Өзекті мәселелер

  • 08.11.18

    Халық – сыншы әрі әр­қашан әділ. Өткен аптада Арал, Қазалы аудан­дарына іссапармен барға­н облыс әкімі Қырымбек Көшербаев ел алғысын арқал­ап қайтты. Бұқараның базы­насын ескеріп, жұртшылықтың жағдайын  жақсартуда аймақ басшысы бір­қатар тірліктер атқарып жүр. Өткен аптада жер­гілікті тұрғындар сол игі істер­дің жалғасына куә болды.

    Алдымен Арал ауданы орталы­ғындағы жаңа аурухананың аш...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Кез келген тауарды сырттан тасымалдау үлкен тәуеке­л мен көп шығынды талап ететіні сөзсіз. Дамыған­ елдердің көпшілігі тұтынатын тауарын өзі өндіріп, кәсіпкерлері шаруасын шыр айналдырып отыр. Ал бізде ше? Қандай өнім бар дегеннен гөрі, нендей өнім жоқ дегенге жауап табу тез болып тұр. Былай қарағанд­а, қарапайым қаламсап шығаратын зауы­тыңыз  да  жоқтың  қасы. Қайтпек  керек?

    ...
    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Қазір әлеуметтік желі үлкен күшке ие. Ойыңызда жүрген жайтты жақсылап тұрып жазып, көпшіліктің талқысына тастай саласыз. Мұнда  сөздің  байыбына баратын, оны саралай алатын да, көкпардағы  серкедей  жүнін  жұлып, ту-талақай  ет етін де  жұртшылық бар. Ал, күшке ие дегеніміз – көп  мәселенің  шешімін  табатынында. Жама­н жері  кейде жаны ашып жазғандар да жазықты болып жатады­. Атын шыға...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Нәзіктік пен әсемдіктің символы – қыз баласы қашаннан сұлулыққа құмар. Ару­лар­ға ақыл мен  әдеміліктің қатар қажет екенін қазақ бұрыннан айтып кеткен емес пе? Көріксіз қыз – тұзсыз нанмен тең. Ендеш­е  сұлулығын  арттырып, тартымды бола түсу – бұрымдылар үшін сүйікті «мәселе». Бүгінде  айқабақ,  алтын  кірпік, қызыл ерін  сылқымдар кірпігін қалай  күтіп  жүр? Сырт көзге сөз қылуға тұр­майтын т...

    Толығырақ...
  • 08.11.18

    Айжарық  СӘДІБЕКҰЛЫ

    Редакция  қызметкерінің іссапармен бармайтын жері жоқ. Асулардан асып шыңға шығады, еңіске түсіп теңіз кешеді, балықшы мен диқанның қосына­ түнейді, шопандар мен жылқышыларға жолығу үшін жайлауды аралап шаршайды. Иә, жорналшы дегендер өмір бойы солай жол үстінде жүрген­дерінде бұрын көріп білмеген пенделердің талайымен жүзд...

    Толығырақ...
ИНВЕСТИЦИЯ ТАРТУ – ОҢ ДИНАМИКА
08.11.2018 10:57

ҚАЗБА  БАЙЛЫҚ   һәм

ҚАТПАРЛЫ   ҚЫРТЫС

Қызылорда өңірін бұған дейін Қазақстанның алғашқы астанасы, «Байқоңыр» ғарыш айлағының орналасқан жері және күрішті өлке деп білетіндер соңғы жылдары жаңа қырынан танып келеді. Яғни Сыр елі индустриалды аймаққа айналуда. Оған дәлел іздеудің қажеті жоқ, тек аймақ басшысының атқарған жұмыстарына көз жүгіртіп, дария жағасына қоныс тепкен аймақ­ты бір шолып өтсеңіз жеткілікті. Соным­ен, Қызыл­орда облысы – көлемі жағын­ан еліміздег­і төртінші өңір. «Батыс-Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық транзит­ дәлізінің 80 пайызы осы аймақ арқыл­ы өтетін­діктен стратегиялық маңызы да айтарл­ықтай.

Ел президентінің түрлі мемле­кеттік бағдарламасы аясындағы бағыттар­ды мүлтіксіз атқарып келе жатқан аймақ жыл сайын қарқынды түрде дамуда. Жалпы, Сыр өңірі пайдалы қазбаларға бай. Соның ішінде көмірсутек шикізаты (мұнай, газ, конденсат), түсті металдар  (алтын, күміс, қорғасын, мырыш), қара металдар  (темір, титан, ванадий), радиоактивті металдар (уран) – маңызды шикізат ресурс­тары. Облыста ас тұзының, мирабилиттің және тенард­иттің де үлкен қоры шоғырланған. Қызылорда облысында қатты пайдалы қазбал­арның негізгі өндіріліп және барлау жасалып жатқан қазба байлықтарының түрлері – уран, полиметал рудалары және ванадий. Қызылорда облысы аумағындағы уран және ванадий қоры әлемдік дәрежедегі қорлар санатына жатады. Негізінен Шиелі және Жаңақорған аудандары аумағына тиесілі Қаратау тауы бөктерінде геоло­гиялық зерттеу жұмыстарын толық жүргізу Қызылорда облысында маңыздылығы және қоры жағынан маңызды кен орындарын ашуға мүмкіндік беріп отырғаны белгілі.

Қызылорда облысы әкімдігінің ресми деректеріне сүйенсек, аймақ минералдық-шикізат ресурстарының едәуір әлеуетіне ие, сондай-ақ өңірде Менделеевтің химиялық элементтерінің толық кестесі бар. Облыс аумағында 15,1% - мырыш, 9,6% - қорғасын, 13,7% - уран, 4,7% - мұнай, газ және конденсат, 3,4% жерасты сулары жалпы қазақстандық қорлардан шоғырланған. Әлгінде айтқан бірегей ванадий кен орындары бар. Халықаралық сарапшылардың бағалауы бойынша өңір ванадий қажеттілігін 25%-ға дейін қамтамасыз ете алады. Облыста пайдалы қазбалардың 35 түрі зерттелген. Бүгінде өңірде жер қойнауын пайдалану құқығына  90 келісімшарт жасалған. Демек, аймақта инвестиция тартудың оң динамикасы қалыптасқан. Айта кетейік, 2018 жылдың 8 айында өңірге 134,1 млрд теңге инвестиция тартылса, оның 14,9 млрд теңгесі өңдеу өнеркәсібіне бағытталған. Бұл өткен жылдың салыстырмалы кезеңіне қарағанда 2,8 есе артық.

 

КЕН  ОРЫНДАРЫН  БАРЛАУ –

БАСЫМ   МІНДЕТ

Шыны керек, көз ілеспес жылдамдықпен дамып келе жатқан Алаш анасы атанған аймақ жалпыөңірлік өнім бойынша соңғы 4 жылда алғаш рет оң векторға шықты. Бір ғана өңдеу өнеркәсібі саласының өндіріс көлемі осы жылдары 56%-дан асып түсті. Яғни, соңғы жылдары көмірсутегі және уран өнімдерінің бағасы түсіп кеткеніне қарамастан жақсы өмір сүріп, қар­қынды дамуға болатынын біз дәлелдедік. Қазір өңір экономикасының көмірсутегі шикізатына тәуелділігі едәуір азайғаны аңғарылады. Облыс әкімі Қ.Елеуұлы биылғы жартыжылдықта берген есебінде осы уақыт аралығында зор табысқа жеткенімізді баяндады. Барлық­ макрокөрсеткіштер бойынша жағымды оң динами­каға қол жеткізіп үлгердік. Оның ішінде инвести­ция, құрылыс жұмыстары, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және өңдеу өнеркәсібі көлемі ең жоғары нәтиже көрсетті. Ал, өңдеу өнеркәсібі саласындағы еңбек өнімділігі биылғы бірінші тоқсанның өзінде 10%-дан асса, шикізаттық емес өнім экспорты­ның  көлемі 2,7 есеге көбейді.

- Облыс бойынша мұнай өндіру көлемінің жылдан-жылға азаюын ескерсек, өнеркәсіптік өндіріс көлемі  бойынша  аздап қалып келеміз және тұрғын үй беру  бойынша  біршама  жетпей тұрмыз. Дегенмен, тау-кен және өңдеу өнеркәсіптеріне салынған инвестициял­ардың оң динамикасы мен мұнай нарығы­на қатысты­ жағымды болжам жасалып отыр­ғанын және жыл соңына дейін 36 көпқабатты тұрғын үйлердің берілеті­нін ескерсек, жылдың аяғына дейін осы екі көрсеткіш бойынша да өсім қамтамасыз етілед­і деген сенімді болжам бар, - деген еді аймақ басшысы Қ.Көшербаев жартыжылдық есебінде.

Бүгінгі таңда облыста жылына 6 млн тоннадан астам­ мұнай және уран, мырыш және басқа да түсті металдар өндіріледі. Өңірде ЖӨӨ-нің 30%-ын (оның ішінде 81%-ы – мұнай өндіру) алатын осы саланың рөлі әлі де ұзақ уақыт айқындаушы болады. Сондықтан жаңа кен орындарын барлау – экономиканы дамыту­дағы басым міндет, басты бағыт. Аймақта  4 мұнай-газ перспективалы шөгінді бассейні бар, оларды­ң жиынтық геологиялық қоры 15 млрд тоннадан­ астам, алынатын қорлар 5 млрд тонна шартты­  отынды  құрайды.

 

ҚЫЗЫЛОРДА – КҮРІШТІҢ   ОТАНЫ

Экономикалық көрсеткіштерді алға өрлету үшін өндірістік аймаққа мән беріп келе жатқан Қызылорда­ облысы өзінің ежелден айналысып келе жатқан екі саласының қанатын қырыққан емес. Бірі мал шаруашылығы болса, екіншісі – ауыл шаруашылығы бағы­тын­дағы жұмыстар. Әсіресе «Сыр маржаны», «Ақмаржан», «Лидер» деген атаулары кеңінен танымал­ ақ күріштің отаны ретінде көпке үлгіміз. Тіпті еліміздегі ақ күріштің отаны – Қызылорда десек те қателеспейміз. Елімізде өндірілетін күріштің 90%-ы – Қы­зыл­орда облысының үлесінде. Биылғы егіс көлемі де жақсы нәтиже бергенін Сыр диқандарының 500 мың тоннаға жуық астықты қамбаға құйғанынан-ақ аңғаруға болады. Жалпы, ауыл шаруашылығы құрылымында мал шаруашылығы әлсіз болып тұр, сондықтан өнім шығару­дың 70,7%-ы өсімдік шаруашылығына тиесілі. Жұмыспен қамтылған ауыл шаруашылығы алқаптары­ның көлемі 10,4 млн га құрайды, оның ішінде 6 млн га егістік, топырақтың  орташа  бонитеті  45-50 балды құрайды.

 

ТУРИЗМ  ТЫНЫСЫ  АШЫЛАДЫ

Сондай-ақ, Қызылорда облысындағы Арал теңізін білмейтін жан кемде-кем. Өйткені тағдыры халық­аралық деңгейде талқыланып жүрген теңіз маржан­дары экспортталып жүр. Дәстүрлі балық өсіру аймағына айналған Сырдария өзенінің бойында және Арал теңізінің жағалауында тұратын жергілікті халықтың өмір сүру жағдайы балық кәсіпшілігімен тығыз байла­н­ысты. Балық шаруашылығы үшін маңызы бар Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені, жергілікті маңызы бар 200-ден астам су қоймалары (көлдер) бар. Биылғы жылға­ ауыл шаруашылығы министрлігі 7415 тонна балық аулауға квота берген. Мұны айтып отырған себебі­міз, Арал теңізінің тартылған табаны мен ондағы­ балық өсірудің қыр-сырын көргісі келетіндер мұнда саяхаттап келеді. Тіпті шетелден туристер арнайы тоқталып­, теңіздің тыныс-тіршілігімен танысуға құмар. Байқоңыр қаласы да бүкіл әлемнен туристерді тарту орталығы және Қазақстанның туристік саласының бренді болуы мүмкін екенін атап өту қажет. Бүгінгі таңда 10-нан астам туристік бағыт бар, онда туристер ашық ғарышқа зымыранның ұшырылуын бақыла­йды. Ал «Қорқыт ата» мемориалдық кешені қажылық және түркі мәдениетін зерттеу орнына айнал­ған. Сонымен Қызылорда облысында туризмді дамыту саласына да басымдық беріліп келеді.

 

ӨНЕРКӘСІПТІК  ҮШ  ІРІ  ЖОБА  БАР

Соңғы 5 жылда жалпы 50 өнеркәсіптік нысан іске қосылған, оның 16-сы – ірі және орта. Нәтижесінде өңдеуші сектордағы өнім өндірісі осы жылдары – 65, ал шикізаттық емес экспорт көлемі тек соңғы жылы 60%-ға өсті. Сондай-ақ, өңірде шыны кластерінің, балық және ауыл шаруашылығы, жеңіл, құрылыс, металл­ және тамақ өнеркәсібі, сондай-ақ цифрландыру саласындағы өсу серпіні байқалады. Айтпай кетпеу­ге болмас, облыс бойынша индустриялық аймақта­рды құру үшін 940,9 га жер бөлінді. Өңірдегі 8 индустриялық аймақтың 6-ауы жұмыс істейді. Онда бюджет қаражаты есебінен инженерлік инфрақұрылым (газдандыру, электр, сумен жабдықтау, теле­коммуникациялық және кәріз желілері) толығымен жүргізілген. Қалған екі индустриялық аймақ бойынша­ қажетті инженерлік инфрақұрылымды жүргізу мәселесі пысықталуда. Ал ағымдағы жылдың 9 айындағ­ы өнеркәсіп өндірісінің нақты көлем индексі­ 93,5 пайызды құрады. Өнеркәсіптік өндіріс көлемінің төмендеуі жеке мұнай ұңғымаларының сарқылуына байланысты. Қызылорда  облысында жыл сайын мұнай өндіру төмендеуде. Нәтижесінде, соңғы 5 жыл көлемінде мұнай өндіру 3,7 млн тоннаға қысқарған. Өткен жылы бар болғаны 6,8 млн тонна ғана мұнай өнді­рілген. Жалпы, мұнай өндіруші компаниялардың болжам­  ақпараттарына  сәйкес 2018 жылы көмір­сутегі шикіза­тының өндіру көлемі 2017 жылмен салыс­тырғанда 600 мың тоннаға қысқарады және 6,2 млн тонна­ны  құрайды,  яғни 7,5%-ға  төмендейді. Сондай-ақ, «Казатомпром ҰӘК» АҚ 2018-2020 жылдары уран  өндіру  көлемінің келісімшарт көлемдерінен 20%-ға қысқаратыны жайында шешім қабылдады. Облы­с аумағында биыл уран өндіру көлемі өткен жылмен­ салыс­тырғанда 310,5 тоннаға төмендейді. Соныме­н  қатар, өңдеу  өнеркәсібінің  көлемі  де жоғары­  емес.

Ал металлургия өнеркәсібінің нақты көлем индек­сі  72,8%-ды құрады немесе 27,2%-ға төмендеді. Осыған­ орай, уран азот-тотығын қайта өңдеу үлесі облыс­тың өңдеу өнеркәсібінің жалпы көлемінде  29%-дан 24%-ға төмендеген. Облыс аумағында уран азот-тотығын қайта өңдеу жұмыстарымен бір ғана кәсіпорын – «Байкен-U» ЖШС айналысады. 2017 жылы  уран азот-тотығын қайта өңдеу көлемі ағымдағы  жылы 18,5%-ға төмендеуі ықтимал. Қайта өңдеу көлемінің төмендеуінің себебі қайта өңдеу өнім­дері­нің көлемдерін «Байкен-U» ЖШС, «Степногорский горнохимический  комбинат» ЖШС (Ақмола облысы)­  және  «Ульбинский  металлургический  завод»  АҚ  (Шығыс Қазақстан облысы) арасында қайта бөлу болып­ табылады. Өзге металл емес минералдық өнім­дерді өндіру нақты көлем индексі 74%-ды құрады. «Құрылыс» АҚ, «Нұр Строй ЛТД» ЖШС, «Мелиоратор» ЖШС, «LCI-MK» ЖШС, «Арал Құрылысы» ЖШС, «Мөлдір және К» ТС кәсіпорындарындағы темірбетон бұйымдарын өндіру көлемінің азаюына байланысты 26%-ға төмендеп отыр. Дегенмен де, облыстағ­ы өңдеу өнеркәсібінің кейбір салаларында өсім байқалады. Атап айтқанда, тамақ өнімдерін өндіру, машина жасау, резеңке және пластмасса бұйымдарын өндіру көлемі едәуір артқан. Алдағы уақытта өңдеу  өнеркәсібінің өсуін  индустриялан­дыру  мемлекеттік бағдарламасы аясында жүзеге асырылы­п  жатқан  темірбетон  бұйымдарын, клинкер­ және  күкірт қышқылын өндіретін үш ірі жоба ар­қылы қамтамасыз  ету  жоспарланған.

 

Н.ҚАЗИ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныш коды
Жаңарту

Күнтізбе

< Қараша 2018 >
      1 2 3 4
5 6 7 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Сауалнама

Аса мәртебелі шенеуніктердің қылмысқа шатылып жатқандығы нені аңғартады?
 

Ауа райы

Валюта бағамы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі валюталардың ресми бағамдары