Өзекті мәселелер

  • 18.04.19

    Түрме рейтингі – кез келген елдің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін танытат­ын көрсеткіштің бірі. Бұл ретте­ Қазақстан қылмыстық заңнаманы ізгілендіру саясатын іске асыра отырып, жыл сайын бас бостандығынан айыруға байланысты емес жазалардың баламалы­ шараларын қолдану саласын кеңейтуде­. Соның нәтижесінде бұл түрме зерт­теулерін қадағалаудың халықаралық орталығы­ның (ICPS) жалпыәлемдік рейтингі...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    «Бала анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады; біреуі – ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады. Бұлар – тәннің құ­мары... Екіншісі – білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен деп талпынып, көзі көрген, құлағы естігеннің  бәрін  сұрап  тыншымау. Бұл – жан құмары...»

    Абай  Құнанбаевтың

    «Жетінші  қара...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Дана қазақ «Көп жа­саған білмейді, көпті көр­ген біледі» дейді. Көп жасамадық, көпті көрмедік. Айтпақшы, «менің білге­німді өзгенің білмеуі керек» деп ақпаратты қыз­ғанатындар бар екен. Бар емес, олардың қатары қалың көрінеді. Әрине, әңгімеміз пайдалы ақпараттар мен мәліметтер турас­ында ғана. Әйтпесе, оқырман мен тыңдарманды адастыратын ақпараттың әрдайым жасырынып жүрген...

    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Бала кезімнен әкеме жақын болып­ өстім. Таң атқаннан кеш батқан­ға дейін ізінен бір елі қалмайтын едім. Әкем жаны жайсаң, түрі сұсты, балаларына қамқоршы, мен үшін асқар таудай биік шың дер едім. Бізге қаладан «балала­рыма» деп базарлық­тың түр-түрін әкелетін. Осыдан әкемнің даладай дарқан көңілін  байқауға  болады.

    ...
    Толығырақ...
  • 18.04.19

    Осыдан екі жыл бұрынғы ақпаратты айтайық. Ең алғаш естігенде есеңгіреп қалдық. Елімізде 2017 жылы 110 мың адам жоғары оқу орнын бітірген. Тек олардың мамандық бойынша жұмысқа орналасқандар саны – 7-ақ пайыз. Мұны мәжіліс депутаты Мұрат Бақтиярұлы баяндад­ы. Бұл ретте бітіруші түлектердің қалғаны қайда деген заңды сауал туын­дайт­ыны рас. Мәжіліс депутаты «КТК» арнасына берген сұхбатында жастарғ...

    Толығырақ...
ЗЫМЫРАН АПАТЫ 51 жылда 50-ге жуықтады
18.10.2018 12:04

Бағымызды сорымызға айырбастап, Байқоңырды жалға беріп, «саяси сауда алаңына» айналдырғаны­мызға биыл 24 жыл, әлі 26 жыл уақыт Ресейдің «ойын­шығына» қарап отырамыз. Өкініштісі сол, қазақ даласы­ның көгінен қара бұлт пен қою түтін арылмады­. «Байқоңыр» ғарыш айлағынан көкке көтерілген ресейл­ік зымырантасығыштар мен ғарыш кемелерінің сапары сәтсіздікке ұшырап, Қазақстан аумағына құлау­мен аяқталып жүргеніне 22 жыл болды. Осы жылдар ішінде 20-ға жуық зымыран апаты қазақ елінің территориясына залал келтірген. Әлі 26 жыл жалға берілген мерзім бар. Соңғысы қазан айының екінші онкүндігі  басталар  тұста  орын алды.

Ұмытсаңыздар, естеріңізге салайық, осыдан екі жыл бұрын ҚР Инвестиция және даму вице-министрі Альберт Рау ғарыш айлағынан ұшатын «Союз» типіндегі тасымалдаушы зымыранның бөліктері түсуі үшін Қазақстаннан арнайы жер бөлінгенін және ол үшін Ресей Қазақстанға жылына 460 мың доллар төлейтінін айтқан болатын. Бір қызығы, бұл төлем зымыранның қанша бөлігі түссе де сол қалпында сақталады.

- Мұнда мәселе бөліктердің құлау траекториясының өзгеруі жайлы болып отыр. Яғни, бұрын бөліктер Жезқазған қаласының аумағына құлайтын, ал енді Ақтөбе­ облысы, Ырғыз ауданы және Қостанай облысы, Жангелді ауданының территориясына құлайды. Осы мақсатқа 63 мың гектар жер бөлініп отыр. 22 мың гектар­ Ақтөбе облысында және 41 мың гектар Қос­тана­й облысында. Бұл аймақтарға зымыран қалдықтары алдағы бір-екі жылдың көле­мінде құлай бастайтын болады, - деп «сүйінші»  жаңалығын  жалпақ жұрт­қа  жеткізген еді.

Айтқаны айдай келді, бірақ территориядан жаңылы­сып құлаған бұл жолғы «Союз» ғарыш ке­мес­інің бөл­шек­тері Жезқазған қаласынан 25 шақырым жерге түс­кен, қалған бөліктері Бал­қаш маңынан іздес­тірілуде. Ал апаттың қоршаған ортаға қаншалықты залал келтіргені әлі анық­талған жоқ. Халық денсаулығына қандай зиян келтір­геніне де «қауіп жоқ» деген қо­ры­тынды шығару әдетке айналға­лы  қашан?!

- Мұнда авиациялық керосин мен оттегі қолданылған. Сондықтан, ғарыш кемесі құлады ма әлде жанармайы жанып кетті ме деген сұрақтарға тек үкіметаралық комиссияның қорытындысынан кейін ғана жауап бере аламыз. Оған екі жақтан да тиісті орындардың­ өкілдері түгел қатысады, - деп мәлімдеді ҚР ІІМ Төтенше жағдай комитетінің төрағасы Владимир­ Беккер.

Ресми органдардың мәліметінше, ғарыш кемесі Байқоңырдан әуеге бағыт алған кезде­ «NASA» мен «Роскосмос» тікелей көрсетілім­де бақылап отырған. Арада 12 секунд өткенде­ жүргізуші «апат» болғанын мәлімдейді. Ал ғарышта 50-ден аса биологиялық және меди­циналық тәжірибелер өткізуі тиіс «Союз МС-10» зымыранының командирі Алексей Овчинин мен «NASA» ғарышкері Ник Хэйг ешқандай зақымсыз, капсуламен шығып үлгерген. Төтенше жағдайлар комитетінің ақпаратына сенсек, апатқа ракетаның қапталы­ндағы төрт бөлігінің бірі бөлініп шыққанда екіншісіне соқтығысып, салда­ры­нан әуе кемесі шайқалып кеткен.

1967 жылдан бері Байқоңырдан 400-ден астам зымыран ұшырылса, соның 50-ден астамы апатқа ұшыраған. Ал 1999 жылы екі мәрте оқыс оқиға орын алғанда, Ресей Қазақстанға алғашқысында 37 млн 947 мың теңге, кейінгісінде 57 млн 249 мың теңге өтемақы төлеген. Бұл – ресми ақпарат. 2007 жылы да Жезқазған территориясына ғарыш кемесі құлап, теріскейлік көршіміз 2,5 млн теңге айыппұл төледі. Ал оны халықтың денсау­лы­ғы мен әлеуметтік қажеттіліктеріне үлес­тіріп беріп жатқан ешкім жоқ. Осыдан бес жыл бұрын 2013 жылдың жазында «Протон-М» ғарыш кемесі құлап, жүздеген гектар жерге­ 600 тоннаға тарта гептил төгіліп, қоршаған ортаға келтірген зияны 13 миллиард теңгеге бағаланды. Бұл жолы бақыр тиын да берілме­ді, бірақ Байқоңыр қолданыста. Енді міне, тағы да апат. Ал шығын төлене ме, әлде жоқ па, ол да белгісіз. Белгілісі, Ресейдің радиация­лы қоқыс полигонына айналып бара  жатқ­анымыз...

Н.ҚАРАСАЙ

 


 

Сіз  не  дейсіз?

Сайлаубай   ЖҰБАТЫРҰЛЫ,

қаламгер-эколог, жазушы:

«Космостың басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес»

- Байқоңырдан ұшырылған зымырандардың апатқа ұшырауы – бізге таңылған дүние. Ресейге ғарыш айлағын жалға беру мәселесінде 25 жылдан бері халық пікірін тыңдам­аған соң, қазір ешкім ешнәрсе айтпайтын болды. «Байқоңыры» бар Қазақстан болғанша, ғарыш айлағы жоқ Швейцария сияқты ел болсақ та ешнәрсеміз кетпес еді. Бізден әлдеқайда озық технологиямен, дамыған ғылым сатыларымен өркендеп жатыр. Бұл ғарыш айлағында бізге беймәлім тірлік өте көп. Жарияланбаған оқыс оқиғалар мен айтылмай келе жатқан кішігірім апаттың қаншасы болғаны бізге белгісіз. Екі ел арасында келісім болғанымен, сол жердің заңын, халқын, халықтың мүддесін, экологиясын­ мейлінше сақтауға, құрметтеуге міндетті. Бұл шартта қаралған. Шынына келгенде Байқоңырдан техникалық, ғылыми тұрғыдан беріп жатқан пайдасы шамалы. Бұрын «Протон» құлайтын еді, қазір «Союз» да құлайтын болды. Мен ел аумағынан 100 шақырым ұзаққа құлады, 22 тонна гептил жерге төгілді деп естідім. Алайда айналып келгенде­ тағы да қазақтың жерінде орын алыпты.

- Бұл жолы гептил қолданбапты деген мәлімет тарап­ жатыр. Әуе керосині бар екен...

- Әуе керосині де айналып келгенде сол ғой. Космостың­ басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес. Келісімшарт бар екен деп, осыншама жөнсіздікке баруға болмайды. Меніңше, ғарыш айлағын әкету керек. Ол апатсыз болмай­ды, ел мен жерді, халықты, экологияны, түптеп келгенде халықаралық заңдылықты сақтау керек. Отыз жылға жуықтаған уақыт ішінде бір ғана Айымбетовтан басқа кім ұшты? Сондықтан «Байқоңырдың» пайдасынан зияны әлдеқайда көп деп есептеймін.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары