МӘСЕЛЕ НЕГЕ УШЫҒЫП КЕТТІ? | Print |
01.03.2018 12:35

Аймағымызда инвесторлық жолмен жұмыс істеп тұрған бірнеше шетелдік компания бар. Басым көп­шілігі өндірістік салаға қатысты. Сондай мекемелердің бірі «Сибу-Қызылорда» инженерлік-бұрғылау ком­паниясына қатысты дау жараның бетіне тұз сепкендей  ушығып кетті. Мәселе жік болып жердің астынан шыға келген жоқ. Бұған дейін көтеріліп жүрген аталмыш компания жұмысшыларының еңбек құқықтарына қатысты кикілжің қоғамдық сипат ала бастады. Оған себеп мекемеде ауысымдық негізде жұмыс істейтін қарапайым жұмысшылардың ауысымдық кестесі белгіле­нбеген. Жұмысқа бару үшін компанияның еңбек ресурстары департаментінің директоры Әлия Егембергенова жұмысшылардан заңсыз сыйақы талап етіпті-міс. Бір айлықпен жан бағып, бала-шаға асырап­ отырған жұмысшылар да жұмыстан айрылып қалармын­ деген қорқынышпен кадр жөніндегі маман Әлияның аузынан шыққан соманы жеткізіп отырған. Олай етпесе,­  «вахтаға»  бару  мүмкіндігі жоқ. Осындай шек­тен­ шыққан  «қылығына» «тойған» жұмысшылар жер­гілікті  басшылыққа  арыздануға  мәжбүр  болыпты.

Осылайша іс биліктің құлағына  жетіп, тонның оң-терісін анықтау жұмыстары басталған. Бас-аяғы 46 адам қол қойған арыз негізінде аймақ әкімдігі мен тиісті және құзырлы ор­гандар тексеру жұмыстарын жүргізіп, мәселені реттеуге дереу­  кіріскен еді. Алайда араға бір айға жуық уақыт салып жұмысшылар шымкенттік заңгерге «арызданып барғанымыз үшін қудаланып жатырмыз» деп уәж білдірген. Әлеуметтік желіге жүктелген осы мазмұндағы мәтін қоғамдық резонанс туғызып, тиісті сала басшыларының істің анық-қанығын жеткізуі үшін брифинг өткізуіне тура келді. Қос тараптан алған түсініспеушілік жағдайға байланысты жиынға қытайлық «Сибу-Қызылорда» ИБК ЖШС-нің бас дирек­торы Ван Дося, облыстық ішкі істер департаменті бастығының орынбасары Нұрлан Анарбаев, облыстық еңбек саласындағы бақылау басқармасы басшысының орынбасары Тұмар Шалбаева және «Алтай ТоргСервис»  ЖШС-нің  мамандар бөлімінің басшысы Берікбол Жеткергенұлы  қатысты.

- «Сибу-Қызылорда» компаниясының 46 жұмысшысынан Әлия Егембергенованың заңсыз әрекеттеріне қатысты шағым түскен болатын. Арыз бойынша жоспардан тыс тексеру жүргізілді. Нәтижесінде, ауысымдық жұмысқа баратын жұмысшылардың жұмыс кестесінің жоқтығы, сондай-ақ жыл сайынғы еңбек демалы­сына берілетін төлемақының уақытынан кеш берілетіні анықталды. Айта кету керек, заң талаптарына сәйкес бизнес субъектілерін тексеру нақты фактілер көрсетілген арыздар бойынша жүргізіледі. «Сибу-Қызылорда» компаниясы қызме­ткерлерімен бірнеше мәрте  кездестік. Оларда біздің байланыс нөмірлеріміз бар. Кез келген өтініш-шағым бо­йынша дер кезінде көмек көр­сетуге әзір екенімізді ескерт­тік, - деп мәлімдеді облыстық еңбек саласындағы бақылау басқа­рмасы басшысының орынбасары Тұмар Шалбаева.

Арызданушылардың барлығы да Қызылорда облысының азаматтары, оның ішінде Шиелі  ауданының  тұрғын­да­ры­ басым. Мәселе жұмысшылардың қай жерден келгенінде емес, басты мәселе – еңбек құқықтарының қорғалмай, зардап шегіп жүргендерінде. Бүгінде аталмыш компанияда жұмыс істейтін 459 адамның 436-сы – қазақстандық азамат, ал ауысымдық негізде 23 шетелдік жұмыс істейді, оның  3-еуі – басшылық қызметте. Жергілікті қызметкерлердің жұмыс істеу қарқыны мен тәртібінде мін жоқ деп отырған­ компанияның бас директоры Ван Дося жұмысшылардың айлы­ғын 8-10 пайызға көтергенін  айтты.

- Жұмыс көлемінің азаюына­ қарамастан қызметкерлер қысқартылмаған. 2015 жылы компания 11 бұрғылау қондыр­ғысына  қызмет көрсетсе, қазір 3 ғана қондырғы жұмыс істеп тұр. Осыған қарамастан, біз, әкім­дік, жұмыс беруші және жұмысшылардың өкілдері арасындағы үшжақты меморандумға сәйкес жұмыс орындарын сақтап қалдық. Арызданушылардың ешқайсысына қудалау жасал­ған жоқ. Өндірісте істей­тін жұмысшылардың еңбек шарттары мен тамақпен қамтылуына  қатысты кемсітушілік болған  емес. Алдағы айда компания қосымша бұрғылау қондыр­ғыларын іске қосса, тағы 450 адамның жұмыспен қамтылуына мүмкіндік береді. Әкімдіктің ұсынысымен осы жылдың 1 наурызынан бастап бас директордың әлеуметтік мәселелер бойынша орынбасары лауазымын Қазақстан Республикасының азаматы атқарады. Сондай-ақ, БАҚ өкілдеріне  компанияның ар-намысы­ мен абыройын сот арқылы қорғауға құқылы екенін ескерткім келеді, - деді «Сибу-Қызылорда» ИБК ЖШС-нің бас  директоры  Ван  Дося.

Айта  кетейік, ауысым сайын­ ақша  жинап отыру фактісі арызданған  барлық            46 жұмысшыға қатысты емес. Олардың басты талабы – ауы­сым кесте­сінің жасалуы. Одан кейін тамақ­тану мәселесін көтеріп, «Қытай азаматтарына тамақ­тану үшін күніне 4000 теңге, қазақ жұмысшыларына 900 теңге  жұмсалады. Біздің істей­тін  жұмысымыз олардан ауыр» деп заңгер Айгүл Орынбекке жүгінген. Алайда қытайлық компанияны 2013 жылдың қаңтарынан бастап азық-түлікпен қамтамасыз етіп келе жатқан «АлтайТоргСервис» ЖШС мамандар бөлімінің басшысы Б.Жеткергенұлы бұл мәселенің шындыққа түбегей­лі жанаспайтынын мәлім­деді.

- Айырмашылық тек ас мәзі­рінде ғана бар. Қытайлық жұмысшылар  қытай  асханасын, қазақ азаматтар ұлттық тағам­дарды қалайды. Дегенмен, адам басына бөлінетін қаржы сомасы бірдей. Қайталап  айтамын, қаражат сомасы бірдей, - деп қадап  айтты ол.

Ал жұмысшылардың өре түрегеліп, қарсы шыққан Ә.Егембергеноваға  қатысты  іс әлі жалғасуда. Бүгінде ол жұмыстан шеттетілген, әрине, арызданушылардың талабы негізінде.

- Облыстық ішкі істер департаментіне «Сибу-Қызыл­орда» ЖШС қызметкерлері атынан ұжымдық арыз түсті. Бір емес, бірнеше адамның және бұл ұжымдық сипаттағы арыз болғаннан кейін күрде­лілігі бар. Сондықтан істің уақыты да ұзарады. Бүгінде алаяқтық және заңсыз сыйақы алу мәселелері бойынша іс қозғалуда. Әзірге «Сибу-Қы­зыл­орда» ИБК ЖШС еңбек ресурстары департаментінің директоры Ә.Егембергеноваға қатысты ҚР ҚК-нің 190-бабы, 2-бөлігі, 3-тармағы «алаяқтық» дерегі бойынша тергеу амал­дары  жалғасуда. Ал қылмыстық істе жұмысшыларға еш­қандай  қысым  көрсетіліп жатқа­н  жоқ. Тергеу  барысында біз «беттестіру» әдісімен екі тараптың уәжін тыңдап, тек­серу жұмыстарын жүргізіп жатыр­мыз. Аталмыш іс «Сибу-Қы­зылорда» инженерлік-бұр­ғылау компаниясы» ЖШС жұмысшыларының арызы негіз­інде  қозғалды, - деді ОІІД бастығының орынбасары Нұрлан  Анарбаев.

Бүгінде ушыққан мәселе облыс  басшылығының  тікелей назарында болады. Арыз бағытталған компанияның ма­ма­ны жұмыстан шығарылып, жұмысшылардың ауысым кестесі жасалды. Ал тергеп-тексеру амалдары әлі де жалғасады.

Н.ҚАЗИ