БАЙЛЫҚ АҚШАМЕН ӨЛШЕНБЕЙДІ | Print |
20.07.2017 11:00

Кәсіпкерлік – адамның экономикалық қызметі. Оның дамуына үлкен еңбек қажет. Тәуекелге бет бұрып басталатын қызметтің бұл түрі қазір әлем жұртшылығын бір қазанда қайнатты. Кәсіпкер – жеңіс пен жеңілістің кермек дәмін татқан жан. Жауапкершілігі басым, инновациялық және инициативалық қызметтерді жүзеге асыра алатын әмбебап тұлға. Демек, нарықта бәсекеге қабілетті кәсіпкер ғана табыс таппақ.

Бүгінгі кейіпкер Тәуелсіздіктің тұралаған жылдары там-тұмдап сауда нарығына аяқ басып, тура 20 жылда ірі кәсіпкер атанды. Отбасылық  бизнеспен айналысып, жаһандық интервенция мен дағдарыстан шыға білді. Басты мақсаты – матадан мейлінше сапалы дүние өндіру. Ол діттегеніне жетті. Дегені болды. Орайы келгенде отандық  өнімді  сауда нарығына әкелді. Ол жас болса да алтын асықтай бес ұл тәрбиелеп отыр. Оның сүттей ұйыған­  отбасы  бар. Ол – сырбойылық сырбаз жігіт. Ол – ірі кәсіпкер. Хош. Мақалаға арқау еткен тұлға – облыстағы белді кәсіпкер Ділмұхамед Мінуар­бекұлы. Алғашқы жұмысын саудад­а  алыпсатар  ретінде бастаған ол, заманның сұра­ны­сына орай бүгінде отандық өнім өндіруді қолға алған. Қазір  сауда­ның  бел  ортасында  жүр.

Кәсіпкер 1978 жылы Қызылорда қаласында дүниеге келген. Отбасылы. Әйелі Айзада Айтуған ерінің негізгі бағы­т таушысы, кеңесшісі. Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінде қызмет етеді, экономика  ғылымдарының кандидаты. Қолы қалт етсе, ерінің жанынан табылып, отбасылық бизнестің бір пұшпағын илеуге  ат салысады. Ділмұхамедке­ мұндай іскерлік қабілет өзінің ата-анасы­нан дарыса керек-ті. Адаммен қарым-қатынас жасау, ұйымдастыру, жауапкершілік – ата-анасының баласынан үнемі талап ететін қасиеттері. Кәсіпкердің әкесі Мінуарбек Абызов пен анасы Мейрамкүл Тукенова да талай­ жылдар жеке кәсіппен айналысқан жандар. Алғашқыда отбасыға нәпақа табамын, балаларымды қатарынан кем өсірмеймін деген олар, кәсібі дөңгелегеннен кейін, шағын сауда­  капиталын  қалыптастырған. Ата жолын қуған баласы Димаш та мамандығы мұнай-газ ісі болса да, сауда сала­сы­нда өзінің қолтаңбасын қал­дырып үлгерген  азамат.

Кәсіпкерлікпен айналысу бар да, оны ойдағыдай дамыту бар. Бірі заманның қиын-қыстау шағында да қисынын қиыстырып, ісін дөңгелетіп әкетсе,­ енді бірі тәуір тіршілігін тұралатып алды. Демек, қалауын тапса, қар да жанар. Шынтуайтында  адам  бала­сы­ тұрмыстық жағдайымен, тіршілік­тің қамымен бұйырған нәпақасын тереді­. Оны ұға білген адам ғана жеткен  биігіне, несібесіне, көрген қызығы мен кешкен дәуреніне шүкіршілік етеді. Бағымызға орай, мұндай жандар бұл өмірде жоқ емес. Біз сөз еткелі отырған  кәсіпкер  Ділмұхамед  Абызов­ та  осы  қатардың  алғы  шебінде.

Жеке кәсіп  ашарда  адамға  бір­неше рөлдерді ойнауға тура келеді. Бүгін кәсіпорныңызда істен шыққан құрыл­ғыны  жөндеп, техникалық  қолдау  қызметінің маманы боласыз. Ал ертең өз тауарыңыздың сатушысы, артынша кәсіпорынның қаржысына жауапты есепші, тіпті еден жуушының қызметін атқаруыңыз да ғажап емес. Осындай бастапқы қиындыққа дайын бол­ғанда  ғана кәсіптің алғашқы кірпіші  қаланады. Жалпы, тұрақты табыс әкелет­ін бизнес құру оңай емес. Ал қоғамға пайдасын тигізетін кәсіп ашу одан да қиын. Ділмұхамед Мінуарбекұлы негізін қалаған «Dalatex» компаниясының құрылғанына бір жылдан енді асты. Өткен жылдың мамыр айынд­а алғашқы өнімін шығара бас­таған кәсіпорынның жеткен жетістігі ауыз толтырып айтарлықтай. Қазір тек Қазақстанның ғана емес, көршілес Ресейд­ің де сауда нарығында Сырдан шыққан сырлы көйлектерге сұраныс артып тұр. Теріскейдегі көршінің Екатеринбург, Астрахань, Омбы қалалары мен Қазақстанның Алматы, Астана, Шымкент, Атырау, Орал, Петропавл секілді  ірі  қалаларына  көп мөлшер­де­ ерлер  көйлегін  жөнелтеді.

Кәсіпті бастау үшін оның көзін білетін кәнігі маман керек. Сапалы өнім өндіруді басты тенденциясы еткен­ компания үшін бұл аса маңызды. Ұдайы түрік мемлекетінің тауарын туған жерге тасымалдап, оны сатумен айналысқан Ділмұхамед Абызов ондағы белді кәсіпкерлермен қоян-қолтық байланыс орна­тады. Түрік кәсіп­керлер тауарын жиі тұтынатын болғандықтан, ең жақсы, ең сапалы дүниесін де еш ойланбастан­ береді. Кәсіпкер шетелден тек мата ғана емес, одан керемет киім үлгісін пішетін шебер Мехмет Дурукты да ала келді. Ол мұнда жұмыс істейтін тігінші қыздарға киімді пішуді, тігуді, өңдеу мен өндіріске жіберуді қысқа мерзімде­ үйреткен. 17 жылдық тәжірибесі бар ісмер Қазақстанда тұрақтап қалуды көздейді. Десе де, бәсекелес орта жеткілікті. Шетелдік тауарлар да базар­ сөрелерін босатпайды. Сол себепт­і кәсіптің көзін әбден меңгеріп, бәсекеге қабілеттілікті қалыптастыр­ғанда ғана сауда нарығында өз орны болатынын  ол  жақсы  біледі.

Бүгінде шаруасы шалқып, дәулеті тасып, өнімдері алыс-жақын шетелдерде  де  танылған  кәсіпкердің алғаш­қы қиындықтары  артта  қалды.

– Біздің шағын кәсіпорын алғашқы жұмысын ерлер көйлеген тігуден бастады. Жыл бойы тек сапаға мән беріп, басқа­ бағытқа бұрылуға шама болмады­. Биылдан бастап қызметкерлеріміздің әлеуеті жақсарып, жоғары сапалы өнім шығаруға мүмкіндігіміз артқаннан кейін балалар көйлегі мен жасөсіпірімдерге арналған киімдерді тігуді бастамақ­шымыз. Сонымен қатар әйелдер жейделеріне  де  сұраныстың артуына байланысты алдағы жоспарға енгіздік. Тауар­ өндіруде алдымен назарға ілінетіні – киімнің матасы. Біздің таңдаған маталар сапалы екеніне ешкім шүбә келтірмейді. Таза 100, 80/20 пайыздық мақта маталарды қолданамыз. Айтқандай, маталар мен сәндік бұйымдарды Түркия­ның  Стамбул қаласынан арнайы алдыртамыз. Жалпы, байлық ақшамен өлшенбейді. Біз мақсат еткен сапа ел үдесінен­ шықса, бізге сол қуаныш, өз өнімімізбен мақтанамыз, - дейді «Dalatex» компаниясының  басшысы  Д.Абызов.

Кәсіпті дөңгелетудің негізгі тетігі – өз ісінің мықты мамандары. Ал бүгінде аталмыш компанияның берекелі ісін жүргізіп келген 35-40 қызметкері бар. Оның 20-дан астамы – тігінші, 5 өтектеуші, 3 қаптамашы және қалғаны –  қойма­шы мен сатушылар. Епті қыздар қазіргі нәтижелі еңбегімен  мақта­нады.

– Әрине, біз үшін ісмерлік іс таңсық емес. Себебі қазақтың әрбір қыз-келіншегінің қолынан инесі мен жібі түспеген. Біз күніне 400-500 дана ерлер көйлегін  шығарамыз. Алдағы уақытта одан  да көп мөлшерде өндіретін боламыз. Мен өзім фабрикаға алғаш келгенде­ көйлектің жағасының біркелкі, дұрыс шығуын қамтамаыз ететін бөлімде жұмыс істедім. Қазір аға тігіншімін. Менің мұндағы қызметім – тігілген көйлектің сапалы, мінсіз, әрі тез тігілуін қамтамасыз ету. Бізге үйретуші шебер – Түрік елінің азаматы. Ол кісі «Көйлек өте сапалы, бірақ халық оның жергілікті екенін білгеннен кейін аяғын тартады. Жалпы алғанда көйлек біздегі, шетелдегі киімнің сапасымен пара-пар, деңгейлес», - дейді. Тек халықтың әлі көзі үйренбеген. Айтарым, біз отандық өнімді таңдаймыз, барлық қызметкерлер осында тігіл­ген киімдерді тұтынамыз, - дейді «Dala­tex» компаниясының аға тігіншісі Әйгерім Әбдікер.

Жоғарыда айтқандай, кәсіпорынның басты тен­ден­ция­сы – сапа. Өнімді заманауи үлгіде халық­аралық стандарт­тарға  сай етіп шығару. Осы мақсат­пен­ маталар арнайы­ Түркия мен Итали­ядан алынады. Ал мата сапалы, тігінші ісмер болғаны­мен, қолыңдағы техника сыр берсе, бәрі бекер. Қазір кәсіпорында бәрі автоматтандырыл­ған. Соңғы үлгідегі 40-тан аса тігін станок­тары, тігін машиналары мен түрлі кілейлеу­ші  құралдар  бар.

Айта кетерлігі, бір ғана облыс орта­лығында бірнеше дүкен сөрелерінен аталған кәсіпорынның өнімін табуға болады.  Атап  айтқанда, «Ағжан» сауда­ үйінде, «Димаш», «Доминант» дүкендерінде «Dalatex» өндірген қазақстандық ерлер киімін кездестіре аласыз. Бұл – кәсіпорынның жеке нүктелері. Ал әріптестік байланыс орнатқан «Фристайл» сауда үйіндегі «Алтын адам» өкілдері өз дүкендерінде өнімді сатса, «Сыбаға» базарындағы нүктелерінде де көйлектер көптеп кездеседі.

Біз бұл жобаны үш жыл ойластырдық. Әрине, жеке кәсіпті қомақты қаржысыз бастау қиын. Бірақ Ділмұхамед Мінуарбекұлының табандылығының, батыл­ шешім қабылдай алуының арқасында  кәсіпті бастап кеттік. Алғашқыда бәрі қиын болды. Әсіресе, халықтың көңілінен шықпай қала ма деген күдік уайымдатты. Халыққа қалай таныта­мыз, қалай жарнамалаймыз деген­ сан сауал, үлкен міндеттер тұрды алдымызда. Қазақ өзі өзгенің қаңсығына жүгіреді, өзімізде мұндай таңсық дүниенің­, сапалы­ өнімнің өндірілетініне сене бермейді. Сондықтан бастапқыда тұралап, тоқтап қалмай еңбек­тенуіміздің  арқасында  бүгінгідей деңгейге  жеттік, - дейді компания басшысының  орынбасары, іс басқарушы Дарха­н  Бектайұлы.

Отызында орда бұзып, қырқында қамал алған Ділмұхамед Абызовтың жеткен жетістігі, шыққан биігі аз емес. Бұл – адамдықтың биіктігі, кемелдік­тің асуы. Тағы бір айтарымыз, жұбайы Айзада екеуі бес бірдей алтын асықтай ұл тәрбиелеп отырған үлгілі отбасы. Ұлдары Ақдәулет, Нұрмұхамед, Әлихан, Ахмедияр, Омар әкеге қарап ержетіп келеді. Алды алғашқы мүшелді толтырса, кенжесі  балабақшаға барады. Бұл  отбасы  бақытты. Рас  сөз.

Құралай   ЖАҚСЫЛЫҚ



Бүгінде тауардан түскен табыс қомақты. Құйылған инвестиция 83 млн теңгені құрайды. Өткен жылы 24000 дана көйлек сатылса, биыл алғашқы жартыжылдықтың өзінде 25000-30000 дана көйлек өндірілген. Бағасы да қолжетімді, 5000-15000 теңге аралығында.


 

 

Жетістіктері

* «Қазақстанның үздік тауары» өңірлік көрме-байқауында «Халық тұтынатын үздік тауарлар» номинациясы бойынша жеңімпаз;

* Қызылорда қаласы әкімдігінің арнайы «Үздік кәсіпкер» номинациясының иегері;

* Қызылорда облысының білім басқармасының арнайы алғыс хатымен марапатталған.