Өзекті мәселелер

  • 17.01.19

    Марат  ӘЙТІМОВ:

    Қас талант тасада қалмайды. Түптің түбінде танылары хақ. Күндердің күні маңдайы жарқырап, жұлдызы биіктей түсетіні белгілі. Сөйтіп, аты мәшһүр адамға айналары сөзсіз. Бұған мыңдап мысал келтіруге болады. Айталық, миллиардтаған қытайды мойындатқан, әлемдік «мен» деген өнер майталмандарының өзі құрметпен ...

    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Қызылордалықтар қашанда күн суыта бастасымен жандарын шүберекке түйіп отырады. Бұрыннан-ақ тосыннан келетін апат халықты дүрліктіріп қойған. Дария суының арнасынан асып, елге төндірер қаупін айтамыз. Бұл үшін жыл сайын бюджеттен қыруар қаржы да бөлініп келеді. Арнайы бөгеттер салынып, мұз жару жұмыстарына дейін ел қазынасынан ақша шығарылады. Иә, табиғаттың тосын мінезін біліп болмайсың. Десе д...

    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Халық арасында білім саласына қатысты айтылатын сын көп. Әсіресе, жұмыс іздеп, мұғалім болу­ды армандайтындар, тіпті, еден жуушы болып жұмыс істегісі келетіндерден «мектептің ставкасы мынанша» дегенді естіп жүрміз. Алғашында сенбейтінбіз. Өркениетке қадам басқан елімізде еден жуушыдан пара сұрамайтын болар деп ойлайтынбыз. Бірақ дәл сондай жағдаймен бетпе-бет келгендердің бар екені жасырын емес...

    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Баспанасыз жүргендердің бағы жанатын болды. Талайдың табал­дырығын тоздырып, пәтерден-пәтерге көшіп жүрген отбасылар енді өз елінен пана табады десек те қателеспейміз. Тек жиған-тергеніңіз қалтаңызда емес, банк есепшотында болса болғаны. Естеріңізде болса­, өткен жылы Қызылорда облысы әкімі Қ.Көшербаев халық алдындағы жылдық есеп беру кездесуінде:

    ...
    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Әрдайым әдемі болып жүруді қалайтын қыз-келіншектер киім үлгісіне келгенде ерекше талапшыл. Тіпті кейбір сұлулар үшін құрбы­ла­рының үстіндегі жейде немесе көрші­сінің спорттық белдемшесінің өзіні­кімен бірдей болуы «ғаламдық проб­лемамен» пара-пар. Мұндай көрі­ніс­ке сіздің де жиі куә болып жүрге­ніңізге сенімдіміз. Байқағанымыз, бұрымдылар өзгеше болуға ұмтылады. Бүгінде талғампаз бойжеткенде...

    Толығырақ...
ЗЫМЫРАН АПАТЫ 51 жылда 50-ге жуықтады
18.10.2018 12:04

Бағымызды сорымызға айырбастап, Байқоңырды жалға беріп, «саяси сауда алаңына» айналдырғаны­мызға биыл 24 жыл, әлі 26 жыл уақыт Ресейдің «ойын­шығына» қарап отырамыз. Өкініштісі сол, қазақ даласы­ның көгінен қара бұлт пен қою түтін арылмады­. «Байқоңыр» ғарыш айлағынан көкке көтерілген ресейл­ік зымырантасығыштар мен ғарыш кемелерінің сапары сәтсіздікке ұшырап, Қазақстан аумағына құлау­мен аяқталып жүргеніне 22 жыл болды. Осы жылдар ішінде 20-ға жуық зымыран апаты қазақ елінің территориясына залал келтірген. Әлі 26 жыл жалға берілген мерзім бар. Соңғысы қазан айының екінші онкүндігі  басталар  тұста  орын алды.

Ұмытсаңыздар, естеріңізге салайық, осыдан екі жыл бұрын ҚР Инвестиция және даму вице-министрі Альберт Рау ғарыш айлағынан ұшатын «Союз» типіндегі тасымалдаушы зымыранның бөліктері түсуі үшін Қазақстаннан арнайы жер бөлінгенін және ол үшін Ресей Қазақстанға жылына 460 мың доллар төлейтінін айтқан болатын. Бір қызығы, бұл төлем зымыранның қанша бөлігі түссе де сол қалпында сақталады.

- Мұнда мәселе бөліктердің құлау траекториясының өзгеруі жайлы болып отыр. Яғни, бұрын бөліктер Жезқазған қаласының аумағына құлайтын, ал енді Ақтөбе­ облысы, Ырғыз ауданы және Қостанай облысы, Жангелді ауданының территориясына құлайды. Осы мақсатқа 63 мың гектар жер бөлініп отыр. 22 мың гектар­ Ақтөбе облысында және 41 мың гектар Қос­тана­й облысында. Бұл аймақтарға зымыран қалдықтары алдағы бір-екі жылдың көле­мінде құлай бастайтын болады, - деп «сүйінші»  жаңалығын  жалпақ жұрт­қа  жеткізген еді.

Айтқаны айдай келді, бірақ территориядан жаңылы­сып құлаған бұл жолғы «Союз» ғарыш ке­мес­інің бөл­шек­тері Жезқазған қаласынан 25 шақырым жерге түс­кен, қалған бөліктері Бал­қаш маңынан іздес­тірілуде. Ал апаттың қоршаған ортаға қаншалықты залал келтіргені әлі анық­талған жоқ. Халық денсаулығына қандай зиян келтір­геніне де «қауіп жоқ» деген қо­ры­тынды шығару әдетке айналға­лы  қашан?!

- Мұнда авиациялық керосин мен оттегі қолданылған. Сондықтан, ғарыш кемесі құлады ма әлде жанармайы жанып кетті ме деген сұрақтарға тек үкіметаралық комиссияның қорытындысынан кейін ғана жауап бере аламыз. Оған екі жақтан да тиісті орындардың­ өкілдері түгел қатысады, - деп мәлімдеді ҚР ІІМ Төтенше жағдай комитетінің төрағасы Владимир­ Беккер.

Ресми органдардың мәліметінше, ғарыш кемесі Байқоңырдан әуеге бағыт алған кезде­ «NASA» мен «Роскосмос» тікелей көрсетілім­де бақылап отырған. Арада 12 секунд өткенде­ жүргізуші «апат» болғанын мәлімдейді. Ал ғарышта 50-ден аса биологиялық және меди­циналық тәжірибелер өткізуі тиіс «Союз МС-10» зымыранының командирі Алексей Овчинин мен «NASA» ғарышкері Ник Хэйг ешқандай зақымсыз, капсуламен шығып үлгерген. Төтенше жағдайлар комитетінің ақпаратына сенсек, апатқа ракетаның қапталы­ндағы төрт бөлігінің бірі бөлініп шыққанда екіншісіне соқтығысып, салда­ры­нан әуе кемесі шайқалып кеткен.

1967 жылдан бері Байқоңырдан 400-ден астам зымыран ұшырылса, соның 50-ден астамы апатқа ұшыраған. Ал 1999 жылы екі мәрте оқыс оқиға орын алғанда, Ресей Қазақстанға алғашқысында 37 млн 947 мың теңге, кейінгісінде 57 млн 249 мың теңге өтемақы төлеген. Бұл – ресми ақпарат. 2007 жылы да Жезқазған территориясына ғарыш кемесі құлап, теріскейлік көршіміз 2,5 млн теңге айыппұл төледі. Ал оны халықтың денсау­лы­ғы мен әлеуметтік қажеттіліктеріне үлес­тіріп беріп жатқан ешкім жоқ. Осыдан бес жыл бұрын 2013 жылдың жазында «Протон-М» ғарыш кемесі құлап, жүздеген гектар жерге­ 600 тоннаға тарта гептил төгіліп, қоршаған ортаға келтірген зияны 13 миллиард теңгеге бағаланды. Бұл жолы бақыр тиын да берілме­ді, бірақ Байқоңыр қолданыста. Енді міне, тағы да апат. Ал шығын төлене ме, әлде жоқ па, ол да белгісіз. Белгілісі, Ресейдің радиация­лы қоқыс полигонына айналып бара  жатқ­анымыз...

Н.ҚАРАСАЙ

 


 

Сіз  не  дейсіз?

Сайлаубай   ЖҰБАТЫРҰЛЫ,

қаламгер-эколог, жазушы:

«Космостың басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес»

- Байқоңырдан ұшырылған зымырандардың апатқа ұшырауы – бізге таңылған дүние. Ресейге ғарыш айлағын жалға беру мәселесінде 25 жылдан бері халық пікірін тыңдам­аған соң, қазір ешкім ешнәрсе айтпайтын болды. «Байқоңыры» бар Қазақстан болғанша, ғарыш айлағы жоқ Швейцария сияқты ел болсақ та ешнәрсеміз кетпес еді. Бізден әлдеқайда озық технологиямен, дамыған ғылым сатыларымен өркендеп жатыр. Бұл ғарыш айлағында бізге беймәлім тірлік өте көп. Жарияланбаған оқыс оқиғалар мен айтылмай келе жатқан кішігірім апаттың қаншасы болғаны бізге белгісіз. Екі ел арасында келісім болғанымен, сол жердің заңын, халқын, халықтың мүддесін, экологиясын­ мейлінше сақтауға, құрметтеуге міндетті. Бұл шартта қаралған. Шынына келгенде Байқоңырдан техникалық, ғылыми тұрғыдан беріп жатқан пайдасы шамалы. Бұрын «Протон» құлайтын еді, қазір «Союз» да құлайтын болды. Мен ел аумағынан 100 шақырым ұзаққа құлады, 22 тонна гептил жерге төгілді деп естідім. Алайда айналып келгенде­ тағы да қазақтың жерінде орын алыпты.

- Бұл жолы гептил қолданбапты деген мәлімет тарап­ жатыр. Әуе керосині бар екен...

- Әуе керосині де айналып келгенде сол ғой. Космостың­ басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес. Келісімшарт бар екен деп, осыншама жөнсіздікке баруға болмайды. Меніңше, ғарыш айлағын әкету керек. Ол апатсыз болмай­ды, ел мен жерді, халықты, экологияны, түптеп келгенде халықаралық заңдылықты сақтау керек. Отыз жылға жуықтаған уақыт ішінде бір ғана Айымбетовтан басқа кім ұшты? Сондықтан «Байқоңырдың» пайдасынан зияны әлдеқайда көп деп есептеймін.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары