Өзекті мәселелер

  • 06.12.18

    «ЖУСАНДА  ТУҒАН  ЖЕРДІҢ  ИІСІ  БАР»

    Қазақ елі сонау «қарағай басын шортан шалған» ХІХ ғасырға дейін, ұлт тағдырының сілкіленіп, ұлттық сана ояна бастаған ХХ ғасырда да өзінің тегеуріні мықты ел екенін дәлелдеді. Киіз туырлықты қазақ санасындағы рухан­и-мәдени жетілу мен әлеуметтік-экономикалық салада өрлеу секілді мақсаттары заман көшіне ілес...

    Толығырақ...
  • 06.12.18

     

    Ерғали  АБДУЛЛА

     

    АРТЫҚШЫЛЫҚ   пен  КЕМШІЛІК

    Оның көп артықшылығы бар: гү...

    Толығырақ...
  • 06.12.18

    * Ерлердің психикасы зейіннен тоқылған. Ол жай өмір сүре алмайды. Ол биікке ұмтылуы керек.­ Еркек қатты жерде ұйықтап, суық сумен шайынып, ерте тұруы қажет.

    * Ер адам әрдайым өзінің жаман­ қылықтарын тыйғаны жөн. Өзіне ұсақ-түйек жеңілдік жасамауы  керек.

    * Қалаған нәрсесіне жету үшін ол мақсат қойып қимылдайды. Бұл – ер-азаматтың таби­ғаты. Сыйласатын ортасында өзіндік орны бол...

    Толығырақ...
  • 06.12.18

    Жалпы, өзімді жаман адам не ұсқынсыз қызбын деп айта алмаймын­. Жоғары қызметім бар. Адамдармен қарым-қатынасым да жақсы. Бір әттеген-ай дейтінім, осы уақытқа дейін екінші жар­тымд­ы жолықтырып, асыл жар атана алмадым. Жасым 34-те. Бұған дейін карьера құрып, өз жағдайымды өзім жасап алғым келді әуелі. Бір кездері мен үшін арман болған, одан соң мақсатыма айнал­ған марапаттың барлығына жетті...

    Толығырақ...
  • 06.12.18

    Бір сәт аспаннан ақша жауғандай күйге еніп, мол қаржыны қайда жұмсарыңызды білмей қалған мезетте... Мұндай көңіл күйді көбіне несие алған кезде сезінеріміз сөзсіз. Ал ай сайын алатын жалақыға телміріп отырған­ қарапайым халыққа бұл аса таңсық жағдай емес. Иә, өте көп мөлшердегі қаражатты алып, қалтамызды қампайттық делік. Ары қарай қайда жұмсаймыз? Бұрындары тұрмыстық техника, автокөлік немесе ...

    Толығырақ...
ДИІРМЕННІҢ СӘНІ – ҚАПШЫҚТЫҢ ДӘНІ
01.11.2018 11:10

Қазақ елінің қойнауын тұнған байлықпен көмкеріп жатқан иен дала өз жұртын несібесіз қалдырған емес. Сағым құшып, көсіліп жатқан сардаланың өсінділері жел тұрса сыбызғы тәрізді әуен ойнатып, шаруаның тірлігін тыңайтқан. Байтақ елдің байырғы тұрғындары көктемде дала төсін думанды еңбекке бөлейтінін білмейтін жан жоқ. Ал ағаш біткен жүрегінен ажыраған сәтте оңай жерде артық азық жатпайтыны тағы бар. Егінді алқаптың күмістей шашылған дәндері шаруаны шаш етектен келетін еңбекке қарық қылатын мезгіл де – осы  күз. Жер-ана бусанған бойда бауырына дән себетін егіншілер­ ала жаздай еткен еңбектерінің нәтижесін жиын-терім науқаны аяқ­талған кезде бір-ақ көреді. Оған дейін керегі – маңдай тер мен шыдам­дылық және күш-жігер. Кешегі апта күрежолдың жиегінде, теміржолдың бойында, дарияның жағасында қоныс тепкен Сыр халқы­ үшін қамбаға астық құйылып, еңбектің жеңісі тойланып, жемісін көрген сәт болды. Өйткені, топырағының тозаңында талай тарихи тұлғаның табан ізі қалған Сыр өңіріндегі Ыбырай ата ізбасарлары  үшін  тарихи мезет.

Ағымдағы жылы көктем мезгілі  алабұлттанып  тұрса  да, Сыр диқандары тыңайып тұрған жер қалтасының  87,3 мың гектарына күріш дәнін септі. Аймақта орын алған­ су тапшылығына қара­мастан орташа өнімділік 54,5 центнерді құрады. Жоғары өнімді сорттарды пайда­лану есебінен соңғы 5 жылда күріш жармасының өндірісі  39  пайызға, ал биылғы жалпы түсім 2 есеге артты. Өйткені Жалағаш ауданында элеватор базасындағы «Байқоңыр» агрохол­дингін құру аймақта күріш кластерін дамытуға ықпал етті. Айта кетейік, Ы.Жақаев атындағы күріш өндіру ғылыми-зерттеу инс­титуты Бүкілресейлік күріш институтымен бірлесіп Қы­зылорда облысы үшін арнайы сорттарды шығаруда. Өткен жылы аймақтағы күріш шаруашылықтарында Иранда сұранысқа ие «Торем Хошеми» сорты­  өсіріле  бастады. Осыған орай, қармақшылық «Ақ­төбе  және К» ЖШС осы сортты 70 гектар жерге екті, Қазалының «Сыр  маржаны» шаруа­шылығы  сынақтан  өткізу үшін 1 гектар аумаққа дән тастаған еді. Ал 2020 жылға қарай об­лыста Иран күрішінің егістік алқабы 5 мың гектарға дейін ұлғайтылып, өңделген күріш экспортының көлемін 8 мың тоннаға дейін жеткізу жос­парлануда. Ең бастысы, Сыр өңірінің күріші Түркіменстан, Тәжікстан,  Қырғызстан, Ресей, Белоруссия, Армения, Әзірбайжан, Моңғолия, Ау­ғанстан секілді бірқатар ел­дерге  экспортталмақ.

Қамба астыққа толып, жұрттың несібесі молайған кезде аймақта ауыл шаруашылығы  өнімдерінің  жәрмеңке­сін ұйымдастыру – жазылмаған заңдылық, қалыптасқан дәс­түр. Бұл жолғы тоқшылық мерекесі қа­ланың түкпір-түкпі­рінде облыстың барлық аудандары мен қала маңындағы елді мекендердің қаты­суымен өтті. Аймақ шаруалары 1500 тоннаға жуық ауыл ша­руашылығы өнімін – көкөніс, бақша және сүт өнімдерін, балық, қой мен ешкі әкелді. Барлық өнім облыс орталығындағы нарықтық  бағадан арзан сатылды. Ал ау­дандардың көшін баста­п тұрған Шиелі жәрмеңкесі 90 жылдық тарихы бар Тас­бөгет кентінде өтті. Облыс әкімінің тапсырмасына сәйкес, баға тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында өткізілетін жәрмеңкеге күрішті өлке бұл жолы 700 тонна ауыл шаруашылығы  өнімдерін  әкел­ген­. Жәрмеңкеде жергі­лікті ауыл  шаруашылығы  тауарл­ары өзге сауда орын­дарынан 20 пайызға арзан бағам­ен сатылды. Негізгі бағаларын талдайтын болсақ, ақ күріш – 170, қызылша – 100, бақша  асқабағының келісі – 50, жуа – 50, қырыққабат – 80, қияр – 180, қызанақ – 180, болгар  бұрышы – 80, картоп – 70, ет – 1250, балық – 350 теңге аралығында, қауынның  келісі – 70, қарбыздың таразыға тартқандағы әр келісі 50 теңгеден халыққа  ұсынылды.

- Агроөнеркәсіп кешенінің әлеуетін толық іске асыру керек. Негізгі міндет – еңбек өнімділігін және қайта өңделген  ауыл  шаруашылығы  өнімі­нің экспортын 2022 жылға қарай 2,5 есе көбейту, - деген еді ел президенті Қазақстан халқына  жолдаған Жолдауында.

Бүгінде ала жаздай тер төккен шаруалар бейнетінің зейнетін көріп отыр. Бұл ретте Шиелі ауданы ауыл шаруашылығы қарқынды дамыған аудан ретінде көш бастап тұр.

Жалпы, егін жинау науқанының аяқталуына орай Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық қазақ-музыкалық драма театрында өткен «Алтын дән – 2018» салтанатты мерекесі еңбеккерлердің мерейін үстем етіп, абыройын асырған жиын болды.

- Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығы саласын дамы­туға жасаған қамқорлығының арқасында соңғы жыл­дары облыстың аграрлық секторында серпінді даму динамикасы қалыптасып келеді. Соңғы 5 жылда аграрлық секторда өндірілген өнім көлемі 16,4 млрд теңгеге өсті. Осы жылдары ауыл шаруашылығына салынған инвести­ция көлемі 23 есеге, тамақ өнімдерін өндіруге салын­ған инвестиция 5 есеге ұлғайды. Биылғы жылдың ауа райы, әсіресе, мамыр-маусым айларындағы ауа температурасының әдеттегіден салқын болуы, сонымен бірге, вегетация кезінде жоспарлы сумен қамтамасыз етудегі орын алған қиыншы­лық­тар облыста аса күрделі жағдай қалыптастырды. Десек те, «Егінші мәрт, жер жомарт»  дегендей, диқандарымыз жаңа заманауи астық жинайтын техникаларды тиімді пайдалана отырып, ұйымшылдықпен аянбай еткен еңбектің арқасында астықты ысырапсыз жинап, дала еңбеккерлерінің жемісті мерекесін шат көңілмен той­лаудамыз. Биыл да соңғы жылдағы қарқынды сақтай алды, 500 мың тоннаға жуық Сыр маржаны ел қазынасына құйылды, - деді шара шымылдығын аш­қан облыс­  әкімі  Қ.Көшербаев.

Ел президентінің тапсырмасы аясында аймақтағы Агрокарта шеңберінде ауылшаруашылық өнімдері түрлерін және экспорт көлемін ұлғайтып, ішкі нарықтың сұранысын қамтамасыз ету бойынша жұмыстар  жүргізілуде. Өзбекстан, Иран және Біріккен Араб Әмірліктеріне сиыр және қой, ешкі экспортталса, көкөністер пен бақша өнімдері Қытай мен Ресей елдеріне жеткізіледі.

«Алтын дән» – еңбек мерекесі. Сондықтан, Социалистік Еңбек Ері, 11 бала тәрбиелеп өсірген «Батыр ана», Ыбырай Жақаевтың шәкірті Сәлима Жұмабекованы марапаттау рәсімінен бастау керек деп санай­мын. Сыр елін «Алаштың анасы» деп атайды, ал Сәлима Жұмабекқызын «Сыр анасы» деп атауға болады, - дей келе, аймақ басшысы ардагерге 5 бөлмелі жаңа үйдің кілтін табыстады.

Сахнадан Еңбек ерінің еңсесі көрінген сәтте залда отырғандар орындарынан тік тұрып, қол шапалақтап, құрмет үлгісінің шырайы мен сыйластық мерейінің қандай болатынын көрсетті. Сахна фоны да Сәлима анамызға жараса қал­ғандай. Сыр анасына көрсетіл­ген құрмет ананың да, залда отырған  сырбойылықтардың да көзіне жас үйірді. Әрине, қуаныштан.

Шара аграрлық сала бойынша үздіктерді түрлі номинация бойынша марапаттаумен жалғасты. ҚР АШМ «Еңбек ардагері» медалі аралдық К.Қуанов, қармақшылық М.Смағұлов және жалағаштық Ө.Шәменов­тің кеудесінде жарқырады. Ал «Ауыл шаруашылығы сала­сының үздігі» төсбелгісі облыс­тың экономикалық дамуына қосқан үлестері үшін А.Сәрсенов (Қазалы), Б.Лекеров (Сырдария), Б.Әшірбеков (Шиелі), А.Апсаттаровтарға (Жаңақор­ған)  тағылды.

Аймақтың ауыл шаруашылығы саласында маңдай терін төгіп, еңбегінің жемісін көріп, әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштің артуына едәуір үлес  қосып, табан аудармастан 20-30 жыл еңбек еткен мамандар ҚР АШМ «Құрмет грамотасымен» марапатталды. Олардың қатарында облыстық ауыл шаруашылығы  басқармасының бөлім басшысы Г.Исабергенова, Қармақшы аудандық ауыл  шаруашылығы  бөлімінің бас маманы  Т.Өмірқұлов, «Қазсушар» РМК Қызылорда облысы­ бойынша филиалының  бөлім басшысы Н.Калугина және облыстағы ауыл шаруашы­лығы бағытындағы серіктестіктер мен шаруа қожалықтарының төрағалары мен орынбасарлары  бар.

«Еңбек – ырыстың қазығы». Жерге сепкен ырысының берекесі мен құтын желге ұшырмай, жерге төкпей, еліне көрсетіп отырған бірқатар сырбойылық кәсіпкерлер де назардан тыс қалмады. Нақтырақ айтқанда, ІІІ дәрежелі «Еңбек даңқы» төсбелгісімен облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының қызметкері С.Сыздықова, «Досты­қ Жер МК» ЖШС төрағасы Б.Меңлібаев, Д.Раушан­бекұлы марапатталды. Еңбекті елеусіз қалдырмайтын ІІ дәрежелі дәл осы төсбелгі «Рза Агро» ЖШС-нің механиза­торы  Б.Бердалиев, «Жаңажол» ЖШС-нің механизаторы С.Бегімбаев, «Таң ЛТД» ЖШС-нің күрішшісі С.Алиевтерге берілді. Ал І дәрежелі «Еңбек даңқы» төсбелгісі «Абай-Дәулет» ЖШС дирек­то­ры М.Сәрсенбаев, «Ақниет - 2» ШҚ төрағасы С.Ақшалов, «Еркі­нқожа» ШҚ төрағасы Е.Аманкелдіұлына  бұйырды.

Дана қазақтың салмақты  сөз  қоржынында «Ердің атын еңбек шығарады» деген бар. Олай болмаса, қазақтың күнкөрісіне айналған ауыл шаруашы­лығы саласындағы дала еңбегі ерлерінің есімдері тарих беттерінде сақталмас еді. «Біз – табиғаттың өзін қайта түлететін ұрпақпыз. Жер, су, ауа – адам баласының ұрпа­ғынан ұрпағына мұра болып келе жатқан мол қазына… Әрбір ағашты, әрбір бұтақты, жалғыз дәнді де ыждағаттылықпен сақтау, қамқор болу – басты міндеттің бірі». Бұл мазмұнды сөйлемнің авторы – «Мен күрішке тек тағамдық дән деп емес, ата-бабамның, атамекенімнің байырғы дақылы деп қараймын. Сондықтан жақсы көремін» деп өзінің ісіне деген жауапкершілікті, сүйіспеншілікті меңзеген даңқт­ы күріш өсіруші Ы.Жа­қаев атамыз. Бүгінде Социалистік егін шаруашылығының даңқты шеберінің ізін жалғап отырған күрішшілер аз емес. Еңбектің ерлікке, ерліктің елдік­ке жеткізетінін «Ыбырай Жақаев» атындағы төсбелгімен марапатталған күрішшілер анық дәлелдеді. Алғашқысы – Нұрхан Тасбергенов. Ол – Сырдария ауданындағы «Қы­зылдихан» ШҚ күрішшісі. Ол небәрі 30 гектар егістік жерге өнім егіп, орташа есеппен гектарына 98,5 центнер терім жинад­ы. Биылғы жылдың рекор­дтық көрсеткішін ор­натқан оған деген құрмет пен таңғалыстан  залда  отырғандар үзіліссіз шапалақ соғуға мәж­бүр  болды. Одан кейінгі күріш­шілер де осал емес. Еңбектері бағаланып, кеудесіне төсбелгі таққан күрішшілердің қатарында «Төңкеріс К» ШҚ-ның звено жетекшісі Б.Ербай, «Ы.Жақаев атындағы Қазақ күріш шаруашылығы» ҒЗИ күрішшісі К.Бодықов, жаңа­қорғандық Қ.Тасболатов, жалағ­аштық Б.Шоңбаев, қармақшылық А.Мамбетов, қазалылық  М.Рахметовтер  бар.

«Диірменнің сәні – қапшықтың дәні» екенін ұмытпасақ, аймақтағы ауыл шаруа­шылығы саласы ақырындап алға жылжып келеді. Биылдың өзінде Қызылорда облысының агроөнеркәсіптік кешенінде жалпы құны 7,1 млрд теңгені құрайтын 10 жоба жүзеге асырылуда. Олар – халықаралық стандарттарға сәйкес келетін ет комбинаты мен Қызылорда қаласындағы 2 гектарлық автомат­тандырылған жылыжай, Қармақшы ауданындағы жылына 1500 тонна құс етін өндіретін құс фабрикасы, Шиелі  ауданындағы 1200 бас­қа арналған тауарлы сүт фер­масы, Жалағаш, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған аудандарындағы мал бордақылау алаңдары. Сондай-ақ, суармалы су тапшылығын болдырмау және ауыл шаруашылығын әрта­раптандыру мақсатында да атқа­рар тірлік қыруар. Бірін­шіден, шаруа­шылықта құнарлылығы жоғары малазықтық дақылдар – жүгері, сорго, судан шөбі, майлы дақылдар – соя мен мақсарыны, халық көп тұтынатын картоп, көкөніс, бақша дақылдарының және көпжылдық жемістердің егіс көлемдерін ұлғайтуға басымдық  беріледі.

Екіншіден, суармалы егістік жерлердің мелиоративтік жағдай­ын  жақсарту шараларын  іске  асыру  және  суармалы жерлердің көлемін ұлғайту арқылы облыста өндірілетін өнім көлемін арттырады. Бұл бағытта алдағы жылдары барлығ­ы 188 мың гектар суармалы жерлер бойынша сомасы 127,3 млрд теңгені құрайтын 3 ірі жоба бар. Нақты айтқанда, суармалы жерлердің ирригациялық-дренаждық және инжен­ерлік жүйелерін қалпына келтіру, пайдаланылмай жатқ­ан жерлерде ылғалды сақтай­тын агрогельдер мен аквасор­бенттерді пайдалану, жерасты суларды пайдаланып, жаңбырлатып, тамшылатып және топырақасты суландыру жүйелерін енгізу арқылы ауыл шаруашылығы дақылдарының көлемін ұлғайту көзделуде. Бұл шаруалардың барлығы жұ­мысшы күштің көмегімен жүзеге асатын жұмыстар екені анық. Салтанатты шара барысында егін шаруашылығына еселі еңбегі сіңіп жүрген бригад­ир, комбайншы, жаткист, күрішші, көкөнісші, бағбан­, агроном, гидротехник, картоп, бақша өсірушілер еңбек ердің айнасы екенін дәлелдеп, облыс әкімінің Алғыс­ хаты мен бағалы сыйлығына ие болды. Сондай-ақ, аймақ­тың әлеуметтік-экономикалық өсіп-өркендеуін ақпарат құралдары беттеріне жарыққа шығарып жүрген әріптестеріміз «Хабар» теле­арнасының  операторы Ә.Тұр­лыханов, республикалық қоғамдық-саяси тәуелсіз апталық­ «Халық» газетінің жауап­ты  хатшысы Н.Құдайбергенова және «Қазалы» аудандық газетінің бөлім басшысы Ұ.Талапбаева да арнайы номинация  бойынша  марапат биігінен  көрінді.

Есесі қайтпас еңбек жоқ. «Алтын дән – 2018» салтанатты шарасы осы мәтелдің ма­ғынасын ашқандай. Озаттардың ішінен «AB Inbest group» ЖШС «Озат өңдеу кәсіпорны» номинациясына ие болды. Ал «Озат шаруашылық» номинациясының ІІІ дәрежелі дип­ломы «Ақмая» шаруа қожалығына, «Байтабын», ІІ дәрежелі дипломы «Мағжан және К», І дәрежелі дипломы «Жаңажол» ЖШС-ларына бұйырды. Көненің «Колхозың алда болса, аузың балда болар» дегені бар екен. Дәл осы мақал аясында  «Озат аудан» номинациясының ІІ дәрежелі дипломы өңдеу саласы бойынша Қазалы ауданының әкімі Мұрат Ергешбаевқа, мал шаруашылығы саласы бойынша Қызылорда қаласының әкімі Нұрлыбек Нәлібаевқа, егін шаруашылы­ғы бойынша Жаңақорған ауда­ны­ның әкімі Ғалым Әміреевке табысталды. Марапат қорытындысында Шиелі ауданы «Үздік аудан» деп танылып, аудан әкімі Әшім Оразбекұлына І дәрежелі диплом табысталды. «Көп еңбек еткенге бақыт басын иеді» деген осы болар.

«Топырағын таппаған дән өнбейді». Сыр диқандарының биылғы маусымдағы еселі еңбегінің нәтижесі осындай болды. Алда қыруар жұмыс, жүйелі жоспар бар. Ауыл шаруа­шылығы өнімінің өн­діріс көлемін арттыруда «Байқо­ңыр»  әлеуметтік  кәсіп­керлік корпорациясымен бір­лесіп, кластерлік дамыту бағ­дарла­масы аясында 2019 жылы кем дегенде 10 тамақ өнер­кәсібін құру жоспарланып отыр. Осы жұмыстардың арқасын­да еліміздің азық-түлік қауіп­сіздігі мен бағаның тұрақтылығын қамтамасыз етіп, халықты  тұрақты  жұмыспен  қамтитын  болады.

Нұрбике  ҚАЗИҚЫЗЫ,

Б.Есжанов, Н.Нұржаубай (сурет)

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қараша 2018 >
      2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары