БЕЙҚАМ БОЛУҒА БОЛМАЙДЫ | Print |
09.03.2018 13:07

Көктем келіп, күн жылына бастағанда дария­ бетіндегі қалың мұз еріп, су арнасы­нан  асып, жағалай қоныстанған жұртты әбігерге салатыны бар. Бұл уақытта Сыр­дарияның тосы­н мінезіне еттері үйренген халық «сақтансаң, сақтаймынның» қамына кіріседі.  Жандарын  шүберекке  түйіп, қам­да­нады. Бұл – күн жылынды дегеннен бас­талатын  жылдағы  көрініс. Кейде, тіпті, бөгеттерді  бұзып, сол маңдағы ауыл тұрғындарын бір есеңгіретіп алады. Айтып­ келмейтін апатты­ң  алдын  қанша алсақ та, табиғат тосын­ мінезін қай уақытта төндіретінін білмейсің. Өткенде ғана қыс­тың бел орта­сында  бөгетінің  бес  жері  бұзылып, Сырдария  ауданы  біраз  әбігерге түсіп еді. Қыс  мезгілінде­гі  жағдай­  осын­дай  бол­са­, көк­­темнен  қо­рық­пасқа  болмас.

Осыған байланысты тиісті мекемелермен байланысып, жауап сұратқанымызда Қызыл­орда облысы жұмылдыру да­йын­дығы басқармасы басшысының орынбасары Ғабит Жа­наб­аев «Жаңақорған ауданы түгелдей мұздан тазартылды. Ал Шиелі ауданы Қызылқайың елді мекенінің тұсында мұз жүріп жатыр» деген болатын. Ал «Қазгидромет» Қызылорда қаласы тұсында 9-19 наурыз, Қазалы ауданында 15-25 нау­рыз аралығында Сырдария өзенінің мұздан тазаруы жө­нінде  болжам жасап отыр. Осының алдын алу әрі дариядағы мұзды қауіпсіз өткізу мақсат­ында Су ресурс­тарын пайдалануды реттеу және қор­ғау жөніндегі Арал-Сыр­дария  бассейндік инспек­циясы  ҚР Ауыл шаруашылығы министр­лігі Су ресурстары комитетіне  Шардара  су  қоймасынан  өзен­нің  төменгі ағысына секун­дына 400 текше метр су жіберу  (оның  300  текше  мет­рін Көксарай су реттегішіне, 100 текше метрін Сырдария өзенінің төменгі ағысына) жөнінде ұсыныс жасаға­н бо­латын. Қазіргі таңда ұсыныс  қанағаттандырылып, 4 наурыздан бастап өзеннің төменгі  ағысына  секундына 100 текше метр су жіберілуде. Аталған су көлемі мұз жүру болжамына сәйкес, 13-14 наурызда Қызыл­орда су торабына жетеді.­ «2017 жылы  төменге  тас­талып  жат­қан су көлемі секун­дына 1050 текше метр бол­ған. Бұл 650 текше метрге артық еді» дейді Су ресурс­тарын пайдалануды реттеу­  және қорғау жөніндегі Арал-Сыр­дария бассейндік инспек­ци­ясы  басшысы Ә.Қар­лы­ханов.

Айта кету керек, Шардара су қоймасындағы су көлемі бүгінгі таңда былтырғымен салыстырғанда әлдеқайда аз, 3809 млн текше метр (2017 жылы 4590 млн текше метр). Сондай-ақ инспекция ұсынған мәліметке сүйенсек, Көксарай су ретте­гішіндегі су көлемі де 2017 жыл­ға қарағанда 622,33 млн текше метрге кем. Оның үстіне Қызылорда су торабына дейін де су көлемі каналдармен алыну­да. Ал Көкарал гидротех­никалық құрылысы  арқылы Үлкен Арал теңізіне секундына 280 текше метр (2017 жылы 144 м3/с) су көлемі жіберіліп жатыр. Бұл фактілер дария тасып­, арнасынан асады де­ген­ге  саймаса да, мұздан толықтай­ тазармайынша, бейқам болуға болмайды. Айтып келмейтін апаттың алдын алған өзімізге де жақсы.

Ж.ЕЛУБАЙҚЫЗЫ