ДИПЛОМ БАР, ЖҰМЫС ЖОҚ | Print |
10.05.2018 12:20

Жаныңыз қалап, қызыққан мамандығыңызды оқыдыңыз делік. Ал оны қоғам қажет ете ме? Бүгінгідей нарық заңына бағынған заманда күректей дипломыңыз кәдеге аспай қалса, шығынға батты деген сол емес пе? Уақыт, қаражат, еңбек желге ұшты. Ал сіздің ары қарай өмір сүруіңіз керек...

Сандарды сөйлетейік. Қызылорда облыстық білім басқармасынан алынған ақпаратқа сүйенсек, Сыр өңірінде 2016 жылы оқуды аяқтаған 4736 студенттің 374-і үздік диплом, 4362-сі жай диплом алған. Ал 2017 жылы оқу бітірген 6505 студенттің 493-і үздік диплом, 6002-сі  жай  дипломды  қолына  ұстапты. Үздік дипломмен  бітірген  студенттердің 32,7 пайызы білім саласын  таңдаған түлектер  болса, 29,3  пайызы – техникалық  және  технологиялық, 21,2  пайызы – медицина, 16,8 пайызы  – экономика, экология саласының  мамандары. Мұнан  байқағанымыз, білім саласын  таңдап, оқитын  талапкерлер  саны көп.

Иә, көпшілігіміз айтатындай, «мұғалім – өлмейтін мамандық». Сондықтан да болар, кез келген уақытта бұл мамандық бойынша жұмыс тауып алуға мүмкіндік бар. Сенімді. Қазіргі уақытта­ беделі биік болмаса да, әйтеуір, нан тауы­п жеуге болады. Екінші орында техникалық және технологиялық мамандықты таңдағандар тұр екен. Бүгінгі таңда сұранысқа ие мамандар. Сондықтан да түлектер гуманитарлық пәндерден гөрі техникалық мамандықтарға қарай ойыса бастаған.

Осылайша таңдаған мамандығыңызды оқыдыңыз. Оған тәуір жұмыс табылмай, жұмыссыздар қатарын тағы бір адам­ға көбейтсеңіз, көмекке кім келеді? Бұл ретте мемлекет үздіксіз бағдарлама­лар жасап, қазынадан қыруар қаражат бөліп келеді. 1990 жылдан бері жұмыссыздықты жою үшін елімізде 4 бағдарлама қабылданған. Алғашқысы - «Кедейлікпен күрес». 2002 жылға дейін жалғасты. Мұнан соң ол 2009 жылы арнайы «Жол картасы» бағдарламасы болып өзгерді. Одан кейін 2011 жылы тағы да өзгерістер еніп, «Жұмыспен қамту 2020 жол картасы» болып қабылданды. 2017 жылдан бастап бұл бағдарлама толықтырылып, жауапкершілік күшейтіл­ді. Нәтижесінде «Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың бағдарламасы» болып бекітілді.

Жұмыссыз қалған жандарды «жа­рыл­қайтын» мемлекет ұсынған тағы бір бастама бар. Бос жұмыс орындары жәр­меңкесі. Қызылорда қаласының жұмыспен қамту орталығының директоры Г.Аяпбергенова 2017 жылы қалалық жұмыспен қамту орталығы 16 рет бос жұмыс орын жәрмеңкесі өткізілгенін жеткізді. Соңғы рет биыл 30 наурызда А.Тоқмағамбетов атындағы мәдениет үйінде бос жұмыс орындары жәрмеңкесі ұйымдастырылған. Онда 170 бос жұмыс орындары ұсынылды. Ал жұмыс іздеп келген адамдар саны 200-ден асады. Айталық, оның ішінде 16-29 арасындағы  жастар  саны 90-ға жуық болса, әйел азаматтардың нақты саны – 90. Ал 110-ы – ер-азаматтар. Олар мейірбике, фельдшер, есепші, жүргізуші, аспазшы, моторист, дәрігер-нарколог, электр­жөндеуші, эстрадалық оркестр, оператор, аптека менеджері және т.б. мамандықтар бойынша жұмыс іздеп келген. Яғни, жоғарыда аталған техникалық мамандықтар бо­йынша білім алған мамандар екі қолға бір күрек таппай, жұмыссыз жүр. Ал зейнетке шығуға жақын қалған адам­дарға кассир, аспазшы, сатушы, дәрігер, қарауыл, дезинфектор, газбенэлектрдәнекерлеуші, меха­ник, моторист мамандықтары бо­йынша бос жұмыс орындары ұсыныл­ған. Жұмыс беруші тарапынан дәрігерлер, мұғалімдер (орыс бөліміне), сатушылар, менеджерлер, логист мамандықтары бойынша сұраныс басым екен. Қалалық жұмыспен қамту орталығының директоры Г.Аяпбергенова ұсын­ған мәліметке сүйенсек, осы жәрмеңке бойынша 170 азамат тұрақты жұмысқа орналасыпты. Бұл керемет жаңалық емес пе? Алайда тепсе темір үзетін азаматтардың жолды жағалап, «Құлбазар» атанған жерде жұмыс берушісін «зары­ға» күтіп тұратыны көңілге кірбің ұялатпай ма? Қызылордада «Құлбазар» бір­неше жерде бар. Біз «Сұлтан» сауда үйі маңына барып, кезекті тапсырыс беру­шіні күтіп тұрған еңбеккерлерге жолығып, сұрақ қоя бастадық. Әрине, анонимді түрде. Аты-жөніңізді еш жерде жарияламаймыз деген уәдемен ғана ақпаратқа қол жет­кізе алдық. Сонымен, біз сөйлескен кісілердің бірінің мамандығы темір кесу­ші болса, енді бірі – құрылысшы. Олар «істейтін жұмысымыз әртүрлі, тал­ғап барамыз, ақшасына­ келісіп» дейді. Бір жақсысы, олар жұмыс істеген 2 жыл ішінде жұмыс беру­шіге алданып қал­ғандары болмаған. Адал тапқан ақшасы отбасын асырауға жетіп жатыр. Мұндағылардың жасы 45-тен асқан орта жастағы кісілер ғана емес, жастар да жетіп артылады екен. «Бұл арада адам толып тұрады. Қазір күн жылынды. Нағыз еңбектің, жұмыстың маусымы баста­лды. Шүкір, Қызыл­ордада бай-бақуатты кісілер көп» деп қуанды аты-жөнін айтпауды өтінген жұмысшы. «Күн суық кезде мұнда күні­не 70-ке жуық адам тұрады» деп тағы да қосып қойды сосын. Біреудің бақшасын тазалайды, енді бірінің затын көшірісіп беред­і. Осындай түрлі жұмыстар істеп жүріп, табатын төменгі баға – күніне 3000 теңге. Газетіміздің өткен сандарында «Жезтабан жігіттермен» болған әңгі­мені жариялағанбыз. Айтуға ауыз бармайтын арсыз тірліктің сағаты (жеңіл­дікпен немесе саудаласудың нәти­жесін­де) – 10 мың теңге деген еді-ау сонда.

Байқағанымыздай, жұмыссыздықты біреу екінші бір кісіге жалданып, «Құл­базар» маңында тұрып жеңіп жатыр. Ал енді бір азаматтар арын сатып... Қайткен күнде де нәпақа тауып, ертеңгі күн­ді көруге тырмысып жатыр олар. Біз үшін жұмыссыздар мәселесі шешімін тапқаны жақсы. Тек жұмысына жасал­ған таңдауға таңданатынымызды жасырмайық.

Мемлекет тарапынан жағдай жасалып-ақ жатыр. Ал олай болса, жұмыссыз жүргендердің мұндай ахуалына кінәлі кім?

ТОЛҚЫН