КӘНІГІ ҚОЛӨНЕР ШЕБЕРІ | Print |
15.08.2019 10:05

Жосалылық Сама­л Бурабаев – қол­өнер саласында танылып жүргеніне онша көп уақыт болмаса да, өзінің еңбек­қорлығымен, ізденім­паздығымен ұлтымыздың ұмы­тылып бара жатқан салт-дәстүрін ел-жұртпен қайта қа­уыштыруда тер төге еңбек етіп жүргендердің бірі.

Бала жасынан өткен ғасырдың алпы­сыншы жыл­дарының ортасында Қы­зылқұмнан елі­мізде мал шаруашылығын өркендетуде, сол жылдары құрылған Жаңақала елді мекенінің алғашқы төрағасы Қаратай Қуаңбаевпен бірге бар саналы өмірін ауылдың құрылысын салуға арнап, тұр­ғындар  арасында «Бектібай ұста» атанып, құрметке бө­ленген әкесі Бектібайдан үйренген кәсіпті одан ары жалғастыруда және келер ұрпаққа аманат­тауда Самал бүгінде тынбай еңбек  етуде.

Қазіргі таңда ол әке ісін жалғас­тырушы ретінде, ауыл-аймақ тұрғындарының сұра­ныстары бойынша ағаштан бесік, ер және оның әбзелін жасап береді. Сонымен қатар, оның өңір тұрғындарына темір­ден түйін түйген ұста ретінд­е де танылғаны рас. Қалақ, шымшуыр, көсеу және басқа­ да күнделікті тұрмысқа қажетті құрал-саймандарды шебер де сапалы  жасайды.

Ал, Самалдың негізгі кәсі­бі, яғни үй және түз жануар­ларының сүйегінен істеген түрлі бұйымдары бүгінде аудан, облыс, тіпті еліміздің әр аймақтарына таралған. Бұл кәсіпте қолөнер шеберінің есімі тек ауданға ғана емес, әлемге таныл­ған десек артық айт­қандық  емес.

Әрине, оған дәлел ретін­де айтарымыз, Самал Бек­тібайұлы 2017 жылы Нұр-Сұлтан қаласында өткен «ЭКСПО-2017» көрме­сіне арнайы шақы­рылып, онда өз қолы­мен үй жануарлары мен түз аңдары мүйіздері және сүйектерінен жасаған қол­өнер бұйымдарын шетел қо­нақтарына ұсынды. Ұсынып қана қоймай, көп бөлігін сатты­ да.

- Көрмеде менің  бұйымдарыма арабтар мен орыстар, жалпы еуропалықтар, сонымен бірге Африка мемлекетінен келген туристер көп қызығушылық танытты. Арабтар құс­тарға қызықса, орыстар мен немістер гүл мен аңдарды сатып алды. Бұл кәсіпке мен бала кезімнен құштар болып өстім. Әкем Бектібай күнде жұмыстан келген соң, аула төріндегі ұстаханасына кіріп алып, түнге дейін ағаш пен темір­ден түрлі бұйымдар жа­сай­тын. Ол күнде ауыл тұрғындарына қалақ, көсеу, тіпті кетпен де, бесік пен жай ғана оқтау және басқа да бұйымдар істеп беретін. Ал, мен болсам, оның істеген бұйымдарына қызыға қарап өстім. Қасында отырып, кәсі­бін үйрендім. Кейін келе, мектептегі ұстаздарымның арқас­ында сызу-сурет салу, еңбек сияқты пәндерді жаныма серік етіп, ағаш оюдың қыр-сырын меңгердім. Міне, бүгінде сол еңбектің жемісін көрудемін, - дейді шебер  Самал­ Бекті­байұлы.

- Сәкеңнің құстары мен гүлдері үйдегі бөлмелерді толтыр­ған. Қай бөлмеге кірсең де, құс пен аң, гүлден жасалған бұйымдарды көресің. Қаншасын келген қонақтарға сыйға бердік. Тіпті, арнайы іздеп келіп, сатып алатындар да бар. Әрине, отағасы олардың өтіні­шін орындауда, - деді біздің әңгімемізге араласқан оның жұбайы Алма.

Иә, қолөнер – әркімнің бойына даритын өнер емес.

Міне, осындай ерекше қабілетіме­н өңір жұртшылы­ғына танылып, ауданда қол­өнерлік кәсіпті дамытуға атсалысы­п келе жатқан Самал Бурабаев өзінің  саналы өміріне серік еткен­ тағы бір кәсібі – ерте заман­да қазақ халқы­ үй тұр­мысына  қолдан­ған бұйым­дарды  жинау. Бүгінде шеберде 10-ға жуық жез құмыра мен сол замандары бабалар­ымыз ас-сусын құйып ішкен жез тостақ­ан, сонымен қатар бір­неше ат әбзелі және басқа  да  тұрмыстық  бұйымдар  бар.

- Мына құмыраларды бір­шама жыл бұрын туған жерім Көмекбаев ауылына барғанымда таптым. Ауыл жастарының оны қайдан алғаны белгісіз, темір-терсек қабылдайтын орынға өткізуге дайындап қойыпт­ы. Бір туысым маған «Самал, сен осындай жәдігерлерді жинақтауға қызығушылық танытып жүргендердің бірісің, алсай, металломға кетіп, қор болады ғой?» деген соң, әрине, мұндай құнды жәдігерді темірге өткізуге қимадым. Дереу олардың сұ­ра­ған ақшасын беріп, сатып алдым­. Кейбір достарым бұл қылығымды ерсі көріп, күлді де. Бірақ, мені олардың күлкісі тоқтатпады. Бүгінде мұндай кәсіппен айналысу менің жаныма­ рақат береді. Кейде бір жерде көне бұйымдарды көрген таныстарым хабарласып жа­та­ды. Әрине, мен ондай хабар­ламаны жібермеймін. Дереу барып, бұйымдарды сатып аламын, - дейді қолөнер шебері.

Самал бүгінде аудан орталығындағы майдангер-ақын Әбзәли Егізбаев атындағы №121 орта мектепте технология  пәнінен шәкірттерге дәріс береді. Оның шәкірт тәрбиелеп келе жатқанына да 20 жылдан асты. Ұлағатты ұстаздан тәлім алғандар арасында оның ісін жалғастырушылар да жоқ емес. Әрине, ұстазға одан ар­тық  бақыттың  керегі  де жоқ.

Нұрбай   ЖАНӘДІЛОВ,

Қармақшы  ауданы