ҚЫМБАТ ҚОНДЫРҒЫЛАРДЫҢ ҚОЛЖЕТІМДІЛІГІ ҚАНДАЙ? | Print |
08.02.2018 10:13

Жыл санап жаңа технологияның енгізіліп жатқандығы медицина саласын­а да соны серпін әкелді. Мемле­кет басшысының тапсыр­ма­сы­мен жүзеге асырылып жатқан бағ­дарламаларға да баса көңіл бөлудің нәтиже­сінде халықаралық стандартты­ жүйенің тетігіне қол жеткізуге мүм­кіндік туды. Соңғы бірнеше жылда отандық денсаулық сақтау жүйесінде айтарлықтай өзгерістер болғанын мойындау керек. Денсаулық сақтауды одан әрі дамыту бойынша мемлекеттік  бағдарламалардың  қабыл­дануы және олардың іске асырылуы осы бағытта бірқатар жетістіктерге қол  жеткізуге  ықпал  етті.

Бұған дейін қабылданған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде денсаулық сақтау жүйесі кең көлемде жаңғыртылды. Емдеу процесінде жаңа тех­нологиялар белсенді қолданылып, тәжірибе жинақталды. Қазір бізде ауруды ерте кезде анықтауға мүм­кіндік беретін Ұлттық скринингті бағдар­лама, Бірыңғай ұлттық ден­саулық сақтау жүйесі жұмыс істейді. Фертильді жастағы әйелдер, жүкті және ауыр  жағдайда  жатқан науқастар тіркелімі жасалған. Тиісті және шұғыл медициналық көмек көрсету үшін ескерту және іс-қимыл алгоритмінің кестесі қабылданды. Осының нәтижесінде өмір сүру ұзақ­тығының шамамен 3 жылға ұзаруы, мемлекеттің басты капиталы – халықтың, оның ішінде ана мен бала өлімі деңгейінің төмендеуі аталмыш бағдарламаның негізгі нәтижесі екені рас. Осы секілді жағымды өзгерістерге толы салада қазір өлімнің негізгі себептері болы­п табылаты­н қан айналымы жүйесінің бұзылуы, қатерлі ісіктер секілді қауіпті аурулардың алдын алуға, ерте анықтауға және уақытылы емдеуг­е  бағытталған  кешенді шаралар облыс көлемінде жүргізілуде.

Ауырып ем іздегеннен аурудың алдын алып, салдарымен күрескен әлдеқайда пайдалы. Аймақ бойынша соңғы жылдары қан айналымы  жүйесінің бұзылуы салда­рынан туындайтын аурулар көбейген. Асқынған дерттің соңы ота жасауға алып барады. Бүгінде осы кеселдің алдын­ алу бағытында аймақтағы жергілікті емханаларда мойын  және  аяқ тамыр­ларын  ультрадыбыстық  зерт­теу құрылғысымен анықтау жұмыстары жүргізілуде. Ота демекші, қазіргі күні аймақта науқастарға жасалатын отаның­  барлық түрі ангио­графиялық қондырғы арқылы  жасалуда. Бұл  қондыр­ғы­ға қажеттілікті есептейтін болсақ,­ 250  мың  халыққа бір қондыр­ғы қызмет етуі тиіс. Ал біздің аймақ тұр­ғындарының саны 800 мыңға жуықтап қалды. Демек, облысқа әлі де осындай екі аппарат қажет. Ангиографиялық қондырғының адам өмірі үшін қандай қызмет атқаратынын, өмір мен өлім аузындағы адамды аман алып қалуға тигізе­тін көмегін көру үшін облыстық денсаулық  сақтау  басқармасы  облыстық медициналық  орталықтың ішкі жұмы­сы­мен  таныстырды.

ОМО-ның бірінші қабатындағы қабылдау бөлімінде бұрынғыдай ұзын-сонар кезек, дәліз жағалап отырған науқ­ас жоқ. Өйткені ел президентінің айтып жүрген қымбатқа түсетін стацио­нарлық ем көрсету қызметі бойынша арнайы бөлімше ашылды. Онда шұғыл көмекті қажет ететін, ауру­ханаға  түскен  ауыр науқастарға алғашқы медициналық көмек көрсетіледі. Перде жапқыштарының түсі – қанық сары. Бұл түс – әлем­дік  медицинада «шұғыл көмек» түсі деп аталады  екен. Бағытымыз – эндоваскулярлы бөлімше. Ол жерде 1946 жылы туған аралдық азаматтың жүрегіне ангио­графиялық аппаратпен ота жасалуд­а. Тәжірибелі дәрігерлер мен мамандардың көмегімен ота бар бол­ғаны 30 минутқа ғана созылды. Бар болға­ны дейміз-ау, өмір үшін күресіп жатқан  ағза  үшін секундтың өзі – уақыттың  төресі.

- Бұл  аппараттың  бізге  берер  көмегі ұшан-теңіз. Өйткені науқастың өмірін сақтауда біріншіден, уақыт тиімділігін сыйласа, екіншіден, бұрынғыдай кеуде тұсын толық ашып жатпаймыз. Аппараттың көмегімен түйінделіп тұрған тамырды тауып, оған «стенд» қойып, әрі қарайғы отаны сәтті жалғастырамыз. Өткен жылдың өзінде 2700-ге тарта науқа­стың жүрек-қан тамырларына ота істелді, - дейді ОМО-ның кардиология бөлімшесінің меңгерушісі Ғалымжан Әбішев.

Айта кетейік, мемлекет басшысы қойған міндеттер негізінде денсаулық саласын одан әрі дамытуға бағытталған бағдарлама 2020 жылға дейін толы­ғы­мен іске асуы керек. Басым бағыт ретінд­е қарастырылып отырған тап­сырманың бірі – мемлекеттік-жекеменшік әріптестік және заманауи ақпарат­тық-коммуникациялық технологиялар негізінде денсаулық сақтау инфрақұрылымын одан әрі дамытуды қамтамасыз ету. Осы ретте аймақтағы емхана, аурухана, медициналық бекеттердің материалдық-техникалық базасын 2020 жылға дейін тыңғылықты нығай­ту жоспарда тұр. Қыруар қаржы талап ететін жобаны іске асыруға тек мемлекет емес, жеке инвесторлар да жұмылады. Яғни, қажетті қондырғылар мемлекеттік-жекеменшік әріптестік келісім бойынша алынады. Осы мақсатта облыстық денсаулық сақтау басқармасы қажетті қондырғы, құрал-жаб­дықтардың тізімін жасап, жоба әзірлеген. Құны 5,9 млрд теңгені құрайтын жобаға сәйкес облыстағы бүкіл емдеу мекемелеріне, халықтың денсаулығын тексеріп, қажет жағдайда жедел әрі сапалы­ медициналық көмек көрсетуге жарамды аса қат қондырғыларды ауыс­пал­ы және майда бөлшектерімен бірге кезең-кезеңімен алу көзделген. Оның ішінде магнитті-резонансты томограф, компьютерлік томограф, маммограф, террогамм, ангиографиялық және басқа да  қымбат  аппараттар  бар.

- Облыс халқының санына шақсақ, бізге әлі екі ангиографиялық қондырғы қажет. Бүгінде ол бізде біреу ғана. Осы аппаратпен жылына орташа есеппен 4500-5000 коронография жасалуы тиіс. Ал қазір бұл көрсеткіш 2 мыңның ғана шамасында. Бұдан тұрғындардың қажетті медициналық көмекті алуға қолжетімділігінің азайып отырғанын аңғарамыз. Облысымыздағы жалғыз ангиогра­фиялық қондырғы 2009 жылдан бері жұмыс істеп тұр. Тоғыз жыл ішінде 5000-нан астам коронографиялық зерттеу­лер мен операциялар жүргізілді. 2012 жылдан бастап нейроинсульт орталы­ғы ашылғалы бері осы қондырғы нейрохирургиялық операциялар жасау кезінде де кеңінен қолданылуда. Одан бөлек 15 түрлі операцияға да қолда­нылып жүр. Аса үлкен жүктемемен жұмыс істеп тұрғандықтан бірнеше рет істен шығып, нәтижесінде жедел коронарлы синдроммен түскен науқастарға медицин­алық көмекті толық көлемде көрсету мүмкін болмады, - деп мәлім­деді облыстық денсаулық сақтау басқа­р­масы  басшысының  орын­ба­са­ры  Баян  Боранбаева.

Ашылғанына бес айдың ғана көлемі болған «Диабет орталығы» да жаңа қондырғылармен жабдықталған. Соның бірі – денситометр. Аяқтағы сүйек тығыздылығын анықтап, нәтижесін қолыңызға ұстатады. Айта кетейік­, бұл аппарат тек Алматы мен Қызылорда облысында ғана бар.

- Қант диабеті ауруымен жылына 1000-1200 адам тіркеледі. Жас мөлшерлері әртүрлі. Тіпті жаңа туылға­н нәрестелер де бар. Ал басым көп­шілігі – 40-60 жас аралығындағы азамат­тар. Орталық ашылғалы аурудың­  алдын  алу, дұрыс  тамақ­тану, күтіну туралы 361 емделушіге 1000-ға тарта сабақ өткізілді. Орталыққа 10 млн теңгеге 5 жаңа қондырғы орнатыл­ған. Сол аппараттардың көмегімен­ науқастарды емдеу шара­лары жүргі­зіледі, - деді эндокрино­логия  бөлім­шесінің меңгерушісі Елена­  Цхай.

Облыстық   медициналық  орталық – дәлізін кезіп, санитарлық талапта­рды бұзатын орын емес. Сондықтан жаңа қондырғылардың жұмысымен танысу сағатының өзінде біраз жайтқа қанықтық. Айтпақшы, Арал, Қазалы, Қармақшы ауданы тұрғындарына инфаркт, инсульт сияқты ауруларға жедел коронография қажет бол­ған жағдайда «алтын сағат» қағидасының сақталуы қиынға түсіп отыр. Нау­қ­астарға жаңа технология арқылы уақытылы медициналық көмек көр­сету мүмкіндігі болмай тұр. Сол себептен бұл аудандардың облыс орталығынан алыс орналасуына байланыс­ты жаңадан алынатын 2 ангиография­лық қондырғының біреуі Қазалы ауданы­на орналастырылады. Қон­дыр­ғыны жеткізу, орнату және бес жыл көле­мінде сервистік қызмет көрсету жұмыс­тарын жеке инвестор арқылы жүргізу жоспарланып отыр.

Нұрбике  ҚАЗИҚЫЗЫ,

Н.Нұржаубай  (сурет)