, 2017 жылдың 6 айында медиация тәртібімен 73 қылмыстық іс қысқарса, 2018 жылдың 6 айында бұл көрсеткіш 86-ға жетті, яғни артып отыр.  Сондай-ақ,  Қызылорда  облысында  сотсыз  татуластыру орталығы  пилоттық  жобасы  іске асып  жатыр,- деді Қызылорда қалалық  №2 сотының судьясы Жұлдыз  Жакиеева.

Дау-дамайды шешудің ең ұтымды баламасы «Медиация» заңының артықшылығы – шешімнің тек тараптардың келісуімен қабылданатындығы. Мұнда медиаторлар бейтарап. Олар іске араласуға жол бермеу принципімен ерекшеленеді. Сондықтан мәселені ұзақ уақыт сотқа барып, сабылып, жарияға жар салып шешкеннен, ешкімге жария қылмай, құпия түрде шешкен әлдеқайда тиімді.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Тамыз 2018 >
    1 2 3 4 5
6 7 8 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары