Өзекті мәселелер

  • 08.11.18

    Халық – сыншы әрі әр­қашан әділ. Өткен аптада Арал, Қазалы аудан­дарына іссапармен барға­н облыс әкімі Қырымбек Көшербаев ел алғысын арқал­ап қайтты. Бұқараның базы­насын ескеріп, жұртшылықтың жағдайын  жақсартуда аймақ басшысы бір­қатар тірліктер атқарып жүр. Өткен аптада жер­гілікті тұрғындар сол игі істер­дің жалғасына куә болды.

    Алдымен Арал ауданы орталы­ғындағы жаңа аурухананың аш...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Кез келген тауарды сырттан тасымалдау үлкен тәуеке­л мен көп шығынды талап ететіні сөзсіз. Дамыған­ елдердің көпшілігі тұтынатын тауарын өзі өндіріп, кәсіпкерлері шаруасын шыр айналдырып отыр. Ал бізде ше? Қандай өнім бар дегеннен гөрі, нендей өнім жоқ дегенге жауап табу тез болып тұр. Былай қарағанд­а, қарапайым қаламсап шығаратын зауы­тыңыз  да  жоқтың  қасы. Қайтпек  керек?

    ...
    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Қазір әлеуметтік желі үлкен күшке ие. Ойыңызда жүрген жайтты жақсылап тұрып жазып, көпшіліктің талқысына тастай саласыз. Мұнда  сөздің  байыбына баратын, оны саралай алатын да, көкпардағы  серкедей  жүнін  жұлып, ту-талақай  ет етін де  жұртшылық бар. Ал, күшке ие дегеніміз – көп  мәселенің  шешімін  табатынында. Жама­н жері  кейде жаны ашып жазғандар да жазықты болып жатады­. Атын шыға...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Нәзіктік пен әсемдіктің символы – қыз баласы қашаннан сұлулыққа құмар. Ару­лар­ға ақыл мен  әдеміліктің қатар қажет екенін қазақ бұрыннан айтып кеткен емес пе? Көріксіз қыз – тұзсыз нанмен тең. Ендеш­е  сұлулығын  арттырып, тартымды бола түсу – бұрымдылар үшін сүйікті «мәселе». Бүгінде  айқабақ,  алтын  кірпік, қызыл ерін  сылқымдар кірпігін қалай  күтіп  жүр? Сырт көзге сөз қылуға тұр­майтын т...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    Редакция  қызметкерінің іссапармен бармайтын жері жоқ. Асулардан асып шыңға шығады, еңіске түсіп теңіз кешеді, балықшы мен диқанның қосына­ түнейді, шопандар мен жылқышыларға жолығу үшін жайлауды аралап шаршайды. Иә, жорналшы дегендер өмір бойы солай жол үстінде жүрген­дерінде бұрын көріп білмеген пенделердің талайымен жүзд...

    Толығырақ...
ЗЫМЫРАН АПАТЫ 51 жылда 50-ге жуықтады
18.10.2018 12:04

Бағымызды сорымызға айырбастап, Байқоңырды жалға беріп, «саяси сауда алаңына» айналдырғаны­мызға биыл 24 жыл, әлі 26 жыл уақыт Ресейдің «ойын­шығына» қарап отырамыз. Өкініштісі сол, қазақ даласы­ның көгінен қара бұлт пен қою түтін арылмады­. «Байқоңыр» ғарыш айлағынан көкке көтерілген ресейл­ік зымырантасығыштар мен ғарыш кемелерінің сапары сәтсіздікке ұшырап, Қазақстан аумағына құлау­мен аяқталып жүргеніне 22 жыл болды. Осы жылдар ішінде 20-ға жуық зымыран апаты қазақ елінің территориясына залал келтірген. Әлі 26 жыл жалға берілген мерзім бар. Соңғысы қазан айының екінші онкүндігі  басталар  тұста  орын алды.

Ұмытсаңыздар, естеріңізге салайық, осыдан екі жыл бұрын ҚР Инвестиция және даму вице-министрі Альберт Рау ғарыш айлағынан ұшатын «Союз» типіндегі тасымалдаушы зымыранның бөліктері түсуі үшін Қазақстаннан арнайы жер бөлінгенін және ол үшін Ресей Қазақстанға жылына 460 мың доллар төлейтінін айтқан болатын. Бір қызығы, бұл төлем зымыранның қанша бөлігі түссе де сол қалпында сақталады.

- Мұнда мәселе бөліктердің құлау траекториясының өзгеруі жайлы болып отыр. Яғни, бұрын бөліктер Жезқазған қаласының аумағына құлайтын, ал енді Ақтөбе­ облысы, Ырғыз ауданы және Қостанай облысы, Жангелді ауданының территориясына құлайды. Осы мақсатқа 63 мың гектар жер бөлініп отыр. 22 мың гектар­ Ақтөбе облысында және 41 мың гектар Қос­тана­й облысында. Бұл аймақтарға зымыран қалдықтары алдағы бір-екі жылдың көле­мінде құлай бастайтын болады, - деп «сүйінші»  жаңалығын  жалпақ жұрт­қа  жеткізген еді.

Айтқаны айдай келді, бірақ территориядан жаңылы­сып құлаған бұл жолғы «Союз» ғарыш ке­мес­інің бөл­шек­тері Жезқазған қаласынан 25 шақырым жерге түс­кен, қалған бөліктері Бал­қаш маңынан іздес­тірілуде. Ал апаттың қоршаған ортаға қаншалықты залал келтіргені әлі анық­талған жоқ. Халық денсаулығына қандай зиян келтір­геніне де «қауіп жоқ» деген қо­ры­тынды шығару әдетке айналға­лы  қашан?!

- Мұнда авиациялық керосин мен оттегі қолданылған. Сондықтан, ғарыш кемесі құлады ма әлде жанармайы жанып кетті ме деген сұрақтарға тек үкіметаралық комиссияның қорытындысынан кейін ғана жауап бере аламыз. Оған екі жақтан да тиісті орындардың­ өкілдері түгел қатысады, - деп мәлімдеді ҚР ІІМ Төтенше жағдай комитетінің төрағасы Владимир­ Беккер.

Ресми органдардың мәліметінше, ғарыш кемесі Байқоңырдан әуеге бағыт алған кезде­ «NASA» мен «Роскосмос» тікелей көрсетілім­де бақылап отырған. Арада 12 секунд өткенде­ жүргізуші «апат» болғанын мәлімдейді. Ал ғарышта 50-ден аса биологиялық және меди­циналық тәжірибелер өткізуі тиіс «Союз МС-10» зымыранының командирі Алексей Овчинин мен «NASA» ғарышкері Ник Хэйг ешқандай зақымсыз, капсуламен шығып үлгерген. Төтенше жағдайлар комитетінің ақпаратына сенсек, апатқа ракетаның қапталы­ндағы төрт бөлігінің бірі бөлініп шыққанда екіншісіне соқтығысып, салда­ры­нан әуе кемесі шайқалып кеткен.

1967 жылдан бері Байқоңырдан 400-ден астам зымыран ұшырылса, соның 50-ден астамы апатқа ұшыраған. Ал 1999 жылы екі мәрте оқыс оқиға орын алғанда, Ресей Қазақстанға алғашқысында 37 млн 947 мың теңге, кейінгісінде 57 млн 249 мың теңге өтемақы төлеген. Бұл – ресми ақпарат. 2007 жылы да Жезқазған территориясына ғарыш кемесі құлап, теріскейлік көршіміз 2,5 млн теңге айыппұл төледі. Ал оны халықтың денсау­лы­ғы мен әлеуметтік қажеттіліктеріне үлес­тіріп беріп жатқан ешкім жоқ. Осыдан бес жыл бұрын 2013 жылдың жазында «Протон-М» ғарыш кемесі құлап, жүздеген гектар жерге­ 600 тоннаға тарта гептил төгіліп, қоршаған ортаға келтірген зияны 13 миллиард теңгеге бағаланды. Бұл жолы бақыр тиын да берілме­ді, бірақ Байқоңыр қолданыста. Енді міне, тағы да апат. Ал шығын төлене ме, әлде жоқ па, ол да белгісіз. Белгілісі, Ресейдің радиация­лы қоқыс полигонына айналып бара  жатқ­анымыз...

Н.ҚАРАСАЙ

 


 

Сіз  не  дейсіз?

Сайлаубай   ЖҰБАТЫРҰЛЫ,

қаламгер-эколог, жазушы:

«Космостың басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес»

- Байқоңырдан ұшырылған зымырандардың апатқа ұшырауы – бізге таңылған дүние. Ресейге ғарыш айлағын жалға беру мәселесінде 25 жылдан бері халық пікірін тыңдам­аған соң, қазір ешкім ешнәрсе айтпайтын болды. «Байқоңыры» бар Қазақстан болғанша, ғарыш айлағы жоқ Швейцария сияқты ел болсақ та ешнәрсеміз кетпес еді. Бізден әлдеқайда озық технологиямен, дамыған ғылым сатыларымен өркендеп жатыр. Бұл ғарыш айлағында бізге беймәлім тірлік өте көп. Жарияланбаған оқыс оқиғалар мен айтылмай келе жатқан кішігірім апаттың қаншасы болғаны бізге белгісіз. Екі ел арасында келісім болғанымен, сол жердің заңын, халқын, халықтың мүддесін, экологиясын­ мейлінше сақтауға, құрметтеуге міндетті. Бұл шартта қаралған. Шынына келгенде Байқоңырдан техникалық, ғылыми тұрғыдан беріп жатқан пайдасы шамалы. Бұрын «Протон» құлайтын еді, қазір «Союз» да құлайтын болды. Мен ел аумағынан 100 шақырым ұзаққа құлады, 22 тонна гептил жерге төгілді деп естідім. Алайда айналып келгенде­ тағы да қазақтың жерінде орын алыпты.

- Бұл жолы гептил қолданбапты деген мәлімет тарап­ жатыр. Әуе керосині бар екен...

- Әуе керосині де айналып келгенде сол ғой. Космостың­ басқа залалсыз отыны болуы мүмкін емес. Келісімшарт бар екен деп, осыншама жөнсіздікке баруға болмайды. Меніңше, ғарыш айлағын әкету керек. Ол апатсыз болмай­ды, ел мен жерді, халықты, экологияны, түптеп келгенде халықаралық заңдылықты сақтау керек. Отыз жылға жуықтаған уақыт ішінде бір ғана Айымбетовтан басқа кім ұшты? Сондықтан «Байқоңырдың» пайдасынан зияны әлдеқайда көп деп есептеймін.

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары