Өзекті мәселелер

  • 15.11.18

    Сыр елінің серпіні ерекше екенін аймақ тұрғындары да, сырт көз – сыншылар да жиі айтып жүр. Экономикалық даму тұрғысынан кей салаларда сәл шегініс болса, басым бағыттар да жеткілікті. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» екендігін дәлелдеп келе жатқан қызылордалықтар мемлекеттік бағдарламалар аясында біраз шаруасын шалқытып отыр. Әсіресе кәсіпкерлер тарапы жолдауда айтылған тапсырмалар бойынша өз міндет...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

     

     

    Берікбол  БАЙХОЖАЕВ,

    ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызы...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    «Балама әйелді өзім таңдап алып беремін. Байдың байлығына қызықпаймын, бидің билігіне қызықпаймын, асыл пышақ қап түбінде жатпайды. Келінім ақылды болса, ұлымның елге даңқы кетеді. Би түскендей үй болу – әйелден. Әйелі жақсы болмай ер оңбайды? Ердің бақытын кетіретін де – әйел, ерге бақыт әперетін де – әйел» деп келінін өзі таңдайтынын айтқан Төле бидің Данагүлді қалай жолық­тырып, баласына айт...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Қытық! Қызылы бар қызық сөз, құмары бар құнды сөз. Мұны солдан оңға қарай оқысаң да – қытық, оңнан солға  қарай  оқысаң да – қытық. Бұрын­ғы қыздардың бетінде қызарып, көз тартып­, көрініп тұрушы еді. Қазір ше? Зәру. Қат дүние. «Бүгінгі күні бүтін махаб­бат бар ма? Әй, қайдам? Сезім шіркін семіп кеткен. Ал қытық байғұс қырық жыл бұрын қайтыс болған» деп гөйітеді баз біреулер. Жо-жоқ, қытық әлі ...

    Толығырақ...
  • 15.11.18

    Бір күні қарап отырмай жеке бизнес жасағым келді. Жұрттың бәрі байып жатыр.­ «Кедей бол» деп менің маңдайыма біреу бормен бадырайтып жазып қоймағ­ан болар. Ауладағы жазғы үйді бұзып, «шындық» сататын дүкен аштым.

    - Әй, балам көп ұзамай тақырға отыра­сың,­ - деп әкем басын шайқады.

    ...
    Толығырақ...
ҚАРМАҚШЫ – ЕЛДІК пен ЕРЛІК МЕКЕНІ
18.10.2018 11:24

Бұл өлке – өрелі өркениеттер тоғысы­нда тарихын тереңнен тартқан мекен.­ Талай қаһарман хандар мен білекті батырлар, суырыпсалма ақындар шыққан жер. «Жүз жырау» дүниеге келген осы Қармақшы елі әр қазақ үшін қастерлі, қасиетті. Аудан толығымен Тұран ойпатының бір бөлігін құрап жатыр. Замана алмасқан сайын ұлттар мен ұлыстарға астана болып, қағанаттардың туы тігілген қоныс баршағ­а құнды жәдігерлерімен таныс. Мәңгілік өмір іздеген ойшыл, тұтас түркі жұртының көсемі Қорқыт бабамыз­ да осында тұрақтапты. Ал қайсарлығымен тарих беттерінде аты алтынмен жазылған Тұмар ханша, дұшпанын адастырып, халқына жаңа өмір сыйлаған ержүрек Шырақ та Қармақ­шы топырағының тумасы. Осындай  жауынгер  жұрттың, талант­ты­  жыраул­ардың  өңірінде  ұлы думан.

Қармақшы ауданының құрыл­ғанына биыл 90 жыл. Тұранның төрінде орналас­қан киелі мекеннің жұрты тағылымды тойды­ кең көлемде атап өтті. Ауданға облыс әкімі Қырымбек Көшербаев арнайы­ барып, айтулы күнмен тұр­ғындарды  құттықтады.

Шара шымылдығы Қорқыт ата атындағы мемориалдық кешенінде ашылды. Алдымен мал сойылып, аруақ­тарға құран бағышталды. Мұнан кейін театрландырылған қойылым көрсетіліп, Қорқыт бабамыздың өмірінен қысқаша үзінді келтірілді. Келісті сәулетімен көзге түсетін кешен бұл күні ерекше құлпыра түскендей. Сыртында тізіліп бес қаруы сай батырлар қорғап тұр. Жел тұрған сайын қобыздың қоңыр үні құлаққа келеді. Бір сәт оғыз заманына өтіп кеткендей еді көпшілік. Амфитеатрда жыршылар жыр айтып, әншілер тамылжыта ән шырқап, Қармақшы аспанында қобызбен қоса домбыра күмбірі қалықтады. Ауа райының салқындығы той тойлауға келген бұқараны тоңдыра­ алмады. Қайта мерекелік көңіл күйі көтеріле  түскендей.

Салтанатты шара аудан орталығы Жосалы кентінде жалғасты. Ш.Төлепова атындағы мәдениет үйінде «Қармақшы – елдік пен ерлік мекені!» атты ғылыми-танымдық конференция ұйымдастырылып, ғылыми, рухани парасат-пайым деңгейінде ой қозғалды. Алғашқы болып сөз алған аймақ басшысы Қырымбек Көшербаев жұртшылыққа жүрекжарды лебізін білдірді.

- Құрметті зиялы қауым, барша түркі жұртының абызы, данагөй Қорқыт ата мекені, адамзаттың айға ұшар арманын орындаған Байқоңыр ғарыш айлағы орналасқан қасиетті Қармақшы ауданының 90 жылдық мерей­тойына қош келдіңіздер! Ұлы Жібек жолы бойында Батыс пен Шығыс өркение­тін тоғыстырып, адамзатты құндылықтармен насихаттауда Қармақшы өңірі ерте дәуірлерден мәдени,­ рухани мұралардың, ізгілік пен парасаттың бесігі болып келеді. Сыр өңіріндегі ежелгі астаналардың бірі, Сақтардың Ордасы болған Шірік-Рабат­ шаһары осы киелі топырақтағы ежелгі мәдениеттің дәлелі емес пе? «Сыр елі – жыр елі» деген ұғымды Сыр еліне мәңгі қалыптастырған да – осы Қармақшы жұрты. Сондықтан да жырдың  бастауын Қорқыт бабадан алған, талайды таңдай қақтырған Сыр сүлейлері деген атауды ұлттық мәдениет төрінде берік орнықтырған жыршы, жыраулардың, дарабоз ақындар мен шайырлардың мекені деп мақтан етеміз. Атап айтқанда, Балқы Базар, Дүр Оңғар, Жиенбай жырау, Ешнияз сал іргесін қалап, Кете Жүсіп, Шораяқ­тың Омары, Тұрмағамбет Ізтілеуовтың күмбезін көтерген жыр керуені  Қармақшы  жерінің «Жүз шайыр­ елі» аталуына себеп болды. Дарын­дылар туған елдің бүгінгі мерейтойы құтты   болсын! Аймақ  тарихында алты­н әріппен жазылар тағылымды  оқиғалар көп болсын. Елбасының  сараб­дал саясатын іске асыруда қармақ­шылықтар жаңа ізде­ніс, жаңа жетістіктермен көзге түсе берсін, - деп құттықтауын  жеткізді.

Осындай қасиетті топырақта дүние­ге келген жыршы, жыраулары, дулығалы батырлары, дуалы ауыз билер­і мен еңбек ерлері, тәуелсіздік жылдарында қол  жеткізген жетістіктері туралы кітап шыққан болатын. Конференция барысында сол кітаптың тұсауы кесілді. Қорқыт ата атындағы  ҚМУ-дың бір топ ғалымдарының еселі еңбегінің, тынымсыз ізденіс­терінің арқасында шыққан еңбек турасы­нда кітаптың ақылдастар алқасының жетекшісі Қорқыт ата атындағы ҚМУ-дың Қорқыттану және өлке тарих­ы ғылыми зерттеу институтының директоры, филология ғылымдарының  докторы, профессор  Бағдат  Кәрі­бозұлы тарқатты.

- Қорқыт ата атындағы ҚМУ-дың тарихшы, әдебиетші бір топ ғалым­дары «Менің Отаным – Қазақстан» серия­сы бойынша Қармақшы ауданы туралы кітап жазуды өткен жылы бастағ­анбыз. Бір жылда осы кітапты жарыққа шығардық. Бұған дейін облыс­тың 4 ауданы және Қызылорда қаласы туралы кітап шығарылды. Әрбір қазақ, қазақстандық өзінің туған­ жері, елі туралы білуі керек. Туған жері туралы біліп өсу – әр азаматтың парызы. «Менің Отаным» сериясы бойынша шығып жатқан кітаптар еліміздегі барлық облыстық кітапханаларға таратыл­ады. Солтүстік Қазақстанның қазағы Оңтүстік Қазақстанда ұлттың тарихына қатысты қандай тарихи жәдігерлер бар, оның маңызы қандай, қалай зерттеліп жатыр, қандай археологиялық экспедициялар жұмыс істеп жатыр, нәтижесі қандай екенін білуі керек. Яғни, еліміздің барлық бөлігі тарихымыздан хабардар болуы тиіс. Бұл тұжырымдаманың авторлары – еліміздің ардақты азаматтары Ақселеу Сейдімбек пен Қойшығара Салғарин. Бұл кітаптар бүгінгі ұрпақты отан­сүйгіштікке тәрбиелеуде маңызды деп ойлаймын. Кітап 5 бөлімнен тұрады. Ғалымдардың айтуынша, әлемдік өркениеттің екінші ошағы Сыр мен Әмудің ортасындағы Тұран ойпатында­ жасалған. Яғни, түрік өркениеті. Біз сол  өркениетті  жалғастырушылармыз, - деді Б.Кәрібозұлы.

Конференция барысында тарих ғылымдарының кандидаты Әзілхан Тәжекеев, Қармақшы ауданының құрметті азаматтары Бақберген Досмамбетов, профессор Темірхан Тебегенов, жырау Алмас  Алматов  баян­дама  жасады.

Мұнан соң облыс әкімі Қ.Көшербаев аудандағы Т.Көмекбаев, Иіркөл, Қуаңдария ауылдық округтерінің шаруаш­ылықтарына көгалдандыру жұмыстарына арналған трактордың кілтін  табыстады.

Түстен кейін дүлдүл ақындардың сөз  барымтасы басталды. Ақын, қазақ айтысының дамуына өзіндік үлесін қосып жүрген Жүрсін Ерман бастаған жүйріктер шаршы топта бақ сынасты. Айтысқа аудан әкімінің орынбасары Еркебұлан Меңлібаев келіп, айтыскерлердің бағы мен бабының қатар шабуын  тілеп  сөз  бастады.

Алғашқы жұп – Сырым Әділбеков пен Рүстем Қайыртайұлы. Қармақшылық Сырым туған жұртын қуанышты күнімен  құттықтады.

«Жырласам, көңілімді мұң баспайды,

Айтқан сөзім қалайша шыңға аспайды.

Алғаш боп алдарыңа келіп тұрмыз,

Ақындар енді неге жармаспайды.

Осы ауылдың баласы болғаннан соң

Айтысты мен бастамай кім бас­тай­ды?»,- деп шырқаған  ол  жырдың тиегін­ ағытып, туған жері Қармақшының тағыл­ымды тарихын ұлықтады. Жас жігіттердің арасында жарасымды қалжың айтылд­ы. Соның бірі Рүстем Қайыртай «туған еліңе келіп мал бақпайсың ба?» деген сарында сұрақ қойды. Оған шаппа-шап жауап берген Сырым «төрт жыл бойы оқыған дипломды төрт түлік бағу үшін алмаймын»  деп  әзілмен  жауап  қайтарды.

Екінші болып айтыс аламанына Айдос Рахметов пен Оразхан Сейілхан шықты. Қос шайырда екеуара­ диалогтан гөрі бірінің туған жерін мақтап, жыр айтуы­ көбірек болды. Нұрмат Мансұров пен Эльдар Ықсановтың айтысы жиылған жұртшылық үшін қызық болған сияқты. Айтысты алтын балық ұстап алып, оған тілегімді айттым деп бастаған Эльдар соңында Нұрматтың өткір әзіліне тап болды. Одан соң Аруна Керімбек пен Ержеңіс Әбді қыз бен жігіттің  айтысын көрсетті. Ержеңіс Қармақшыдай киелі жерге келін бол деп ұсыныс тастаса, алғашында­ келін болмайтынын кесіп айтқан Аруна соңғы жағын­да  жібіп сала берді. Осылайша дарынды ақындар­дың сөз додасы қыза түсті. Жиналған халық қайсысы оза шабар деп аңдысын аңдып отырғанда, Мұхтар Ниязов пен Мақсат Ақанов сахна төрінен көрінді. Осыған дейінгі айтыстарда кіл қыз балалармен ғана айтысып жүрген қарағандылық Мақсатқа­ Мұхтар «айтыстың гинекологы» деп ат беріп, уытты­ әзілімен түйреді. Оған қарсы Мақсат «емделуге өз әйеліңді ала келесің бе?» деген сарында сауал қойды. «Саған әйелімді апарғанша, арам өлсін» деп елді қыран-топан күлкіге қарық қылған Мұхтар ары қарай елдегі саяси жағдайларды сөз етіп, тәуелсіз еліміздің жетістіктерін жырға қосты. Қос ақынның шаппа-шап өнеріне тәнті болған халық жиі-жиі шапалақ ұрып, оларды қолдап отырды.

Осылайша Қармақшының 90 жылдық торқалы тойына келген жұртшылық айтыс өнерімен сусындап, көңілдері марқайып қалды. Жүйріктен жүйрік озар жарысқанда. Сөз барымтасы барысында шешенд­ік сөздері мен әдемі ұйқасына, қарсыласына­ тұтқиылдан сауал тастап, сәйкесінше өзі де ұтымды жауап қайтарып отырған мықтыны ел көріп отыр. Қазылардың шешімімен, айтыстың бас жүлдесін, жеңіл автокөлікті адуынды ақын Мұхтар Ниязов қанжығасына байлады. Бірінші орын, 1 миллион теңгені Сырым Әділбеков жеңіп алса, екінші орын, 700 мың теңгені Аруна Керімбек еншіледі. Ал үшінші орын, 500 000 теңге Эльдар Ихсановқа бұйырды. Қалған қатысушыларға ынталандыру сыйлығы­, 200 мың теңге тарту етілді. Осылайша айтыст­ың туын көтеріп, ежелгі өнерімізді тағы бір ұлықтаған дарабоз ақындардың ел алдында мәртебесі биіктей түсті.

Аламан айтыс аяқталысымен ақын Иран-Ғайыптың «Қорқыттың көрі» спектаклі қойылды. Н.Бекежа­нов атындағы драма театрдың актерлері сомдаған образ, қойылым өте жоғары дейгейде өтті. Қорқыттың өмір жолын айқын суреттеген актерлер таланттылығын тағы бір дәлелдегендей. Қойылым соңында Қармақшы ауданының әкімі С.Мақашев бұқараның алдына шығып, мерейтоймен баршаны құттықтап, алғаусыз тілегін жеткізді.

Мұнан соң кезек ұлттық ойындарымызға келді. Аудандық денешынықтыру-сауықтыру кешенінде өткен  спорт сайысына 70-ке жуық спортшы қатысты­. Қол күрес, гір көтеру, түйе балуан сайыстары бойынша күш сынасқан олар жеңімпаз бен үздік­тердің өнеріне куә болды. Түйе  балуан сайысыны­ң нәтижесі бойынша 66 келілік салмақта бірінші орынды Арман Жалғасбекұлы ұтып алды. Ал 80 кел­лік  салмақта  Әсет  Әбдіреевтің  бағы жанып­,  бірінші  орынды жеңіп алды. Қол күресінен Талғат  Қанаев  мықтылығын  дәлелдеп, бірінші орын алса, гір тасын­ көтеруден Ермек Фазлиев жеңісті қолдан бермеді. Дүбірлі ат жарысына ұзын саны 30-ға жуық жүйріктер қатысты. Сайын даланы тұлпарының тұяғымен дүбірлеткен қатысушы­лардың ешқайсысы да осал болмады. Қызылорда, Тараз, Шиелі, Арал, Сырдария, Жалағаштан арнайы келіп бақ сынасты. Нәтижес­інде құнан бәйге бойынш­а бірінші орынды­ (300 мың теңге) қызылорд­алық Ақтай Әділет жеңіп алды.  Екінші орынды (200 мың теңге) қызыл­ордалық­ Бауыржан Әубә­кіров­ алса, үшінші орын (200 мың теңге) жалағашт­ық Дамир Даниярға бұйырды­. Аламан  бәйге бойынш­а қарсыластарынан оқ бойы оза шауып­, алғашқ­ы болып­ келген шиеліл­ік Ақтай Әділетұлы бірінші орынды (500 мың теңге) иеленді. Екінші орынды (300 мың теңге) қызылордал­ық Нұрғиса  Тұрсынбай, үшінші  орынды (200 мың теңге)­  аралдық  Ержас  Ақжанов  еншіледі.

Мерекелік шаралар легі Орталық алаңда жал­ғасты.­ Қазақ эстрадасының жұлдызы Жұбаныш Жексен, Айбек Қоңырбай, сондай-ақ, жергілікті өнерпаздар қатысқан концертті аудан жұртшылығы сүйсіне  тамашалады.

- Қармақшымыздың туған күнімен барша тұр­ғындарды құттықтаймын. Бүгінгі салтанатты шаралар­ға куә болып жатырмыз. Ұнады. Ұйым­дастырушыларға рақмет. Ауданымыздың аты әрқашан­  асқақтай берсін, - деп тілегін айтты аудан тұрғыны  Гүлжаһан  Нұржанова.

Осылайша салтанаты асқан, мейманасы тасыған шырайлы мекен Қармақшының тойы ән мен биге ұласқан концертпен тамамдалды. От шашулар шашылы­п, тұрғындарға мерекелік көңіл күй сыйлады­. Қойнауы құпияға, тылсымы талай тарихи оқиғаларға толы Тұран ойпатының бүгінгі бет-бейнесі­ – Қармақшының  тарихи даталары мұныме­н  толастамақ  емес.

 

Жазира  ҚОЙШЫБЕКОВА

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары