Өзекті мәселелер

  • 17.01.19

    Марат  ӘЙТІМОВ:

    Қас талант тасада қалмайды. Түптің түбінде танылары хақ. Күндердің күні маңдайы жарқырап, жұлдызы биіктей түсетіні белгілі. Сөйтіп, аты мәшһүр адамға айналары сөзсіз. Бұған мыңдап мысал келтіруге болады. Айталық, миллиардтаған қытайды мойындатқан, әлемдік «мен» деген өнер майталмандарының өзі құрметпен ...

    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Қызылордалықтар қашанда күн суыта бастасымен жандарын шүберекке түйіп отырады. Бұрыннан-ақ тосыннан келетін апат халықты дүрліктіріп қойған. Дария суының арнасынан асып, елге төндірер қаупін айтамыз. Бұл үшін жыл сайын бюджеттен қыруар қаржы да бөлініп келеді. Арнайы бөгеттер салынып, мұз жару жұмыстарына дейін ел қазынасынан ақша шығарылады. Иә, табиғаттың тосын мінезін біліп болмайсың. Десе д...

    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Халық арасында білім саласына қатысты айтылатын сын көп. Әсіресе, жұмыс іздеп, мұғалім болу­ды армандайтындар, тіпті, еден жуушы болып жұмыс істегісі келетіндерден «мектептің ставкасы мынанша» дегенді естіп жүрміз. Алғашында сенбейтінбіз. Өркениетке қадам басқан елімізде еден жуушыдан пара сұрамайтын болар деп ойлайтынбыз. Бірақ дәл сондай жағдаймен бетпе-бет келгендердің бар екені жасырын емес...

    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Баспанасыз жүргендердің бағы жанатын болды. Талайдың табал­дырығын тоздырып, пәтерден-пәтерге көшіп жүрген отбасылар енді өз елінен пана табады десек те қателеспейміз. Тек жиған-тергеніңіз қалтаңызда емес, банк есепшотында болса болғаны. Естеріңізде болса­, өткен жылы Қызылорда облысы әкімі Қ.Көшербаев халық алдындағы жылдық есеп беру кездесуінде:

    ...
    Толығырақ...
  • 17.01.19

    Әрдайым әдемі болып жүруді қалайтын қыз-келіншектер киім үлгісіне келгенде ерекше талапшыл. Тіпті кейбір сұлулар үшін құрбы­ла­рының үстіндегі жейде немесе көрші­сінің спорттық белдемшесінің өзіні­кімен бірдей болуы «ғаламдық проб­лемамен» пара-пар. Мұндай көрі­ніс­ке сіздің де жиі куә болып жүрге­ніңізге сенімдіміз. Байқағанымыз, бұрымдылар өзгеше болуға ұмтылады. Бүгінде талғампаз бойжеткенде...

    Толығырақ...
«ТӘБӘРІК» ТАУАР һәм «ТОЙМАЙТЫН» ТҰТЫНУШЫ
18.10.2018 12:09

Өзіміз «тәбәрікке» тәуелді болғанымызға қарамастан өзгеге та­ратқанды құп көреміз. Бұған мысал ретінде мұнай өндіруші елдер­дің  алдыңғы  қатарында болсақ та, теріскей­дің жанар-жағармайына тәуелділігімізді айтуға болады. Жерасты байлығымыздың бар қай­мағын шекара асырып, табыс тапқанға қуанамыз, ал сол байлықтың үстіндегі иелерінің үлесін ұмыт қалдыр­ғанға ұқсаймыз. Өйт­кені Қазақстан жылына 70 млн тоннаға жуық мұнай экспорттайды, бұл – өндірілетін бар қара  алтынымыздың  80 пайызынан астамы. Дереккөздерге сүйенсек, оның 12 млн тоннасы – аспанасты елінің «сыбағасы». Ал 5 млн тоннасы  Баку – Тбилиси – Жейхан  құбырына құйылып, қалған байлықтың  барлығы  Ресей территориясымен жү­ріп, Шығыс Еуропаға, одан қалды теңіздің, Қарашығанақ пен Қа­шаған мұнайы ресейлік черноморлық Новороссийск портына жеткі­зіледі.

Бұл жерден тауардың  басым  бөлігі Босфор мен Дарданелла арқылы­ Еуропаның ба­тыс­ бөлі­гіне  тасымал­да­нады. Экономикалық ортақ одаққа мүше, мұ­най өндіруден дүние­жүзінде бірінші орында тұрған Ресейде өндіріл­ген  мұ­найдың 40 пайызы ғана экспортқа жө­нелтіледі. Ал  атағы  қыр  асып  жатқан Қазақстан өз аумағын бензинге «тойдыра» алмай отыр, көгіл­дір отынмен қамту көр­сет­кіші тіпті 50 па­йызға да жетпеген. Ал біздің жалпы экспор­тымыздың 50 пайызы – мұ­най-газ өнімдері. Неме­неге  жетісіп, арқа  жү­німізді сыртқа «қомпайтып» көрсетіп жүр­міз?

«ЭКСПРО»  халықаралық  сарап­тама компаниясының мәліметіне сүйенсек, жыл басында елімізден Украинағ­а тасымалданатын  сұйы­тыл­ған газдың көлемі 30 пайызға  артқан­ болатын. Соның нәтижесінде Украинаның  пропан-бутан  нарығы дағдар­ысты еңсеріп, сапалы әрі еуро­палық  стан­дартқа толық жауап беретін газ тұтынып отыр. Бар-жоғы бір тоқ­санның ішінде Украинаға жеткізілген сұйық  отынның  көлемі  осыншама өссе, жыл соңына дейін тағы да артуға себеп  табылмайды  емес. Осы жағдайға қатысты­  мұнай өнімдері нарығының сарапшысы  И.Кудин­ов:

- Біздің есебіміз бойынша биыл Қазақстаннан Украинаға тасымал­данатын сұйытылған газдың көлемі әлі де арта түспек. Қазақстандық мұнай компаниясы тасымалының арқасында 2017 жылы тамыз айында Украина газ нарығындағы  үлкен дағдарысты еңсе­ріп, бағаның шарықтап кетпеуіне қол жеткізді. Украинада сұйытылған газға сұраныс жыл сайын артып келеді. Айталы­қ, автогазға деген қажеттілік тек бір айда 150 мың тоннаны құраған. Мұнай өнімдері нарығының сарап­шылары қазіргі күні қазақ газы Украина­ нарығын­ың 18 пайызын құрайтынын айтады. Жыл соңына дейін пайыздық үлес арта түсуі әбден мүмкін, - деген болжам  жасаған еді.

Еліміздің көп бөлігі әлі қатты отын қолдануға мәжбүр. Бас қаланың өзіне ілеспе газ Сыр еліндегі Қараөзек станциясынан Қызылорда – Жезқазған – Қарағанды – Теміртау арқылы 2019 жылы жетуі, ал Астанада 2021 жылы аяқталуы  тиіс. Жыртығымыз  жамалмай жатып, тағы бір келісімге қол қой­дық. «ҚазТрансГаз» компаниясы Қытайдың «PetroChina International Company Limited» компания­сымен экспорт­тау  туралы  келісім  жасасып, қол  алысты. Естеріңізде  болса, был­тыр­ 5 миллиард текше метр газды толы­ғымен жө­нелтті. Сірә қос тарапқа да қолайлы болса керек, 2019 жылы екі еселен­ген, яғни жылына 10 миллиард текше  метр  газ  экспортталмақ.

Ал «ҚазТрансГаз» директорлар кеңесіні­ң төрағасы Қайрат Шәріп­баев­тың айтуынша, Қытайға экспортталатын газ көлемін ұлғайту үшін Қазақстандағы газ тасымалдау жүйесі жаңаланған. Жүйеленген есеп бойынша Қытайға  экспортталатын газ көлемін 10 миллиард текше метрге жеткізуден жылына 2 миллиард доллардан астам таза пайда түседі. Газ экспортын екі есеге­ көбейту мемлекет басшысының транзиттік потенциалды дамыту стра­тегия­сы мен екі ел басшыларының келісі­мдері арқасында жүзеге асы­рыл­мақ. Жақында жоғары техноло­гия­лық 3 компрессорлық  станция пайдалануға  беріледі  деп  күтілуде.

Мұнай өндіру жөнінен әлемдегі  15 алпауыттың ортасындағы Қазақ­станға өткен жылы бензин мен дизель­дік отынның 30, әуе керосинінің 60 па­йызы импортталып келген. Себеп сол, қорда жеткіліксіз. Сылтау мынау, жетпей жатса көршіден ала саламыз. Ал алыс-берістің арғы көрсеткішіне бас қатырып жатқан ешкім жоқ. Есесіне тәуелсіз сарапшылар 2025 жылға дейін әлемдік барланған мұнай қорының Қазақстандағы  үлесі 3,3-тен 5,5 па­йыз­ға­ дейін  жоғарылауы мүмкін деген болжам­  айтып  отыр.

Еліміздегі сұйытылған және ілеспе газ қолданысын дамытуда алдымен ішкі нарықты қамтып, содан кейін сыртқ­а  тасымалдауға  мән  берген  абзал­ болар  еді. Алайда  сала  дамуының  басты­ қадамын экспортқа теліп қойған  дұрыс па, бұрыс па? Ал жылдың  алғаш­қы үш  айында-ақ  елімізде  газ  экспорты­ 1,5 есеге артқан. Әлі де өсіруге болатын­ әлеует те, мүмкіндік те жоқ емес. Тек «қазанның» «қақпағын» ашпас­  бұрын кімді «тойдыру» керек­тігін  білген жөн.

 

О.МӨҢКЕ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қазан 2018 >
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары